Stedenbouwkundig plan Arenapark - Raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL zaaknummer:

1122685

afdelingsnaam:

Leefomgeving

steller:

W. van der Heijden / I. Tibosch

telefoonnummer

035 629 2326

onderwerp:

Stedenbouwkundig Plan Sportpark (Arenapark)

Voorstel 1. Het “Stedenbouwkundig Plan Sportpark: sport in elke vezel - Hoe het Arenapark verandert in de sportiefste buurt van Hilversum” vast te stellen, met daarin: - De visie met zes principes voor een toekomstbestendig gebied; - Ontwikkeling van een OV-knooppunt en een gevarieerd nieuwbouwprogramma bestaande uit o.a. 850 tot 900 woningen (in een segmentering van 33% sociaal, 50% midden en 17% duur), 70.000m2 werkruimte, 37.000m2 grootschalige voorzieningen (o.a. voor sport, onderwijs en hotel) en 6.000m2 kleinschalige voorzieningen; - De plankaart en de spelregelkaart; - De spelregels, richtlijnen en wensen voor de planuitwerking, de openbare ruimte, de bebouwing en de omgang met de bestaande kavels. 2. Het investeringskrediet Arenapark van 4,5 miljoen, als opgenomen in het Meerjareninvesteringsprogramma 2023 -2026, beschikbaar te stellen voor dekking van de investeringskosten om de noordelijke entree – de ‘last mile’ voor voetgangers van het huidige station naar het hart van het gebied – op korte termijn te verbeteren. 3. Het college opdracht te geven de inpassing van de spooronderdoorgang en station op het Laapersveld nader uit te werken in een integrale visie. 4. Het college opdracht te geven een grondexploitatie op te stellen op basis van de Financiële bijlage (bijlage 9) en de Business case (bijlage 10) en in 2024 aan de raad ter besluitvorming voor te leggen. 5.

De door het college opgelegde geheimhouding op bijlage 9 “Financiële bijlage” en bijlage 10 “Businesscase bij dit raadsvoorstel op te heffen wanneer het volledige project Arenapark is afgerond.

Planning Titel

Toelichting

BEELDVORMING

OORDEELSVORMING

BESLUITVORMING

Nota van Uitgangspunten Arenapark

Uitgangspunten

Raadscommissie 3 april 2019

advies aan raad

Raad 16 april 2019

Masterplan Arenapark 2.0

Masterplan

Raadscommissie 23 juni 2020

advies aan raad

Raad 1 juli 2020 Moties: M20/56 en M20/60 Amendementen: A20/47, A20/49 en A20/50

Scenariostudie Arenapark

Scenariostudie

Voorkeursvariant Arenapark

College 1 maart 2022 RIB nr. 202213

Uitgangspunten Stedenbouwkundig plan

College 11 oktober 2022 RIB nr. 202258

Totstandkoming Stedenbouwkundig plan

BVS presentaties

Stedenbouwkundig plan Sportpark

Stedenbouwkundig plan

Raadscommissie 12 januari 2022

BVS 30 november 2022 BVS 29 maart 2023 Extra raadscommissie 12 juli 2023

advies aan college

Extra raadscommissie 12 juli 2023

Raad 19 juli 2023

Samenvatting

In dit raadsvoorstel wordt u voorgesteld het Stedenbouwkundig Plan Sportpark vast te stellen, met daarin: de visie met principes, het programma (bestaande uit het OV-knooppunt en de nieuwbouw), de plankaart en spelregelkaart en de richtlijnen en wensen. Het stedenbouwkundig plan is het vertrekpunt voor de uitwerking en het opstellen van het bestemmingsplan (c.q. omgevingsplan) dat uiteindelijk ter vaststelling wordt aangeboden aan de gemeenteraad. Daarnaast wordt voorgesteld het gereserveerde krediet van 4,5 miljoen beschikbaar te stellen voor de verbetering van de ‘last mile’ van het huidige station naar het hart van het gebied en de opdracht te geven om de inpassing van een verplaatst station op het Laapersveld uit te werken in een integrale visie. De ambitie is om de ‘last mile’ op korte termijn op te pakken; naar verwachting volgt in 2024 een raadsvoorstel om het krediet ook vrij te geven.

Inleiding

Het Arenapark ligt in zuidoost Hilversum. Het gebied is van oorsprong bekend als ‘Sportpark Hilversum’ met de atletiekbaan en paardenrenbaan. Het ‘kantorenpark Arena’ is vanaf begin jaren ‘90 ontwikkeld. Het terrein beslaat zo’n 30 hectare met kantoren, onderwijs- en sportfuncties. Diverse percelen liggen nog braak. De gemeente wil het gebied verder tot ontwikkeling brengen. Daartoe heeft de raad de Nota van Uitgangspunten Arenapark (2019) en het Masterplan Arenapark 2.0 (2020) vastgesteld. Met de moties M20/56 en M20/60 heeft u het college verzocht meer ruimte te creëren voor werken en wonen op het Arenapark, in aanvulling op het masterplan.

Met stedenbouwkundige scenario’s is de meest wenselijke richting onderzocht. Op basis van advies van de raadscommissie, advies van de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit en de opbrengsten uit de participatie is de voorkeursvariant opgesteld. Naar aanleiding van het Coalitieakkoord 2022 – 2026 heeft het college eind 2022 aanvullende uitgangspunten vastgesteld. Het stedenbouwkundig plan heeft stapsgewijs vorm gekregen, met consultatie en participatie. Het “Stedenbouwkundig Plan Sportpark: sport in elke vezel - Hoe het Arenapark verandert in de sportiefste buurt van Hilversum” ligt nu voor ter besluitvorming. Het biedt de visie en het kader voor ontwikkelingen in de komende 10 tot 15 jaar, waarbij een buurt ontstaat die past binnen de principes van de Tuinstad en het stedenbouwkundig DNA van Hilversum. Met dit kader wordt in de uitwerking gestuurd op de ambities voor het gebied en kan het bestemmingsplan (omgevingsplan) worden opgesteld. Ten behoeve van de gebiedsontwikkeling zal een grondexploitatie worden geopend, daarnaast worden er investeringen in het gebied gedaan die buiten de grondexploitatie om lopen. Voor investeringen en bekostiging van bijvoorbeeld de stationsverplaatsing, het sportcomplex en de internationale school worden op verschillende momenten in aparte raadsvoorstellen aan de raad ter besluitvorming aangeboden.

Probleemstelling/doel

Hoofddoel van het voorliggende voorstel is de vaststelling van het stedenbouwkundig plan. Dit is het moment om de ambities vast te leggen. Er zijn meerdere aanleidingen voor de gebiedsontwikkeling. De toekomstbestendigheid van het gebied – met merendeels kantoorfuncties – is laag. Daarentegen is het Arenapark één van de weinige locaties in de gemeente en regio waar een deel van het gewenste woonen werkprogramma kan worden gerealiseerd. De wens is om in het gebied maatschappelijke voorzieningen te realiseren, met name op het gebied van sport en onderwijs. De bestaande kavels en gebouwen kennen een vergroeningsopgave en verduurzamingsopgave. Tenslotte vergen de veiligheid van de overweg bij de Soestdijkerstraatweg en de (toekomstige) positionering van station Hilversum Sportpark aandacht. Het stedenbouwkundig plan laat zien hoe de gemeente het gebied wil inrichten, inspelend op de hierboven genoemde punten. Het is de ambitie om het Arenapark de komende jaren te veranderen in een sportieve en groene buurt, genaamd “Sportpark”. In dit gebied worden sporten, werken, studeren en wonen gecombineerd. Zo wordt het Arenapark een levendige plek waar Hilversummers graag willen wonen, graag komen om te sporten en te leren en waar bedrijven zich willen vestigen. Daarmee wordt deze buurt het nieuwe sportieve hart van Hilversum.

Door in te zetten op een integraal plan met een multifunctioneel programma ontstaat een toekomstbestendig en duurzaam gebied rondom een OVknooppunt. Met het stedenbouwkundig plan wordt een belangrijke stap gezet in de planontwikkeling. Binnen dit kader kan de gemeente de vervolgstappen nemen om de braakliggende delen van het Arenapark tot ontwikkeling te brengen, in nauwe samenwerking met de bestaande grondeigenaren. Voor het integrale sportcomplex wordt een separaat raadsvoorstel aan u voorgelegd.

Argumenten

1.a Een integrale visie met zes principes resulterend in een toekomstbestendig gebied. Het Arenapark wordt een duurzaam en gezond gebied dat klaar is voor de uitdagingen van de 21e eeuw. Het is een grote ontwikkeling en voor de lange termijn; dat moet natuurlijk bij uitstek duurzaam. Het plan beschrijft hoe dat de komende 10 tot 15 jaar zo verantwoord mogelijk kan. Met o.a. de ontwikkeling van een OV-knooppunt, eisen aan materiaalgebruik, bodemenergie en circulaire economie in de gebruiksfase. Waarbij de eisen meegroeien met de wet- en regelgeving en de mogelijkheden binnen gebiedsontwikkelingen en bouwtechnieken.

Het stedenbouwkundig plan is een integraal plan, gebaseerd op zes principes: -

-

-

-

-

-

Sport en bewegen: er komen twee nieuwe sportgebouwen. Een integraal sportcomplex met zwembad en zalen voor bewegingsonderwijs, die ook te gebruiken zijn als indoor atletiekhal. De huidige sporthal (Dudok Arena) wordt gesloopt en de sportzalen worden onderdeel van het nieuwe sportcomplex. Ook in de openbare ruimte is veel ruimte om te sporten en bewegen. En er is het initiatief voor de realisatie van een sporthal voor actiesporten. Levendige gemengde buurt: er komen woningen, kleinschalig buurtvoorzieningen, een hotel en een internationale school in het gebied. Het mengen van functies, zowel op blokniveau als op gebouwniveau, zorgt voor veiligheid en levendigheid. Mobiliteit van de toekomst: station Hilversum Sportpark wordt verplaatst naar het hart van het gebied, waar een nieuwe spooronderdoorgang het Arenapark en het Laapersveld met elkaar verbindt. Daar komt een mobiliteitshub met o.a. bushalte, fietsenstallingen met deelfietsen en P&R. De voetganger, fietser en openbaar vervoer zijn het belangrijkst. Een flink deel van het Arenapark wordt autovrij. Landschap voor mens en natuur: er komt veel groen in de openbare ruimte en op de dakterrassen en tegen gevels. Het plan speelt in op de klimaatverandering en draagt bij aan het herstel van de biodiversiteit, resulterend in een gezonde leefomgeving voor mens en dier. Economische motor: het gebied is belangrijk voor de regio.

Het plan biedt ruimte voor nieuwe bedrijvigheid. Bedrijven die iets doen met ‘sport & gezondheid’ en ‘media & ICT’ passen hier goed. Bijpassende kleinschalige voorzieningen maken het een prettig gebied, een ‘innovatiedistrict’. Circulair en duurzaam: er worden zoveel mogelijk hergebruikte materialen of natuurlijk gegroeide materialen gebruikt. De nieuwe gebouwen worden energiezuinig en maken gebruik zonnepanelen en bodemenergie. De gebruikers en bewoners werken samen en geven op verschillende manieren vorm aan circulaire economie.

De visie en zes principes staan uitgebreid verwoord in het stedenbouwkundig plan (zie bijlage 1).

1.b Synergie door gebiedsontwikkeling rondom nieuw OV-knooppunt. Binnen het stedenbouwkundig plan kan onderscheid worden gemaakt naar de gebiedsontwikkeling en de realisatie van de OV-knooppunt.

De OV-knoop bestaat uit het verplaatste station Hilversum Sportpark, een nieuwe brede spooronderdoorgang en een breed pakket aan mobiliteitsfuncties, die samen als mobiliteitshub functioneren. Hierdoor kan maximaal ingezet worden op mobiliteitstransitie met laag autogebruik en kan volstaan worden met een beperkt parkeerprogramma. De gebiedsontwikkeling biedt ruimte voor een gemengd programma met wonen, werken, sport en onderwijs. De toevoeging van een mix van wonen, werken en voorzieningen zorgt voor een aantrekkelijk woon-werkmilieu. Zo worden woningen aan de Hilversumse woningvoorraad toegevoegd en benodigde maatschappelijke voorzieningen gerealiseerd en kan het gebied de competitie aangaan met kantoorgebieden in de omgeving. De belangrijkste onderdelen in het nieuwbouwprogramma zijn: - 850 tot 900 woningen (81.000m2 BVO): een rijke variatie aan woningtypen voor verschillende doelgroepen en in alle prijsklassen (33% sociaal, 50% midden en 17% duur); - 70.000m2 BVO werkprogramma: hoofdzakelijk kantoren en daarnaast bedrijfsruimte en ateliers.

Binnen het werkprogramma is ook ruimte voor een eventuele bovenwijkse (commerciële) zorgfuncties; - 37.000m2 BVO grootschalige voorzieningen: maatschappelijke voorzieningen zoals een integraal sportcomplex en een onderwijsvoorziening (internationale school), commerciële voorzieningen zoals een hotel en een sporthal voor actiesporten; - 6.000m2 BVO kleinschalige voorzieningen: buurtgebonden voorzieningen zoals bijvoorbeeld een kleine (buurt)super, daghoreca, kapper en fysiotherapeut; - Parkeren, waaronder een P&R van ca. 140 parkeerplaatsen; - Diverse hubs, waaronder een kleine goederenhub (250m2 BVO) voor stadslogistiek. Het stedenbouwkundig plan is het vertrekpunt voor het opstellen van het bestemmingsplan (omgevingsplan). De realisatie van de gebiedsontwikkeling zal minstens 10 tot 15 jaar duren. In het bestemmingsplan zal flexibiliteit worden ingebouwd, zodat bijstelling van het programma als gevolg van maatschappelijke- of marktontwikkelingen mogelijk is. Periodiek zal de gebiedsontwikkeling worden geëvalueerd en jaarlijks zal de grondexploitatie worden geactualiseerd. Eventuele programmatische aanpassingen worden bij de jaarlijkse actualisatie aan de raad voorgelegd. 1.c De plankaart en spelregelkaart waarborgen de gewenste kwaliteit. Het stedenbouwkundig plan is opgebouwd uit vijf lagen: ondergrond, landschap, netwerken, openbare ruimte en programma & bebouwing.

Op de plankaart zijn de ruimtelijke randvoorwaarden vastgelegd om de gewenste kwaliteit voor het gebied te waarborgen. Tegelijkertijd biedt de plankaart voldoende ruimte voor een nadere uitwerking. Vastgelegde elementen zijn openbare ruimtes zoals parken en wegen en de bouwvelden. Daarnaast wordt onder meer aangegeven waar de scholen, kleinschalige voorzieningen, woningen en werkplekken bij voorkeur ruimte moeten krijgen, bijvoorbeeld in plinten of als losse gebouwen. Het kerngebied omvat acht nieuwe bouwblokken (bouwvelden) waarvan drie bouwblokken in een combinatie van bestaande en nieuwe bebouwing. De spelregelkaart toont o.a. de gewenste en maximale bouwhoogte. Aansluitend op de uitgangspunten bedraagt de maximale basisbouwhoogte 30 meter, met hoogteaccenten tot 35 meter. Het illusielandschap is daar ook de basis voor; vanaf de natuurgebieden is de bebouwing niet of nauwelijks waarneembaar, doordat de gebouwen aan de randen lager zijn en de hoogste bouwlagen natuurlijke materialen en kleuren kennen. De plankaart en spelregelkaart bieden een heldere basis voor het opstellen van het bestemmingsplan (omgevingsplan). 1.d Duidelijke spelregels, richtlijnen en wensen voor de verdere planontwikkeling.

In het stedenbouwkundig plan (hoofdstuk technische planuitwerking) staan “spelregels, richtlijnen en wensen” voor de openbare ruimte, de bebouwing en de omgang met de bestaande kavels. Deze regels en richtlijnen vormen de basis voor de in de volgende fase op te stellen planproducten. Dat betreffen o.a. een landschapsplan/inrichtingsplan, een beeldkwaliteitsplan, een bestemmingsplan en kavelpaspoorten voor de diverse bouwvelden. Het stedenbouwkundig plan is niet alleen gericht op nieuwbouw in het kerngebied. Ook voor de bestaande kavels biedt het een ruimtelijk kader voor

(her)ontwikkeling, zodat bestaande eigenaren de mogelijkheid wordt geboden aan te sluiten op de ontwikkelingen in het kerngebied. Vooralsnog blijft het huidige bestemmingsplan gelden voor de bestaande bebouwing. 1.e Het stedenbouwkundig plan geeft uitwerking aan gestelde kaders en besluiten. Het stedenbouwkundig plan geeft uitwerking aan Masterplan Arenapark 2.0. Bij behandeling in de gemeenteraad zijn drie amendementen en twee moties aangenomen. Amendement A20/47 is gericht op vervanging van de biomassacentrale door een verstandiger en duurzamer alternatief. Daarover is verkennend overleg gevoerd met Begreen (de eigenaar van de biomassacentrale) en een adviesmemo opgesteld met de mogelijkheden voor bodemenergie en de bijbehorende gemeentelijke regierol. Geadviseerd wordt dit uit te werken in een bodemenergieplan, de gemeentelijke regierol verder te onderzoeken en ook onderzoek te doen naar collectieve regeneratie van warmte. Voor meer informatie wordt verwezen naar de adviesmemo (bijlage 6 bij het stedenbouwkundig plan). Amendement A20/49 is gericht op een openbaar hardloopparcours met verbinding naar de Laapersheide. Dit is verwerkt in paragraaf 4.4 van het stedenbouwkundig plan en zal later worden uitgewerkt in het inrichtingsplan voor de openbare ruimte.

Daarnaast zijn recent, in samenwerking tussen GNR en Nike, runningtrails uitgezet op de Laapersheide, die starten en finishen op het Arenapark. Amendement A20/50 is gericht op het niet op voorhand verlagen van de parkeernorm. ‘Mobiliteit van de toekomst’ is één van de zes principes van het stedenbouwkundig plan. Het plan omvat een gebiedsontwikkeling rondom een OV-knooppunt. Dit maakt maximale inzet op mobiliteitstransitie mogelijk. Daarnaast wordt het gemeentelijk parkeerbeleid geactualiseerd, met als eerste stap de concept Nota parkeernormen 2023 (o.v.v. vaststelling van het nieuwe parkeerbeleid door de raad). Na vaststelling van het stedenbouwkundig plan wordt op basis van het dan vigerende parkeerbeleid een mobiliteitsplan/parkeerplan opgesteld, waarin rekening wordt gehouden met de fases in de gebiedsontwikkeling en de mogelijkheden voor dubbelgebruik. Uitgangspunt daarbij is de eindsituatie met een verplaatst station. In het mobiliteitsplan/parkeerplan worden maatregelen opgenomen om het risico op een eventueel (tijdelijk) tekort aan parkeerplaatsen te beheersen, zolang het station nog niet verplaatst is. Dit wordt ook nader uitgewerkt in het bestemmingsplan (omgevingsplan). In de moties M20/56 en M20/60 is het college verzocht meer ruimte te creëren voor werken en wonen op het Arenapark.

Het stedenbouwkundig plan biedt, in aanvulling op het masterplan, meer ruimte voor wonen (van ca. 100 woningen naar 850 tot 900 woningen) en werken (van ca. 45.000m2 naar 70.000m2 BVO). Het stedenbouwkundig plan geeft uitwerking aan de ambities voor het Arenapark zoals verwoord in het coalitieakkoord en volgt de uitgangspunten zoals verwoord in het collegebesluit d.d. 11/10/2022. Het werk- en woonprogramma sluit aan bij de adviezen in de marktonderzoeken (zie bijlagen 2 en 3), die reeds begin 2022 opgesteld zijn. Het woonprogramma bedraagt, conform de vastgestelde uitgangspunten maximaal aantal van 850 tot 900 woningen en de segmentering van het woonprogramma naar de verschillende prijsklassen volgt de Woonvisie. De verdere invulling van het woonprogramma volgt de adviezen uit het marktonderzoek. Het programma omvat een breed palet aan woningtypen, in huur en koop, van verschillende groottes, in diverse prijsklassen en voor verschillende doelgroepen. Doordat niet alleen gebouwd gaat worden voor jongeren en starters, maar ook voor senioren zal in andere gebieden doorstroming optreden; ‘Empty-nesters’, die kleiner willen wonen, laten een ruime woning achter voor jongere gezinnen. Er is ook ruimte voor een integraal sportcomplex en een internationale school. Het gebouw voor de internationale school biedt op de hogere verdiepingen ruimte voor woon- en werkprogramma.

Om de gewenste levendigheid te bereiken is het noodzakelijk dat er voldoende horeca en detailhandel komt. Het betreffen kleinschalige voorzieningen, passend binnen het voorzieningenniveau voor het gebied, zonder concurrentie met de omliggende gebieden. 1.f

Het plan sluit aan op de ambities in de Mobiliteitsvisie en - nog vast te stellen – concept Omgevingsvisie. In lijn met de Mobiliteitsvisie zet het plan in op mobiliteitstransitie. Daarnaast is een bestuurlijke wens om op het Arenapark een transferium en distributiehub te realiseren. In het stedenbouwkundig plan is ruimte opgenomen voor een P&R van ca. 140 parkeerplaatsen (gebaseerd op prognosemodel van NS) en

een kleine goederenhub (250m2 BVO) voor stadslogistiek. De effecten van deze hub op o.a. verkeer en overlast worden als onderdeel van het bestemmingsplan (omgevingsplan) nader onderzocht. Gelijktijdig met het opstellen van het stedenbouwkundig plan is gewerkt aan de Omgevingsvisie Hilversum 2040. De Omgevingsvisie is nog niet door de raad vastgesteld. De opgaven die in (de voorbereidende stukken voor) de Omgevingsvisie onder de kopjes ‘Duurzaam’, ‘Meedoen’ en ‘Actief’ worden benoemd, krijgen in het stedenbouwkundig plan ruim aandacht. Het plan past ook goed binnen de zes ruimtelijke hoofdkeuzes van de concept Omgevingsvisie. 1) Beste van 2 werelden: in het plan worden de principes van de Tuinstad toegepast op een manier die past bij de stedenbouwkundige schaal en opzet van het gebied. 2) Gematigde groei voor vitaliteit: de Omgevingsvisie gaat uit van 6000 nieuwbouwwoningen bouwen 2040 (dit is inclusief het Arenapark). Het plan is ook nodig om deze woonopgave (gerelateerd aan o.a. demografische ontwikkeling) te kunnen realiseren. 3) Ontwikkelen binnen bestaande stad: het Arenapark ligt binnen de bestaande grenzen van de stad. 4) Meervoudig ruimtegebruik als norm: dat wordt in het plan bij uitstek toegepast door gestapelde functies en bijvoorbeeld groen op daken. 5) Ontwikkelen passend bij kwaliteiten gebied: het plan haakt in op de bestaande kwaliteit en voegt kwaliteit toe.

6) Basis op orde: o.a. de principes ‘landschap voor mens en natuur’ en ‘circulair en duurzaam’ sluiten hier goed op aan. 1.g Positief advies van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit en Monumenten. De Commissie Ruimtelijke Kwaliteit en Monumenten (CRK&M) heeft positief advies uitgebracht over het stedenbouwkundig plan (zie bijlage 4). Voorafgaand aan dit formele advies zijn verschillende concept documenten besproken met de commissie. De CRK&M is medio 2022 gestart. In de periode daarvoor zijn de voormalige Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit en Commissie Welstand en Monumenten betrokken bij de stedenbouwkundige scenario’s en concept documenten. De CRK&M heeft in haar advisering veel aandacht gegeven aan de cultuurhistorische waarden in het plangebied en de wijze waarop de Tuinstadprincipes, die zo kenmerkend zijn voor Hilversum, vorm krijgen. Dit is vertaald in de stedenbouw en in de overgangen in de publiek-private openbare ruimte, zodat bijgedragen wordt aan de spontane ontmoetingen en sociale veiligheid in het gebied. Deze adviezen zijn verwerkt in het stedenbouwkundig plan. Ook geeft de commissie enkele aanbevelingen mee voor de vervolgfase; logistieke hubs (voor de stad) vindt de commissie niet wenselijk o.a. omdat het extra vrachtverkeer niet samengaat met de ambitie voor een autoluwe wijk.

Daarnaast vraagt de commissie aandacht voor de verdere uitwerking van het fiets-parkeren en het borgen van de sociale veiligheid rondom het (verplaatste) station. 1.h Zorgvuldig planproces met meerdere consultatie- en participatieronden. Vóór 2020 is geparticipeerd voor het opstellen van het masterplan. Voor de doorontwikkeling van het masterplan tot het stedenbouwkundig plan is vanaf 2021 een uitgebreid proces gevolgd, zoals verwoord in het participatieverslag (zie bijlage 5). Gedurende het planproces zijn de ambtelijke partners (Provincie Noord-Holland, Regio Gooi en Vechtstreek, Spoorsector en Waternet) en ontwikkelpartners (grondeigenaren) betrokken en zijn de stakeholders (vastgoedeigenaren, organisaties en omwonenden) en Hilversummers geraadpleegd. Het plan is verrijkt met suggesties, lokale kennis en verschillende belangen. Belangrijke keuzes in het plan zijn op consultatie en participatie gebaseerd, o.a.: - Maximale inzet op sport en gezondheid als DNA van het gebied en het plan; - De keuze voor één hoogwaardige spooronderdoorgang, i.p.v.

twee kleinere verbindingen tussen Arenapark en Laapersveld (zoals aangegeven in het masterplan); - De keuze om Dudok Arena te slopen en te integreren in het sportcomplex (met zwembad en zalen voor bewegingsonderwijs, ook bruikbaar als indoor atletiekbaan); - De keuze om het hart van het gebied autoluw te maken en de auto en bus zoveel mogelijk te concentreren langs het spoor; - De keuze om voor veel groen in het gebied en maximale inzet op de beleving van het illusielandschap vanaf Laapersheide. Het concept plan is ook op bestuurlijk niveau gepresenteerd aan de regiogemeenten. Daar is het plan positief ontvangen en zijn enkele aandachtspunten meegegeven, waaronder de verkeersafwikkeling.

1.i Samenwerkingsafspraken met spoorsector & provincie en grondeigenaren. Voor een uitvoerbaar plan is samenwerking cruciaal. Voor de realisatie van het OV-knooppunt is de gemeente afhankelijk van de spoorsector (NS, ProRail en Spoorbouwmeester). Samen met de spoorsector en provincie zijn diverse onderzoeken verricht naar de nut en noodzaak van de door de gemeente beoogde stationsverplaatsing (zie bijlagen 6 en 7). NS en ProRail zien momenteel geen ‘spoorse’ aanleiding voor de stationsverplaatsing (zoals een transfer-knelpunt), maar zij zien wel de meerwaarde van de gebiedsontwikkeling. Met de bovengenoemde partijen zijn bestuurlijke samenwerkingsafspraken gemaakt (collegebesluit 1298298, d.d. 9/5/2023). De afspraken laten zien dat de partijen enthousiast zijn over de gebiedsontwikkeling en de potentie voor de kwaliteit van het gebied en het gebruik van openbaar vervoer. De afspraken committeren partijen, onder voorwaarden, aan medewerking aan uitvoering van het stedenbouwkundig plan en een gezamenlijke planstudie naar de spooronderdoorgang en verplaatsing van het station.

De voorwaarden betreffen randvoorwaarden voor de start van de planstudie: een vastgesteld stedenbouwkundig plan, zicht op 75% van het benodigde budget (op basis van financiering door de gemeente inclusief mogelijke bijdragen en/of subsidies door derden) en de start van de integrale visie voor het Laapersveld (zie beslispunt 3 en bijbehorende argumenten en kanttekeningen). De gemeente heeft beperkt grondbezit in het gebied. Afspraken met grondeigenaren zijn noodzakelijk om het plan uit te kunnen voeren. De aanpak is situationeel: voor de herverkaveling van het gebied is actief grondbeleid nodig. Voor sommige kavels is zelfrealisatie door grondeigenaren mogelijk en volstaat faciliterend grondbeleid. Alle grondeigenaren in het kerngebied zijn betrokken bij de planontwikkeling. De eerste (intentie)overeenkomsten zijn gesloten. Met Nike is een samenwerkingsovereenkomst gesloten met daarin afspraken over de samenwerking en uitvoering van het stedenbouwkundig plan, waarbij de gemeente optreedt als initiatiefnemer van de gebiedsontwikkeling en Nike het project steunt. Met ‘6 Degrees of Freestyle’ is een intentieovereenkomst gesloten (RIB 2022-39) en met de overige grondeigenaren in het kerngebied zijn precontractuele gesprekken gevoerd. 2. We beginnen met de verbetering van de noordelijke entree, de ‘last mile’ vanaf het station.

De noordelijke entree naar het gebied loopt vanaf het huidige station Hilversum Sportpark en de Soestdijkerstraatweg naar het hart van het gebied. Op dit moment wordt de route al intensief gebruikt door voetgangers van en naar het station. Dat zal de komende jaren – met de ontwikkeling van het gebied - steeds verder toenemen. Eerst het langzaam verkeer naar o.a. het sportcomplex, het hotel, de eerste woningen en andere functies rondom het buurtplein, later naar de andere nieuwe functies. De inrichting van de route is op dit moment niet goed. Het kwaliteitsniveau en functionaliteit van de inrichting (groen, verharding) is laag, de vindbaarheid (routering) is onduidelijk en de beleving en (sociale) veiligheid vragen om aandacht. Verbetering van de route en de betreffende openbare ruimte is een urgente opgave en een wens van veel gebruikers en bedrijven in het gebied, past binnen het plan en is op korte termijn uitvoerbaar. Veel redenen om met de ‘last mile’ te starten. In het stedenbouwkundig plan worden o.a. een veilige oversteek over de Soesdijkerstraatweg, betere bestrating, een landschappelijke inrichting en betere oriëntatie als maatregelen genoemd. Een belangrijk deel van deze maatregelen zijn niet tijdelijk, maar permanent van aard. De verbetering van de ‘last mile’ zal samen met de direct betrokkenen worden ontworpen en uitgevoerd.

Het ontwerp zal aansluiten op de aanpak van de spoorwegovergang Soestdijkerstraatweg waarover het college begin 2023 heeft besloten (RIB 202310). 3. De inpassing op het Laapersveld verlangt een nadere integrale visie. Onderdeel van het raadsbesluit Masterplan 2.0 (2020) was de opdracht aan het college om de verplaatsing van het station verder te onderzoeken. Het stedenbouwkundig plan omvat de hoofdlijnen voor een verplaatst station met een ruime spooronderdoorgang en de aansluiting op het Laapersveld. De ruimtelijke inpassing aan de Laapersveldzijde vergt echter nadere integrale uitwerking. Daarbij gaat het om de exacte routes naar het station, de inpassing ten opzichte van de aanwezige functies, bestaande gebouwen en parkeerterreinen, de mogelijke toevoeging van functies en sociale veiligheid. Deze aandachtspunten zijn ook door de spoorsector benoemd. Tijdens de consultatie en participatie hebben de bewoners, scholen en bedrijven op het Laapersveld aangegeven dat de

verkeerssituatie – met name de verkeersveiligheid en bereikbaarheid – op dit moment (zonder stationsverplaatsing) al aandacht behoeft. Deze autonome aanleiding kan logischerwijs worden gecombineerd met het opstellen van de integrale visie op de inpassing en ontsluiting van de onderdoorgang en station.

Kanttekeningen

1.a Nog onzekerheden in de planologische vertaling. De vaststelling van het stedenbouwkundig plan is een belangrijke stap in de gebiedsontwikkeling, maar biedt nog geen planologisch juridisch kader op basis waarvan vergunningen kunnen worden verstrekt. Daarvoor wordt het plan in de volgende fase vertaald in een bestemmingsplan (omgevingsplan). Ten behoeve van de planologische haalbaarheid worden op dat moment diverse onderzoeken verricht (o.a. naar verkeer en stikstofdepositie) en een milieueffectrapportage opgesteld. 1.b Consultatie & participatie: niet alles kan, keuzes zijn nodig. Het participatieproces is van invloed geweest op het stedenbouwkundig plan veel suggesties zijn in het plan meegenomen. Niet alle wensen zijn gehonoreerd; in dat geval liepen de belangen en/of de uitgangspunten te ver uiteen. De belangrijkste voorbeelden daarvan zijn: - De wens van omwonenden om in het gebied minder nieuwbouwprogramma en meer groen te realiseren en lagere dichtheden en lagere bouwhoogten te hanteren. In de zienswijzen op de Omgevingsvisie is ook de bouwhoogte in Hilversum een veelgehoord punt; - De wens van diverse partijen in het gebied om blijvend in te zetten op de auto als belangrijk(st)e vervoersmiddel, het parkeerprogramma te vergroten en veel minder in te zetten op lopen, fietsen en openbaar vervoer.

Tegelijkertijd zijn er ook zorgen over de verkeersafwikkeling; - De zorg dat een onderwijsgebouw (internationale school) als onderdeel van een gemengde ontwikkeling (met werk- en woonprogramma op de verdiepingen) tot tragere planontwikkeling zal leiden voor de nieuwbouw van de school; - De zorg dat de spooronderdoorgang en het verplaatste station voor meer drukte aan de Laapersveldzijde zullen zorgen, wat niet bevorderlijk is voor de leerlingen van (met name) de Gooise Praktijkschool en A.M.G. Schmidtschool. Besluitvorming bij een complexe gebiedsontwikkeling als deze betekent dat er keuzes gemaakt moeten worden. In het stedenbouwkundig plan wordt aangetoond hoe de beoogde dichtheid en maximale bouwhoogten (gedifferentieerd over het gebied) tot een goed woon- en werkmilieu leiden met respect voor het illusielandschap. In bijlage 8 wordt op hoofdlijnen gekeken naar de verkeerskundige effecten. Daarin wordt aangegeven dat de mobiliteitstransitie essentieel is om de gebiedsontwikkeling verkeerskundig mogelijk te maken. Ingeschat wordt dat het extra verkeer kan worden afgewikkeld. De verkeersafwikkeling wordt als onderdeel van het bestemmingsplan (omgevingsplan) nader onderzocht. De spooronderdoorgang en stationsverplaatsing en ook maximale inzet op mobiliteitstransitie zijn integraal onderdeel van het plan (blijven inzetten op de auto is in strijd met de Mobiliteitsvisie).

Een solitair onderwijsgebouw (zonder programma op de verdiepingen daarboven) heeft substantiële nadelige gevolgen voor stedenbouw, programma en business case. Besluitvorming over het stedenbouwkundig plan is nodig voor voortgang in de gebiedsontwikkeling; zonder plan krijgt het gebied geen kwalitatieve impuls. De gemeente blijft ook in de volgende fasen in gesprek met de omgeving. In de uitwerking van de plannen kan nader aandacht worden besteed aan de zorgen ten aanzien van de internationale school en de zorgen van de scholen op het Laapersveld. 2. Zonder verbetering van de ‘last mile’ blijft de situatie ongewijzigd. Zonder maatregelen zal de bestaande situatie niet verbeteren. De route zal onaantrekkelijk blijven voor de vele voetgangers die dagelijks de trein of bus nemen en de nieuwe bezoekers van o.a. de sporthal en het hotel. Daarmee wordt de eerste – relatief eenvoudige – stap in de realisatie van het stedenbouwkundig plan niet gezet. Dit draagt niet bij aan het verkrijgen commitment en vertrouwen van stakeholders en omgeving. Grondeigenaren/ontwikkelaars op het Arenapark zullen terughoudend zijn in de ontwikkeling van hun bouwplan.

3. Zonder start visie Laapersveld kan planstudie station niet starten. De spoorsector hecht grote waarde aan de goede ruimtelijke inpassing van een verplaatst station aan de Laapersveldzijde. Ze kan echter op basis van het stedenbouwkundig plan (nog) niet beoordelen of de inpassing van voldoende kwaliteit zal zijn en voldoende sociaal veilig en levendig. Een visie op het Laapersveld is noodzakelijk, met een duidelijke inpassing van de onderdoorgang, toeleidende wegen en paden en het station. Het starten van het opstellen van deze visie, is voor de spoorsector een randvoorwaarde voor het parallel starten van de gezamenlijke planstudie naar de spooronderdoorgang en verplaatsing van het station.

Financiën, middelen & capaciteit

De gebiedsontwikkeling wordt gekenmerkt door beperkt grondbezit van de gemeente. Daarnaast zijn substantiële publieke investeringen (bovenplanse kosten) nodig voor het realiseren van een goed functionerend OV-knooppunt. In de separate geheime financiële bijlagen (zie bijlage 9 en 10) wordt de businesscase bij het stedenbouwkundig plan toegelicht en zijn de indicatieve gemeentelijk grondexploitatie (gebiedsontwikkeling) en de investering voor de ontwikkeling van het OV-knooppunt in beeld gebracht. Voor de uitkomsten en conclusies wordt verwezen naar de financiële bijlagen. Vaststelling van het stedenbouwkundig plan vormt het vertrekpunt om het plan financieel uit te werken. Enerzijds – op kortere termijn - door het opstellen en vaststellen van een grondexploitatie en door afspraken tussen gemeente en grondeigenaren. Anderzijds door de OV-knoop uit te werken en financieel haalbaar te maken middels (rijks)bijdragen en subsidies. Dit zal een langere doorlooptijd kennen. De voorbereidingskosten voor de gebiedsontwikkeling (voor de resterende planfase tot het openen van de grondexploitatie) zijn reeds opgenomen in de aanmelding bij de Voorjaarsnota 2023 (o.v.v. vaststelling raad). Hierin is ook rekening gehouden met plankosten voor het ontwerp van de ‘last mile’.

De plankosten voor de visie inpassing Laapersveld kunnen worden gedekt uit het algemeen voorbereidingsbudget van team Projecten. Uiteraard zal de te ontwikkelen visie voor Laapersveld op een later moment (inclusief de financiële effecten) aan u als raad ter besluitvorming worden voorgelegd. De grondexploitatie wordt naar verwachting in 2024 ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. In dat raadsvoorstel worden ook de kosten voor de planstudie naar de spooronderdoorgang en stationsverplaatsing meegenomen. Voorgesteld wordt de investeringskosten voor de verbetering van de ‘last mile’ te dekken uit een deel van het beschikbare krediet Arenapark van 4,5 miljoen als opgenomen in de jaarschijf 2023 van het Meerjareninvesteringsprogramma 2023 – 2026. Voor de vrijgave van het benodigde deel van dit krediet zal in 2024 een separaat raadsvoorstel worden ingediend.

Uitvoering

Het stedenbouwkundig plan biedt de kaders voor de planontwikkeling van het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed. Vaststelling van het stedenbouwkundig plan is conditionerend voor de volgende bestuurlijke voorstellen voor het integraal sportgebouw en de internationale school. Na vaststelling van het stedenbouwkundig plan kan de gebiedsontwikkeling verder in gang gezet worden. Te weten: - Herverkaveling voor de stedenbouwkundige structuur (voorbereiden grondovereenkomsten met eigenaren); - Overeenkomsten (voorbereiden intentie- en anterieure overeenkomsten) met grondeigenaren; - Ontwerp en realisatie verbetering ‘last mile’; - Integrale visie op inpassing Laapersveld; - Planstudie naar spooronderdoorgang en stationsverplaatsing; - Open dialoog met eigenaren bestaand vastgoed over hun ambities, verduurzaming, etc.

Parallel daaraan worden planproducten voorbereid, waaronder: - Beeldkwaliteitsplan (welstandskader) inclusief supervisie; - Deelplannen: een mobiliteitsplan/parkeerplan, bodemenergieplan, een plan voor uitwerking circulaire economie, een landschapsplan/inrichtingsplan en voorbereiding bouwrijp maken; - Bestemmingsplan (omgevingsplan), inclusief onderzoeken en (vormvrije) milieueffectrapportage en inclusief regionale afstemming op grond van Provinciale regelgeving; - Een uitvoeringsnotitie incl. grondexploitatie en investeringskredieten. Het beeldkwaliteitsplan, bestemmingsplan en uitvoeringsnotitie worden te zijner tijd ter besluitvorming aan u voorgelegd. Zowel het in gang zetten van de gebiedsontwikkeling als het verder voorbereiden van planproducten gebeurt in participatie met stakeholders. Hiervoor wordt allereerst de overlegstructuur van dialoogtafels doorgezet. Daarnaast wordt, op logische momenten en/of voor specifieke producten, input opgehaald, concepten getoetst en besluiten teruggekoppeld. Om deze aanpak te specificeren wordt een participatieplan opgesteld, met een aanpak voor de periode tot start bouw. In het stedenbouwkundig plan is een eerste overall-fasering voor de gebiedsontwikkeling opgenomen. In contracten met grondeigenaren worden over elk project specifieke afspraken gemaakt. De fasering zal in de tijd veranderen en wordt, indien nodig, geactualiseerd.

Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris, de burgemeester,

mr. C.P. Torres Barrera

dr. ir. G.M. van den Top

Bijlage(n) 1. Stedenbouwkundig Plan Sportpark: sport in elke vezel - Hoe het Arenapark verandert in de sportiefste buurt van Hilversum” (inclusief bijlagen), d.d. mei 2023 2. Programma Werken, Arenapark Hilversum, Bureau Stedelijke Planning, d.d. 28/4/2022 3. Programma Wonen, Arenapark Hilversum, Bureau Stedelijke Planning, d.d. 17/6/2022 4. Advies van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit & Monumenten, advies 02-2023 5. Participatieverslag Arenapark, Hilversum aan het woord – van Masterplan naar Stedenbouwkundig Plan, d.d. mei 2023 6. OV Knoop Hilversum Sportpark - Handelingsperspectief, Goudappel, d.d. 26/1/2022 7. Koersdocument Mobiliteit Hilversum Arenapark, Goudappel, d.d. 23/6/2022 8. Onderbouwing Mobiliteit Stedenbouwkundig Plan Arenapark, Goudappel, d.d. 17/04/2023 9. GEHEIM: Financiële bijlage bij raadsvoorstel Stedenbouwkundig Plan Sportpark 10. GEHEIM: Business case Arenapark – FAKTON, d.d. 11/4/2023