archeologisch onderzoek

34

Wanneer de bodem toch tot in de top van het Hollandveen zou worden verstoord, bijvoorbeeld bij de aanleg van riolering en kabels/ leidingen, kan dit mogelijk wel leiden tot de aantasting van behoudenswaardige archeologische resten. Wanneer dit het geval is, dient archeologisch vervolgonderzoek in de vorm van een Archeologische Begeleiding te worden uitgevoerd. De diepte waarop archeologische resten worden verwacht betreft 1.4 meter beneden het maaiveld in het meest zuidoostelijke deel van het plangebied (2.2 meter –NAP), 1.7 meter beneden het maaiveld ter plaatse van het middelste deel van het zuidelijke deel van het plangebied (2.5 - 2.6 meter –NAP), 2.0 meter ter plaatse van het noordelijke deel van het zuidelijke deel van het plangebied (2.7 - 2.8 meter –NAP) en 2.7 meter ter plaatse van het noordelijke perceel (3.2 - 3.4 meter –NAP); zie Afbeelding 29. Geadviseerd wordt om per zone een maximale ontgravingsdiepte vrij te geven, namelijk: tot op een diepte van 1.0 meter, 1.3 meter, 1.6 meter en 2.3 meter beneden het maaiveld (zie Afbeelding 29). Daarbij is dus rekening gehouden met een marge van 0.4 meter ten opzichte van de verwachte ligging van de top van het Hollandveen Daarnaast wordt aanbevolen om de Archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart voor de Hoeksche Waard aan te passen wat betreft de punt van de oude polder.

Voor die zone geldt vooralsnog een middelhoge verwachting voor de aanwezigheid van archeologische waarden, terwijl op basis van het onderzoek van de oude kaarten kan worden geconcludeerd dat in de punt van de polder een sluis heeft gelegen met in de buurt bebouwing. Geadviseerd wordt om de verwachting bij te stellen naar een hoge verwachting voor het aantreffen van archeologische waarden.

Afbeelding 29. Het plangebied (blauw omkaderd), het primaire onderzoeksgebied (rood omkaderd), de locaties van de boringen (gemarkeerd met driehoekjes) en een globale weergave van de diepteligging van de top van het Hollandveen, geprojecteerd op een uitsnede van de GBKN. Bron GBKN: Kadaster Geo-Informatie, 2020. Schaal 1: 2.500.

35

36

Literatuur -

Huizer, J., M. Benjamins en S. van der A: De Archeologische Verwachtings- en beleidsadvieskaart voor de Hoeksche Waard; ADC, Amersfoort: 2009

-

Jansen, B., D. E. A. Schiltmans en S. de Kruif: Rapportage onderzoeken archeologie aardgastransportleiding Wijngaarden - Westerschelde Oost (A-667), Gemeenten Graafstroom, Sliedrecht, Papendrecht, Dordrecht, Strijen en ’s Gravendeel, Archeologisch vooronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterende en waarderende fase); RAAP, Weesp: 2009

-

Mulder, E. F. J. de, M. C. Geluk, I. L. Ritsema, W. E. Westerhof en T. E. Wong: De ondergrond van Nederland; Groningen: 2003

-

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE): Archeologisch Informatie Systeem (ARCHIS3); RCE, Amersfoort: 2020

-

Verbraeck, A. en J. H. Bisschops: De Geologische Kaart van Nederland 1: 50.000, Blad Willemstad Oost (43O); Rijks Geologische Dienst (RGD), Haarlem: 1971

-

Verbraeck, A. en J. H. Bisschops: Toelichting op de Geologische Kaart van Nederland 1: 50.000, Blad Willemstad Oost (43O); Rijks Geologische Dienst (RGD), Haarlem: 1971

-

Verschoof - van der Vaart, W. B.: Plangebied Buitendijk in Strijensas, gemeente Strijen; archeologisch vooronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (verkennende fase); RAAP, Weesp: 2015

-

Vos, P. en S. de Vries: 2de generatie palaeogeografische kaarten van Nederland (versie 2.0); Deltares, Utrecht: 2013.

-

Wilgen, L. R.: Standaard Archeologische Inventarisatie Natuurontwikkelingsproject APLpolder, Strijen; SOB Research, Heinenoord: 2003

-

Wilgen, L. R.: Archeologische Begeleiding ‘Dijkversterkingsproject Hoeksche Waard Zuid’, Gemeente Strijen en Gemeente Cromstrijen; SOB Research, Heinenoord: 2017

Geraadpleegde internetsites: - https://ahn.arcgisonline.nl/ahnviewer - https://archis.cultureelerfgoed.nl - https://www.dinoloket.nl/ondergrondgegevens - https://www.google.nl/maps/ - https://landevanessche.com/ - https://legendageomorfologie.wur.nl/ - http://maps.bodemdata.nl - https://www.nationaalarchief.nl/ - http://pdokviewer.pdok.nl - http://pzh.b3p.nl/ - https://rce.webgispublisher.nl/ - http://www.ruimtelijkeplannen.nl - http://www.topotijdreis.nl

37

38

Verklarende woordenlijst Atlanticum

geologisch tijdvak dat duurde van circa 9220 - 5660 jaar geleden. Tijdens het Atlanticum heerste een warm, nat klimaat

dekzand

fijn zand, voornamelijk afgezet door wind

detritus

organisch afval, afkomstig van afgestorven en ontbindend materiaal van planten en-of dieren

eolisch

door de wind gevormd

eutroof veen

veen dat is ontstaan in een voedselrijk milieu

fluviatiel

onder invloed van een rivier

fluvioperiglaciaal

door regen- of smeltwater, afkomstig van sneeuw of bodemijs, gevormd onder koude condities

geul

rivier- of kreekbedding

gorzenlandschap

gebied dat boven het gemiddelde hoogwaterpeil ligt en pas bij de hoogste vloeden onderloopt

Hollandveen

Alle veenpakketten die gedurende het Holoceen zijn ontstaan met uitzondering van het basisveen. De definitie van ‘Hollandveen’ betreft dus in feite bijna alle veenpakketten die gedurende de afgelopen 8.000 jaar zijn ontstaan

Holoceen

jongste geologisch tijdvak (vanaf de laatste IJstijd: circa 10.000 jaar voor Chr. tot heden)

klink

maaivelddaling van veen- en kleigronden door ontwatering, oxidatie van organisch materiaal en krimp

marien

het milieu waar sedimentatie plaatsvindt die direct wordt beïnvloed door de zee

modderklei

afzettingen in het perimariene gebied, bestaande uit kleiige venen en venige kleien moernering veenafgraving, hoofdzakelijk ten behoeve van zoutwinning en de winning van brandstof (turf)

oligotroof veen

veen dat is ontstaan in voedselarm, relatief droog milieu

oxidatie

(traag) verbrandingsproces van organisch materiaal in reactie met zuurstof

perimarien

het milieu, waarin de sedimentatie wordt beïnvloed door de zee (via het rivieren kreekstelsel), maar waar mariene afzettingen van betekenis ontbreken

Pleistoceen

geologisch tijdperk dat ongeveer 2.6 miljoen jaar geleden begon. De tijd van de IJstijden, maar ook van gematigd warme perioden. Het Pleistoceen eindigde met het begin van het Holoceen

sediment

afzetting gevormd door bezinksel of neerslag 39

strandwal

een onder directe invloed van de zee ontstane zandrug evenwijdig met de kustlijn, meestal aan de rand van een strandvlakte

transgressiefase

fase waarin de invloed van de zee zich landinwaarts uitbreidt (als gevolg van stijging van de zeespiegel of als gevolg van erosie van het strandwallencomplex)

Weichselien

geologisch tijdvak dat duurde van 116.000 - 11.700 jaar geleden.

40

Bijlage 1 Administratieve gegevens Projectnaam:

SOB Research Project nr. Opdrachtgever:

Uitvoerder:

Bevoegde overheid:

Archeologisch adviseur van bevoegde overheid

Aanleiding onderzoek: Opdracht: Veldonderzoek: Conceptrapport: Definitief rapport: Provincie: Gemeente: Plaats: Toponiem: Kadastrale gegevens: Huidig grondgebruik: Toekomstige situatie: Kaartblad: Geologie:

Geomorfologie: Bodemtype:

Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek door middel van grondboringen Plangebied Land van Esseweg 10, Strijen, Gemeente Hoeksche Waard 2772-2006 Van Dun Advies Postel 8, 5711 ET Someren Contactpersoon: de heer R. van Herk Tel.: 0493 - 745015 Mob.: 06 - 26888273 E-mail: rudvanHerk@vandunadvies.nl SOB Research, Instituut voor Archeologisch en Aardkundig Onderzoek Hofweg 13, Heinenoord Postbus 5060, 3274 ZK Heinenoord Tel.: 0186 - 604 432/ 0575 - 476439 E-mail: sobresearch@wxs.nl Website: https://www.sobresearch.nl College van Burgemeester en Wethouders van de Gemeente Hoeksche Waard Postbus 2003, 3260 EA Oud-Beijerland Contactpersoon: de heer A. Brand Tel.: 088 - 6471748 E-mail: alex.brand@gemeentehw.nl de Mevrouw C. Cohen Stuart Terra-Archeologie Lindeboom 45, 4101 WG Culemborg Tel.: 0345 - 518309 Mob.: 06 - 45059916 E-mail: info@terra-archeologie.nl Aanvraag omgevingsvergunning. 24 juni 2020 21 juli 2020 25 juli 2020 1 augustus 2020 Zuid-Holland. Hoeksche Waard. Strijen. Land van Esseweg 10 Kadastrale Gemeente Strijen, Sectie V, nr. 699 en 920. Akkerland, bebouwing en bestrating. Akkerland, bebouwing en bestrating.

43F Afzettingen van Duinkerke III, op Hollandveen, op Afzettingen van Gorkum IV, al dan niet op Basisveen, op Afzettingen van de Formatie van Twente 2M72: Vlakte van getij-afzettingen Noordelijk deel: Mn15A: kalkrijke Poldervaaggronden; lichte zavel, profielverloop 5 41

Grondwatertrap: NAP-hoogte maaiveld: Coördinaten plangebied:

Oppervlakte plangebied: Oppervlakte primaire onderzoeksgebied Kaart plangebied: CMA/ AMK-status: CAA -nr.: CMA -nr.: ARCHIS-Monument nr.: ARCHIS-Vondstmelding nr.: ARCHIS-Waarneming nr.: ARCHIS-Onderzoeksmelding nr.: Deponering:

Zuidelijk deel: Mn25A: kalkrijke Poldervaaggronden; zware zavel, profielverloop 5 Noordelijk deel: Vb Zuidelijk deel: VI Noordelijk deel: 0.0 - 0.3 meter –NAP Zuidelijk deel: 0.5 - 0.7 meter –NAP Zuid: 96.463/ 414.969 Noord: 96.421/ 415.189 West: 96.380/ 415.161 Oost: 96.561/ 415.011 Circa 1.74 hectare. Circa 0.68 hectare Zie Afbeelding 1 en 2. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. 4876788100 Depothouder: het College van Gedeputeerde Staten van de Provincie Zuid-Holland, voor deze het bureauhoofd van Bureau CVT Postbus 90602, 2509 LP Den Haag Contactpersoon vondstmateriaal:

voor

de

selectie/

de-selectie

De Provinciaal Archeoloog van de Provincie Zuid-Holland de heer R. H. P. Proos Tel.: 070 - 4418445 Mob.: 06 - 18309889 E-mail: archeologie@pzh.nl

Deponering digitale documentatie:

Deponering vondstmateriaal: Provinciaal Archeologisch Depot Zuid-Holland Kalkovenweg 23, 2401 LJ Alphen aan den Rijn Depotbeheerder: de heer M. Phlippeau Tel.: 070 - 4417282 Mob.: 06 - 25734759 E-mail: archeologischdepot@pzh.nl E-depot (https://easy.dans.knaw.nl)

42

van

Bijlage 2 Archeologische en geologische tijdschaal

In dit overzicht zijn de geologische en archeologische hoofdperioden weergegeven. De dateringen in de middenkolom (voor en na Chr.) zijn gekalibreerd en bieden de betrouwbaarste dateringen. Bron: RCE, 2014.

43

44

Bijlage 3 Overzicht boorgegevens

45

46

47

48

49