B4 NL.IMRO.1963.BPSchout27PTH23-ON01 Bijlagen bij toelichting

4.3

Aanbevelingen Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag nader archeologisch onderzoek geadviseerd.

Op basis van de resultaten van het booronderzoek is mogelijk een archeologische vindplaats in het plangebied aanwezig uit de Middeleeuwen/Nieuwe Tijd. De precieze grens van de archeologisch interessante lagen valt op basis van de boringen niet nader te bepalen en lijken het gehele plangebied te bevatten. Wanneer de geplande graafwerkzaamheden dieper reiken dan 100 cm beneden maaiveld kunnen eventueel aanwezig archeologische resten verloren gaan en is vervolgonderzoek noodzakelijk.

Wij adviseren een vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek (IVO-P) conform KNA protocol 4003 om vast te stellen of in het plangebied archeologische resten aanwezig zijn en zo ja, welke waardering hieraan gegeven kan worden. Voor dit proefsleuvenonderzoek is een Programma van Eisen (PvE) noodzakelijk dat is goedgekeurd door de bevoegde overheid. In dit PvE wordt de werkwijze en de randvoorwaarden van het proefsleuvenonderzoek vastgelegd.

Bovenstaande vormt een selectieadvies. Met nadruk willen wij de opdrachtgever erop wijzen dat dit advies nog niet betekent dat in deze fase van het vergunningsverleningstraject reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek dienen vooraleerst te worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Hoeksche Waard). Deze neemt een definitief selectiebesluit aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag.

Er is getracht een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethoden. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Synthegra wil de opdrachtgever er daarom op wijzen dat, indien tijdens de werkzaamheden een (mogelijke) archeologische vondst wordt gedaan dan geldt de wettelijke meldingsplicht, zoals omschreven in artikel 5.10 van de Erfgoedwet bij de minister. Uit praktisch oogpunt kan een dergelijke toevalsvondst bij de gemeente worden gemeld.

© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

30 van 32

Project: Schouteneinde 27 te Puttershoek. Gemeente Hoeksche Waard. Bureauonderzoek t.b.v. Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210036 Definitieve versie

Bronnen Literatuur

Bakker, H. de en J. Schelling, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus. Staring Centrum, Wageningen.

Berendsen, H.J.A., 2004: De vorming van het land. Van Gorcum, Assen.

Berendsen, H.J.A., 2005: Landschappelijk Nederland. Van Gorcum, Assen.

Berendsen, H.J.A./E. Stouthamer, 2001:

Paleogeographic development of the Rhine-Meuse delta, The

Netherlands. Koninklijke Van Gorcum, Assen.

Berkel, G. van, en K. Samplonius, 2006: Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en Historie. Prisma, Utrecht.

Huizer, J., M. Benjamins en S. van der A, 2009. De archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart voor de Hoeksche Waard. ADC Rapport H 034.

Leenders, K.A.H.W., 1996: Noord-Vlaanderen en de Noordwesthoek: een vergelijking. Tijdschrift voor Waterstaatsgeschiedenis 5(1996), webversie 2006.

Leenders, K.A.H.W., 2007: 'Lost villages - the Dutch way. De dynamiek van land en water en de verdronken oorden in westelijk Noord-Brabant', Tijdschrift voor Waterstaatsgeschiedenis16.

Mulder, E.F.J. de, M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff en T.E. Wong, 2003: De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten

Nederlands Normalisatie-instituut, 1989: NEN 5104 Geotechniek - Classificatie van onverharde grondmonsters. Nederlands Normalisatie-instituut, Delft.

Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (aanvulling op de KNA 3.1). SIKB, Gouda.

Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2018: Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1. SIKB, Gouda.

Internet (geraadpleegd Mei 2021) http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl https://zoeken.cultureelerfgoed.nl/ www.ahn.nl www.bodemloket.nl https://pzh.b3p.nl/viewer/app/Cultuur_historische_atlas © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

31 van 32

Project: Schouteneinde 27 te Puttershoek. Gemeente Hoeksche Waard. Bureauonderzoek t.b.v. Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S210036 Definitieve versie

http://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/ topotijdreis.nl pdok.nl

© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

32 van 32

Bijlagen:

Bijlage 1:

Overzicht van relevante geologische en archeologische tijdvakken

Overzicht geologische en archeologische tijdvakken

Ouderdom in jaren

Chronostratigrafie

MIS

Holoceen

1

11.755 12.745 13.675 14.025

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

15.700

Late Dryas (koud) Allerød (warm) Vroege Dryas (koud) Bølling (warm)

Lithostratigrafie Formaties: Naaldwijk (marien), Nieuwkoop (veen), Echteld (fluviatiel)

2

LaatPleniglaciaal 29.000

50.000

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

MiddenPleniglaciaal VroegPleniglaciaal

3

Formatie van Kreftenheye

Formatie van Boxtel

4

75.000

VroegWeichselien (VroegGlaciaal) 115.000 130.000

370.000 410.000

5a 5c 5d

Eemien (warme periode)

5e

Saalien (ijstijd)

6

Holsteinien (warme periode)

Formatie van Beegden

5b

Eem Formatie Formatie van Drente Formatie van Urk

Elsterien (ijstijd) 475.000

Cromerien (warme periode) 850.000

Pre-Cromerien 2.600.000

Formatie van Sterksel

Formatie van Peelo

Cal. jaren v/n Chr. 1950

14

C jaren

Chronostratigrafie

Pollen zones

0

Vb2

1500

Subatlanticum koeler vochtiger

450 0 12

Vb1 Va

Vegetatie Loofbos eik en hazelaar overheersen haagbeuk veel cultuurplanten rogge, boekweit, korenbloem

Archeologische perioden Nieuwe tijd Middeleeuwen Romeinse tijd IJzertijd

800 815

2650

IVb Subboreaal koeler droger

2000

3755

IVa

5000

4900

5300

7020

8240

III

Boreaal warmer

II

Preboreaal warmer

I

8000

9000

8800 11.755

Atlanticum warm vochtig

10.150

12.745

10.800

13.675

11.800

14.025

12.000

15.700

13.000

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

Late Dryas

LW III

Allerød

LW II

Vroege Dryas LW I Bølling

35.000

Loofbos eik en hazelaar overheersen beuk>1% invloed landbouw (granen)

Bronstijd

Neolithicum

Loofbos eik, els en hazelaar overheersen in zuiden speelt linde een grote rol den overheerst hazelaar, eik, iep, linde, es eerst berk en later den overheersend

Mesolithicum

parklandschap dennen- en berkenbossen open parklandschap open vegetatie met kruiden en berkenbomen

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

perioden met een poolwoestijn en perioden met een toendra

VroegWeichselien (VroegGlaciaal)

perioden met bos en perioden met een subarctisch open landschap

Laat-Paleolithicum

75.000

115.000 130.000

Eemien (warme periode)

Midden-Paleolithicum loofbos

Saalien (ijstijd) 300.000

Vroeg-Paleolithicum Chronostratigrafie voor Noordwest-Europa volgens Zagwijn (1974), Vandenberghe (1985) en De Mulder et al. (2003). Lithostratigrafie volgens De Mulder et al. (2003). Mariene isotoop stadium (MIS) volgens Bassinot et al. (1994). Atmosferische data volgens Stuiver et al. (1998). Zuurstofisotoop calibratie (OxCal) versie 3.9 Bronk Ramsey (2003), toegepast op het Laat-Weichselien en het Holoceen. Archeologische periode-indeling en ouderdom volgens de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB). Vegetatie bewerkt volgens Berendsen (2000). Pollenzones volgens P. Vos & P. Kiden (2005).

Bijlage 2:

Boorprofielen

Boring: S210036_1 Kop algemeen: Projectcode: S210036, Boornummer: 1, Beschrijver(s): SR+TE, Datum: 27-05-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 200 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 99023.039, Y-coördinaat in meters: 424387.452, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 0.263, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Zuid-Holland, Gemeente: Hoeksche Waard, Opdrachtgever: Kubiek ruimtelijke plannen, Uitvoerder: Synthegra B.V.

0 / 0.26 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 40, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: uiterst siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: sterk humeus, Schelpresten: schelp (onbepaald)-fragment-spoor (<1%) Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor Archeologie: Puin onbepaald: enkel fragment 40 / -0.14 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 60, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin-zwart Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: sterk humeus, Plantenresten: wortels-spoor (<1%) Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor Archeologie: Houtskool: enkel fragment, Puin onbepaald: enkel fragment 60 / -0.34 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 60, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 75, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-oranje Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig Bodem: Bodemkundige interpretatie: puinlaag Archeologie: Puin onbepaald: veel fragmenten Laag opmerking: Opmerking: Puin laag met mortel, puin en bakstenen fragmenten 75 / -0.49 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 75, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm),

Ondergrens laag in cm: 140, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Schelpresten: schelp (onbepaald)-fragment-spoor (<1%), Lithogenese: getijden (geul)afzettingen, Lithostratigrafie: Fv Naaldwijk, LPv Walcheren Archeologie: Puin onbepaald: enkel fragment 140 / -1.14 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 140, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 185, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-grijs-blauw Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Plantenresten: hout-spoor (<1%), Lithogenese: getijden (geul)afzettingen, Lithostratigrafie: Fv Naaldwijk, LPv Walcheren 185 / -1.59 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 185, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 200, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Schelpresten: schelp (onbepaald)-fragment-spoor (<1%), Plantenresten: hout-spoor (<1%), Lithogenese: getijden (geul)afzettingen, Lithostratigrafie: Fv Naaldwijk, LPv Walcheren Einde boring 200 / -1.74

1 bron: S210036 boorstaten.geojson - 01-06-2021 13:17:32

Boring: S210036_2 Kop algemeen: Projectcode: S210036, Boornummer: 2, Beschrijver(s): SR+TE, Datum: 27-05-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 400 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 99017.337, Y-coördinaat in meters: 424393.027, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: -0.126, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Zuid-Holland, Gemeente: Hoeksche Waard, Opdrachtgever: Kubiek ruimtelijke plannen, Uitvoerder: Synthegra B.V.

0 / -0.13 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 25, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: uiterst siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: sterk humeus, Plantenresten: hout-spoor (<1%) Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 25 / -0.38 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 25, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 40, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: uiterst siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: matig humeus Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor Archeologie: Puin onbepaald: enkel fragment 40 / -0.53 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 110, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin-zwart Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel grind: matig grindig, Bijmengsel humus: sterk humeus, Plantenresten: wortels-spoor (<1%) Bodem: Bodemkundige interpretatie: opgebrachte grond Archeologie: Aardewerk: enkel fragment, Puin onbepaald: fragmenten Laag opmerking: Opmerking: mogelijke ophooglaag 110 / -1.23 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 110, Aard bovengrens: abrupt (<0,3

cm), Ondergrens laag in cm: 170, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Plantenresten: resten (onbepaald)-spoor (<1%), Lithogenese: getijden (geul)afzettingen, Lithostratigrafie: Fv Naaldwijk, LPv Walcheren Archeologie: Puin onbepaald: fragmenten 170 / -1.83 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 170, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 210, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: blauw-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Plantenresten: resten (onbepaald)-weinig (1-10%), Lithogenese: getijden (geul)afzettingen, Lithostratigrafie: Fv Naaldwijk, LPv Walcheren Archeologie: Puin onbepaald: fragmenten 210 / -2.23 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 210, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 255, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: kleiig, Mediaanklasse: matig fijn, Lithogenese: getijden (geul)afzettingen, Lithostratigrafie: Fv Naaldwijk, LPv Walcheren 255 / -2.68 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 255, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 330, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-grijs-blauw Lithologie:

Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Schelpresten: schelp (onbepaald)-fragment-spoor (<1%), Plantenresten: hout-spoor (<1%), Lithogenese: getijden (geul)afzettingen, Lithostratigrafie: Fv Naaldwijk, LPv Walcheren 330 / -3.43 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 330, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 350, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Plantenresten: hout-spoor (<1%), Lithogenese: getijden (geul)afzettingen, Lithostratigrafie: Fv Naaldwijk, LPv Walcheren 350 / -3.63 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 350, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 400, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-bruin-zwart Lithologie: Grondsoort: veen, Bijmengsel: zwak kleiig, Veensoort: bosveen, Lithostratigrafie: Fv Nieuwkoop, Hollandveen LP Einde boring 400 / -4.13

2 bron: S210036 boorstaten.geojson - 01-06-2021 13:17:32

Boring: S210036_3 Kop algemeen: Projectcode: S210036, Boornummer: 3, Beschrijver(s): SR+TE, Datum: 27-05-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 50 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 99037.279, Y-coördinaat in meters: 424398.63, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 1.193, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Zuid-Holland, Gemeente: Hoeksche Waard, Opdrachtgever: Kubiek ruimtelijke plannen, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 1.19 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 50, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: sterk humeus Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor Archeologie: Puin onbepaald: ondoordringbaar Laag opmerking: Opmerking: Veel puin en baksteen fragmenten, na 50 cm ondoordingbare laag Einde boring 50 / 0.69

Boring: S210036_4 Kop algemeen: Projectcode: S210036, Boornummer: 4, Beschrijver(s): SR+TE, Datum: 27-05-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 200 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 99023.634, Y-coördinaat in meters: 424403.575, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 0.079, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Zuid-Holland, Gemeente: Hoeksche Waard, Opdrachtgever: Kubiek ruimtelijke plannen, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 0.08 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 70, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: kleiig, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor Laag opmerking: Opmerking: Mogelijk ophooglaag/verstoord 70 / -0.62 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 70, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 200, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Lithogenese: getijden (geul)afzettingen, Lithostratigrafie: Fv Naaldwijk, LPv Walcheren Einde boring 200 / -1.92

Boring: S210036_5 Kop algemeen: Projectcode: S210036, Boornummer: 5, Beschrijver(s): SR+TE, Datum: 27-05-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 50 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 99034.654, Y-coördinaat in meters: 424411.856, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 0.038, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Zuid-Holland, Gemeente: Hoeksche Waard, Opdrachtgever: Kubiek ruimtelijke plannen, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 0.04 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 50, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: sterk humeus Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor Archeologie: Puin onbepaald: ondoordringbaar Laag opmerking: Opmerking: Veel puin en baksteen fragmenten, na 50 cm ondoordingbare laag Einde boring 50 / -0.46

3 bron: S210036 boorstaten.geojson - 01-06-2021 13:17:32

Boring: S210036_6 Kop algemeen: Projectcode: S210036, Boornummer: 6, Beschrijver(s): SR+TE, Datum: 27-05-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 40 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 99038.132, Y-coördinaat in meters: 424407.105, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 0.624, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Zuid-Holland, Gemeente: Hoeksche Waard, Opdrachtgever: Kubiek ruimtelijke plannen, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 0.62 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 40, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: geel-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Bijmengsel grind: sterk grindig, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemkundige interpretatie: opgebrachte grond Archeologie: Puin onbepaald: ondoordringbaar Laag opmerking: Opmerking: Ondoodringbare puinlaag na 40 cm, mogelijk ophooglaag met zeer veel grind Einde boring 40 / 0.22

Boring: S210036_7 Kop algemeen: Projectcode: S210036, Boornummer: 7, Beschrijver(s): SR+TE, Datum: 27-05-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 200 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 99042.414, Y-coördinaat in meters: 424406.822, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 1.526, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Zuid-Holland, Gemeente: Hoeksche Waard, Opdrachtgever: Kubiek ruimtelijke plannen, Uitvoerder: Synthegra B.V.

0 / 1.53 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 70, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: matig humeus Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 70 / 0.83 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 70, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 130, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig Bodem: Brokken en vlekken: zandbrokken Archeologie: Houtskool: enkel fragment, Aardewerk: enkel fragment, Puin onbepaald: veel fragmenten Laag opmerking: Opmerking: Fragment roodbakkend (Frieslands of Nederrijns) op 1 meter, mogelijk ophooglaag 130 / 0.23 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 130, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 190, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs-zwart Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: uiterst siltig, Mediaanklasse: matig grof Bodem: Bodemkundige interpretatie: opgebrachte grond Archeologie: Houtskool: fragmenten, Puin onbepaald: veel fragmenten 190 / -0.37 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 190, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 200, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur:

donker-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Lithogenese: getijden (geul)afzettingen, Lithostratigrafie: Fv Naaldwijk, LPv Walcheren Archeologie: Puin onbepaald: veel fragmenten Einde boring 200 / -0.47

4 bron: S210036 boorstaten.geojson - 01-06-2021 13:17:32

Boring: S210036_8 Kop algemeen: Projectcode: S210036, Boornummer: 8, Beschrijver(s): SR+TE, Datum: 27-05-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 200 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 99023.362, Y-coördinaat in meters: 424393.833, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 0.078, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Zuid-Holland, Gemeente: Hoeksche Waard, Opdrachtgever: Kubiek ruimtelijke plannen, Uitvoerder: Synthegra B.V.

0 / 0.08 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 40, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: zeer grof Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 40 / -0.32 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 60, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: zwart-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: uiterst siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: sterk humeus Bodem: Bodemkundige interpretatie: opgebrachte grond Archeologie: Puin onbepaald: enkel fragment Laag opmerking: Opmerking: Mogeijke ophooglaag 60 / -0.52 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 60, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 100, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: zwart-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: matig humeus, Schelpresten: schelp (onbepaald)-fragment-spoor (<1%) Bodem: Bodemkundige interpretatie: opgebrachte grond Archeologie: Puin onbepaald: enkel fragment Laag opmerking: Opmerking: Mogelijke ophooglaag 100 / -0.92 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 100, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens

laag in cm: 140, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs-blauw Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Lithogenese: getijden (geul)afzettingen, Lithostratigrafie: Fv Naaldwijk, LPv Walcheren Archeologie: Houtskool: enkel fragment 140 / -1.32 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 140, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 175, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Schelpresten: schelp (onbepaald)-fragment-spoor (<1%), Plantenresten: hout-spoor (<1%), Lithogenese: getijden (geul)afzettingen, Lithostratigrafie: Fv Naaldwijk, LPv Walcheren Archeologie: Puin onbepaald: enkel fragment 175 / -1.67 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 175, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 200, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs-blauw Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Lithogenese: getijden (geul)afzettingen, Lithostratigrafie: Fv Naaldwijk, LPv Walcheren Archeologie: Houtskool: enkel fragment Einde boring 200 / -1.92

5 bron: S210036 boorstaten.geojson - 01-06-2021 13:17:32

Boring: S210036_9 Kop algemeen: Projectcode: S210036, Boornummer: 9, Beschrijver(s): SR+TE, Datum: 27-05-2021, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 200 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 99015.712, Y-coördinaat in meters: 424389.107, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 0.058, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Zuid-Holland, Gemeente: Hoeksche Waard, Opdrachtgever: Kubiek ruimtelijke plannen, Uitvoerder: Synthegra B.V.

0 / 0.06 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 10, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: uiterst siltig, Bijmengsel humus: sterk humeus Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 10 / -0.04 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 10, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 40, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: sterk siltig, Mediaanklasse: matig fijn Bodem: Bodemkundige interpretatie: opgebrachte grond Laag opmerking: Opmerking: Mogelijke ophooglaag 40 / -0.34 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 70, Aard ondergrens: diffuus (3-10 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Plantenresten: hout-spoor (<1%) Bodem: Bodemkundige interpretatie: opgebrachte grond Archeologie: Puin onbepaald: enkel fragment Laag opmerking: Opmerking: Mogelijke ophooglaag 70 / -0.64 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 70, Aard bovengrens: diffuus (3-10 cm), Ondergrens laag in cm: 100, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs-zwart Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel:

matig siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig, Bijmengsel humus: sterk humeus, Plantenresten: wortels-weinig (1-10%), Lithogenese: getijden (geul)afzettingen, Lithostratigrafie: Fv Naaldwijk, LPv Walcheren Archeologie: Puin onbepaald: fragmenten 100 / -0.94 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 100, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 170, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs-blauw Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Schelpresten: schelp (onbepaald)-fragment-spoor (<1%), Plantenresten: wortels-veel (>10%), Lithogenese: getijden (geul)afzettingen, Lithostratigrafie: Fv Naaldwijk, LPv Walcheren Archeologie: Puin onbepaald: enkel fragment 170 / -1.64 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 170, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 200, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: kleiig, Mediaanklasse: matig grof, Schelpresten: schelp (onbepaald)-fragment-spoor (<1%), Plantenresten: wortels-veel (>10%), Lithogenese: getijden (geul)afzettingen, Lithostratigrafie: Fv Naaldwijk, LPv Walcheren Einde boring 200 / -1.94

6 bron: S210036 boorstaten.geojson - 01-06-2021 13:17:32

Bijlage 4 Inventariserend archeologisch veldonderzoek door middel van proefsleuven

Schouteneinde 27 Puttershoek

97

Schouteneinde 27 te Puttershoek, Gemeente Hoeksche Waard Inventariserend Veldonderzoek door middel van proefsleuven

Opdrachtgever

Projectleider

Kubiek Ruimtelijke Plannen

Dhr. F. Stevens

Kerkewijk 156

Senior KNA archeoloog

Versie: 1

3904 JJ Veenendaal Projectnummer

Autorisatie

Datum

Synthegra Rapport S210036-B

Dhr. I.S.J. Beckers

02-03-2022

Senior KNA archeoloog

Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden Telefoon +31 (0)88 81 81 981. Internet: www.synthegra.nl

Project

: Schouteneinde 27 te Puttershoek, Gemeente Hoeksche Waard. Inventariserend Veldonderzoek door middel van proefsleuven

Projectnummer

: S210036-B, versie 1

INHOUD ADMINISTRATIEVE GEGEVENS

3

SAMENVATTING

4

1 1.1 1.2 1.3 1.4

INLEIDING Onderzoekskader Onderzoeksdoel en vraagstellingen Ligging en huidige situatie plangebied Toekomstige situatie plangebied

6 6 6 7 8

2 2.1 2.2 2.3

VOORONDERZOEK Inleiding Gespecificeerde archeologische verwachting op basis van het bureauonderzoek Resultaten van het inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen

10 10 10 11

3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

VELDONDERZOEK Methode Landschapsgenese en bodemopbouw Analyse sporen en structuren Vondstmateriaal Specialistisch onderzoek

12 12 14 16 20 22

4 4.1 4.2

BEANTWOORDING VAN DE ONDERZOEKSVRAGEN EN CONCLUSIES Beantwoording van de onderzoeksvragen: Conclusies

23 23 24

5. 5.1 5.2

ARCHEOLOGISCHE WAARDERING EN SELECTIEADVIES Waardering Selectieadvies

25 25 27

BRONNEN

28

Bijlagen: Bijlage 1: Sporenlijst Bijlage 2: Vondstenlijst Bijlage 3: Splits en determinatielijst

Afbeelding voorblad: locatie sleuf 1, Schouteneinde 27 te Puttershoek (bron: Synthegra B.V.)

© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

2 van 28

Project

: Schouteneinde 27 te Puttershoek, Gemeente Hoeksche Waard. Inventariserend Veldonderzoek door middel van proefsleuven

Projectnummer

: S210036-B, versie 1

Administratieve gegevens Toponiem

: Schouteneinde 27

Plaats

: Puttershoek

Gemeente

: Hoeksche Waard

Provincie

: Zuid-Holland

Projectnummer

: S210036-B

Bevoegde overheid

: Gemeente Hoeksche Waard, Deskundige namens de bevoegde

Opdrachtgever

: Kubiek Ruimtelijke Plannen

Uitvoerende instantie

: Synthegra B.V.

Datum uitvoering veldwerk

: 27-01-2022, extra dag 28-01-2022

Uitvoerders veldwerk

: I. Beckers, K. Durczak

Onderzoeksmelding (ARCHIS)

: 5107028100

Datum onderzoeksmelding

: 23-08-2021

Afrondingveldwerk

: 28-01-2022

Kaartblad

: 43F

Periode

: Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd

Oppervlakte

: Circa 840m2

Perceelnummer(s)

: Kadastrale gemeente Puttershoek, sectie C, perceelnummer: 2696

Grond eigenaar / beheerder

: H. Kranendonk en R. Besseling

Grondgebruik

: Bewoning

Geologie

: Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Walcheren; Formatie van

overheid: drs. C.D.R. Cohen Stuart

Nieuwkoop, Hollandveen laagpakket; Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Wormer. Geomorfologie

: Bewoning

Bodem

: Poldervaaggrond

Depot

: Documentatie en vondsten zullen worden aangeleverd aan het Provinciaal Depot van Zuid-Holland te Alphen aan den Rijn

De onderzoekslocatie wordt omsloten door de volgende coördinaten:

Noord:

x 99043

y 424410

Oost:

x 99039

y 424387

Zuid:

x 99023

y 424378

West:

x 99021

y 424401

Centrum:

x 99031

y 424395

© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

3 van 28