Beeldkwaliteitsplan Bommelskoussedijk 56 Klaaswaal 17 december 2024
Tekst van het document
BEELDKWALITEITSPLAN BOMMELSKOUSSEDIJK 56 KLAASWAAL 17 DECEMBER 2024
2
BOMMELSKOUSSEDIJK
INHOUD 1 2 3 4 5
6
INLEIDING HISTORISCHE ONTWIKKELING DE LOCATIE RANDVOORWAARDEN EN UITGANGSPUNTEN STEDENBOUWKUNDIG PLAN Bebouwing doorsnede Bebouwing BEELDKWALITEIT BUITENRUIMTE
4785 BOMMELSKOUSSEDIJK 56 KLAASWAAL 17-12-2024
Inleiding Gelegen tussen de polders klein-Cromstrijen en groot-Cromstrijen bevind de kavel zich in een karakteristieke dijk landschap. Om de samenhang en de beeldkwaliteit van het totaal te kunnen waarborgen is een beeldkwaliteitsplan voor de kavel opgesteld. Dit beeldkwaliteitsplan is een beeldende vertaling van de ruimtelijke aspecten in het stedenbouwkundig schetsplan met aanvullende beeldkwaliteitaspecten die de beoogde ruimtelijke kwaliteit en uitstraling bij de verdere ontwikkeling moeten waarborgen. Beeldkwaliteitsplan Het beeldkwaliteitsplan maakt onderdeel uit van het gemeentelijke welstandsbeleid en wordt ook als zodanig vastgesteld. Procedure Het beeldkwaliteitsplan is gericht op ontwikkeling en wordt gehanteerd als een sturend instrument om het ruimtelijke beeld actief te beïnvloeden. Het moet de ontwikkelaars en architecten inspireren en een aanvulling zijn op het gemeentelijke welstandsbeleid. Als zodanig moet het voldoende houvast bieden om als toetsingskader te dienen voor concrete bouwaanvragen. Daarnaast moet het beeldkwaliteitsplan ook doorwerken op andere beleidsterreinen zoals de inrichting en het beheer van de openbare ruimte en het gemeentelijke groenbeleid. In het bestemmingsplan worden rooilijnen, bouwhoogten en bouwdiepten voorgeschreven. Het beeldkwaliteitsplan en het bestemmingsplan vullen elkaar aan.
Er ontstaat een direct toetsingskader voor bouwaanvragen.
3
Typerende dijk woning - Wagenmakerij
4
4785 BOMMELSKOUSSEDIJK 56 KLAASWAAL 17-12-2024
HISTORISCHE ONTWIKKELING Historie Cromstrijenschepolder De Ambachtsheerlijkheid Cromstrijen ligt in het zuiden van het eiland de Hoeksche Waard. Een poldergebied met dijken, lange rijen bomen en uitgestrekte landerijen. In de vijftiende eeuw was dat wel anders. Na de Sint Elisabethsvloed van 1421 ontstond hier een landschap vol gorzen, kreken en rietplanten. In het waterrijke gebied lagen enkele terpen die werden bewoond door vissers en boeren. In 1492 gaf Maximiliaan van Oostenrijk, koning van het Heilige Roomse Rijk, de Cromstrijense gorzen in leen aan zijn secretaris Gerard Numan. In de erfpachtsakte stond omschreven dat Numan het recht kreeg om de gronden te bedijken. Ook mocht hij zich ambachtsheer noemen. Dit hield onder meer in dat hij de rechtsmacht in het gebied kon uitoefenen en ambtenaren mocht aanstellen.
1890
1980
1920
2000
1960
2021
Numan deed zelf niets met zijn bezittingen, maar verkocht verschillende stukjes aan andere heren. Op die manier kwam Cromstrijen in handen van steeds meer eigenaren. Gezamenlijk lieten deze aandeelhouders de gorzen bedijken. Zo veranderde het waterrijke land in vruchtbare landbouwgrond. Na de afschaffing van de heerlijke rechten in 1848 bleef de Ambachtsheerlijkheid Cromstrijen bestaan. Niet meer als rechtsgebied, maar als landbouwbedrijf. Deze onderneming groeide in de 20e eeuw uit tot het grootste agrarische bedrijf van Nederland. Omstreeks 1947 had de Ambachtsheerlijkheid ruim tweehonderd werknemers. Zij werkten op het land, of waren verantwoordelijk voor het onderhoud van de landbouwmachines. Op 1 februari 1953 werd Nederland getroffen door een enorme watervloed. Ook de Ambachtsheerlijkheid Cromstrijen kwam onder water te staan. Verschillende huizen werden weggevaagd en er was een groot aantal doden te betreuren. Onder de slachtoffers waren veel personeelsleden van de Ambachtsheerlijkheid en hun gezinnen. In de jaren zeventig en tachtig van de 20e eeuw veranderde de Ambachtsheerlijkheid langzaam maar zeker van karakter. De aandelen raakten verspreid onder een steeds groter aantal eigenaren. Traditie werd minder belangrijk en er gingen stemmen op om de Ambachtsheerlijkheid, of delen daarvan, te verkopen.
In 1987 werden vrijwel alle aandelen verkocht aan verzekeraar AMEV, een voorloper van het huidige verzekeringsconcern a.s.r. In 2006 kwam er een einde aan het landbouwbedrijf Ambachtsheerlijkheid Cromstrijen. De gronden werden verkocht. Een jaar later werd er een stichting opgericht die moest zorgdragen voor het in stand houden van het cultureel erfgoed van de Ambachtsheerlijkheid.
5
Situatie Bommelskoussedijk - 1:2000
A29
1
3
4 5
BOM
MEL
SKO
USS
EDIJ
K
LEGENDA erfgrens 6
VOLGE R
LANDS
EWEG
Bommelkoussedijk 56
2
6
Schaal 1:2.000
50
100
4785 BOMMELSKOUSSEDIJK 56 KLAASWAAL 17-12-2024
DE LOCATIE De Hoeksche Delta De Hoeksche Waard, eiland tussen de grote wateren, product van een langlopend proces van bedijken. Een uniek agrarisch polderlandschap waar het oorspronkelijk karakter van het landschap met zijn openheid, dijken en kreken en buitendijkse natuurgebieden nog duidelijk zichtbaar is. De zuidrand van de Hoeksche Waard is onderdeel van NL Delta, een uitgestrekt gebied van water en natuur langs het Haringvliet en het Hollands Diep. Hier liggen Tiengemeten, de Oeverlanden van het Hollands Diep en de Korendijkse Slikken. Recreanten genieten hier van natuur en water. De A29, die de Hoeksche Waard doorsnijdt, een belangrijke verbinding tussen de havengebieden van Rotterdam en Antwerpen. De Bommelskoussedijk ligt in het gebied dat de Hoeksche Delta vormt, dit is de natuurlijke buitenrand van de Hoeksche Waard. Voor deze buitenrand zijn de rivieren rond het eiland bepalend. Naast de Hoeksche Waard zelf speelt hier ook het water en het gebied aan de overkant van het water een rol. De Hoeksche Delta bestaat uit bestaande buitendijkse natuurgebieden en een overgangszone aan de zuidzijde van het eiland waar vormen van intensieve recreatie voorkomen, zoals de golfbaan. In de overgangszone is het agrarisch gebruik de belangrijkste functie en dat blijft ook zo. We zien kansen voor watergerichte recreatie en natuurattracties.
De buitendijkse gebieden zijn veelal natuurgebieden (grienden, (gras) gorzen, moerasbossen etc.) met hoge natuurwaarden waar natuurlijke processen het beeld bepalen. Het betreft grootschalige en stoere natuur. Ze staan in sterk contrast met de strak verkavelde, agrarische polders binnendijks. Vroeger waren deze in gebruik voor de teelt van biezen, riet en wilgentenen. Deze oorspronkelijke functie is verloren gegaan. De hoger gelegen buitendijkse gronden, die slechts incidenteel onder water lopen, werden vroeger beweid. Dit zijn de grasgorzen. Deze zijn typerend voor de Hoeksche Waard. Vanaf de dijk bieden de open gorzen weidse vergezichten op het deltalandschap. De toegankelijkheid van de natuurgebieden laat op sommige plekken nog te wensen over. Ook de beleefbaarheid van het (buiten)water kan nog worden versterkt. Inmiddels is bekend dat er al vanaf de IJstijd bewoning is geweest in de Hoeksche Waard. Het gebied werd tot aan de Middeleeuwen geteisterd door meerdere overstromingen waardoor het landschap steeds veranderde. De huidige Hoeksche Waard is een mozaïek van polders en cultuurhistorische dijken die vanaf de Middeleeuwen zijn bedijkt. Extra bijzonder zijn de dijken die nog dateren van voor de Sint-Elisabethsvloed van 1421.
Binnen de linten komen diverse cultuurhistorische iconen voor die ook bijdragen aan de herkenbaarheid van de ontstaansgeschiedenis Belangrijk is dat de bijzondere ontstaansgeschiedenis afleesbaar blijft in het landschap. Het versterken van de landschappelijke verschillen tussen de poldertypen kan 27daaraan bijdragen. In de loop van de tijd zijn de polders door ruilverkaveling en egalisaties immers meer op elkaar gaan lijken.
1. ZICHT VANAF BOMMELSKOUSSEDIJK
2. BESTAANDE WONING AAN DIJK
3. ZICHT RICHTING A29
4. BESTAANDE KAVEL VERHARDING
5. ZICHT KAVEL RICHTING NOORDPOLDER
6. ZICHT VANAF VOLGERLANDSEWEG 7
Situatie Bommelskoussedijk - 1:500
Dijk
Erve -
zon e
hui
zen -
zon e
Dijk
licha
orie
ntat ie
Zeez i
jde
8
rich ting
am
pold
er
Schaal 1:500
10
20
4785 BOMMELSKOUSSEDIJK 56 KLAASWAAL 17-12-2024
RANDVOORWAARDEN EN UITGANGSPUNTEN Het dijkenlandschap van de Hoeksche Waard De Hoeksche Waard is een typisch Nederlands polderlandschap met prachtige vergezichten, kleurrijke akkerranden en omringd door de Delta. Kenmerkend voor het gebied zijn de dijken, de structuurdragers die de polder vormen. Dijken bieden veiligheid en vormen de verbinding tussen de dorpen. Ook is wonen aan of vlakbij een dijk uniek. Lint van dijkwoningen
• •
ED SS OU SK EL MM BO
Ontwerpadvies •
IJK
Dijkwoningen hebben een karakteristieke en unieke uitstraling in het landschap. Deze wordt gevormd door de bomen, dijkwoningen en zijtuinen die samen één bouwlint vormen, waarbij de kavel op natuurlijke wijze afloopt in lijn met het dijkprofiel. Lucht en ruimte tussen de dijkwoningen zorgen ervoor dat gebouwen niet aan elkaar klonteren en dat iedereen het unieke open landschap van de Hoeksche Waard vanaf de dijken kan bekijken. Andersom zijn de dijkwoningen als losse objecten herkenbaar en blijft het groene landelijke karakter van de dijken bestaan.
Het huidige bouwvlak van 8m x 15m dient niet overtreden te worden, deze borgt voldoende ruimte tussen de woningen. Zorg voor een aflopend profiel van de kavel, in lijn met het dijk profiel. Bouw parallel aan de dijk en maak eenvoudige bouwvolume met een zadeldak.
BOM
MEL
S KO
USS
EDI
JK
9
Situatie Bommelskoussedijk - 1:250
Per cee l
D5
over ga
49
ng v an d
ijk n
Bo
uw
vla
k8
over ga
mx
ng v an t
uin
LEGENDA erfgrens 10
naa
r lan
aar
won in
g
Bestaand bedrijfsgebouw nr. 56
15m
dsch
ap
Schaal 1:250
5
10
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING
4785 BOMMELSKOUSSEDIJK 56 KLAASWAAL 17-12-2024
Landschappelijke inpassing en overgangen De ruimte tussen de dijkwoningen draagt bij aan het karakteristieke dijklandschap van losse dijkwoningen langs het dijklint. De overgang van dijk naar woning en van tuin naar landschap is beeldbepalend voor de gehele dijk. Bij een groene overgang kunnen hagen en stuiken voor lage groene erfscheiding zorgen. Ontwerpadvies • • • •
De bouwhoogte van erf- en terreinafscheidingen mag niet meer bedragen dan 1,5 m. De bouwhoogte van overige andere bouwwerken mag niet meer bedragen dan 3 m. Parkeren dient langs de woning, parallel aan de straat plaats te vinden (langsparkeer strook). De achterzijde van de tuin wordt begrenst met een dijksloot. Bouw de woning, of terras niet direct aan het water. Maak ruimte voor een groene en natuurlijke overgang tussen landschap, sloot en tuin.
11
N
A Bom
me
lsko
uss
edi
W
O
A
Z 12
jk
STEDENBOUWKUNDIG PLAN BEBOUWING - DOORSNEDE Bebouwing op de dijk Dijkwoningen zijn een sterk onderdeel van het unieke landschap van de Hoeksche Waard. Daarom wordt er aansluiting gezocht op het kleinschalige en eenvoudige karakter van de bestaande dijkwoningen. Deze staan op de dijk en direct aan de rijbaan. Daarmee zijn ze beeldbepalend. Kappen en koppen, ramen en deuren, materiaal en details springen in het oog.
4785 BOMMELSKOUSSEDIJK 56 KLAASWAAL 17-12-2024
Doorsnede A-A
8.0
Ontwerpadvies • • • • • • • •
Schenk aandacht aan zowel de langs- als de kopgevel. Door het meanderende karakter van de dijken zijn beide gevels beeldbepalend. Bouw parallel aan de dijk en maak eenvoudige en eenduidige bouwvolumes met een zadeldak. Parallel aan dijk komt het meeste voor en heeft daarom de voorkeur. Maak dakkapellen niet te groot en plaats de dakkappelen in een verhouding tot het dakvlak en ten opzichte van elkaar. Geef de kap een helling tussen minimaal 35 en maximaal 50 graden. De goothoogte dient minimaal op 3m en maximaal op 4,5m te liggen De maximale nokhoogte bedraagt 8,0m. Autos dienen parallel aan de weg geparkeerd worden. per woonperceel zijn tot een gezamenlijke oppervlakte van 50 m2 bijgebouwen toegestaan, mits: 1. 60% van het perceel onbebouwd blijft bij vrijstaande hoofdgebouwen; 2. de goothoogte van bijgebouwen niet meer bedraagt dan 3 m; 3. de bouwhoogte van bijgebouwen niet meer bedraagt dan 6 m;
in afwijking van het voorgaande mag indien het woonperceel groter is dan 400 m2 tot 15% van de grotere oppervlakte extra aan bijgebouwen worden gebouwd tot een maximum van 100 m2.
13
Voorbeeld woning - Modern
Voorbeeld woning - Klassiek
14
WELSTANDSCRITERIA
4785 BOMMELSKOUSSEDIJK 56 KLAASWAAL 17-12-2024
Bouwmaterialen Dijkwoningen hebben een typerende uitstraling die herkenbaar is door de gehele Hoekse Waard. De aardse en vaak ook lokale materialen dragen bij aan de herkenbaarheid van de woningen. Ontwerpadvies •
Maak in het exterieur gebruik van het bestaande palet van aardse kleuren en materialen: van baksteen (bruin, geel en rood), keramische pannen (rood of donker gesmoord) tot hout (geblakerd tot geteerd). Stucwerk en gevelbekleding van kunststof of metaal worden zoveel mogelijk achterwege gelaten.
15
16
GEMOFFELDE PAN
HOUT
RIET
RODE PAN
RIET
BAKSTEEN
GEBLAKERD HOUT
GEVELPAN
GROENDAK
4785 BOMMELSKOUSSEDIJK 56 KLAASWAAL 17-12-2024
STEDENBOUWKUNDIG PLAN BEBOUWING Dak gebruik Het silhouet van de dijkwoning wordt voor een groot deel bepaald door het dak. Zonnepanelen worden bij voorkeur geplaatst op grotere dakvlakken, die grenzen aan het achtererf. Uiteraard kunnen zonnepanelen ook op bijgebouwen of schuren worden toegepast. Dakkapellen kunnen zowel aan de voor als achterzijde geplaatst worden.
Dakkapellen
Zonnepanelen X Z
• • • • •
1/3
Maak zonnepanelen onderdeel van het dakvlak, schenk aandacht aan de verdeling van de panelen in het dakvlak, maak hier gebruik van een gelijkmatige verdeling (X,Z). Verdeel de panelen binnen één rechthoekig vlak en zorg voor voldoende afstand ten opzichte van nok, goot, dakkappelen en gevels. Verdeel de panelen in gelijke maten (A). Plaats zonnepanelen boven de dakkapellen. Zorg bij dakkapellen op een gelijkmatige horizontale verdeling van 1/3 per vlak. Bij een enkele dakkapel verdeel in 3 vertikale vlakken en zorg voor gelijkmatige verdeling van 1/3 per vlak . Bij twee dakkapellen dient een vertikale verdeling van 1/5 aan gehouden te worden.
Z X
Ontwerpadvies •
X
1/3
1/3
1/3
1/3
1/5
1/3
1/5
1/5
X
1/5
A
A
1/5 1/5
1/5
1/5 1/5
1/5
A 1/3
A
A
A
A
A
A
A
A
A
1/3 1/3
1/3 1/3
1/3
17
18
KASTANJE
LEILINDE
VLIER
EIK
WALNOOT
HORTENSIA
KNOTWILGEN
BOOMGAARD
GEMENGDE HEERSERS
4785 BOMMELSKOUSSEDIJK 56 KLAASWAAL 17-12-2024
LANDSCHAPPELIJKE INPASSING BUITENRUIMTE Natuur in de tuin
Bomen
Bomen en struiken vervullen een belangrijke functie op het erf. Door het gebruik van groen op het erf, gaan de erven beter op in het Hoeksche Waardse landschap. Beplanting op het voorerf heeft vaak een uitgesproken bladkleur, bloeiwijze of groeiwijze. Zo worden bomen vaak als blikvanger toegepast, terwijl sierheesters en struiken als groep of onderdeel van een border worden gebruikt. De beplanting op het achtererf is vaak wat robuuster met plantsoorten die van nature thuishoren in dit landschap met kleiige bodem.
Voorerf
Achtererf
Beuk Beverboom Esdoorn Haagbeuk Iep (resistente variant) Linde Paardenkastanje Plataan Walnoot
Els Es Wilg Eik Populier Wilde kers Veldesdoorn
Erfafscheiding Erfafscheidingen dienen op een natuurlijke manier opgelost te worden, door bijvoorbeeld een haag of struiken op het voorerf en een rij van bomen op het achtererf. Maak zoveel mogelijk gebruik van inheemse beplanting, om de biodiversiteit van de omgeving te vergroten, dan krijgen kleine zoogdieren, reptielen en vogels de kans om beschutting te creëren en voedsel te vinden. Ontwerpadvies
Groene erfscheidingen Voorerf
Boerenjasmijn Bruidsbloem Hortensia Kardinaalsmuts Kornoelje Schijnhazelaar Sering
Gelderse roos Hazelaar Meidoorn Sleedoorn Vlier
Fruitgewassen Achtererf
Heesterwal Gemengde (Zeeuwse) haag Gaaspanelen voor klimplanten Houtsingel Gevlochten scherm voor klimplantenVlechthaag Schapenhek Houten trellis voor klimplanten Bonte haag
BONTE HAAG
Achtererf
ZEEUWSE HAAG
Voorerf
Achtererf
Abrikoos Appel Kers Peer Perzik Pruim Walnoot
Braam Blauwe bes Framboos Rode bes Witte bes Zwarte bes
Achtererf
•
De bouwhoogte van erf- en terreinafscheidingen mag niet meer bedragen dan 1,5 m Maak gebruik van de hiernaast genoemde bomen, struiken, groene erfscheideidingen en fruitgewassen.
Voorerf
Voorerf
•
Struiken
SCHAPENHEK
19
GEBAKKEN KLINKERS
GRIND
NATUURLIJKE AFSCHEIDINGSELEMENTEN; VERDIEPING TUINEN TOV LANDSCHAP 20
ASFALT
4785 BOMMELSKOUSSEDIJK 56 KLAASWAAL 17-12-2024
Verhading op het erf
Verhardingstypen
De verharding op agrarische erven is van functionele aard. De materialen op het achtererf hebben vanuit historisch oogpunt vaak een sobere uitstraling en kunnen grote lasten verdragen om zware voertuigen te laten draaien, lossen en parkeren. Bij voorkeur wordt er zo min mogelijk verharding toegepast, zodat het hemelwater langzaam terug de bodem in vloeit. Het teveel aan regenwater door hevige buien kunt u op veel verschillende manieren onderbrengen op uw erf.
Voorerf
Achtererf
Gebakken klinkers Half-verharding Riviergrind
Asfalt Betonplaat Betonklinker Granulaat
Achtererf
Voorerf
Ontwerpadvies • Minimaliseer het verharde parkeer oppervlak op de gevel. • Gebruik de hiernaast aangewezen verhardingstypen zo veel mogelijk.
21