20230914 presentatie raad HW 20230919 grondstoffenbeleidsplan

Grondstoffenbeleid 2025-2030 Hoeksche Waard Achtergronden en opgave in relatie tot keuzenotitie RAD Raadsvergadering 19 september 2023

Aanleiding en doel Aanleiding Einde looptijd Grondstoffenbeleidsplan (GBP) 2018-2022

Nieuw grondstoffenbeleid: wat en hoe? Beleidsproces GBP 2024-2030 tot heden •

Jan-feb 2023:

evaluatie resultaten GBP 2018-2022

•

Mrt-apr 2023:

verkenning mogelijke scenario’s

•

Mei-jun 2023:

opstellen concept keuzenotitie voor raad

•

19 sep 2023:

beeldvorming raad

•

26 sep 2023:

oordeelsvorming raad

•

10 okt 2023:

besluitvorming raad -> kaders

2

Doel vandaag • Waar komen we vandaan? • Waar willen we naar toe? • Toelichten voorkeur vervolgstappen in keuzenotitie aan college • Beantwoorden van vragen

Waar staan we nu? Evaluatie GBP 2018-2022 •

Op basis van afvaldriehoek • Milieu • Service / dienstverlening • Kosten

•

Benchmark Huishoudelijk Afval (peiljaar 2021)

Omgekeerd inzamelen is niet ingevoerd door: •

Gemeentelijke herindeling (2019)

•

Personele druk bij RAD (omvorming naar BV, integratie GoereeOverflakkee, beperkingen rond COVID-19)

3

Evaluatie GBP 2018-2022: milieu Huidige situatie Hoeksche Waard (2022) •

Totaal 519,5 kg afval per inwoner (gemiddeld Nederland 461 kg)

•

Gescheiden ingezameld: 376 kg per inwoner

} totaal 387

•

Nascheiding grof restafval: 11 kg per inwoner

} kg per inwoner

•

Nog ongescheiden ingezameld: 143 kg restafval (fijn en grof)

•

Minimaal 50% van fijn restafval = herbruikbare grondstoffen ->

Ambitie GBP 2018-2022 (op basis van VANG) •

2020 < 100 kg restafval/inwoner

•

2022 < 75 kg restafval/inwoner

•

2025 < 30 kg restafval/inwoner

4

Combinatie GSL + serviceprikkel op restafval (klasse D): circa 95 kg restafval per inwoner per jaar

Apparaten Hout Steen/puin Totaal

1% 5% 4% 10%

Evaluatie GBP 2018-2022: service en kosten Service

Ambitie GBP 2018-2022

Huidige situatie Hoeksche Waard

•

•

Tevredenheid inwoners over service RAD: 8,5

Kosten Ambitie GBP 2018-2022 •

5

Evenwichtige ontwikkeling vaste en variabele tarieven

Tevredenheid inwoners: 7,92

Benchmark Huishoudelijk Afval 2021 Milieu

Hoeksche Waard

Benchmark klasse D

Landelijke benchmark -> peiljaar 2021

totaal afvalaanbod (kg/inw/jaar)

575

535

•

171 gemeenten

aanbod restafval (fijn en grof, kg/inw/jaar)

156

128

•

Vergelijking op basis van % hoogbouw

afvalscheidingspercentage

73%

76%

•

Hoeksche Waard: 16% hoogbouw -> klasse D (0-19%)

367

243

€ 190

€ 185

Service dienstverleningsniveau

Conclusie

Kosten

•

afvalbeheerkosten

Milieuresultaat: ruimte voor verbetering

Peiljaar 2022

Legenda

•

Resultaten verwacht in november 2023

= boven het klasse-gemiddelde (> 5%)

•

HW beter dan over peiljaar 2021

= gelijk aan het klasse-gemiddelde (-5% tot +5%)

6

= onder het klasse-gemiddelde (> -5%)

Kaders nieuw grondstoffenbeleid Wetgeving •

Zorgplicht inzameling huishoudelijk afval (Wet milieubeheer)

Landelijk beleid •

Nationaal Programma Circulaire Economie: onder andere hoogwaardige verwerking

•

Uitvoeringsprogramma Van Afval Naar Grondstof (VANG) -> van kg-doelstelling naar recycling-doel grondstoffen: • Gemiddeld recyclepercentage 2025 55% • Gemiddeld recyclepercentage 2030 60% • Hoeksche Waard 2022 60-65% (inschatting op basis van landelijke cijfers)

Gemeentelijk beleid •

7

Vastgesteld Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie • 2030: < 50 kg restafval per inwoner • 2050: 0 kg restafval per inwoner (100% circulair)

Strategie Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie 1) Voorkomen overmatige consumptie 2) Producten delen en ruilen 3) Inzameling en hergebruik, gericht op kwaliteit van grondstoffen (herbruikbaarheid) -> invullen in GBP

Keuzes voor grondstoffenbeleid 2024-2030 Wat willen we bereiken?

Ambitie ligt vast in vastgesteld uitvoeringsprogramma CE: 50 kg restafval in 2030 Aanvullend: verbetering recyclepercentage

Hoe bereiken we dit?

Via “bewezen” maatregelen * Op basis van ervaringen andere gemeenten (benchmark) * Rekening houdend met lokale situatie (inzamelmiddelen, infrastructuur, financiën)

Wat stellen we voor?

Serviceprikkel op restafval Focus op kwaliteit gescheiden ingezamelde grondstoffen Extra service op grondstoffen Maatwerk medisch afval (stoma-, incontinentie- en dialysemateriaal)

8

Aanvullend • Bij jonge gezinnen wasbare luiers stimuleren • Toekomstbestendige milieustraat

Bewezen maatregelen

9

Serviceprikkel op restafval (1) Wat?

Verbeteren scheiding van grondstoffen door service op aanbieden van restafval te veranderen

Hoe?

Twee varianten voor serviceprikkel op restafval

1. Frequentiewijziging: grijze container voor restafval 1x per 4 weken legen (laagbouw) 2. Invoeren omgekeerd inzamelen (gemeentebreed) - restafval voortaan zelf wegbrengen naar ondergrondse container in wijk - eigen grijze restafvalcontainer wordt PMD-container

Frequentie 1x/4 weken (13x per jaar): ook elders in NL Impact beperkt: - Gemiddeld aantal containeraanbiedingen in 2022: 10x - 71% bood restafvalcontainer in 2022 13x of minder aan

Afweging Serviceprikkel op restafval

vermindering restafval

ervaren service

impact op inwoners

investering

minicontainer restafval 1x/4 weken

15-20 kg/inw

?

≈

≈

€ 200.000

- € 5 -7/aansl

+

+

omgekeerd inzamelen

20-30 kg/inw

?

--

---

€ 2.000.000

- € 10-13/aansl

--

-

10

indicatie vermindering invoerings- flexibiliteit eenmalige structurele kosten termijn in toekomst projectkosten

Serviceprikkel op restafval (2) Conclusies •

•

11

Meest logisch om met frequentiewijziging volgende stap te maken • Verwachte afname van 15-20 kg restafval per inwoner per jaar na volledige invoering • Met minimale investering • Met minste impact op openbare ruimte • Relatief kleine verandering voor inwoners • Met specifieke impact voor circa 1/3 van huishoudens (nu nog >13 aanbiedingen/jaar) • Vereist maatwerk voor medisch afval

Basis voor stellingen in keuzenotitie

Frequentiewijziging restafval In combinatie met • Extra service op aantal grondstoffen • Focus op kwaliteit • Maatwerk medisch afval

Alternatief: invoeren omgekeerd inzamelen • Hoge eenmalige kosten (circa € 2 miljoen) • Risico’s mbt inpasbaarheid in bestaande wijken (spanningsveld met andere opgaven gemeente, zoals klimaatadaptatie) • Vereist stevig participatietraject (nieuwe locaties voor circa 350 ondergrondse containers, ” not in my backyard”)

Extra service op grondstoffen •

Wat? Verminderen op basis van * CO2-uitstoot -> Afgedankte Elektrische en Elektronische Apparaten (AEEA; 1%) en textiel (6%)

* aanwezigheid nu nog in restafval -> GFT (25%, waarvan ¾ keukenafval), papier (6%) •

Hoe? Extra service * AEEA:

brengpunt in elke kern

* textiel: aantal keer per jaar ophalen aan huis * GFT:

faciliteren aanrechtbakje voor keukenafval

* papier: extra container voor huishoudens waarvoor 1 container niet voldoende is

12

Overige maatregelen Focus op kwaliteit gescheiden ingezamelde grondstoffen •

Wat? Vervuiling en eventuele afkeur door verwerker voorkomen

•

Hoe? Informeren, controleren, monitoren, sorteeranalyses

Maatwerk medisch afval •

Wat? Voorkomen dat inwoners overlast ondervinden door langere bewaartijd restafval

•

Hoe? Gelegenheid bieden om medisch afval vaker dan 1x/4 weken aan te bieden

Kwaliteit openbare ruimte •

Wat? Hoeksche Waard schoon houden

•

Hoe? Actieve handhaving, nu geen uitbreiding verzamelcontainers, faciliteren/bedanken vrijwilligers

Aansprekende communicatie

13

Tevredenheid inwoners Inwoners zijn meest tevreden als alles hetzelfde blijft … maar … volgende stap is nodig!

Verwachte effecten Verwachte effecten in volledig jaar na invoering (frequentiewijziging inclusief extra service op grondstoffen) •

Nog circa 110 kg restafval per inwoner per jaar

•

Aanname, onder andere afhankelijk van • Aankoop-, afdank- èn scheidingsgedrag van inwoners • Landelijke ontwikkelingen (wetgeving, producentenverantwoordelijkheid en dergelijke)

Verwacht effect op kosten 2024-2030 indicatie effect op gemeentelijke netto kosten/aansluiting/jaar

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

alle serviceverhoging (1-4) in combinatie met restafval 1x/4 weken

totaal

€ 15

-€ 7

-€ 7

-€ 7

-€ 7

-€ 7

-€ 7

alle serviceverhoging (1-4) in combinatie met omgekeerd inzamelen

totaal

€ 36

€ 28

-€ 14

-€ 14

-€ 14

-€ 14

-€ 14

14

Verwachting dus geen garantie

Effect op tarieven afvalstoffenheffing Herijking tarieven op basis van verwacht effect •

Minder aanbod restafval -> minder variabele inkomsten

•

Herijking vastrecht en/of variabel tarief op basis van verwachte totale afvalkosten: 1) in invoeringsjaar en 2) na volledige invoering

Invoeringsmoment maatregelen

•

Besluitvorming GBP 2024-2030: vóór zomer 2024

•

Financiële consequenties verwerken in begroting 2025

•

Vaststelling tarieven eind 2024

•

Invoering maatregelen per 1-1-2025

Communicatieperiode richting inwoners: 4e kwartaal 2024 15

Vervolg proces Planning •

10 oktober ’23

Besluitvorming in raad

•

Nov’23-mrt’24

Opstellen GBP 2024-2030

•

Apr-mei ‘23

Bestuurlijke besluitvorming

•

1-1-25

Invoeringsdatum maatregelen

Participatie •

Actief informeren inwoners en specifieke doelgroepen

•

Maatregelen passen binnen huidige verordening

•

Beperkte ruimte

16

17