Document · PDF

Achtergrondrapport - Mobiliteitsplan Hoeksche Waard 2040 - Definitief 12 december 2024 - Bijlage

Besluitvormende raad 18 februari 2025, gemeente Hoeksche WaardBij agendapunt: Mobiliteitsplan Hoeksche Waard 204029.331 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard Achtergrondrapport

in samenwerking met

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

Over dit document Voorliggend rapport is een achtergrondrapport dat als bijlage hoort bij het Mobiliteitsplan Hoeksche Waard. In het mobiliteitsplan wordt het beleid van de gemeente beschreven op het gebied van mobiliteit voor de komende jaren. Dit plan fungeert als een koers naar de toekomstige situatie die de gemeente voor ogen heeft. Ook dient dit plan als kader voor het afwegen van maatregelen en opgaven op basis van een integrale visie en strategie op mobiliteit en ruimte. Het hoofdrapport beschrijft deze koers in hoofdlijnen, in het voorliggende achtergrondrapport wordt dieper ingegaan op de cijfers, analyses en afwegingen die gemaakt zijn om tot het mobiliteitsplan te komen.

Colofon Titel

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport

Kenmerk

014896.20241212.R2.05

Datum publicatie

12 december 2024

Contactpersoon gemeente

Wendy Jacobs (Adviseur mobiliteit, gemeente Hoeksche Waard)

Projectteam gemeente

Sander de Vries, Erica van Ree, Wera de Jong, Wim Bauer, Mark van Galen (gemeente Hoeksche Waard)

Opgesteld door

Marco de Baat, Merel Slangewal, Ragnhild Bruynooghe (Goudappel)

Status

Definitief

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave

Ruimtelijk-economische structuur

1.1

Interregionaal: in de zuidelijke randstad

1.2

Regionaal: vlakbij Rotterdam en Dordrecht

1.3

Lokaal: verspreide dorpen op het eiland

Feiten, cijfers & trends

2.1

Demografie en structuur

2.2

Regionale bereikbaarheid

2.3

Lokale bereikbaarheid

2.4

Verkeersveiligheid

2.5

Leefomgeving

2.6

Verkeersintensiteiten en prognose

2.7

Trends en ontwikkelingen in de mobiliteitssector

Hoeksche waarders denken mee

3.1

Participatie in iedere fase

3.2

Enquête mobiliteit

3.3

Brede bijeenkomsten

3.4

Bijeenkomst en inzageperiode over de conceptrapportages 55

3.5

Collectief Veilige Dijken

Netwerkanalyses

4.1

Fiets

4.2

Openbaar vervoer

4.3

Auto- en vrachtverkeer

4.4

Landbouwverkeer

Dijkenproblematiek

5.1

Ervaren problemen: veiligheid en leefbaarheid

5.2

Mogelijke oplossingsrichtingen

5.3

Stapsgewijze aanpak verkeersluwe gebieden

Factsheets per dorp

Bijlage 1: Vragenlijst enquête

118

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

1 RUIMTELIJK-ECONOMISCHE STRUCTUUR Om objectief het mobiliteitssysteem te benaderen is een analyse uitgevoerd van de ruimtelijk-economische structuur. Daarbij is naar 3 verschillende schaalniveaus gekeken: interregionaal, regionaal en lokaal. De ligging van woongebieden, werklocaties en allerlei voorzieningen zijn een belangrijke verklaring voor mobiliteit en daarom belangrijk voor de bereikbaarheid van de Hoeksche Waard. Deze kaarten zijn als onderlegger gebruikt voor het mobiliteitsplan dat ontwikkeld is.

1.1

Interregionaal: in de zuidelijke randstad

Om de interregionale omgeving van de Hoeksche Waard in kaart te brengen, is gekeken naar steden met meer dan 100.000 inwoners die hemelsbreed binnen 30 kilometer vanaf een gemeentegrens van Hoeksche Waard liggen. De steden Breda, Dordrecht, Rotterdam, Delft, Den Haag en Zoetermeer vallen allemaal binnen dit bereik en vormen op dit schaalniveau potentiële interessante bestemmingen vanuit de Hoeksche Waard. Op dit schaalniveau zijn ook de hoger- en wetenschappelijke onderwijsinstellingen en de ziekenhuizen van belang. De ruimtelijk-economische structuurkaart toont zorg- en onderwijsinstellingen in elke grote stad. De hoogste concentraties van onderwijs- en zorgvoorzieningen zijn te vinden in Rotterdam. Dit maakt Rotterdam een interessante bestemming voor studerende Hoeksche Waarders.

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

Regionaal: vlakbij Rotterdam en Dordrecht

horeca, ziekenhuis), en diverse bedrijventerreinen. Naar het zuiden toe bevinden

De relevante kernen voor de Hoeksche Waard op regionaal schaalniveau zijn die

Raamsdonkveer. Wat betreft onderwijs is Rotterdam de belangrijke bestemming

1.2

met meer dan 50.000 inwoners. Deze kernen bevinden zich hemelsbreed binnen 15 kilometer (e-fietsafstand) van de Hoeksche Waard en beschikken naast een aanzienlijk aantal inwoners ook over voorzieningen zoals bedrijventerreinen (> 10 ha) en/of onderwijslocaties (voortgezet onderwijs, MBO, HBO, en WO). De kernen Spijkenisse, Schiedam, Capelle aan de IJssel, Roosendaal en Oosterhout voldoen aan deze criteria. Veel werklocaties liggen ten noorden en oosten van de Hoeksche Waard in de regio van Rotterdam en Drechtsteden zoals het havengebied van Rotterdam, het centrum van Rotterdam (kantoren, winkels,

zich grote bedrijventerreinen rondom Oosterhout, Geertruidenberg, Moerdijk en omdat hier verschillende MBO-, HBO- en WO-instellingen zijn. Voor MBO zijn er ook enkele mogelijkheden in Dordrecht en in Oud-Beijerland (zorg). Ook Breda biedt diverse onderwijsmogelijkheden. In de Hoeksche Waard zelf zijn er enkele grotere kernen (>5.000 inw.) die regionaal van belang kunnen zijn, dit betreft Oud-Beijerland, Numansdorp, ‘s-Gravendeel, Puttershoek en Strijen. Ook zijn er enkele bedrijventerreinen en scholen die regionaal een rol kunnen spelen. Deze trekken soms ook bezoekers, werknemers en scholieren van buitenaf naar de gemeente.

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

1.3

Lokaal: verspreide dorpen op het eiland

1.3.2

Bedrijventerreinen en agrarische sector

De Hoeksche Waard heeft een gevarieerde ruimtelijk-economische structuur met Om de lokale ruimtelijke-economische structuur van de Hoeksche Waard in beeld

diverse bedrijvenclusters, een strategische ligging langs de A29, en veel

te brengen, is gekeken naar de ligging en omvang van de dorpen,

agrarische ondernemingen. Belangrijke economische sectoren zijn logistiek en

bedrijventerreinen, toerisme, woningbouwlocaties en onderwijs binnen de

transport, industrie en productie, en dienstverlening die bijdragen aan

gemeentegrenzen. Op de volgende kaart is de lokale ruimtelijk-economische

werkgelegenheid en economische diversiteit. De A29 snelweg verbindt de

structuur weergegeven.

Hoeksche Waard met de havens van Rotterdam en Antwerpen en andere delen van Nederland, wat aantrekkelijk is voor bedrijven. Op de kaart is te zien dat er

1.3.1

Bestaande dorpen en woningbouwlocaties

met name in de noordrand relatief grotere bedrijventerreinen zijn gelegen. Het

Gemeente Hoeksche Waard bestaat uit 14 dorpen en 37 buurtschappen, die

grootste bedrijventerrein is De Bosschen, daarna volgen Boonsweg (Heinenoord)

verspreid over het eiland zijn gelegen. Het grootste dorp is Oud-Beijerland met

en Puttershoek (Weverseinde/SHIPP 21). De agrarische sector heeft ook een grote

circa 25.000 inwoners, daarna volgen ’s-Gravendeel en Numansdorp met beiden

rol met akkerbouw en enige tuinbouw, die ook het landschap van de Hoeksche

circa 8.000 inwoners, en Puttershoek en Strijen met circa 7.000 inwoners. In Oud-

Waard vormen, en voor landbouwverkeer zorgen op de diverse wegen.

Beijerland, Numansdorp en ’s-Gravendeel zijn ook relatief veel winkels en voorzieningen gelegen. De andere dorpen zijn kleiner en kennen een omvang van

1.3.3

Recreatie en toeristische trekpleisters

circa 1.000 tot 5.000 inwoners. Buiten de dorpen zijn er een zeer groot aantal

De Hoeksche Waard biedt diverse mogelijkheden voor recreatie en toerisme, met

buurtschappen. Buurtschappen zijn kleine woonomgevingen (met minder dan

name voor wandelaars en fietsers. De regio heeft schilderachtige dijkwegen,

1.000 inwoners). Dit zijn soms kleine dorpen zoals Strijensas en Nieuwendijk en

stiltegebieden en natuur, wat zorgt voor aantrekkelijke wandel- en fietsroutes.

vaak bebouwde dijken zoals Blaaksedijk en Zinkweg.

Daarnaast speelt waterrecreatie een belangrijke rol in met name de zuidrand van de Hoeksche Waard. De vele haventjes bieden mogelijkheden voor boottochten

De kaart toont ook de grootste woningbouwlocaties in de Hoeksche Waard. De

en de waterwegen zijn geschikt voor kanoën, met aangelegde kanoroutes door

gemeente heeft de ambitie om jaarlijks 500 nieuwe woningen te bouwen om het

het landschap. Deze combinatie van natuur, wateren en historische haventjes

woningtekort aan te pakken, en de dorpen vitaal en leefbaar te houden. De

maakt de Hoeksche Waard aantrekkelijk voor recreatie en toerisme.

belangrijkste woningbouwlocaties (deels voor regionale behoefte) liggen in de 3 grootste dorpen, en betreft: Stougjeswijk in Oud-Beijerland, ’s-Gravendeel-west en de zuidrand van Numansdorp. Ook in de andere dorpen vinden woningbouwontwikkelingen plaats, dit zijn ontwikkelingen bedoeld om te voorzien in de lokale behoefte en zijn vaak kleinschaliger (‘straatje erbij’).

1.3.4

Onderwijs

Elk dorp kent wel een of meerdere basisscholen, zodat kinderen dichtbij hun huis naar school kunnen. De middelbare scholen zijn (op 1 na in Klaaswaal) allemaal in Oud-Beijerland gelegen, dit zorgt ervoor dat veel kinderen behoorlijke grote afstanden moeten afleggen (door het buitengebied) om naar school te gaan. Dat doen zij vaak per fiets, maar soms ook met de bus of ze worden gebracht en gehaald met de auto door de ouders/verzorgers.

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

2 FEITEN, CIJFERS & TRENDS In dit hoofdstuk is een beeld geschetst van de huidige en de verwachte toekomstige situatie van de Hoeksche Waard op het gebied van demografie, bereikbaarheid, mobiliteit, leefbaarheid en verkeersveiligheid. Deze situatieschets geeft een beeld van de opgaven waar de gemeente voor staat, en de knelpunten die inwoners en andere belanghebbenden ervaren. Daarmee vormt dit een belangrijke gedeelde basis voor de visie en de koers die ontwikkeld is om mobiliteit in de Hoeksche Waard beter te organiseren.

2.1

Demografie en structuur

2.1.1

Bevolkingsgroei en vergrijzing

Na een lichte daling van de bevolking in de periode 2007-2014, heeft vanaf 2015 een bevolkingsgroei in de Hoeksche Waard plaats gevonden naar een totaal van bijna 90.000 inwoners in 2023. Het inwonertal van de Hoeksche Waard groeit daarmee minder hard dan de totale Nederlandse bevolking (7% vs. 12%). De afgelopen jaren is het percentage ouderen (65+) flink toegenomen, de bevolking vergrijst. In 2023 was 23% van de Hoeksche Waardse bevolking 65 jaar of ouder, tegenover 20% landelijk. Daarmee lag de grijze druk1 in 2020 met 40% ruim boven het Nederlands gemiddelde van 33%. De groene druk (verhouding 020 jarigen t.o.v. 20-60 jarigen) van de Hoeksche Waard is redelijk stabiel, en ligt net iets onder het Nederlands gemiddelde. 1

Grijze druk is de verhouding tussen het aantal personen van 65 jaar of ouder en het

aantal personen van 20 tot 65 jaar. Dit cijfer geeft inzicht in de verhouding ouderen tot het werkende deel van de bevolking.

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

Afgelopen jaren gemiddeld 350 nieuwe woningen erbij

steeds meer vergrijst. Het aandeel 65-plussers neemt toe van 23% in 2022 naar

In 2023 waren er totaal 39.000 woningen in de Hoeksche Waard. Door

28% tot 30% in 2040. Dit heeft ook effecten op het mobiliteitssysteem van de

woningbouw neemt dit aantal jaarlijks toe. De afgelopen jaren lag de netto

Hoeksche Waard, doordat ouderen/gepensioneerden minder gebonden zijn aan

woningtoename op gemiddeld zo’n 350 nieuwe woningen per jaar (2012 niet

werktijden (en dus spitsuren) maar ook andere reisbehoeftes kennen, en op

meegenomen). De ambitie van de gemeente is om de productie de komende

steeds hogere leeftijd ook minder mobiel worden (toenemende vraag naar

jaren op te schroeven naar gemiddeld 500 nieuwe woningen per jaar.

aanvullend vervoer).

Woningvooraad en nieuwbouw

Bevolkingsprognose Hoeksche Waard Bron: provincie Zuid-Holland

nodig. Deze huishoudenverdunning komt mede door het feit dat de bevolking

2041

2042 2042

2040

2041

2038

2039

2037

2039

2035

2034

2033

2032

2031

2030

2036

26%

wonen. Voor hetzelfde aantal mensen zijn daardoor op den duur meer woningen

2038

Zonder deze migratie zou de bevolking van de Hoeksche Waard stabiliseren op

24%

22% 2040

2036

2035

2034

2033

2032

2031

2030

20%

2029

worden. Al jaren is er een trend zichtbaar dat er steeds minder mensen in 1 huis

2037

28%

nodig. Er zijn ook nieuwe woningen nodig omdat huishoudens steeds kleiner

2029

30%

met name door migratie vanuit andere gemeentes naar de Hoeksche Waard. 90.000 inwoners. Om deze inwoners te huisvesten zijn voldoende woningen

2028

32%

2028

Hoeksche Waard groeit naar zo’n 103.000 inwoners in 2040, de bevolking groeit

34%

2027

daarom 2 verschillende scenario’s. Verwacht wordt dat de bevolking van de

Bron: provincie Zuid-Holland

2026

Hoe de bevolking zich gaat ontwikkelen is onzeker. De provincie beschouwt

Prognose aandeel 65plussers

2025

Bevolkingsprognose: groei en vergrijzing zet door

2027

2026

2025

2023

2022

2021

2020

2019

2018

Realisatie Scenario 'Migratie nul' Scenario 'Migratie trendmatig'

Woningvoorraad op 1 januari

2024

2.1.3

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

Netto toevoeging woningen

70.000

2024

30.000

2023

32.000

80.000

2022

200

2021

34.000

90.000

2020

400

36.000

100.000

2023

Woningvoorraad

38.000

110.000

2019

600

40.000

Netto toevoeging woningen

Bron: CBS Regionale kerncijfers

2022

2.1.2

Scenario 'Migratie nul' Scenario 'Migratie trendmatig'

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

2.1.4

Autobezit

Het autobezit in de Hoeksche Waard is hoog in vergelijking met het gemiddelde in Zuid-Holland. Het gemiddelde autobezit in 2022 in de Hoeksche Waard bedroeg 1,3 personenauto’s per huishouden, tegenover 0,9 in Zuid-Holland. Wel is het autobezit in Hoeksche Waard minder gegroeid dan in andere gemeenten, zoals Dordrecht en Goeree-Overflakkee. Verder ligt het autobezit in de Hoeksche Waard iets lager dan in Goeree-Overflakkee en Albrandswaard.

Bezit van brom- en snorfietsen (scooters) In de Hoeksche Waard ligt het bezit van brom- en snorfietsen (scooters) sinds enkele jaren hoger dan het landelijk gemiddelde. Er is een stijgende trend te zien in het bezit, terwijl landelijk juist een daling is ingezet sinds 2 jaar, vermoedelijk mede veroorzaakt door een helmplicht voor snorfietsen. In 2024 hadden 75 op de 1.000 inwoners een brom- of snorfiets.

Brom- en snorfietsen per 1.000 inwoners In het buitengebied ligt het gemiddelde autobezit (logischerwijs) hoger dan in de

Bron: CBS

dorpen. Mensen in het buitengebied zijn afhankelijker van de auto doordat

voorzieningen verder weg zijn gelegen en alternatieven minder aantrekkelijk zijn

of minder beschikbaar.

70 65 60 55

2019

2020 Nederland

2021

2022

Zuid-Holland

2023

2024

Hoeksche Waard

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

2.2

2.2.2

Regionale bereikbaarheid

Bereikbaarheid per vervoerwijze

Het hoge autogebruik is ook goed te verklaren. Kijkend naar het gebied dat 2.2.1

binnen 60 minuten (veel mensen accepteren vaak maximaal 45-60 minuten als

Vervoerwijzekeuze

We zien in de staafgrafiek hier onder dat inwoners uit de gemeente voor regionale verbindingen veel gebruik maken van de auto. Daarnaast worden de fiets en bus af en toe gebruikt. Het fietsgebruik is lager dan het landelijk gemiddelde, waarschijnlijk door de beperkte regionale fietsverbindingen en langere afstanden. Wel wordt er meer gefietst dan in Goeree-Overflakkee, waar een nog groter deel van de inwoners de auto gebruikt voor verplaatsingen van en naar de gemeente. Dit is te verklaren doordat de afstanden vanuit Goeree-

reistijd naar werk) bereikt kan worden per auto is fors groter dan het bereik met andere vervoermiddelen. Vrijwel geheel Zuid-Holland en delen van Utrecht, Zeeland en Noord-Brabant zijn binnen 60 minuten te bereiken met de auto. Het te bereiken gebied met openbaar vervoer is heel erg afhankelijk van de lijnvoering en dienstregeling. Sommige plekken zijn wel te bereiken, andere plekken helemaal niet.

Overflakkee naar andere bebouwde gebieden aanzienlijk groter zijn.

Met de fiets kan soms net weer een ander gebied bereikt worden in 60 minuten

Het bus-gebruik in Hoeksche Waard is hoger dan landelijk, waarschijnlijk door de

fietspaden zijn. Vanuit Oud-Beijerland zijn binnen 60 minuten grote delen van

goede

busverbindingen

naar

Rotterdam

Dordrecht.

Het

dan met het openbaar vervoer, omdat niet overal bussen rijden, maar er wel aandeel

Barendrecht en Rotterdam-Zuid te bereiken.

verplaatsingen per trein is zeer klein. Nota bene: het gaat hier om de hoofdvervoerwijze, dus ondanks dat er geen treinstation is in de Hoeksche Waard is kan het trein-aandeel wel meer dan 0% zijn. Onder ‘overig’ valt bijvoorbeeld vervoer per motor, bromfiets, snorfiets, scootmobiel, taxi, skateboard en step. Het totale aandeel overig ligt iets hoger dan landelijk.

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

2.2.3

Regionale auto-verbindingen

De Hoeksche Waard is een eiland en heeft een beperkt aantal regionale autoverbindingen naar het omliggende gebied:

A29 Heinenoordtunnel, A29

Haringvlietbrug, N217 Kiltunnel en de veerpont naar Spijkenisse (Hekelingen). Door de gunstige ligging aan de A29, die het eiland doorkruist en voor een korte en snelle verbinding met de Rotterdamse regio zorgt, is dit een belangrijke en veelgebruikte regionale verbinding. Binnen de gemeente zelf zorgt de N217 voor een goede oost-westverbinding voor de noordrand van het eiland. Via de Kiltunnel zijn Dordrecht en de A16 makkelijk en snel te bereiken. Wel dient voor het gebruik van de Kiltunnel tol betaald te worden. Dit kan als drempel worden gezien. In de Rotterdamse regio zijn veel bovenregionale voorzieningen en werklocaties. Daardoor ligt het zwaartepunt wat betreft extern gericht autoverkeer vanuit de Hoeksche Waard ook logischerwijs in de richting van de Rotterdamse regio. Van het totale autoverkeer in de Hoeksche Waard is 46% intern verkeer: verkeer zowel met een herkomst als bestemming in de Hoeksche Waard. Zo’n 15% van het verkeer heeft een herkomst of bestemming in Rotterdam, wat daarmee de belangrijkste relatie vormt. Daarna volgen Dordrecht, Barendrecht en Moerdijk. Naar alle andere gemeentes zijn de vervoersaandelen van het totale Hoeksche Waard-verkeer kleiner dan 1%. In geval van werkzaamheden of incidenten op een van deze regionale autoverbindingen is de Hoeksche Waard kwetsbaar, zo is wel gebleken tijdens de werkzaamheden aan de Heinenoordtunnel.

Het aantal alternatieven is beperkt, waardoor op alternatieve routes vaak veel drukker wordt die dat niet goed aan kunnen met vertragingen tot gevolg.

2.2.4

Doorstroming regionaal wegennet

Op veel regionale wegen is de doorstroming van het autoverkeer over het algemeen goed. Ook in de ochtend- en avondspits kunnen automobilisten veelal goed doorrijden (zie afbeeldingen met typisch verkeersbeeld). Op de N217 en de A29 zijn er enkele trajecten waar de snelheid in de ochtend- en avondspits

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

omlaag gaat en er soms filevorming optreedt. Er is niet iedere werkdag sprake van filevorming en hevige vertragingen. Dinsdagen en donderdagen zijn drukker dan een maandag, woensdag en vrijdag waar autoverkeer vaak goed kan

Typisch verkeersbeeld ochtendspits dinsdag 8u

doorstromen. Ook is er een duidelijke spitsrichting zichtbaar: ’s ochtends gaat er een grote verkeersstroom over de N217 richting de A29/Rotterdam, ‘s avonds is er een grote verkeersstroom naar huis. Hiernaast zijn 2 beelden opgenomen die de typische verkeerssituatie in een ochtend- en avondspits op een werkdag laten zien. Deze beelden zijn afkomstig van Google Maps. Hierop is te zien dat de doorstroming op de N217 op de meeste delen best goed is. Er zijn nauwelijks rode trajecten te zien. Natuurlijk is dat op momenten ook weleens anders bijvoorbeeld bij slecht weer (hevige regen), in geval van incidenten (pechgeval of verkeersongeval) of bij werkzaamheden. In de ochtendspits zijn enkele rode wegvakken te zien. Dit is onder meer de verkeerssituatie rond de Bosschenrotonde bij Oud-Beijerland, en de N217 vanuit Maasdam naar de A29 toe. De N217 wordt in de toekomst naar verwachting drukker, dit kan de doorstroming onder druk zetten. In paragraaf 2.6 wordt hier nader op ingegaan.

Typisch verkeersbeeld avondspits dinsdag 17:30u

De A29 kende afgelopen tijd beperkingen (en daardoor vertragingen) rond de Haringvlietbrug en Heinenoordtunnel. Dit kwam doordat de veiligheid in het geding was door een verouderede constructie en door renovatiewerkzaamheden. Deze werkzaamheden en beperkingen zijn in 2024 opgelost en afgerond. Over het algemeen is de verkeerssituatie op de A29 goed. Er komen geen structurele doorstromingsproblemen voor, maar ook hier varieert de situatie en is soms sprake van filevorming op de A29. Ook verder weg gelegen wegen zijn van belang voor de bereikbaarheid van de Hoeksche Waard. Op de beelden is te zien dat de verkeersdruk op de ring van Rotterdam,

A16

A15,

hoog

dit

tot

structurele

doorstromingsproblemen leidt.

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

2.2.5

Fiets

Het gebied dat per fiets te bereiken is vanuit de Hoeksche Waard is fors kleiner dan dat van de auto, en sterk afhankelijk van de locatie binnen de Hoeksche Waard. In 45-60 minuten zijn vanuit Klaaswaal de gehele Hoeksche Waard, Barendrecht, Willemstad en Spijkenisse te bereiken. Vanuit Goudswaard zijn OudBeijerland, Klaaswaal en een deel van Spijkenisse te bereiken, en vanuit ‘sGravendeel zijn juist grote delen van Dordrecht te bereiken. Ook voor de fiets geldt dat er een beperkt aantal regionale fietsverbindingen is naar

omliggende

gemeenten.

zijn

diverse

vaste

fietsverbindingen

(Heinenoordtunnel, de Kiltunnel, en de Haringvlietbrug) en diverse veerponten (Nieuw-Beijerland – Hekelingen, Puttershoek-Zwijndrecht en Oud-BeijerlandRhoon). In de zomer vaart ook een pont tussen Strijensas en Moerdijk. De gespreide ligging van de dorpen en het beperkte aantal oeververbindingen maakt dat het aantal bestemmingen dat per fiets te bereiken is binnen acceptabele reistijd soms beperkt is. Daardoor is de fiets lang niet voor iedereen en elke verplaatsing een optie. De meeste fietsverplaatsingen zijn ritten over korte afstand binnen de eigen gemeente (84%). Slechts 16% van de fietsritten is een externe verplaatsing (over de gemeentegrens heen). De externe fietsritten gaan met name richting Rotterdam, Barendrecht en Dordrecht, en in mindere mate ook naar Spijkenisse en Zwijndrecht. Andere gemeenten liggen veelal te ver weg, waardoor op deze routes nauwelijks gefietst wordt.

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

Provinciaal fietsnetwerk

Provinciale doorfietsroutes

In 2016 heeft de provincie een regionaal fietsnetwerk met de belangrijkste

Provincie Zuid-Holland heeft in 2019 aanvullend ook een toekomstagenda

fietsverbindingen opgesteld. Doel van dit netwerk is om fietsers zo veel mogelijk

snelfietsroutes opgesteld. Aanleiding was de opkomst van de e-bike, waardoor

op deze routes te bundelen, en deze routes veilig en aantrekkelijk in te richten.

ook grotere afstanden beter/makkelijker met de fiets zijn te overbruggen. In deze

Daarbij wordt onderscheid gemaakt in plusroutes (>1.500 fietsers per dag) en

agenda zijn 3 doorfietsroutes opgenomen die een relatie met de Hoeksche Waard

hoofdnet (>500 fietsers per dag). De provincie helpt gemeentes en andere

hebben. Dit betreft de volgende verbindingen:

wegbeheerders met subsidiemogelijkheden om de veiligheid en kwaliteit van

•

Oud-Beijerland – Barendrecht – Rotterdam zuid

routes binnen dit netwerk te verbeteren. In de Hoeksche Waard liggen diverse

•

Oud-Beijerland – Dordrecht

routes die tot dit provinciale fietsnetwerk behoren. Enkele daarvan behoren tot

•

Oud-Beijerland – Spijkenisse

het plusnet, zoals de Stougjesdijk die als fietsverbinding tussen Oud-Beijerland en Strijen fungeert waar dagelijks veel scholieren fietsen. Maar ook het fietspad

Op deze verbindingen liggen vaak al bestaande fietspaden. Het doel is juist om

langs de N217 tussen Nieuw-Beijerland en Oud-Beijerland, en de regionale

deze fietspaden aantrekkelijker en hoogwaardiger te maken volgens de

verbindingen via de Heinenoordtunnel en Kiltunnel behoren tot dit netwerk.

kwaliteitscriteria. Een regionale doorfietsroute wordt namelijk gezien als de belangrijkste regionale fietsverbinding en daar hoort een hoge kwaliteit bij (direct, herkenbaar, veilig en aantrekkelijk).

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

2.2.6

Openbaar vervoer

voor de nieuwe concessie vanaf 2025 voor een periode van 10 jaar met de optie

Het openbaar vervoer-netwerk van de Hoeksche Waard kent 4 belangrijke

om maximaal 5 jaar te verlengen. Gemeente Hoeksche Waard heeft geen directe

regionale hoofdassen met een redelijke frequentie en reizigersstroom:

zeggenschap over het openbaar vervoer, maar is wel een belangrijke belanghebbende en gesprekspartner voor de provincie.

•

Rotterdam-Zuid <-> Oud-Beijerland

•

Rotterdam-Zuid <-> Numansdorp (via busstation Heinenoord)

•

Rotterdam-Zuid <-> Dordrecht (via Heinenoord, Maasdam, ‘s-Gravendeel)

Sinds corona staat de exploitatie van het openbaar vervoer wel onder druk. Het

•

Rotterdam-Zuid <-> Goeree-Overflakkee (over A29, halte bij Numansdorp)

aantal reizigers is nog niet op het niveau van voor corona. In 2022 waren er zo’n 10% minder reizigers dan in 2019. Daarmee is het aantal reizigers overigens al meer op niveau dan in andere concessies, zoals provincie Utrecht en Friesland. Dit komt mogelijk doordat relatief veel scholieren en studenten hier gebruik van maken, en sneller zijn teruggekeerd dan werkenden.

De grootste reizigersstroom is op Rotterdam gericht, zo’n 44% van alle openbaar vervoer-reizigers heeft daar een herkomst of bestemming. Daarna volgen Den Haag, Dordrecht, Amsterdam, Barendrecht en Goeree-Overflakkee met vervoersaandelen van 2% tot 4%. Slechts 13% van de ritten die met openbaar vervoer worden gemaakt zijn intern binnen de gemeente. Nagenoeg alle andere vervoersrelaties op gemeenteniveau zijn kleiner dan 1%. Het openbaar vervoer in de Hoeksche Waard wordt tot december 2025 uitgevoerd door Connexxion in opdracht van provincie Zuid-Holland. Gedurende het opstellen van het mobiliteitsplan was de provincie bezig met de aanbesteding

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

2.3

Lokale bereikbaarheid

NB. Het ‘Onderzoek Onderweg in Nederland’ wordt jaarlijks uitgevoerd in

2.3.1

Vervoerwijzekeuze

van 2020 tot en met 2022 niet representatief zijn door de coronapandemie die

Binnen de gemeente wordt relatief veel gebruik gemaakt van de auto: meer dan een derde van alle verplaatsingen tot 5 km wordt gemaakt met de auto. Bij verplaatsingen tussen de 5-15km is dit bijna 75%. Het autogebruik ligt daarmee hoger dan het landelijk gemiddelde. De keerzijde hiervan is dus ook dat er minder wordt gelopen, gefietst en van het openbaar vervoer gebruik wordt gemaakt. Voor een deel komt dat ook door het aanbod van openbaar vervoer. Echter, korte afstanden tot 5 km en 15 km zijn ook goed per fiets te maken, ook voor dunner bevolkte en meer landelijke gebieden. Daarom zien we een belangrijke opgave in het stimuleren van het fietsgebruik. Fietsen heeft namelijk veel voordelen (gezond, duurzaam en ruimte-efficiënt) ten opzichte van de auto (uitstoot, hinder, verkeersveiligheid).

opdracht van het CBS. De cijfers zijn gebaseerd op 2018 en 2019, omdat de cijfers het reisgedrag sterk hebben beïnvloed. De cijfers van 2023 waren ten tijde van de analyse nog niet beschikbaar. De verwachting is dat het reisgedrag in 2024 voor wat betreft vervoerwijzekeuze in lijn ligt met dat van 2018 en 2019. Er worden geen grote verschillen verwacht. 2.3.2

Auto

Relatief veel van de interne verplaatsingen binnen de Hoeksche Waard die met de auto worden gemaakt hebben een relatie met Oud-Beijerland. Oud-Beijerland heeft als grootste dorp een bovenlokaal aanbod aan voorzieningen en diverse werklocaties met werkgelegenheid. Verder valt ook Heinenoord op als een locatie met relatief veel herkomsten of bestemmingen van interne autoritten. Vermoedelijk komt dit door de bedrijven (bedrijventerreinen

Reedijk

Boonsweg)

die

hier

zijn

gelegen

werkgelegenheid bieden.

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

2.3.3

Fiets

2.3.4

Openbaar vervoer

Op veel fietsroutes in de Hoeksche Waard is sprake van menging van fietsers en

Het OV-gebruik voor interne verplaatsingen binnen de Hoeksche Waard is

gemotoriseerd verkeer. Er is een beperkt aantal vrijliggende of gescheiden

beperkt (13% van OV-ritten is intern). De meeste interne OV-verplaatsingen zijn

fietspaden (zie bijgevoegde kaart). Binnen de dorpen zijn er hier en daar wel

gericht op Oud-Beijerland, waar de meeste voorzieningen en 4 van de 5

vrijliggende fietspaden, maar tussen de dorpen ontbreken die ook vaak.

middelbare scholen zijn gelegen. Het openbaar vervoer rijdt met name door de

Natuurlijk zijn er wel andere wegen waar over gefietst mag worden, maar daar

dorpen. Het buitengebied is beperkt bereikbaar met het openbaar vervoer.

rijden fietsers dus gemengd met het gemotoriseerd verkeer. Voor het lokale

Bijgevoegde

fietsnetwerk is de verkeersveiligheid van groot belang gezien fietsroutes tussen

ontsluitingskwaliteit per halte. Diverse buurtschappen worden niet bediend door

dorpen vaak (nog) over krappere dijk- en polderwegen gaan waar ook

openbaar vervoer of slechts beperkt (minder dan 1x per uur), dit betreft onder

landbouwverkeer en ander gemotoriseerd verkeer rijdt. De maximumsnelheid op

andere buurtschappen zoals Goidschalxoord, Schenkeldijk en Schuring. Ook de

dijk- en polderwegen buiten de kom is 60 km/u, in de praktijk wordt hier ook nog

bereikbaarheid van bedrijventerreinen per openbaar vervoer is vaak slecht, omdat

weleens harder gereden.

de bushalte op afstand is gelegen en/of bussen niet vaak rijden zoals in geval van

kaart

geeft

halte-locaties

van

2020

weer

bedrijventerrein Boonsweg. Alle huidige vrijliggende fietspaden Bron: NWB 2024, bewerking Goudappel

Ontsluitingskwaliteit openbaar vervoer Bron: PBL, 2020 – Atlas van de Regio

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

2.3.5

Aanvullende vervoersdiensten

Puttershoek, Maasdam en ’s-Gravendeel. De dienst wordt georganiseerd door

Inwoners die minder mobiel zijn en (tijdelijk) niet (meer) kunnen autorijden zijn

een stichting die als doel heeft om een bijdrage te leveren aan het voorkomen

afhankelijk van aanvullende mobiliteitsdiensten en mensen uit hun eigen

van eenzaamheid van kwetsbare inwoners door het aanbieden van lokaal gratis

omgeving om zich te verplaatsen en activiteiten buiten de deur te kunnen doen.

vervoer. Uitdagingen waar Wielewaal voor staan zijn het vinden van voldoende

Gebruik van regulier openbaar vervoer is lang niet altijd een optie vanwege verre

betrokken vrijwilligers (vaak gepensioneerden), aantrekken van subsidie en

loopafstanden of een matige verbinding. Door de verder vergrijzende bevolking

sponsoring ten behoeve van aanschaf en onderhoud van hun voertuigen, het

neemt de druk en vraag naar aanvullende mobiliteitsdiensten toe, wat een druk

technische onderhoud aan de voertuigen, en het plannen van ritten wat zowel

legt op de financiering en toegankelijkheid hiervan. Vergrijzing geeft ook

voor de vrijwilliger als de ‘klant’ past.

uitdagingen voor de vrijwilligersdiensten om voldoende vrijwilligers te vinden en te binden. Doordat het vinden van vervoer (zowel fysiek als digitaal) lastig is

AutoMaatje (buiten de kern)

haken mensen eerder af en wordt hun bewegingsvrijheid meer beperkt tot hun

Voor ritten buiten de eigen kern kan gebruik worden gemaakt van ANWB

eigen directe leefomgeving. In de Hoeksche Waard zijn er aanvullende

AutoMaatje. Dit is een vervoersdienst waarbij vrijwilligers tegen een geringe

vervoersdiensten om deze doelgroepen te bedienen: Wielewaal, Automaatje en

vergoeding (eventueel tijdelijk) minder mobiele plaatsgenoten vervoeren. De

Valys.

doelgroep betreft onder meer mensen die niet zelf meer kunnen autorijden, niet met het openbaar vervoer kunnen of niet de financiële middelen hebben. Het idee voor deze vrijwilligersdienst komt vanuit Welzijn Hoeksche Waard. Doel is om kwetsbare inwoners te ondersteunen en ervoor te zorgen dat ze mee kunnen blijven doen in de maatschappij. De vrijwilligersdienst is aangesloten bij de ANWB om zeker te zijn dat zaken goed gereld zijn zoals wetgeving en verzekering.

Wielewaal (binnen de kern) Wielewaal biedt binnen de grootste dorpen van de Hoeksche Waard lokaal vervoer aan die gerund wordt door vrijwilligers. De vrijwilligersdienst rijdt op doordeweekse dagen tussen 9 en 17 uur, en is bedoeld voor vervoer van/naar alledaagse bezigheden binnen de betreffende kern. De dienst is op dit moment (2024) actief in Oud-Beijerland, Zuid-Beijerland, Klaaswaal, Numansdorp, Strijen,

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

Valys (buiten de regio)

Leerlingenvervoer

Mensen met een mobiliteitsbeperking die een sociaal-recreatief uitstapje buiten

Kinderen die naar speciaal onderwijs gaan of niet zelfstandig naar school kunnen,

de gemeente willen maken kunnen ook gebruik maken van Valys. Valys is een

krijgen in bepaalde gevallen een vergoeding voor leerlingenvervoer. Dit kan

betaalde taxidienst waar mensen met een Wmo-indicatie gebruik van kunnen

zowel een vergoeding zijn voor fiets, openbaar vervoer, eigen vervoer of

maken voor regionale ritten verder dan 25 km vanaf het woonadres. Het

(aangepast) taxi-vervoer. De gemeente besteedt het taxi-vervoer voor

ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is opdrachtgever van Valys.

leerlingenvervoer uit aan een vervoersbedrijf (in 2024 betrof dit Taxi Noot). Voor kinderen in de basisschoolleeftijd die extra ondersteuning nodig hebben is er speciaal basisonderwijs (sbo) in Oud-Beijerland: ZML de Ark. Op deze school wort ook voortgezet speciaal onderwijs (vso) gegeven. Kinderen die specialistische en intensieve ondersteuning nodig hebben is er speciaal onderwijs (so). Voor speciaal onderwijs moeten kinderen naar een buurgemeente, er zijn so-scholen in Spijkenisse, Barendrecht en Dordrecht. De gemeente biedt voor leerlingen die naar speciaal onderwijs gaan leerlingenvervoer aan in de vorm van een taxi-dienst.

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Deze wet beoogt om inwoners hulp te bieden vanuit de gemeente met als doel dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen wonen en kunnen meedoen in de maatschappij. Inwoners met een beperking, ziekte, psychische problemen of beperkingen door ouderdom komen in aanmerking voor hulp via Wmo. Zij kunnen een Wmo-indicatie aanvragen bij de gemeente. Met deze Wmoindicatie kunnen ze gebruik maken van bijvoorbeeld Valys en kunnen zij een vergoeding krijgen voor kosten voor regulier taxivervoer.

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

2.3.6

Landbouwverkeer

Verder heeft de gemeente een regulier onderhoudsprogramma waarbij op basis

De Hoeksche Waard is van oudsher een landbouwgebied. Grote delen van het

van periodieke weginspecties wordt bepaald welke straten en wegen voor

grondgebied zijn in gebruik voor intensieve grondgebonden landbouw voor de

onderhoud in aanmerking komen.

teelt van bijvoorbeeld aardappelen, granen en suikerbieten. Voor de agrariërs is de bereikbaarheid van de percelen met grote landbouwvoertuigen van essentieel belang. Door het fijnmazige netwerk van dijk- en polderwegen zijn de verschillende

percelen

goed

bereikbaar.

Wel

kunnen

grote

landbouwvoertuigen ook voor hinder zorgen op bebouwde dijken en in woongebieden (trillinghinder, scheurvorming). En zorgt de combinatie van grote voertuigen met fietsers op smalle 60 km/u-dijkwegen voor veiligheidsrisico’s. In 2018 hebben de gemeente, het waterschap, de provincie samen met de sector een netwerk van regionale landbouwroutes vastgesteld waar veel (doorgaand) landbouwverkeer rijdt, met als doel deze routes te stimuleren en knelpunten op deze routes op te lossen. 2.3.7

Lopende infrastructuur projecten

De gemeente werkt momenteel aan diverse infrastructuurprojecten, naast beheer en onderhoud betreft dit ook aanleg van nieuwe infrastructuur. De belangrijkste

Lopende infrastructuur projecten

zijn hiernaast op kaart weergegeven en betreft: A.

Tiengemetenpad (recreatieve fietsverbinding)

Fietspad door Oudeland van Strijen (route Strijen-Oud-Beijerland)

Bereikbaarheid Hoeksche Waard Zuidwest

Korteweg

Randweg Klaaswaal 1.

Fase 1

Fase 2

Centrale as Numansdorp

Parallelweg tussen Maasdam en ‘s-Gravendeel

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

2.4

Verkeersveiligheid

2.4.1

Verkeersveiligheid in cijfers

Er is stijgende trend te zien in het aantal geregistreerde verkeersongevallen. Dit is in lijn met het landelijke beeld van verkeersveiligheid: na jaren van verbetering van de verkeersveiligheid, is dit gestagneerd en sinds enkele jaren zelfs sprake van een toename van verkeersongevallen in bepaalde categorieën. Dat is zorgelijk en een ongewenste trend. Ongeveer 30% van de verkeersslachtoffers zijn jongeren tussen de 12 en 24 jaar, daarmee is deze leeftijdsgroep oververtegenwoordigd in de ongevalscijfers. Dit komt voor een deel omdat kinderen en tieners meer op de fiets zitten en daardoor meer risico lopen (fietsers zijn kwetsbaarder). Maar ook voor een deel omdat zij verkeerssituaties minder goed kunnen inschatten. In veel andere gemeenten is – naast de piek van jongeren - ook in de oudere leeftijdsgroepen (65-80 jarigen) een piek te zien. In de Hoeksche Waard is dat niet het geval, mogelijk omdat ouderen minder vaak op de fiets stappen en vaker de auto gebruiken en/of

meer aan huis

ongevalsslachtoffers

betreft

gebonden zijn.

kwetsbare

Ruim

50% van de

verkeersdeelnemers:

fietsers,

voetgangers, en bromfietsers.

2.4.2

Ongevalslocaties

In absolute aantallen vinden de meeste ongevallen plaats binnen de dorpen waar het meeste verkeer rijdt en er veel menging is van fietsers, voetgangers en gemotoriseerd verkeer. Drukke wegen zonder goede voorzieningen voor fietsers en voetgangers kennen de hoogste veiligheidsrisico’s. Smalle dijkwegen zonder voorzieningen voor fietsers en voetganger kennen ook hogere risico’s op verkeersongevallen. Dit komt onder andere door hoge snelheden van motorvoertuigen en soms de combinatie met grote zware vrachtwagens en

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

landbouwvoertuigen. Juist op de 60km-wegen wordt vaak te hard gereden, en

noordrand van de Hoeksche Waard. De onveiligere kruispunten kennen in veel

vinden ook relatief veel dodelijke verkeersongevallen plaats. In de periode 2014-

gevallen ook een relatief hoge verkeersdruk (meerdere kruispunten op N-wegen

2023 hebben 20 verkeersongevallen plaatsgevonden met een dodelijke afloop

in de top 10).

waar een of meer dodelijke slachtoffers zijn gevallen. Twee daarvan vonden plaats op de A29, en twee op de N217. De andere dodelijke ongevallen vonden vaak

Top 10 onveilige wegvakken:

plaats op wegen buiten de bebouwde kom. De toedracht van ongevallen is divers:

Alexanderstraat, Strijensedijk ‘s-Gravendeel

van noodlottige ongevallen, eenzijdige ongevallen tot ongevallen waarbij alcohol,

Blaakseweg ten noorden N217, Heinenoord

drugs en/of een hoge snelheid in het spel was.

Blaakseweg en Romeinseweg ten zuiden N217, Mijnsheerenland

Stougjesdijk ten zuiden N217 (route Oud-Beijerland – Klaaswaal)

Op de volgende pagina’s zijn kaartbeelden opgenomen van de geregistreerde

Dorpsstraat, Heinenoord

verkeersongevallen in de periode 2014-2023. Op de ongevallenkaart is duidelijk

Bierkade, Oud-Beijerland

de A29 te zien waar veel ongevallen plaats vinden. Hier rijdt echter ook het

Zinkweg, Oud-Beijerland

meeste verkeer, waardoor deze weg toch relatief veilig is.

Molendijk tussen Puttershoek en ‘s-Gravendeel

Veerpont Nieuw-Beijerland-Hekelingen

Op de kaart zijn verder veel ongevallen zichtbaar binnen de dorpen, en op de

10. Dorpsstraat, Oosteinde, Heinenoord

drukkere wegen door het buitengebied, zoals de N217. In Oud-Beijerland vinden – in absolute zin - veruit de meeste ongevallen plaats. Dit is ook logisch gezien dit het grootste dorp is met een bovenlokale functie en veel bezoekers en fietsers

Top 10 onveilige kruispunten:

aantrekt. De N217 (80 km-weg) is niet overal goed ingericht volgens de

Blaakseweg/Achterweg/Romeinseweg

ontwerprichtlijn van het CROW. Op bepaalde delen rijdt landbouwverkeer op de

N217/Blaakseweg

hoofdrijbaan, zijn er erfaansluitingen aanwezig, en heeft de weg een krap profiel

N491/Hoekseweg

(beperkte breedte, smalle berm tussen fietspad en rijbaan).

Beneden Oostdijk/Sportlaan, Oud-Beijerland

Sportlaan/Standermolen, Puttershoek

Onderzoeksbureau VIA berekent voor de drukste wegen en kruispunten in elke

Beneden Oostdijk/Poortlaan, Oud-Beijerland

gemeente van Nederland het verkeersveiligheidsrisico op basis van historische

N217/Langeweg, Oud-Beijerland

ongevalsgegevens en snelheidsgedrag (in welke mate wordt er te hard gereden).

N488/Boomdijk/Bommelskoussedijk, Klaaswaal

Op basis hiervan wordt ieder jaar een top 10 van de meeste onveilige wegen en

Buitenom/Oosthoek, Nieuw-Beijerland

kruispunten in de gemeente opgesteld. De top 10 onveilige kruisingen en

10. Rijksstraatweg/Middelsluissedijk, Numansdorp

wegvakken in de Hoeksche Waard over de periode 2019-2023 is hiernaast gespecificeerd. Qua wegvakken betreft dit diverse straten binnen dorpen en een aantal wegen in het buitengebied. Alle top 10 onveilige wegvakken liggen in de

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

2.4.3

Oorzaken en snelheidsgedrag

Verkeersongevallen kennen een verscheidenheid aan oorzaken en vaak een

voorkeur zorgt de inrichting van de weg al tot het juiste en gewenste rijgedrag van weggebruikers zodat handhaving niet nodig is.

combinatie van factoren, zoals alcohol- en drugsgebruik, afleiding (smartphone), hoge snelheid en vermoeidheid. Ook de weginrichting, voertuigkenmerken en

Snelheidsoverschrijding naar weglengte per snelheidslimiet

plaatselijke omstandigheden kunnen een rol spelen. De gemeente heeft niet

Bron: VIA (2024), BLIQ Verkeersveiligheidsrapportage Hoeksche Waard

overal invloed op, maar is als wegbeheerder wel verantwoordelijk voor een veilige weginrichting die herkenbaar is voor weggebruikers. De ideale weginrichting moet van nature al zorgen voor het juiste snelheidsgedrag van de weggebruiker. Door het uitgebreide wegennet is dat echter een grote opgave. Het wegennet van de Hoeksche Waard kent 915 kilometer aan weglengte (bron: CBS 2023), waarvan de gemeente iets minder de helft beheert. De rest van de wegen wordt beheerd door het waterschap, provincie of het rijk. Verdeling wegennet naar wegbeheerder (km) Bron: CBS op basis van Nationaal Wegen Bestand provincie 60

rijk 30

Snelheidsoverschrijding op wegen in de Hoeksche Waard Bron: VIA (2024), BLIQ Verkeersveiligheidsrapportage Hoeksche Waard gemeente 446 waterschap 379

Uit een nadere analyse van het snelheidsgedrag blijkt dat juist op 60 km/u-wegen (die veel voorkomen in de Hoeksche Waard en vaak in beheer zijn bij het waterschap) vaak te hard wordt gereden. Op provinciale wegen en rijkswegen houden weggebruikers zich beter aan de maximumsnelheid. Op 30 km/u- en 50 km/u-wegen binnen de kom houden de meeste weggebruikers zich ook goed aan de maximumsnelheid, maar er zijn wegvakken waar een substantieel deel van het verkeer de maximumsnelheid overschrijdt. Dit kan aangepakt worden door handhaving, lokale snelheidsremmers of het veranderen van de weginrichting. Bij

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

2.4.4

Verkeersveiligheid fietsroutes

Binnen de dorpen zijn er naast lokale veiligheidsknelpunten ook geregeld 50

Door provincie Zuid-Holland en de fietsersbond is specifiek onderzoek gedaan

km/u-wegen die niet optimaal zijn ingericht met vrijliggende fietspaden. Fietsers

naar de verkeersveiligheid op het provinciale utilitaire fietsroutenetwerk. Voor

rijden hier op (soms smalle) fietsstroken naast een drukke stroom van (zwaarder)

iedere provinciale fietsroute is het verkeersveiligheidsrisico bepaald op basis van

gemotoriseerd verkeer (bijvoorbeeld de Rijksstraatweg in Numansdorp). Dat

de inrichting en gebruik van fietsroutes. In het buitengebied gaan veel

geeft een (licht) verhoogd veiligheidsrisico voor fietsers.

hoofdfietsroutes over 60 km/u-wegen waar fietsers gemengd op de rijbaan rijden samen

met

gemotoriseerd

verkeer

(personenauto’s,

vrachtverkeer,

Rijksstraatweg in Numansdorp kent een (licht) verhoogd risico voor fietsers

landbouwverkeer). Deze routes kennen veelal een verhoogd veiligheidsrisico. Met name in het ‘middengebied’ rond Klaaswaal zijn er veel fietsroutes met een verhoogd risico. Dit zijn ook fietsroutes waar dagelijks scholieren fietsen naar de middelbare scholen in Oud-Beijerland en Klaaswaal. Ook op andere verbindingen zijn er fietsroutes met een verhoogd veiligheidsrisico, zoals Strijen – ’s-Gravendeel en Heinenoord-Puttershoek-’s-Gravendeel. Verkeersveiligheidsrisico van provinciale utilitaire fietsroutes Bron: Fietsersbond & Provincie Zuid-Holland, Fiets data viewer

Het fietsnetwerk van de Hoeksche Waard is door het voorgaande (fietsroutes over gemengde 60 km/u-wegen en drukke 50 km/u-wegen) relatief veel onveilige routes. De Hoeksche Waard heeft van alle gemeentes in provincie Zuid-Holland de meeste kilometer aan hoofdfietsroute met een verhoogd veiligheidsrisico). Top 10 gemeenten Zuid-Holland qua km fietsroute met verhoogd risico Bron: Fietsersbond & Provincie Zuid-Holland

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

2.5

Leefomgeving

Gemotoriseerd verkeer heeft soms nadelige gevolgen voor de leefomgeving. Autoverkeer kan zorgen voor geluid- en trillinghinder, en verminderde luchtkwaliteit door de uitstoot van schadelijke stoffen zoals fijnstof en stikstofdioxide. Ook kan het gevolgen hebben voor het klimaat (door CO2-

Of geluid lokaal tot hinder leidt is gemeentebreed niet bekend. Voor de invoering van de omgevingswet waren enkel gemeenten in stedelijk gebied met meer dan 100.000 inwoners wettelijk verplicht om hier onderzoek naar te doen. Dat gold niet voor gemeente Hoeksche Waard. Sinds 2024 is de Omgevingswet van kracht, en deze verplicht alle gemeentes in Nederland om de geluidsemissie van gemeentelijke wegen met meer dan 2.500 voertuigen per etmaal inzichtelijk te

uitstoot) en is autorijden vaak minder duurzaam dan andere vervoerswijzen.

maken. Uiterlijk in 2026 dient daarvoor een Basiskaart Geluidsemisse (BGE)

2.5.1

om vervolgens te monitoren in hoeverre het geluidsniveau ontwikkeld en

Geluidshinder

opgesteld te zijn. In de BGE wordt een referentieniveau van geluid vastgelegd,

De geluidscontouren van het wegverkeer laten zien dat de A29 en N217 de

zonodig maatregelen te treffen als het geluidsniveau niet aan de normen voldoet.

grootste bronnen van geluid door wegverkeer zijn. Rond deze wegen is geluid op

Hiervoor ligt een taak bij de gemeente in samenspraak met de Omgevingsdienst

redelijk grote afstand hoorbaar. Binnen deze geluidscontouren mogen veelal niet

Zuid-Holland-Zuid.

zomaar geluidgevoelige bestemmingen gebouwd worden. Verder zijn op de geluidcontourenkaart ook de rest van de vorkstructuur en de drukste wegen van de Hoeksche Waard zichtbaar. Binnen de dorpen zijn het met name de drukkere

2.5.2

Trillinghinder

Bewoners van sommige wegen in dorpen en van diverse dijkwegen ervaren

50 km/u-wegen die voor geluid naar de omgeving zorgen.

overlast van zwaar landbouw- en vrachtverkeer in de vorm van trillinghinder. Met

Geluidscontouren door wegverkeer

langs deze wegen. Trillingen ontstaan door een complex samenspel van verkeer

Bron: Atlas Leefomgeving & RIVM 2021

name groot en zwaar verkeer zorgt voor veel trillinghinder die wordt ervaren (snelheid, zwaarte, intensiteit), de weginrichting (vlakheid wegdek), de bodemgesteldheid, en de fundering van woningen. Op dijken staan woningen soms dicht op de weg, zijn deze woningen niet goed onderhoud en zijn deze dijken onderdeel van een landbouwroute of aanrijdroute naar een bedrijf. Deze combinatie maakt dat er soms veel trillingen onstaan door voorbij rijdend zwaar verkeer. Trillingen kunnen verminderd worden door (zwaar) verkeer anders te geleiden, de snelheid te veranderen of de wegdekverharding vlakker te maken. Maar ook kan de overdracht van trillingen verminderd worden door de bedemgesteldheid te verbeteren, trillingsschermen in de ondergrond aan te brengen of aanpassingen aan de (fundering van de) woning te doen.

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

2.5.3

Luchtkwaliteit

Concentraties fijnstof (PM10) in de Hoeksche Waard

Schadelijke stoffen in de lucht kunnen negatieve effecten hebben op de

Bron: Atlas Leefomgeving & RIVM 2022

gezondheid van mensen. Om de luchtkwaliteit te bepalen wordt vaak gekeken naar de hoeveelheid fijnstof en stikstofdioxide in de lucht. Motorvoertuigen zijn een belangrijke – maar niet de enige - bron van verontreinigingen in de lucht, door de verbranding van fossiele brandstof maar bijvoorbeeld ook door slijtage van remmen en banden. Andere belangrijke bronnen van luchtverontreiniging zijn industrie, huishoudens en landbouw. Wettelijk zijn er vanuit EU-regelgeving grenswaarden vastgesteld om nadelige gezondheidseffecten te beheersen, bijna overal in Nederland wordt aan deze grenswaarden voldaan. De EU werkt aan nieuwe normen, waar in 2030 aan voldaan moet worden. Uit onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) blijkt dat er ook gezondheidseffecten kunnen optreden bij lagere concentraties dan de grenswaarden. Daarom heeft het WHO advieswaarden opgesteld, deze zijn in 2021 aangescherpt. De advieswaarden liggen lager dan de nieuwe aangescherpte EU-norm voor 2030. Hoe minder fijnstof en stikstofdioxide in de lucht, hoe beter de luchtkwaliteit. De normen en advieswaarden zijn in de tabel gespecificeerd. Norm EU-richtlijn

Nieuwe EU-norm

WHO-advieswaarde

luchtkwaliteit

zichtjaar 2030

2021

Stikstofdioxide (NO2)

Fijn stof PM10

Fijn stof PM2.5

Stof

Concentraties fijnstof (PM2.5) in de Hoeksche Waard Bron: Atlas Leefomgeving & RIVM 2022

Tabel: grenswaarden en WHO-advieswaarden voor luchtkwaliteit (in μg/m3) Fijnstof Overal in de Hoeksche Waard wordt nu voldaan aan de aangescherpte EU norm voor 2030 wat betreft PM10 én PM2.5. Nergens wordt echter voldaan aan de WHO-advieswaarde voor beide stoffen. Hogere fijnstofconcentraties komen vooral voor in stedelijk gebied, bij grote veestallen en industrie. Deels komt fijnstof ook aanwaaien vanuit naastgelegen gebieden.

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

Stikstofdioxide

Concentraties stikstofdioxide (NO2) in de Hoeksche Waard

In de uitlaatgassen van wegverkeer komt stikstofdioxide voor. Naast industrie is

Bron: Atlas Leefomgeving & RIVM 2022

het wegverkeer een belangrijke uitstoter van deze stof. Daardoor zijn op de kaart met de concentraties stikstofdioxide de drukkere verkeerswegen zichtbaar. In de Hoeksche Waard betreft dit met name de A29. Lokaal zijn ook verhoogde concentraties zichtbaar rond de N217 en enkele drukke 50-km-wegen zoals de Beneden Oostdijk in Oud-Beijerland. Regionaal zijn ook andere autosnelwegen goed zichtbaar als bron van hogere concentraties. Nergens in de Hoeksche Waard wordt aan de streefwaarden van de WHO voldaan, daarvoor dient de NO2-concentratie lager dan 10 μg/m3 te zijn (blauwe kleuren in legenda). Wel wordt nu al bijna overal aan de wettelijke grenswaarden voor 2030 voldaan, uitzondering hierop zijn de concentraties rond de A29 en lokale verhoging. Hier ligt de concentratie veelal nog net boven de 20 μg/m3. Door een verdere opkomst van elektrische voertuigen zal de luchtkwaliteit – en specifiek de concentraties NO2 - de komende jaren naar verwachting verbeteren. Luchtkwaliteit algemeen De luchtkwaliteit in Nederland en de Hoeksche Waard is de laatste decennia flink verbeterd, met name door EU-regelgeving met betrekking tot motorvoertuigen en industrie. Auto’s zijn steeds schoner geworden en stoten minder schadelijke

Benchmark blootstelling N02 en PM10 gemeenten NL (in μg/m3) Bron: CROW Duurzaamheidsscore.nl

stoffen uit. In de benchmark luchtkwaliteit van het CROW scoren alle gemeentes een goed of uitstekend als rapportcijfer op luchtkwaliteit. Kijkend naar de gemiddelde blootstelling aan NO2 en PM10 op gemeenteniveau scoort de Hoeksche Waard met 32,2 net iets boven het Nederlands gemiddelde van 30,6. De luchtkwaliteit voldoet dus aan de wettelijke grenswaarden, maar scoort nog wel relatief slecht ten opzichte van andere gemeenten in Nederland. Dit komt voornamelijk door de ligging nabij de Rotterdamse regio met veel industrie en stedelijk gebied, en de nabijheid van diverse autosnelwegen waar veel verkeer overheen rijdt.

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

2.5.4

Duurzaamheid

Ondanks dat de Hoeksche Waard een voldoende scoort, staat de gemeente laag

Het totale mobiliteitssysteem van de Hoeksche Waard is door het CROW

in een benchmark met alle gemeentes in Nederland. Daar zit gemeente Hoeksche

beoordeeld op verschillende aspecten, de beoordeling is in de cirkel samengevat.

Waard bij de 10% slechts presterende gemeentes.

De duurzaamheid van het mobiliteitssysteem is breed gedefinieerd en gaat niet alleen over de uitstoot van CO2, maar gaat ook over verkeersveiligheid en

Deze lage score komt mede door het hoge autogebruik en lage fietsgebruik

leefbaarheid (in termen van luchtkwaliteit en geluidsbelasting). De Hoeksche

onder inwoners van gemeente Hoeksche Waard. Automobiliteit heeft diverse

Waard krijgt als beoordeling een voldoende, er is ruimte voor verbetering. Dat zit

negatieve effecten (luchtkwaliteit, geluidshinder, verkeersveiligheid, uitstoot van

met name in het achterblijven van duurzame mobiliteit (hoog autogebruik, de

CO2), terwijl fietsen juist allerlei voordelen heeft voor gezondheid, milieu,

suboptimale

aantal

omgeving en klimaat. Mogelijk speelt dit ook een rol bij het lage percentage van

laadpunten voor elektrische auto’s en de verkeersveiligheid (mede door veel

inwoners dat aan de beweegrichtlijn voldoet. Ook is dit zichtbaar in de uitstoot

onveilige 60 km-wegen waar kwetsbare verkeersdeelnemers gemengd zijn met

van CO2 door verkeer en vervoer. Deze is bovendien het afgelopen jaar gestaag

gemotoriseerd verkeer).

gegroeid. De CO2-uitstoot komt voornamelijk door het verbruik van benzine en

fietsinfrastructuur

(relatief

onveilig),

achterblijvend

diesel Duurzaamheidsscore mobiliteitssysteem Hoeksche Waard

door

motorvoertuigen

(personenauto’s,

vrachtwagens,

landbouwvoertuigen).

Bron: CROW Duurzaamheidsscore.nl, data van wisselende jaren uit periode 2021-2023

Verder blijft het aandeel elektrische auto’s in de Hoeksche Waard achter bij het landelijk gemiddeld. Landelijk waren in 2022 bijna 4% van alle auto’s elektrisch, waar dat in de Hoeksche Waard 2,4% betrof. In 2022 waren er geen waterstofauto’s geregistreerd in de Hoeksche Waard. Door de verdere toename van elektrische auto’s zal ook de vraag naar duurzaam opgewekte energie toenemen en is er meer behoefte aan laadvoorzieningen. Wat betreft de hoeveelheid laadpalen scoort de Hoeksche Waard net boven het Nederlands gemiddelde. Daarmee ligt de Hoeksche Waard echter nog niet op het juiste niveau om de gemeentelijke bijdrage te leveren aan het landelijke doel van 1,7 miljoen laadpunten in 2030 (Nationale Agenda Laadinfrastructuur). Een uitdaging hierbij is dat het steeds lastiger wordt om laadfaciliteiten (laadpalen en laadpleinen) te realiseren vanwege netcongestie.

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

2.6

Verkeersintensiteiten en prognose

2.6.1

Verkeersintensiteiten o.b.v. verkeersmodel

Tot slot, ook een interessante constatering is het verschil in drukte op de N217. De drukte op deze weg varieert. De N217 tussen Oud-Beijerland en de A29 is het

Van alle wegen en straten in de Hoeksche Waard is een schatting gemaakt van de hoeveelheid verkeer wat daar rijdt op een gemiddelde werkdag. Deze schatting is gemaakt met het gemeentelijke verkeersmodel. In dit model is een groot aantal verkeerstellingen gebruikt die op straat zijn uitgevoerd. Het is echter ondoenlijk om overal verkeerstellingen uit te voeren, en daarom is met het verkeersmodel een compleet beeld verkregen van de verkeersstromen. Met dit model zijn ook prognoses gemaakt van toekomstige verkeerssituaties op basis van de verwachtte ruimtelijke ontwikkelingen (zoals de bouw van nieuwe huizen en bedrijventerreinen) en infrastructurele aanpassingen (zoals de aanleg of aanpassing van wegen, fietspaden en buslijnen). 2.6.2 Op

pagina

een

kaartbeeld

verkeersbewegingen per dag. De andere delen van de N217 zijn rustiger. 2.6.3

Twee toekomstscenario’s: 2040 Hoog & 2040 Gemiddeld

Er vinden diverse ontwikkelingen plaats die effect hebben op de verkeerssituatie. Zo vindt er op meerdere plekken woningbouw en uitbreiding van bedrijvigheid plaats, maar ook demografische ontwikkelingen hebben invloed op de verkeerssituatie. Aangezien de toekomst onzeker is, zijn 2 verschillende toekomstscenario’s beschouwd: 2040 Hoog waarin de bevolking van de 2040 Gemiddeld waarin de bevolking groeit naar 96.000 inwoners. In beide

opgenomen

van

verkeersintensiteiten op het wegennet van de Hoeksche Waard voor 2018. De dikte van de lijnen geeft de verkeersintensiteit weer, hoe dikker een lijn hoe meer verkeer daar rijdt. De huidige situatie lijkt in belangrijke mate op 2018, omdat er in de tussentijd geen grote infrastructurele wijzigingen hebben plaatsgevonden en de verkeersstromen veelal nog steeds dezelfde routes nemen. Wel zijn er diverse woningbouwplannen gerealiseerd, waardoor het lokaal drukker kan zijn. Op het beeld is duidelijk het hoofdwegennet te zien. Op de A29 rijdt logischerwijs het meeste verkeer. Ook de vorkstructuur van de Hoeksche Waard is goed zichtbaar, met de N217 als belangrijkste ‘drager’, en diverse noordzuidverbindingen zoals het Buitenom, de Langeweg, de N488/N489 (naar Klaaswaal), en de N491 (naar Strijen). Verder valt op dat de noordrand drukker is dan de zuidrand. Wat ook logisch is gezien de concentratie van dorpen en bedrijventerreinen in de noordrand, terwijl de zuidrand opener is, hier minder mensen wonen en minder bedrijvigheid aanwezig is.

Daarna volgt het deel tussen Maasdam en de A29 met zo’n 20.000

Hoeksche Waard groeit van 90.000 inwoners naar 103.000 inwoners in 2040, en

Verkeersintensiteiten in basisjaar 2018 de

drukste met zo’n 30.000 verkeersbewegingen per dag in de huidige situatie.

scenario’s is verder uitgegaan van zo’n 12% groei van de werkgelegenheid in de gemeente. De 2 scenario’s samen geven met een bandbreedte inzicht in de mogelijke toekomstige verkeerssituatie. De bevolking van de Hoeksche Waard vergrijst. Het aandeel 65-plussers neemt waarschijnlijk toe van 23% nu naar een kleine 30% in 2040. Ouderen verplaatsen zich anders dan mensen in de werkende leeftijd die meer gebonden zijn aan werktijden en voor een piekbelasting zorgen in de ochtend- en avondspits. Vergrijzing zou dus een verlagend effect op de verkeerssituatie kunnen hebben. Het verkeersmodel is echter niet gedetailleerd genoeg om de effecten van vergrijzing mee te nemen, dit kan dus een dempend effect hebben op de prognoses van de toekomstige verkeerssituaties. Voor beide toekomstscenario’s zijn de belangrijkste woningbouwlocaties: •

Stougjeswijk in Oud-Beijerland

•

Numansdorp-Zuid (Torensteepolder en Molenpolder)

•

’s-Gravendeel-West

Mobiliteitsplan Hoeksche Waard - Achtergrondrapport - 12 december 2024

Verder is in beide prognosescenario’s rekening gehouden met de ontwikkeling

ervaren extra verkeer bij komt, zoals op de centrale as in Numansdorp of de

en uitbreiding van:

Molendijk door Klaaswaal.

•

Bedrijventerrein Weverseinde in Puttershoek (SHIPP21)

•

Bedrijventerrein Boonsweg in Heinenoord (ook bekend als Regionaal

De kaart geeft ook een indruk van de drukkere 60 km/u-wegen in het

Bedrijventerrein Hoeksche Waard)

buitengebied. Gezien dit relatief drukke wegen zijn die geen onderdeel zijn van

Bedrijvenpark Reedijk, Heinenoord

de hoofdwegenstructuur, zijn dit wegen met aandachtspunten voor de veiligheid

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15079477/1