Document · PDF

Aerius-berekening (stikstofdepositie) mei 2024

Besluitvormende raad 17 september 2024, gemeente Hoeksche WaardBij agendapunt: Bestemmingsplan ’s-Gravendeel West fase 1 voor de ontwikkeling van een nieuwe woonwijk met 179 woningen15.811 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Langelaar Milieuadvies Herman Broodstraat 127 9403BM Assen

Telefoon: (06) 121 99 804 E-mailadres: info@langelaarmilieuadvies.nl

Stikstofonderzoek woningbouw 's-Gravendeel west 21020.09 versie 1

Behandeld door: Ing. M.D. Langelaar Opdrachtgever : 's-Gravendeel West B.V. t.a.v. Tim Schregardus Postbus 88 3360 AB Sliedrecht 7 mei 2024

Inhoudsopgave 1

Inleiding

Doel van het onderzoek

Wet en regelgeving Natura 2000 & stikstof

Onderzoeksopzet

Emissies aanlegfase

Rekenwijze m.b.t. motorvoertuigen

Rekenwijze m.b.t. mobiele werktuigen

Bouwrijp maken

bouwen fase 1A

bouwen fase 1B

bouwen fase 1C

bouwen fase 1D

bouwen fase 1E

WOONrijp maken

Emissies gebruiksfase

Wegverkeer

Huishoudens

emissies gedurende de aanlegfase

Rechtstreekse, onlosmakelijke gevolgen van het plan

planologische situatie

Feitelijk gebruik

bodemtype

Stikstofgebruiksnormen voorkomende gewassen

DEROGATIE dierlijke bemesten t.o.v. de nitraatrichtlijn

Berekening NH3 emissie door bemesting

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

Aerius berekeningen

Uitgangspunten

Rekenjaar

Rekenresultaten aanlegfase

Rekenresultaten gebruiksfase

Rekenresultaten vermeden emissies

Rekenresultaten verschilberekening maatgevende bouwjaar - vermeden emissies

Rekenresultaten verschilberekening emissies gebruiksfase - vermeden emissies

Conclusies

bijlagen Bijlage 1:

AERIUS rapportage aanlegfase vs vermeden emissies (separaat) AERIUS_projectberekening_20240507001625_Rsha3W6QKtBw_maatgevend ebouwjaar2e.pdf

Bijlage 2:

AERIUS rapportage gebruiksfase vs vermeden emissies (separaat) AERIUS_projectberekening_20240507002643_RwKn1xq7ow1h_gebruiksfase. pdf

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

Inleiding

In opdracht van 's-Gravendeel West B.V. heeft Langelaar Milieuadvies onderzoek verricht naar de stikstofdepositie op nabijgelegen kwetsbare natuurgebieden ten gevolge van het voornemen om 179 woningen aan te ontwikkelen aan de westkant van ’s-Gravendeel. Een bestemmingsplanherziening is nodig om de woningen planologisch mogelijk te maken. Het plan staat bekend onder de naam: “s Gravendeel west”. Op de onderstaande afbeelding is het plangebied weergegeven.

Figuur 1 verkavelingsplan dec-2020 (plangebied rood omcirkeld)

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

Het plangebied ligt op circa 7 kilometer afstand van stikstofgevoelige habitats en leefgebieden in Natura 2000-gebied “Biesbosch”. In figuur 2 zijn het plangebied en het Natura 2000-gebied zwart omlijnd weergegeven. De stikstofgevoelige habitats en leefgebieden zijn roze gekleurd. De overige niet stikstofgevoelige delen van het Natura 2000-gebied zijn groen gekleurd.

Figuur 2 ligging plangebied t.o.v. Natura 2000 (bron: AERIUS Calculator)

DOEL VAN HET ONDERZOEK In het kader van de Wet Natuurbescherming moet uitgesloten worden dat significante negatieve effecten kunnen optreden in Natura 2000-gebieden. Stikstofdepositie kan verslechterende gevolgen hebben voor stikstofgevoelige habitattypen of leefgebieden waarvoor een Natura 2000-gebied is aangewezen. Deze gevolgen kunnen significant zijn wanneer een plan, project of andere handeling leidt tot een toename van stikstofdepositie op stikstofgevoelige habitattypen of leefgebieden die reeds overbelast zijn. Het voorliggende onderzoek stikstofdepositie heeft tot doel de NOx (stikstof) en NH3 (ammoniak) emissies naar de lucht door het voornemen inzichtelijk te maken en de toename van stikstofdepositie op stikstofgevoelige habitattypen of leefgebieden te berekenen. Dit onderzoek ziet toe op de depositie tijdens de aanlegfase alsook de gebruiksfase. Ook de emissies die het huidige gebruik tot gevolg heeft zijn onderzocht. Het onderzoek wordt afgesloten met conclusies waarbij duidelijk wordt of in het kader van de Wet Natuurbescherming significante effecten uitgesloten kunnen worden, dan wel een nader (ecologisch) onderzoek nodig is.

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

WET EN REGELGEVING NATURA 2000 & STIKSTOF In Nederland zijn 166 Natura 2000-gebieden aangewezen. Dit zijn gebieden met een Europese beschermingsstatus. Veel van die gebieden zijn (ook) gevoelig voor stikstofdepositie. Een verdere toename van de stikstofdepositie kan leiden tot ‘significante effecten’ op de instandhoudingsdoelstellingen van de Natura 2000-gebieden. Voor plannen geldt op grond van artikel 2.7 lid 1 van de Wet natuurbescherming dat bepalend is of het significante gevolgen kan hebben voor een (of meer) Natura 2000-gebied(en). Is dat het geval, dan geldt dat het bestuursorgaan bij de vaststelling van een plan met toepassing van artikel 2.8 Wnb een passende beoordeling dient te maken. Voor het onderhavige plan is onderzocht of er sprake kan zijn van een significante depositie van stikstof op relevante delen van Natura 2000-gebieden. Op basis van de berekende NOx en ammoniak emissies die het gevolg zijn van de met het bestemmingsplan mogelijk gemaakte ontwikkelingen wordt met een verspreidingsmodel de stikstofdepositie op stikstofgevoelige habitats en leefgebieden in Natura 2000-gebieden berekend. Depositieberekeningen worden uitgevoerd met de meest recente versie van AERIUS Calculator, versie 2023.2. Elke depositiebijdrage op een door stikstof overbelaste locatie in een Natura 2000-gebied – eventueel na saldering- is in potentie een significant effect.

Een kwalitatieve ecologische beoordeling kan uitwijzen of de depositiebijdrage leidt tot significant negatieve effecten. AERIUS Calculator 2023.2 geeft informatie over de actuele stikstofdepositie en kritische depositiewaarde (kdw) van stikstofgevoelige habitattypen en leefgebieden in de Natura 2000gebieden. Ook geeft het inzicht of een depositiebijdrage optreedt op reeds (bijna) overbelast delen van een stikstofgevoelig habitattypen of leefgebieden. De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft op 18 oktober 2023 geoordeeld dat de Instructie gegevensinvoer (..) is opgesteld als instructie voor het maken van specifieke berekeningen, die worden verricht bij plannen en projecten om te kunnen aantonen dat wordt voldaan aan het bepaalde in artikel 2.8 van de Wnb, gelezen in samenhang met artikel 2.7 van de Wnb (nu opgenomen in de Omgevingswet). Bij de toepassing van de Instructie gegevensinvoer in AERIUS Calculator wordt berekend wat de gevolgen zijn van een specifiek project of plan voor de stikstofdepositie op de desbetreffende rekenpunten in de Natura 2000-gebieden.

ONDERZOEKSOPZET In dit onderzoek is achtereenvolgens onderzocht: - de NOX en NH3 emissies gedurende de realisatiefase - de NOX en NH3 emissies gedurende de gebruiksfase - de NOX en NH3 emissies bij het huidige agrarische gebruik - een berekening van de depositie met AERIUS Calculator.

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

Emissies aanlegfase Tijdens de aanleg- en bouwperiode ontstaan NOx en NH3-emissies door de inzet van mobiele werktuigen, auto’s en vrachtwagens. Het onderzoek richt zich op de emissies tijdens het bouwrijp maken, het bouwen van de woningen en het woonrijp maken van het plangebied. De verkeersgeneratie en de inzet van mobiele werktuigen zijn bepaald met behulp van ervaringscijfers over het bouwrijp en woonrijp maken van soortgelijke bouwprojecten en schattingen van ABB voor het bouwen van de woningen. Deze zijn onderverdeeld in bouwrijp maken, het bouwen en het woonrijp maken. De NOx en NH3 emissies zijn berekend op basis van de AUB-methode uit TNO rapport R12305 1 conform de meest recente Instructie gegevensinvoer AERIUS Calculator 2023.2 (versie 4; april 2024) van het Expertiseteam Stikstof en Natura 2000 van Bij12 (verder genoemd: de instructie) en het Handboek “Werken met AERIUS Calculator Versie 2023.2” dat grotendeels de eerder verschenen AERIUS factsheets, leeswijzers en handleidingen waar naar wordt verwezen in deze instructie vervangt. Het dieselverbruik is aangeleverd door ABB op basis van verbruiksopgaves van de leveranciers van de mobiele werktuigen die ABB inzet bij woningbouwprojecten. AdBlue wordt enkel gebruikt in dieselmotoren voorzien van een SCR.

Voor het inschatten van het verwachte aantal liter kan uitgegaan worden van het normale AdBlue-gebruik dat door TNO gegeven wordt4. Voor Stage IV en V werktuigen is dit 6% van het dieselverbruik. Voor Stage III is dit 3% van het dieselverbruik.

TNO 2021 R12305 AUB (AdBlue verbruik, Uren, en Brandstofverbruik): een robuuste schatting van NOx en NH3 uitstoot van mobiele werktuigen 1

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

REKENWIJZE M.B.T. MOTORVOERTUIGEN 2.1.1 Verkeersgeneratie op de openbare weg

Conform de instructie wordt met de verkeersgeneratie het aantal vervoersbewegingen met motorvoertuigen uitgedrukt. Dit betekent zowel het heen- en teruggaand verkeer. Het aantal vervoersbewegingen is het aantal ritten heen én terug opgeteld. 2.1.2 Emissies stationair draaien vrachtwagens op de bouwplaats

In de Instructie is de “Rekeninstructie stationaire emissies wegverkeer” opgenomen. Bij sommige projecten/initiatieven kan het nodig zijn om het stationair draaien van wegverkeer te berekenen. Dit is van belang als er situaties zijn waarin deze voertuigen regelmatig stationair draaien en die geen onderdeel zijn van gewone verkeersbewegingen. Stilstaan voor stoplichten en in files vallen hier dus nadrukkelijk niet onder. Wat hier wel onder valt is stilstaan met draaiende motor op eigen terrein. Bijvoorbeeld als tijdens het laden/lossen de motor draait, of tijdens het wachten op het vrijkomen van een losplaats. De rekeninstructie hanteert een tabel met emissiecijfers die is samengesteld op advies van experts van TNO. De hoogte van de stationaire emissie is gekoppeld aan een emissiefactor afhankelijk van de verkeersklasse (bussen, licht-, middelzwaar- en zwaar verkeer) en jaartal op basis van het snelheidstype ‘stad stagnerend’ en de tijdsduur. In dit onderzoek wordt uitgegaan van de emissiecijfers voor 2024. Dit is een worstcase uitgangspunt aangezien de emissiecijfers naar de toekomst toe afnemen. Tijdens het laden en lossen draaien de motoren van de vrachtwagens gedurende een langere tijd. De gemiddelde laad/lostijd per vracht is ingeschat op circa 10 minuten. Gelet op de aanwezigheid van start-stop systemen op hedendaagse vrachtwagens is dit een ruime inschatting.

2.1.3 Rijdend verkeer tussen de openbare weg en de parkeerplaats.

Tussen de doorgaande weg en de parkeerplaats (c.q. de bouwplaats) kent het verkeer een lagere gemiddelde snelheid en meer stops per kilometer dan normaal stadsverkeer. Om hiermee rekening te houden wordt uitgegaan van “stagnerend stadsverkeer” wat staat voor stadsverkeer met een grote mate van congestie, gemiddelde snelheid kleiner dan 15 km/h en gemiddeld 10 stops per afgelegde kilometer2.. REKENWIJZE M.B.T. MOBIELE WERKTUIGEN Conform jurisprudentie wordt uitgegaan van werktuigen die voldoen aan de emissie-eisen die sinds 2014 gelden (STAGE IV). de inzet van stage IV-materieel is voldoende reëel en aannemelijk en hoeft derhalve niet geborgd te worden in planregels3.

AERIUS2023 biedt de gebruiker de mogelijkheid geeft om te kiezen voor ‘stagnerend stadsverkeer’ waardoor de stagnatie niet langer gesimuleerd hoeft te worden door de toevoeging van een stagnatiefactor bij ‘doorgaand stadsverkeer’. 3 rechtsoverweging 17.1 van de uitspraak ABRS 1 september 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1960 (Zandzoom) 2

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

BOUWRIJP MAKEN Het plangebied is circa 6,7 ha. De verwachte inzet van mobiele werktuigen, het dieselverbruik en de NOX en NH3 emissies van mobiele werktuigen incl. transport tijdens het bouwrijp maken is weergegeven in de onderstaande tabel. werkzaamheden

type apparaat / (mobiel) werktuig

Grondwerk Graafmachine (inclusief ophogen en kraan (Mobiel) aanleg watergangen) Bulldozer Shovel/laadschop op rups Wals Aanbrengen Graafmachine riolering / kraan (Mobiel) straatwerk Shovel/laadschop op rups Graafmachine Shovel/laadschop op band bronbemalingspomp tiger stone (ekektrisch) totaal

brandstof diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel

verm STAGEdraai- bouwogen klasse uren jaar [kW] 217 ≥2014 200 STAGE IV 202 ≥2014 263 STAGE IV 87 ≥2014 153 STAGE IV 260 ≥2014 275 STAGE IV 109 ≥2014 60 STAGE IV 286 ≥2014 200 STAGE IV 191 ≥2014 125 STAGE IV 131 ≥2014 155 STAGE IV 238 ≥2014 60 STAGE IV 761 ≥2014 26 STAGE IV 2995 ≥2014 5,5 STAGE IV 0 ≥2014 50 n.v.t.

brandstofverbruik (l) p/u totaal adblu 19,8 4297 258 25,9 5232 314 15,3 1331 80 27,0 7020 421 6,3 687 41 19,8 5663 340 12,6 2407 144 15,5 2031 122 6,3 1499 90 3,1 2359 0 1,2 3594 0 5,4 0 0

totale emissie [kg] NOx NH3 24,2 1,0 29,2 1,3 7,6 0,3 39,3 1,7 4,4 0,2 31,9 1,4 14,1 0,6 11,6 0,5 9,3 0,4 51,0 0,0 86,9 0,0 0,0 0,0 309,4 7,3

Figuur 3 emissies bij belasting (werktuigen & transport op de bouwplaats) – BRM

In totaal vinden er circa 678 vrachten plaats. Dit leidt tot 1356 ritten door vrachtwagens. Er wordt (worstcase) uitgegaan van 100% zware motorvoertuigbewegingen. Daarnaast vinden er circa 3168 ritten plaats met busjes en auto’s (lichte motorvoertuigbewegingen). De emissie door stationair draaien van motorvoertuigen in het plangebied is weergegeven in de onderstaande tabel. stationair draaien / motorvoertuigen vrachtwagens

draaiuren

emissie [gram/uur] NOx NH3

113 80,67 0,902

totale emissie [kg] NOx NH3 9,12

0,10

Figuur 4 stationaire emissies motorvoertuigen bouwplaats – BRM

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

BOUWEN FASE 1A Fase 1A behelst de bouw van 41 woningen.

Figuur 5 stedebouwkundige invulling Fase 1A

De verwachte inzet van mobiele werktuigen, het dieselverbruik en de NOX en NH3 emissies van mobiele werktuigen incl. transport tijdens het bouwen van de woningen in Fase 1A is weergegeven in de onderstaande tabel. type apparaat / werktuig

(mobiel)

Rups groot Trekker Heistelling Truckmixer Betonpomp Rupskraan Hijskraan 50 tons Hijskraan 70 tons Spiering Vloermixer totaal

brandstof diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel

verm STAGEdraai- bouwogen klasse uren jaar [kW] 129,4 ≥2014 74 STAGE IV 129,4 ≥2017 123 STAGE IV 81,2 ≥2016 272 STAGE IV 7,1 ≥2018 315 STAGE IV 7,1 ≥2018 335 STAGE IV 200,2 ≥2016 242 STAGE IV 53,2 ≥2016 260 STAGE IV 9,1 ≥2020 330 STAGE V 159,2 ≥2016 265 STAGE IV 328,0 ≥2018 56 STAGE IV

brandstofverbruik (l) p/u totaal adblu 7,7 998 60 4,2 541 32 20,0 1623 97 19,0 135 8 16,5 117 7 7,2 1441 86 4,8 255 15 6,0 55 3 4,9 780 47 8,5 2788 0

totale emissie [kg] NOx NH3 6,0 0,2 3,8 0,1 9,3 0,4 0,8 0,0 0,7 0,0 9,0 0,3 1,8 0,1 0,5 0,0 4,9 0,2 57,4 0,0 94,2 1,4

Figuur 6 emissies bij belasting (werktuigen & transport op de bouwplaats) – fase 1A

Er vinden circa 1438 ritten plaats met lichte motorvoertuigbewegingen(auto’s en busjes). Daarnaast vinden er circa 176 ritten plaats met middelzware vrachtwagens (2 assen) en 714 met zware vrachtwagens (>2 assen). De emissie door stationair draaien van motorvoertuigen in het plangebied is weergegeven in de onderstaande tabel. emissie [gram/uur]

totale emissie [kg]

NOx

NH3

NOx

zware vrachtwagens

60 80,67

0,90

4,84

0,05

middelzware vrachtwagens

15 67,94

0,69

1,02

0,01

5,86

0,06

stationair draaien / motorvoertuigen

totaal vrachtwagens

draaiuren

NH3

Figuur 7 stationaire emissies motorvoertuigen bouwplaats – fase 1A

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

BOUWEN FASE 1B Fase 1B behelst de bouw van 30 woningen.

Figuur 8 stedebouwkundige invulling Fase 1B

De verwachte inzet van mobiele werktuigen, het dieselverbruik en de NOX en NH3 emissies van mobiele werktuigen incl. transport tijdens het bouwen van de woningen in Fase 1B is weergegeven in de onderstaande tabel. type apparaat / werktuig

(mobiel)

Rups groot Trekker Heistelling Truckmixer Betonpomp Rupskraan Hijskraan 50 tons Hijskraan 70 tons Spiering Vloermixer Asfalt-/betonzaag (rijdend) Hoogwerker totaal

brandstof diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel

verm STAGEdraai- bouwogen klasse uren jaar [kW] 120,4 ≥2014 74 STAGE IV 120,4 ≥2017 123 STAGE IV 75,5 ≥2016 272 STAGE IV 6,6 ≥2018 315 STAGE IV 6,6 ≥2018 335 STAGE IV 186,2 ≥2016 242 STAGE IV 43,0 ≥2016 260 STAGE IV 8,4 ≥2020 330 STAGE V 123,7 ≥2016 265 STAGE IV 240,0 ≥2018 56 STAGE IV 0 ≥2014 55 STAGE IV 0 ≥2014 55 STAGE IV

brandstofverbruik (l) p/u totaal adblu 7,7 928 56 4,2 503 30 20,0 1510 91 19,0 126 8 16,5 109 7 7,2 1340 80 4,8 206 12 6,0 51 3 4,9 606 36 8,5 2040 0 0,0 0 0 0,0 0 0

totale emissie [kg] NOx NH3 5,5 0,2 3,4 0,1 8,3 0,4 0,5 0,0 0,4 0,0 8,4 0,3 1,5 0,0 0,3 0,0 4,1 0,1 42,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 74,4 1,3

Figuur 9 emissies bij belasting (werktuigen & transport op de bouwplaats) – fase 1B

Er vinden circa 1338 ritten plaats met lichte motorvoertuigbewegingen(auto’s en busjes). Daarnaast vinden er circa 140 ritten plaats met middelzware vrachtwagens (2 assen) en 648 met zware vrachtwagens (>2 assen). De emissie door stationair draaien van motorvoertuigen in het plangebied is weergegeven in de onderstaande tabel. emissie [gram/uur]

totale emissie [kg]

NOx

NH3

NOx

zware vrachtwagens

54 80,67

0,90

4,36

0,05

middelzware vrachtwagens

12 67,94

0,69

0,82

0,01

5,17

0,06

stationair draaien / motorvoertuigen

totaal vrachtwagens

draaiuren

NH3

Figuur 10 stationaire emissies motorvoertuigen bouwplaats – fase 1B

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

BOUWEN FASE 1C Fase 1C behelst de bouw van 38 woningen.

Figuur 11 stedebouwkundige invulling Fase 1C

De verwachte inzet van mobiele werktuigen, het dieselverbruik en de NOX en NH3 emissies van mobiele werktuigen incl. transport tijdens het bouwen van de woningen in Fase 1c is weergegeven in de onderstaande tabel. type apparaat / werktuig

(mobiel)

Rups groot Trekker Heistelling Truckmixer Betonpomp Rupskraan Hijskraan 50 tons Hijskraan 70 tons Spiering Vloermixer totaal

brandstof diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel

verm STAGEdraai- bouwogen klasse uren jaar [kW] 149,2 ≥2014 74 STAGE IV 149,2 ≥2017 123 STAGE IV 93,5 ≥2016 272 STAGE IV 8,2 ≥2018 315 STAGE IV 8,2 ≥2018 335 STAGE IV 230,7 ≥2016 242 STAGE IV 53,9 ≥2016 260 STAGE IV 10,4 ≥2020 330 STAGE V 155,7 ≥2016 265 STAGE IV 304,0 ≥2018 56 STAGE IV

brandstofverbruik (l) p/u totaal adblu 7,7 1150 69 4,2 623 37 20,0 1871 112 19,0 156 9 16,5 135 8 7,2 1661 100 4,8 259 16 6,2 64 4 4,9 763 46 8,5 2584 0

totale emissie [kg] NOx NH3 7,0 0,3 4,3 0,1 10,7 0,4 1,0 0,0 0,8 0,0 10,0 0,4 1,4 0,1 0,3 0,0 4,8 0,2 53,2 0,0 93,5 1,6

Figuur 12 emissies bij belasting (werktuigen & transport op de bouwplaats) – fase 1C

Er vinden circa 1658 ritten plaats met lichte motorvoertuigbewegingen(auto’s en busjes). Daarnaast vinden er circa 170 ritten plaats met middelzware vrachtwagens (2 assen) en 792 met zware vrachtwagens (>2 assen). De emissie door stationair draaien van motorvoertuigen in het plangebied is weergegeven in de onderstaande tabel. emissie [gram/uur]

totale emissie [kg]

NOx

NH3

NOx

zware vrachtwagens

66 80,67

0,90

5,32

0,06

middelzware vrachtwagens

15 67,94

0,69

1,02

0,01

6,34

0,07

stationair draaien / motorvoertuigen

totaal vrachtwagens

draaiuren

NH3

Figuur 13 stationaire emissies motorvoertuigen bouwplaats – fase 1C

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

BOUWEN FASE 1D Fase 1D behelst de bouw van 42 woningen.

Figuur 14 stedebouwkundige invulling Fase 1D

De verwachte inzet van mobiele werktuigen, het dieselverbruik en de NOX en NH3 emissies van mobiele werktuigen incl. transport tijdens het bouwen van de woningen in Fase 1D is weergegeven in de onderstaande tabel. type apparaat / werktuig

(mobiel)

Rups groot Trekker Heistelling Truckmixer Betonpomp Rupskraan Hijskraan 50 tons Hijskraan 70 tons Spiering Vloermixer totaal

brandstof diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel

verm STAGEdraai- bouwogen klasse uren jaar [kW] 162,5 ≥2014 74 STAGE IV 162,5 ≥2017 123 STAGE IV 101,9 ≥2016 272 STAGE IV 8,9 ≥2018 315 STAGE IV 8,9 ≥2018 335 STAGE IV 251,3 ≥2016 242 STAGE IV 59,2 ≥2016 260 STAGE IV 11,4 ≥2020 330 STAGE V 171,5 ≥2016 265 STAGE IV 336,0 ≥2018 56 STAGE IV

brandstofverbruik (l) p/u totaal adblu 7,7 1253 75 4,2 678 41 20,0 2039 122 19,0 169 10 16,5 147 9 7,2 1809 109 4,8 284 17 6,2 71 4 4,9 840 50 8,5 2856 0

totale emissie [kg] NOx NH3 7,7 0,3 4,3 0,2 11,7 0,5 1,0 0,0 0,7 0,0 10,8 0,4 1,9 0,1 0,5 0,0 5,6 0,2 58,8 0,0 103,0 1,8

Figuur 15 emissies bij belasting (werktuigen & transport op de bouwplaats) – fase 1D

Er vinden circa 1806 ritten plaats met lichte motorvoertuigbewegingen(auto’s en busjes). Daarnaast vinden er circa 186 ritten plaats met middelzware vrachtwagens (2 assen) en 866 met zware vrachtwagens (>2 assen). De emissie door stationair draaien van motorvoertuigen in het plangebied is weergegeven in de onderstaande tabel. emissie [gram/uur]

totale emissie [kg]

NOx

NH3

NOx

zware vrachtwagens

73 80,67

0,90

5,89

0,07

middelzware vrachtwagens

16 67,94

0,69

1,09

0,01

6,98

0,08

stationair draaien / motorvoertuigen

totaal vrachtwagens

draaiuren

NH3

Figuur 16 stationaire emissies motorvoertuigen bouwplaats – fase 1D 13

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

BOUWEN FASE 1E Fase 1E behelst de bouw van 29 woningen.

Figuur 17 stedebouwkundige invulling Fase 1E

De verwachte inzet van mobiele werktuigen, het dieselverbruik en de NOX en NH3 emissies van mobiele werktuigen incl. transport tijdens het bouwen van de woningen in Fase 1E is weergegeven in de onderstaande tabel. type apparaat / werktuig

(mobiel)

Rups groot Trekker Heistelling Truckmixer Betonpomp Rupskraan Hijskraan 50 tons Hijskraan 70 tons Spiering Vloermixer totaal

brandstof diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel diesel

verm STAGEdraai- bouwogen klasse uren jaar [kW] 105,5 ≥2014 74 STAGE IV 105,5 ≥2017 123 STAGE IV 66,1 ≥2016 272 STAGE IV 5,8 ≥2018 315 STAGE IV 5,8 ≥2018 335 STAGE IV 163,1 ≥2016 242 STAGE IV 39,8 ≥2016 260 STAGE IV 7,4 ≥2020 330 STAGE V 116,5 ≥2016 265 STAGE IV 232,0 ≥2018 56 STAGE IV

brandstofverbruik (l) p/u totaal adblu 7,7 813 49 4,2 441 26 20,0 1323 79 19,0 110 7 16,5 95 6 7,2 1174 70 4,8 191 11 6,1 45 3 4,9 571 34 8,5 1972 0

totale emissie [kg] NOx NH3 4,8 0,2 3,1 0,1 7,6 0,3 0,4 0,0 0,4 0,0 7,4 0,3 1,4 0,0 0,1 0,0 3,8 0,1 40,6 0,0 69,8 1,2

Figuur 18 emissies bij belasting (werktuigen & transport op de bouwplaats) – fase 1E

Er vinden circa 1172 ritten plaats met lichte motorvoertuigbewegingen(auto’s en busjes). Daarnaast vinden er circa 130 ritten plaats met middelzware vrachtwagens (2 assen) en 568 met zware vrachtwagens (>2 assen). De emissie door stationair draaien van motorvoertuigen in het plangebied is weergegeven in de onderstaande tabel. emissie [gram/uur]

totale emissie [kg]

NOx

NH3

NOx

zware vrachtwagens

48 80,67

0,90

3,87

0,04

middelzware vrachtwagens

11 67,94

0,69

0,75

0,01

4,62

0,05

stationair draaien / motorvoertuigen

totaal vrachtwagens

draaiuren

NH3

Figuur 19 stationaire emissies motorvoertuigen bouwplaats – fase 1E

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

WOONRIJP MAKEN Het plangebied is circa 6,7 ha. De verwachte inzet van mobiele werktuigen, het dieselverbruik en de NOX en NH3 emissies van mobiele werktuigen incl. transport tijdens het bouwrijp maken is weergegeven in de onderstaande tabel. type apparaat / (mobiel) werktuig kraan (Mobiel) Shovel/laadschop op rups Graafmachine Shovel/laadschop op band tiger stone (ekektrisch) totaal

brandstof diesel diesel diesel diesel diesel

verm STAGEdraai- bouwogen klasse uren jaar [kW] 119 ≥2014 263 STAGE IV 131 ≥2014 125 STAGE IV 238 ≥2014 150 STAGE IV 713 ≥2014 75 STAGE IV 0 ≥2014 100 STAGE IV

brandstofverbruik (l) p/u totaal adblu 25,9 3082 185 12,6 1651 99 15,0 3570 214 7,8 5561 334 10,2 0 0

totale emissie [kg] NOx NH3 17,2 0,7 9,6 0,4 20,6 0,9 33,4 1,3 0,0 0,0 80,8 3,3

Figuur 20 emissies bij belasting (werktuigen & transport op de bouwplaats) – WRM

In totaal vinden er circa 45 vrachten plaats. Dit leidt tot 90 ritten door vrachtwagens. Er wordt (worstcase) uitgegaan van 100% zware motorvoertuigbewegingen. Daarnaast vinden er circa 1546 ritten plaats met busjes en auto’s (lichte motorvoertuigbewegingen). De emissie door stationair draaien van motorvoertuigen in het plangebied is weergegeven in de onderstaande tabel. stationair draaien / motorvoertuigen kipper (laden & lossen)

draaiuren 8

emissie [gram/uur]

totale emissie [kg]

NOx

NH3

NOx

80,7 0,902

0,61

NH3 0,01

Figuur 21 stationaire emissies motorvoertuigen bouwplaats – WRM

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

Emissies gebruiksfase WEGVERKEER De verkeersgeneratie door de woningen is bepaald door Goudappel Coffeng4 en bedraagt 1300 motorvoertuigbewegingen per gemiddelde werkdag. Met behulp van publicatie 381 “Toekomstbestendig parkeren – Kencijfers parkeren en verkeersgeneratie” van het CROW, december 2018, Ede is dit aantal omgerekend naar een gemiddeld weekdagcijfer. Een werkdag kan worden omgerekend naar een weekdag door te delen door 1,11. Dit leidt tot 1171,2 motorvoertuigbewegingen. In deze CROW publicatie is het volgende over vrachtverkeer opgenomen: “het vrachtverkeer naar en van woongebieden is doorgaans verwaarloosbaar, maar is wel in de cijfers verwerkt. Als gemiddelde kan worden gehanteerd: 0,02 vrachtautobewegingen per woning per werkdagetmaal”. Een werkdag kan naar weekdag worden omgerekend door te delen met 1,11. Per weekdagetmaal zijn er dus 0,018 vrachtverkeerbewegingen per woning. Dit zijn hoofdzakelijk middelzware vrachtwagens. 179 woningen leiden per etmaal tot 3,2 voertuigbewegingen met een middelzwaar voertuig. 179 woningen leiden tot 1171,2 voertuigbewegingen per etmaal waarvan 1168 door lichte voertuigen en 3,2 door middelzware voertuigen. Het verkeerskundig onderzoek van Goudappel Coffeng geeft ook de toename van de verkeersgeneratie door het plan op omliggende wegen. Met toepassing van bovenstaande omrekeningfactoren uit CROW 381 m.b.t.

werkdagweekdag en aandeel vrachtverkeer leidt dit tot de onderstaande toename per wegvak: wegvak

toename plan

licht

Middelzwaar

Plangebied tot Maasdamseweg

1171,2 1036,0 90,1 630,6

1168,0 1033,2 89,8 628,9

3,2 2,8 0,2 1,7

Maasdamseweg N217 (noord) N217 (zuid)

Verkeerskundig onderzoek woningbouw ’s Gravendeel West, Goudappel Coffeng, 26 april 2021 16

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

HUISHOUDENS De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft op 18 oktober 2023 geoordeeld dat wat betreft de uitstoot in de gebruiksfase van de woning van NOx anderszins (kaarsen en olielampen) en de uitstoot van NH3 door mens en (huis)dier, deze uitstoot in lijn met de Instructie gegevensinvoer geen aan de bouw of het gebruik van een specifieke woning toe te rekenen emissies zijn. De Afdeling concludeert dat als er geen sprake is van een aparte energiebron voor verwarmen en koken, volgt dat voor NOx vanwege het gebruik van de in het plan voorziene gasloze woning conform de Instructie gegevensinvoer een emissiefactor van 0 kan worden gehanteerd5. NOx: De nieuwe woningen worden gasloos. Het bestemmingsplan staat niet toe dat woningen worden gebouwd met een aardgasaansluiting of rookkanaal voor een (sfeer-)haard Conform de instructie en jurisprudentie is een emissiefactor van 0 gehanteerd.

Figuur 22 passage uitspraak Raad van State over emissie huishoudens

NH3: Conform de instructie en jurisprudentie hoeft voor woningen binnen de sector wonen en werken geen NH3 emissie berekend te worden. Er is een emissiefactor van 0 gehanteerd. .

ECLI:NL:RVS:2023:3845 17

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

EMISSIES GEDURENDE DE AANLEGFASE

Volgens de instructie dient bij tijdelijke emissies de totale emissie per jaar ingevoerd te worden: uitgaande van de aaneengesloten 12 maanden met de hoogste emissie. Het plan wordt gefaseerd gerealiseerd. Om de emissies in de aanlegfase te berekenen is uitgegaan van 5 fasen (1a t/m 1e) die ieder steeds 6 maanden na elkaar gebouwd worden. • Voor het bouwrijp maken is uitgegaan van 6 maanden. • Voor het bouwen van de woningen is uitgegaan van 9 maanden. Omdat de ruwbouw (grond-) werkzaamheden bij het bouwproces in de eerste maanden plaats vinden, is uitgegaan dat 50% van de emissies op de bouwplaats tijdens het bouwproces plaats vindt in de eerste 3 maanden en 50% in de laatste 6 maanden. • Voor het woonrijp maken is uitgegaan van 6 maanden. Bovenstaande uitgangspunten leidt tot een worstcase scenario, aangezien het aannemelijk is het bouwrijp maken of bouwen langer duurt dan de gehanteerde 6 en 9 maanden of de bouwstromen elkaar minder snel opvolgen. In de onderstaande tabel is per bouwjaar het percentage van het bouwrijp-, bouwen dan wel woonrijp maken per fase weergegeven.

activiteit / bouwjaar bouwrijp maken fase 1 bouwen fase 1 woonrijp maken fase 1 gebruik fase 1 bouwrijp maken fase 2 bouwen fase 2 woonrijp maken fase 2 gebruik fase 2 bouwrijp maken fase 3 bouwen fase 3 woonrijp maken fase 3 gebruik fase 3 bouwrijp maken fase 4 bouwen fase 4 woonrijp maken fase 4 gebruik fase 4 bouwrijp maken fase 5 bouwen fase 5 woonrijp maken fase 5 gebruik fase 5

bouwjaar 1 bouwjaar 2bouwjaar 3 bouwjaar 4 bouwjaar 5 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 75,0% 25,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 50,0% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100,0% 0,0% 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100,0% 100,0% 100,0% 0,0% 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 75,0% 25,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 50,0% 100,0% 100,0% 0,0% 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100,0% 100,0% 0,0% 0,0% 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 75,0% 25,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 100,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 50,0% 100,0%

Figuur 23 percentage van de berekende emissies (per fase en activiteit)

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

In de onderstaande tabellen is per bouwjaar de emissie dan wel aantallen voertuigbewegingen weergegeven. Nox-emissie (kg/jaar) 1e bouwjaar 2e bouwjaar 3e bouwjaar 4e bouwjaar 5e bouwjaar bouwrijp maken fase 1 63,7 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 1 59,7 19,9 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 1 0,0 16,2 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 2 63,7 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 2 0,0 79,6 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 2 0,0 16,2 0,0 16,2 0,0 bouwrijp maken fase 3 0,0 63,7 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 3 0,0 74,9 25,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 3 0,0 0,0 16,2 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 4 0,0 63,7 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 4 0,0 0,0 110,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 4 0,0 0,0 16,2 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 5 0,0 0,0 63,7 0,0 0,0 bouwen fase 5 0,0 0,0 55,8 18,6 0,0 woonrijp maken fase 5 0,0 0,0 0,0 16,2 0,0 bouwrijp maken fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 totaal plangebied (kg/jaar) 187,0 334,0 286,8 50,9 0,0 Figuur 24 NOx-emissie per bouwjaar, onderverdeeld per fase

NH3-emissie (kg/jaar) bouwrijp maken fase 1 bouwen fase 1 woonrijp maken fase 1 bouwrijp maken fase 2 bouwen fase 2 woonrijp maken fase 2 bouwrijp maken fase 3 bouwen fase 3 woonrijp maken fase 3 bouwrijp maken fase 4 bouwen fase 4 woonrijp maken fase 4 bouwrijp maken fase 5 bouwen fase 5 woonrijp maken fase 5 bouwrijp maken fase 6 bouwen fase 6 woonrijp maken fase 6 totaal plangebied (kg/jaar)

1e bouwjaar 2e bouwjaar 3e bouwjaar 4e bouwjaar 5e bouwjaar 1,4800 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 1,0225 0,3408 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,6600 0,0000 0,0000 0,0000 1,4800 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 1,3633 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,6600 0,0000 0,6600 0,0000 0,0000 1,4800 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 1,2697 0,4232 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,6600 0,0000 0,0000 0,0000 1,4800 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 1,8480 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,6600 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 1,4800 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,9067 0,3022 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,6600 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 0,0000 3,9825 7,2539 5,9779 1,6222 0,0000

Figuur 25 NH3-emissie per bouwjaar, onderverdeeld per fase

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

lichte motorvoertuigen bouwrijp maken fase 1 bouwen fase 1 woonrijp maken fase 1 gebruik fase 1 bouwrijp maken fase 2 bouwen fase 2 woonrijp maken fase 2 gebruik fase 2 bouwrijp maken fase 3 bouwen fase 3 woonrijp maken fase 3 gebruik fase 3 bouwrijp maken fase 4 bouwen fase 4 woonrijp maken fase 4 gebruik fase 4 bouwrijp maken fase 5 bouwen fase 5 woonrijp maken fase 5 gebruik fase 5 bouwrijp maken fase 6 bouwen fase 6 woonrijp maken fase 6 gebruik fase 6

1e bouwjaar 2e bouwjaar 3e bouwjaar 4e bouwjaar 5e bouwjaar 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 2,7 0,9 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 133,0 266,0 266,0 266,0 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 3,7 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 194,7 194,7 194,7 0,0 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 3,4 1,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 123,3 246,6 246,6 0,0 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 4,9 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 272,5 272,5 0,0 0,0 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 2,4 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 94,1 188,2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 totaal 6,2 146,2 595,9 1076,4 1168,0

Figuur 26 aantal lichte motorvoertuigbewegingen per etmaal, onderverdeeld per fase en bouwjaar verkeer tussen plangebied en Maasdamseweg

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

middelzware motorvoertuigen1e bouwjaar 2e bouwjaar 3e bouwjaar 4e bouwjaar 5e bouwjaar bouwrijp maken fase 1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 1 0,3 0,1 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 1 0,0 0,4 0,7 0,7 0,7 bouwrijp maken fase 2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 2 0,0 0,4 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 2 0,0 0,0 0,5 0,5 0,5 bouwrijp maken fase 3 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 3 0,0 0,3 0,1 0,0 0,0 woonrijp maken fase 3 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 3 0,0 0,0 0,3 0,7 0,7 bouwrijp maken fase 4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 4 0,0 0,0 0,5 0,0 0,0 woonrijp maken fase 4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 4 0,0 0,0 0,0 0,7 0,7 bouwrijp maken fase 5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 5 0,0 0,0 0,3 0,1 0,0 woonrijp maken fase 5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 5 0,0 0,0 0,0 0,3 0,5 bouwrijp maken fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 totaal 0,3 1,2 2,5 3,0 3,2 Figuur 27 aantal middelzware motorvoertuigbewegingen per etmaal, onderverdeeld per fase en bouwjaar verkeer tussen plangebied en Maasdamseweg

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

zware motorvoertuigen 1e bouwjaar 2e bouwjaar 3e bouwjaar 4e bouwjaar 5e bouwjaar bouwrijp maken fase 1 0,7 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 1 1,3 0,4 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 2 0,7 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 2 0,0 1,8 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 3 0,0 0,7 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 3 0,0 1,6 0,5 0,0 0,0 woonrijp maken fase 3 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 3 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 4 0,0 0,7 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 4 0,0 0,0 2,2 0,0 0,0 woonrijp maken fase 4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 5 0,0 0,0 0,7 0,0 0,0 bouwen fase 5 0,0 0,0 1,6 0,5 0,0 woonrijp maken fase 5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 totaal 2,8 5,4 5,2 0,6 0,0 Figuur 28 aantal zware motorvoertuigbewegingen per etmaal, onderverdeeld per fase en bouwjaar - verkeer tussen plangebied en Maasdamseweg

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

1e bouwjaar 2e bouwjaar 3e bouwjaar 4e bouwjaar 5e bouwjaar 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 2,7 0,9 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 117,7 235,3 235,3 235,3 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 1,4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 172,2 172,2 172,2 0,0 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 3,4 1,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 109,1 218,1 218,1 0,0 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 4,9 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 241,1 241,1 0,0 0,0 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 2,4 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 83,2 166,5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 totaal 6,2 128,5 528,5 952,5 1033,2

Figuur 29 aantal lichte motorvoertuigbewegingen per etmaal, onderverdeeld per fase en bouwjaar op Maasdammerweg

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

middelzware motorvoertuigen1e bouwjaar 2e bouwjaar 3e bouwjaar 4e bouwjaar 5e bouwjaar bouwrijp maken fase 1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 1 0,3 0,1 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 1 0,0 0,3 0,6 0,6 0,6 bouwrijp maken fase 2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 2 0,0 0,4 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 2 0,0 0,0 0,5 0,5 0,5 bouwrijp maken fase 3 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 3 0,0 0,3 0,1 0,0 0,0 woonrijp maken fase 3 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 3 0,0 0,0 0,3 0,6 0,6 bouwrijp maken fase 4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 4 0,0 0,0 0,5 0,0 0,0 woonrijp maken fase 4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 4 0,0 0,0 0,0 0,7 0,7 bouwrijp maken fase 5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 5 0,0 0,0 0,3 0,1 0,0 woonrijp maken fase 5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 5 0,0 0,0 0,0 0,2 0,5 bouwrijp maken fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 totaal 0,3 1,2 2,3 2,7 2,8 Figuur 30 aantal middelzware motorvoertuigbewegingen per etmaal, onderverdeeld per fase en bouwjaar op Maasdammerweg

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

zware motorvoertuigen 1e bouwjaar 2e bouwjaar 3e bouwjaar 4e bouwjaar 5e bouwjaar bouwrijp maken fase 1 0,7 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 1 1,3 0,4 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 2 0,7 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 2 0,0 1,8 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 3 0,0 0,7 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 3 0,0 1,6 0,5 0,0 0,0 woonrijp maken fase 3 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 3 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 4 0,0 0,7 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 4 0,0 0,0 2,4 0,0 0,0 woonrijp maken fase 4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 5 0,0 0,0 0,7 0,0 0,0 bouwen fase 5 0,0 0,0 1,2 0,4 0,0 woonrijp maken fase 5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 totaal 2,8 5,4 4,9 0,5 0,0 Figuur 31 aantal zware motorvoertuigbewegingen per etmaal, onderverdeeld per fase en bouwjaar op Maasdammerweg

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

1e bouwjaar 2e bouwjaar 3e bouwjaar 4e bouwjaar 5e bouwjaar 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 2,7 0,9 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 10,2 20,5 20,5 20,5 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 3,7 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 15,0 15,0 15,0 0,0 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 3,4 1,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 9,5 19,0 19,0 0,0 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 4,9 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 21,0 21,0 0,0 0,0 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 2,4 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 7,2 14,5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 totaal 6,2 23,4 56,8 85,1 89,8

Figuur 32 aantal lichte motorvoertuigbewegingen per etmaal, onderverdeeld per fase en bouwjaar op N217 (noord)

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

middelzware motorvoertuigen1e bouwjaar 2e bouwjaar 3e bouwjaar 4e bouwjaar 5e bouwjaar bouwrijp maken fase 1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 1 0,3 0,1 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 1 0,0 0,0 0,1 0,1 0,1 bouwrijp maken fase 2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 2 0,0 0,4 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 3 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 3 0,0 0,3 0,1 0,0 0,0 woonrijp maken fase 3 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 3 0,0 0,0 0,0 0,1 0,1 bouwrijp maken fase 4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 4 0,0 0,0 0,5 0,0 0,0 woonrijp maken fase 4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 4 0,0 0,0 0,0 0,1 0,1 bouwrijp maken fase 5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 5 0,0 0,0 0,3 0,1 0,0 woonrijp maken fase 5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 totaal 0,3 0,9 1,0 0,3 0,2 Figuur 33 aantal middelzware motorvoertuigbewegingen per etmaal, onderverdeeld per fase en bouwjaar op N217 (noord)

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

zware motorvoertuigen 1e bouwjaar 2e bouwjaar 3e bouwjaar 4e bouwjaar 5e bouwjaar bouwrijp maken fase 1 0,7 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 1 1,3 0,4 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 2 0,7 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 2 0,0 1,8 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 3 0,0 0,7 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 3 0,0 1,6 0,5 0,0 0,0 woonrijp maken fase 3 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 3 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 4 0,0 0,7 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 4 0,0 0,0 2,4 0,0 0,0 woonrijp maken fase 4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 5 0,0 0,0 0,7 0,0 0,0 bouwen fase 5 0,0 0,0 1,2 0,4 0,0 woonrijp maken fase 5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 totaal 2,8 5,4 4,9 0,5 0,0 Figuur 34 aantal zware motorvoertuigbewegingen per etmaal, onderverdeeld per fase en bouwjaar op N217 (noord)

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

1e bouwjaar 2e bouwjaar 3e bouwjaar 4e bouwjaar 5e bouwjaar 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 2,7 0,9 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 71,6 143,3 143,3 143,3 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 3,7 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 104,8 104,8 104,8 0,0 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 3,4 1,1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 66,4 132,8 132,8 0,0 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 4,9 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 146,7 146,7 0,0 0,0 1,7 0,0 0,0 0,0 0,0 2,4 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 0,8 0,0 0,0 0,0 0,0 50,7 101,3 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 totaal 6,2 84,8 326,4 580,8 628,9

Figuur 35 aantal lichte motorvoertuigbewegingen per etmaal, onderverdeeld per fase en bouwjaar op N217 (zuid)

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

middelzware motorvoertuigen1e bouwjaar 2e bouwjaar 3e bouwjaar 4e bouwjaar 5e bouwjaar bouwrijp maken fase 1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 1 0,3 0,1 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 1 0,0 0,2 0,4 0,4 0,4 bouwrijp maken fase 2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 2 0,0 0,4 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 2 0,0 0,0 0,3 0,3 0,3 bouwrijp maken fase 3 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 3 0,0 0,3 0,1 0,0 0,0 woonrijp maken fase 3 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 3 0,0 0,0 0,2 0,4 0,4 bouwrijp maken fase 4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 4 0,0 0,0 0,5 0,0 0,0 woonrijp maken fase 4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 4 0,0 0,0 0,0 0,4 0,4 bouwrijp maken fase 5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 5 0,0 0,0 0,3 0,1 0,0 woonrijp maken fase 5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 5 0,0 0,0 0,0 0,1 0,3 bouwrijp maken fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 totaal 0,3 1,0 1,8 1,7 1,7 Figuur 36 aantal middelzware motorvoertuigbewegingen per etmaal, onderverdeeld per fase en bouwjaar op N217 (zuid)

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

zware motorvoertuigen 1e bouwjaar 2e bouwjaar 3e bouwjaar 4e bouwjaar 5e bouwjaar bouwrijp maken fase 1 0,7 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 1 1,3 0,4 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 1 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 2 0,7 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 2 0,0 1,8 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 2 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 3 0,0 0,7 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 3 0,0 1,6 0,5 0,0 0,0 woonrijp maken fase 3 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 3 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 4 0,0 0,7 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 4 0,0 0,0 2,4 0,0 0,0 woonrijp maken fase 4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 4 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 5 0,0 0,0 0,7 0,0 0,0 bouwen fase 5 0,0 0,0 1,2 0,4 0,0 woonrijp maken fase 5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 5 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwrijp maken fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 bouwen fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 woonrijp maken fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 gebruik fase 6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 totaal 2,8 5,4 4,9 0,5 0,0 Figuur 37 aantal zware motorvoertuigbewegingen per etmaal, onderverdeeld per fase en bouwjaar op N217 (zuid)

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

Rechtstreekse, onlosmakelijke gevolgen van het plan De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft eerder geoordeeld dat voor de beoordeling van de gevolgen van een plan voor Natura 2000-gebied alle samenhangende gevolgen dienen te worden betrokken, zoals bijvoorbeeld AbRS 23 maart 2016 , r.o. 27.4 (Randweg Haps6) waarbij werd geconcludeerd dat “De raad daarbij terecht ook de positieve gevolgen van de aanleg van de randweg als gevolg van het feitelijk verdwijnen van landbouwgronden heeft betrokken. Het betreft in dit geval een rechtstreeks, onlosmakelijk gevolg van het plan, nu de weg ter plaatse van deze gronden zal worden aangelegd en deze gronden zodoende niet meer agrarisch kunnen worden gebruikt.”; Het is vaste jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State dat bij bestemmingsplannen, voor wat betreft het aspect stikstof, als referentiesituatie de feitelijk bestaande en planologisch legale situatie voorafgaand aan de vaststelling van het plan gehanteerd moet worden. De beëindiging van het agrarisch grondgebruik met bemesting van de agrarische percelen (akkerland, grasland) is het rechtstreekse, onlosmakelijke (positieve) gevolg van de woningbouwontwikkeling en het onderhavige bestemmingsplan. Voertuigbewegingen van en naar deze percelen en de inzet van mobiele werktuigen op de percelen (bv.

een tractor) zijn buiten het onderzoek gelaten, waardoor de berekende positieve effecten een worstcase berekening in het licht van interne saldering is. PLANOLOGISCHE SITUATIE

Allereerst is de planologische situatie in beeld gebracht. De gronden in het plangebied vallen momenteel onder het onherroepelijke bestemmingsplan “Landelijk gebied Binnenmaas” en kennen een enkelbestemming “Agrarisch met Waarden”.

Figuur 38 bestemming conform vigerend bestemmingsplan 6

https://www.raadvanstate.nl/@103389/201406796-1-r3/ 32

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

FEITELIJK GEBRUIK

In het plangebied zijn 5 percelen onderscheiden die een agrarisch gebruik kennen. Op perceel 1 groeit zomertarwe: https://boerenbunder.nl/report/51.78432,4.60407 Op perceel 2 groeit zomertarwe: https://boerenbunder.nl/report/51.78564,4.60359 Perceel 3 is in gebruik als (blijvend) grasland: https://boerenbunder.nl/report/51.78670,4.60367 Op perceel 4 groeit zomertarwe: https://boerenbunder.nl/report/51.78709,4.60264 Op perceel 5 groeit zomertarwe: https://boerenbunder.nl/report/51.78809,4.60388

Figuur 39 percelen met agrarisch gebruik

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

BODEMTYPE

Bij de aanwending van mest op deze agrarische percelen vervliegt een deel van de toegepaste meststoffen, waarna het elders weer neerslaat. Welk deel vervluchtigt en vervolgens op andere locaties deponeert is locatie afhankelijk. Met name gewas en bodemsoort spelen hierbij een rol. De afgelopen jaren zijn de gebruiksnormen afgenomen. Volgens het uitvoeringsbesluit meststoffenwet is er sprake van de grondsoort ‘100% klei’ (zie figuur 16.)

Figuur 40 grondsoortenkaart uitvoeringsbesluit Meststoffenwet

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

STIKSTOFGEBRUIKSNORMEN VOORKOMENDE GEWASSEN

Het onderstaande overzicht toont de geldende stikstof gebruiksnormen van RVO7 voor de meest voorkomende gewassen op de percelen binnen het plangebied.

Figuur 41 RVO stikstofgebruiksnormen

DEROGATIE DIERLIJKE BEMESTEN T.O.V. DE NITRAATRICHTLIJN

Op gras- en bouwland mag volgens de Nitraatrichtlijn slechts 170 kilogram stikstof (Ntot) in de vorm van dierlijke mest per hectare per jaar worden toegediend. De Europese Commissie (EC) heeft Nederland derogatie verleend voor de hoeveelheid stikstof uit dierlijke mest die op het land uitgereden mag worden. Met een derogatievergunning mag er meer mest wordt gebruikt op door graasdierbedrijven bij minstens 80% gras. De Europese Commissie (EC) heeft op 30 september 2022 een nieuwe derogatiebeschikking afgegeven. De Europese Commissie bouwt de derogatienorm vanaf 2023 af tot de derogatie in 2026 stopt. De normen zijn in het onderstaande schema weergegeven.

Figuur 42 derogatienormen vanaf 2023 7

https://www.rvo.nl/sites/default/files/2020/02/Tabel-2-Stikstof-landbouwgrond-2019-2021.pdf 35

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

Omdat in het kader van dit onderzoek niet aangetoond kan worden dat de agrariër een derogatievergunning heeft, is worstcase gerekend met 170 kg N per ha per jaar bij grasland met beweiden en wintertarwe. Geen derogatie meer voor sommige gebieden (bufferstroken) Vanaf 2023 kan er geen derogatie meer worden verkregen voor percelen in Natura 2000gebieden en ook niet voor percelen in grondwaterbeschermingsgebieden. De zgn. ‘Bufferstroken’ -stroken langs sloten- mogen vanaf 1 januari 2023 niet meer bemest mogen worden. Hier is een uitgebreide regeling voor. Een bufferstrook hoeft nooit groter dan 4% van het perceel te zijn. Worstcase wordt in het onderhavige onderzoek rekening gehouden met deze zgn. bufferstroken door het agrarische perceel dat bemest wordt te vermenigvuldigen met 0,96. BEREKENING NH3 EMISSIE DOOR BEMESTING

Om de NH3 emissie bij bemesten te berekenen wordt aangesloten bij de uitgangspunten die de WUR hanteert bij berekening van de NH3-emissie in het model NEMA (NEMA staat voor Nationaal Emissiemodel voor Ammoniak (Van Bruggen et al., 2021; Van der Zee et al., 2021). NEMA wordt gebruikt voor de EmissieRegistratie (Van Bruggen et al., 2021; Van der Zee et al., 2021) en voor de Klimaat en Energie Verkenning (Vonk et al., 2020) en is eerder ook door CDM toegepast voor monitoring van de generieke maatregelen in het kader van PAS (CDM, 2020a). De met NEMA berekende ammoniakemissie wordt ook gebruikt als input voor de berekening van stikstofdepositie met AERIUS. In onderhavige studie is de meest recente versie van NEMA gebruikt (Van Bruggen et al., 2021; Van der Zee et al., 2021). 4.6.1 Samenstelling van organische stoffen In NEMA wordt voor ammoniakemissie onderscheid gemaakt naar de emissie uit mest van de verschillende soorten landbouwdieren en andere bronnen, zoals kunstmest en gewasresten.

Figuur 43 tabel uit bemestingsadvies voor grasland en voedergewassen

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

4.6.2 TAN gehalte van de toegepaste mest

Slechts een deel van de hoeveelheid stikstof in de toegediende mest wordt makkelijk omgezet in NH3. Dit wordt het totaal ammoniakaal stikstof genoemd (TAN). Het TAN-percentage is berekend door de fractie Nmin uit de voorgaande tabel te delen door de fractie Ntot. Voor rundveedrijfmest is dit 48% (bij andere soorten mest ligt het TAN gehalte hoger)8.

Figuur 44 TAN gehalte van de toegepaste mest 4.6.3 Omrekening van N naar NH3

Door de uitkomst van te vermenigvuldigen met 17/14 kan de emissie worden uitgedrukt in NH3 in plaats van de NH3-N9. 4.6.4 Emissiefactoren voor mesttoediening

Bij bemesting bepaalt de toedieningstechniek mede hoeveel stikstof wordt geëmitteerd naar Het model NEMA kent aan het toedienen van dierlijke mest standaard emissiefactoren toe. de lucht. In de meest recente versie van NEMA (april 2021) is onder andere een wijziging doorgevoerd voor mesttoediening op grasland met zodenbemester. De emissiefactor van zodenbemesting op grasland is aangepast naar aanleiding van een nieuwe statistische analyse van een bestaande dataset (Goedhart et al., 2020 ). Deze emissiefactor is in NEMA nu op 17,0% van de ammoniakale stikstof (TAN) gesteld.

Figuur 45 Emissiefactoren voor mesttoediening

Bij grasland is de gebruikelijke toedieningstechniek zodenbemesting. Als emissiefactor voor bemesting van grasland is uitgegaan van 17%: in sleufjes in de grond. Als emissiefactor voor bemesting van bouwland is uitgegaan van 9,5%, het gemiddelde van de emissiefactor van mestinjectie (2% van TAN) en (deels) in sleufjes in de grond (17%). Mestinjectie wordt met name toegepast op onbeteeld bouwland, deels) in sleufjes in de grond wordt net name toegepast op beteeld bouwland met drijfmest. Bovenstaande is een worstcase aanname aangezien onderwerken in 2 werkgangen (met een emissiefactor van 46% van TAN) word toegepast met vaste mest op beteeld bouwland.

Rekenregels van de KringloopWijzer 2020, WUR 2020 https://mijnkringloopwijzer.nl/media/favnqjg4/rekenregelrapport-klw-2020.pdf 8

Methodiek voor berekening van ammoniakemissie uit de landbouw in Nederland, 2009, G.L. Velthof https://edepot.wur.nl/5140 37

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

4.6.5 Werking coëfficiënt Met de werkingscoëfficiënt wordt bij dierlijke en andere organische meststoffen de werkzame hoeveelheid stikstof in de gebruikte hoeveelheid meststoffen berekent. Voor dierlijke mest en andere organische meststoffen zijn verschillende percentages vastgesteld. De percentages zijn afhankelijk van de mestsoort, herkomst, type bedrijf (met of zonder beweiding) en tijdstip van gebruik en in het kader van het landelijke mestbeleid vastgesteld10. 4.6.6 Kunstmest Voor de emissie door kunstmest is uitgegaan van de emissiefactor van 0,025 bij toepassing KAS-kunstmest voor de toegestane kunstmestgift. Dit is de gebruiksnorm minus de werkzame N uit dierlijke mest. Voor kunstmest is de werkingscoëfficiënt 100%11. 4.6.7 overzicht emissie berekening bemesting van grasland

Het volgende overzicht geeft per landbouwperceel de berekende ammoniakemissie weer: Ammoniakvervluchtiging dierlijke meststoffen Kg N/ha op basis van geen derogatie

Bemesting met rundveemest

Ammoniakvervluchtiging kunstmest

Vervluchtigings % ammoniakale Kg NH3/ha.jr Kg NH3percentage N uit te rijden door bemesting vervluchtiging/ha.jr grasland obv mest(TAN) (dus omrekening uit uit te rijden zodebemesting (Velthof) van N naar NH3) dierlijke mest (Velthof)

Stikstofgebruiksnorm

Toegestane Werking. dierlijke kunstmestgift Emissiefactor mest 60% bij NH3-emissie uit (gebruiksnorm bij toepassing maaien en kunstmest in minus werkzame KASbouwland en kg NH3/ha.jr N uit dierlijke kunstmest 45% bij weiden mest) 102,0 283,0 0,0250 8,6

grasland klei maaien

170

48%

99,1

17%

16,8

385,0

zomertarwe

150

52%

94,7

9,5%

9,0

150,0

90,0

60,0

0,0250

1,8

wintertarwe

170

52%

107,3

9,5%

10,2

170,0

102,0

68,0

0,0250

2,1

perceel

1 2 3 4 5

bemest opp 2022 (ha)

2,44 1,21 1,49 1,36 0,09

excl. 'bufferstroken' (worstcase) gewas

2,34 zomertarwe 1,16 zomertarwe 1,43 grasland 1,31 zomertarwe 0,09 zomertarwe

NH3-emissie uit grondsoort dierlijke mest in inz. mestwet kg per ha/jaar

klei 100% klei 100% klei 100% klei 100% klei 100%

NH3-emissie uit kunstmest in kg per ha/jaar

9,0 9,0 16,8 9,0 9,0

1,8 1,8 8,6 1,8 1,8

NH3 -emissie uit NH3 -emissie dierlijke mest in uit kunstmest kg per jaar in kg per jaar

21,1 10,5 24,1 11,7 0,8

Figuur 46 overzicht berekende ammoniakemissie per landbouwperceel

https://www.rvo.nl/sites/default/files/2015/04/Tabel%203%20Werkingsco%C3%ABffici%C3%ABnt%20dierlijke %20en%20andere%20organische%20meststoffen%202014-2017(1).pdf 38

Stikstofonderzoek 's-Gravendeel west -- 21020.09 versie 01

4,2 2,1 12,3 2,4 0,2

Aerius berekeningen UITGANGSPUNTEN

Met Aerius Calculator zijn de eerder genoemde emissiebronnen gemodelleerd. • De inzet van machinerie in de aanlegfase, de emissies door bedrijven (gebruiksfase) en de agrarische percelen (vermeden emissies) zijn gemodelleerd als oppervlaktebron. • Het wegverkeer is gemodelleerd als lijnbron. • Het stationair draaien van wegverkeer op de bouwplaats is gemodelleerd als vlak. Conform de rekeninstructie ‘Stationaire emissies wegverkeer’ is het stationair draaien van wegverkeer gemodelleerd onder de sector ‘Anders’. waarbij de emissie NOx en NH3 met de hand zijn ingevuld en de overige kenmerken op de default waarden blijven staan. • Het wegverkeer op de openbare weg is gemodelleerd als lijnbron. Bij verkeersstromen tussen de openbare weg en de parkeerplaats is uitgegaan van stagnerend stadsverkeer (zie 2.1.3). • De doorrekening van het verkeer en de verkeersstromen zijn bepaald conform de “Instructie gegevensinvoer voor AERIUS Calculator 2023.2”, (versie 4, april 2024). Een algemeen criterium voor verkeer van en naar inrichtingen is dat de gevolgen niet meer aan de inrichting worden toegerekend wanneer het verkeer is opgenomen in het heersende verkeersbeeld. Hierbij worden 2 situaties onderscheiden, projecten met of zonder netwerkeffect.

Infrastructurele projecten of projecten van zeer grote omvang, zoals woonwijken, grote industriecomplexen of nieuwe (lucht)havens leiden veelal tot netwerkeffecten. • Voor (kleinere) projecten zonder netwerkeffecten, zoals het onderhavige, geldt dat het aanen afvoerende verkeer is opgenomen in het heersende verkeersbeeld als wordt voldaan aan de onderstaande twee criteria genoemd 1. Het verkeer door het voornemen onderscheidt zich hier door zijn snelheid en rij- en stopgedrag niet meer van het overige verkeer dat zich op de betrokken weg bevindt. 2. De verhouding tussen de hoeveelheid verkeer (per etmaal) dat door het voornemen wordt aangetrokken en het reeds op de weg aanwezige verkeer. In de regel wordt het verkeer meegenomen tot het zich verdund heeft tot enkele procenten van het reeds aanwezige verkeer. De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State accepteert deze afbakening van ‘heersende verkeersbeeld” bij stikstofonderzoek voor dergelijke projecten 11. o Het plangebied wordt ontsloten in zuidelijke richting op de N217. Als het aan- en afvoerende verkeer op de N217 rijdt, onderscheidt het zich door zijn snelheid en rij- en stopgedrag niet meer van het overige verkeer dat zich op de betrokken weg bevindt. Hier wordt voldaan aan het 1e criterium. o Op de N217 rijden ter hoogte van de rotonde met de Maasdamseweg ruim 13.00012.

De verkeersgeneratie in de gebruiksfase in zuidelijke richting op de N217 nog niet verdund tot enkele procenten van het reeds aanwezige verkeer. Het verkeer is gemodelleerd in zuidelijke richting tot de A16. Hier rijden gemiddeld per etmaal ruim 95.000 motorvoertuigen en is het verkeer van en naar het plangebied opgenomen in het heersende verkeersbeeld.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14401011/1