Raadsvoorstel: Gebiedsagenda bedrijventerreinen Zuidwest

RAADSVOORSTEL zaaknummer:

1589088

afdelingsnaam:

Leefomgeving

steller:

Bas de Jong

telefoonnummer onderwerp:

Vaststelling van de Gebiedsagenda bedrijventerreinen Zuidwest

Voorstel 1 De Gebiedsagenda bedrijventerreinen Zuidwest Hilversum vast te stellen 2 Het programma bedrijventerreinen Kerkelanden te laten vervallen 3 Het Masterplan Havenkwartier te laten vervallen

Planning Titel Vaststellen Gebiedsagenda bedrijventerreinen Hilversum Zuidwest

Toelichting

BEELDVORMING Commissie Ruimtelijke Ordening en Projecten: 4 december

OORDEELSVORMING Commissie Ruimtelijke Ordening en Projecten:

BESLUITVORMING Raad: 11 december 2024

4 december

Beeldvormende sessie: 20 november startnotitie gebiedsagenda bedrijventerreinen Zuidwest

Schetst aanpak en proces voor opstellen gebiedsagenda bedrijventerreinen Zuidwest in 2023.

Commissie Ruimtelijke Ordening en Projecten:

Commissie Ruimtelijke Ordening en Projecten:

Raad: 8 maart 2023

8 februari 2023

8 februari 2023

Samenvatting De gemeente Hilversum heeft samen met de Ondernemersvereniging Hilversum Zuidwest (hierna te noemen OVHZW) en andere betrokken partijen de Gebiedsagenda bedrijventerreinen Hilversum Zuidwest opgesteld. De gemeente werkt samen met OVHZW ernaar toe om van de huidige drie bedrijventerreinen (Kerkelanden, Zeverijnstraat en Havenkwartier), één aantrekkelijk en economisch vitaal bedrijvenpark te maken. De gebiedsagenda bestaat uit een visie, een uitvoeringsagenda en een inspiratieboek, en biedt richting voor de ontwikkeling van deze terreinen tot 2040. Om de hoge parkeerdruk tegen te gaan worden aanpassingen gedaan en wordt toegewerkt naar een andere vorm van parkeren. Door het toevoegen van groen gaan we wateroverlast en hittestress tegen. Het succes hangt af van een nauwe samenwerking met de ondernemers in het gebied.

Inleiding De werklocaties in Hilversum zijn belangrijk voor de economie van Hilversum. Ongeveer 10 procent van alle Hilversumse werkgelegenheid vindt hier plaats. Het gaat om meer dan 350 bedrijven, variërend van industriële en bouwbedrijven tot handels- en dienstverlenende bedrijven. In Zuidwest werken bijna 3.800 personen. In totaal wordt er jaarlijks voor naar schatting ruim 416 miljoen euro aan bruto toegevoegde waarde gerealiseerd (bron: gebiedsfoto Zuidwest, Ecorys). Het is een van de weinige locaties in Hilversum waar maakbedrijven zich kunnen vestigen en waar praktijkgeschoolden een baan kunnen vinden. De bedrijventerreinen in Zuidwest zijn goed functionerende bedrijventerreinen, maar hebben dringend een kwaliteitsimpuls nodig om ook in de (nabije) toekomst goed te kunnen blijven functioneren. Dat zit bijvoorbeeld in de inrichting van de wegen voor auto’s, fietsers en voetgangers, het toevoegen van groen om regenwater op te vangen en te zorgen voor verkoeling. Er is weinig ruimte in het gebied, terwijl de verschillende opgaven juist om ruimte vragen. Hier zijn slimme oplossingen voor nodig. Ondernemers zelf hebben het gevoel dat er lange tijd weinig aandacht besteed is aan de bedrijventerreinen. Die aandacht is er ondertussen wel. Samen met Arcadis en de gemeente heeft de ondernemersvereniging (OVHZW) hard gewerkt om tot een gezamenlijk gedragen gebiedsagenda te komen.

Dat was niet altijd makkelijk. We moesten elkaar vinden in de manier waarop we werken, de taal die we gebruiken en de snelheid waarmee we stappen kunnen maken. Dat maakte dat we elkaar niet altijd begrepen, maar er werd geleerd van elkaar en het vertrouwen groeide. OVHZW en de gemeente willen met deze gebiedsagenda samen zorgen dat de drie bedrijventerreinen in Zuidwest voorbehouden blijven voor werk en, door te investeren in de kwaliteit, toekomstbestendig zijn. Van startnotitie naar gebiedsagenda Op 8 maart 2023 heeft uw raad de startnotitie gebiedsagenda Zuidwest vastgesteld. In deze startnotitie zijn, mede op basis van de gebiedsfoto Hilversum Zuidwest, de volgende zes thema’s geformuleerd: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Ruimtelijke verdichting voor economische functies Ruimtelijke verdeling met focus op economische vitaliteit Duurzaamheid gericht op klimaatadaptatie en energietransitie Verbetering van de openbare ruimte Mobiliteit en verkeersveiligheid Veiligheid en tegengaan ondermijning

Proces Na vaststelling van de startnotitie heeft een uitvoerig proces plaatsgevonden om tot deze gebiedsagenda te komen. Met OVHZW zijn de keuzes die tot de gebiedsagenda hebben geleid in negen co-creatiesessies gemaakt. Daarnaast is met OVHZW wekelijks afstemming geweest over de voortgang en er is door hen ook meegeschreven aan de tekst. Bij ondernemers, pandeigenaren en bewoners van de bedrijventerreinen is input opgehaald en zijn ideeën getoetst in drie werksessies. In januari 2024 is voor raadsleden samen met OVHZW een fietstocht over de bedrijventerreinen georganiseerd. Hier zijn de verschillende opgaven die hier spelen onder de aandacht gebracht. In september 2024 is met een inspiratiesessie voor de raadsleden toegelicht hoe er invulling is gegeven aan de opgaven. De vele gevoerde gesprekken en het streven om de thema’s voor eenieder begrijpelijk te maken, heeft ervoor gezorgd dat deze in de Gebiedsagenda aangepast zijn naar de volgende thema’s: 1. Ruimte voor werken 2. Focus op praktijkgerichte maakbedrijven 3. Goed en veilig bereikbaar met voldoende parkeergelegenheid

4. 5. 6. 7.

Energiepositief Gezond, groen, klimaatadaptief en biodivers Veilige, aantrekkelijke en sociale werkplek Duidelijk Hilversums

(8). Uitgangspunten voor de inrichting van de openbare ruimte Deze thema’s zijn uitgewerkt in een visie tot 2040 en hier is een uitvoeringsagenda aan gekoppeld voor 2025-2028. Daarnaast is een inspiratieboek gemaakt om ondernemers en pandeigenaren handvatten te geven om ook zelf aan de slag te gaan met de thema’s. Dat laatste is des te belangrijk omdat 80% van de ruimte in eigendom is van ondernemers en slechts 20% van de gemeente. Er is een gedeelde verantwoordelijkheid, de gemeente kan de opgaven niet alleen aan, dit moet in samenwerking met ondernemers. De volgende keuzes worden met de gebiedsagenda gemaakt: • • •

•

•

Het bedrijvenpark is en blijft voor praktijkgerichte maakbedrijven De maximumsnelheid op de terreinen wordt 30 km/uur (behalve op de Oscar Romerolaan). Dit doen we geleidelijk, bij iedere herinrichting van een straat. Er wordt stap voor stap toegegaan naar centraal parkeren in plaats van verspreid in de straten om meer ruimte vrij te maken in de straten voor klimaatbestendigheid (met bijvoorbeeld wateropvang) en verkeersveiligheid. De bereikbaarheid van de bedrijventerreinen wordt verbeterd voor voetgangers, fietsers en het openbaar vervoer (OV). Voor het Havenkwartier wordt onderzocht of de bereikbaarheid kan worden verbeterd door een tweede toegangsweg voor auto’s en langzaam verkeer. Er is meer groen nodig op openbaar en privéterrein voor wateropvang en verkoeling.

Probleemstelling/doel Met deze gebiedsagenda werken we samen met ondernemers aan drie bedrijventerreinen die samen een bedrijvenpark vormen dat klaar is voor de toekomst.

Argumenten 1.1 De gebiedsagenda met de uitvoeringsagenda en het inspiratieboek is samen met ondernemers, bewoners en organisaties die betrokken zijn bij het gebied tot stand gekomen. Met OVHZW is zeer intensief samengewerkt (co-creatie) met als resultaat een gebiedsagenda die ook door hen wordt gedragen. Er is een basis gelegd voor een samenwerking waar verder op gebouwd kan worden. Naast OVHZW is in een drietal sessies het gesprek aangegaan met de ondernemers en bewoners van de bedrijventerreinen. Ook zijn nog losse gesprekken met bewoners grenzend aan het gebied en een aantal individuele ondernemers gevoerd. De ideeën en bezwaren hebben geholpen om de gebiedsagenda te vormen. 1.2 De gebiedsagenda sluit aan op andere visies en projecten binnen de gemeente. Het opstellen van de omgevingsvisie en het opstellen van de gebiedsagenda hebben deels overlap in de tijd gehad. Bij beide processen is voortdurend afstemming met elkaar geweest. De planvorming voor de definitieve inrichting van het Circusterrein start na vaststelling van de gebiedsagenda zodat de inhoud goed op elkaar aansluit. De thema’s uit de gebiedsagenda zijn lijn met reeds geldend beleid en plannen. 1.3 Met de gebiedsagenda geven we uitvoering aan het verbeteren en toekomstbestendig maken van werklocaties en het draagt bij aan de economische ontwikkeling van Hilversum.

Met een beter kwantitatief en kwalitatief aanbod van werklocaties had de economische ontwikkeling in de gemeente sterker kunnen zijn de afgelopen 10 jaar, blijkt uit het Economisch perspectief 2040. Opgaven op het gebied van wateroverlast, parkeerproblematiek, veiligheid en ruimtetekort voor

maakbedrijven, wordt in de gebiedsagenda aangepakt. Hoewel niet alles in één keer opgelost zal zijn, geeft deze gebiedsagenda richting en zetten we met de uitvoeringsagenda concrete eerste stappen. We leggen hiermee een basis voor aantrekkelijke bedrijventerreinen waar bedrijven zich graag vestigen, wat een positieve uitwerking heeft op de Hilversumse economie. 1.4 Met de gepresenteerde aanpassingen in de openbare ruimte kunnen we een start maken om de bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken. Met de beschreven herinrichtingsplannen en andere ingrepen wordt de openbare ruimte klaargemaakt voor de toekomst. Verharding maakt plaats voor groen, wat noodzakelijk is om regenwater naar toe af te voeren en zo het riool minder te belasten. Ook zorgt het voor verkoeling en maakt de terreinen aantrekkelijker om te verblijven. Daarnaast wordt de verkeersveiligheid vergroot en de situatie voor parkeren verbeterd. 1.5 Verschillende onderzoeken zorgen voor goed onderbouwde keuzes. Op een aantal onderwerpen ontbreekt nog kennis om goed onderbouwde keuzes te kunnen maken. Door het uitvoeren van verschillende onderzoeken en pilots kan deze kennis vergroot worden en testen we wat er wel en wat er niet werkt. Op basis hiervan kan een weloverwogen besluit genomen worden. 1.6 Het proces en de samenwerking met een ondernemersvereniging kan als voorbeeld dienen.

Door nauwe samenwerking met de lokale ondernemersvereniging is een breed gedragen gebiedsagenda opgesteld. Deze aanpak kan als voorbeeld dienen voor andere gebieden. Ook voor bedrijventerreinen in Wijdemeren, als die in de toekomst onderdeel zijn van Hilversum. 1.7 De commissie Ruimtelijke Kwaliteit en Monumenten (CRK+M) heeft advies uitgebracht. De CRK+M heeft op twee momenten geadviseerd over de gebiedsagenda. In deze adviezen is onder andere aangegeven dat niet vergeten moet worden dat het een bedrijventerrein is, waarbij niet alles dichtgeregeld moet worden. Ook is geadviseerd over het materiaalgebruik, wat hier best wat robuuster mag zijn dan in bijvoorbeeld een woonwijk. De adviezen van de CRK+M zijn zo veel mogelijk verwerkt. Een deel van de adviezen moet bij de verdere uitvoer van de gebiedsagenda te harte genomen worden. De CRK heeft hiermee een informeel advies gegeven. Een formeel advies volgt na de behandeling van de gebiedsagenda door het college, op basis van het definitieve stuk. 1.8 De gebiedsagenda is een dynamisch, niet statisch document. De gebiedsagenda geeft voor zeven thema’s richting op hoofdlijnen in programmatische en functionele zin. Het gaat over een lange periode tot 2040 waarin veel kan gebeuren en veranderen. We willen mee kunnen bewegen met toekomstige ontwikkelingen en inzichten.

Er is bewust voor gekozen om de verdere uitwerking op te nemen in de uitvoeringsagenda. De agenda biedt aanknopingspunten en ruimtelijke kaders op hoofdlijnen en dient als basis voor het op te stellen herinrichtingsplan. 1.9 Ondernemers worden gestimuleerd om ook zelf aan de slag te gaan. De gebiedsagenda laat zien dat de gemeente zich inzet om de bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken. De gemeente kan dit echter niet alleen, ondernemers moeten zelf ook aan de slag. Dat wordt ook in de gebiedsagenda benadrukt. Om ondernemers te helpen en aan te zetten tot het aanpassen van eigen pand en terrein is als aanvullend document een inspiratieboek opgesteld. Dit geeft hen handvatten om een bijdrage te leveren aan het toekomstbestendig maken van de bedrijventerreinen. 2.1/3.1 De eerder opgestelde stukken voor de bedrijventerreinen worden vervangen De Gebiedsagenda bedrijventerreinen Zuidwest treedt in de plaats van het Programma bedrijventerreinen Kerkelanden en het Masterplan Havenkwartier.

Kanttekeningen 1.1 Sterke samenwerking blijft nodig voor de uitvoering van de Gebiedsagenda. Dit vraagt blijvend inspanningen van alle partijen. Na vaststelling van deze agenda begint het pas écht. Er is hard gewerkt aan het opbouwen van een goede relatie tussen gemeente en OVHZW. Hier moet blijvend in geïnvesteerd worden. De wil is er maar de beschikbare capaciteit bij OVHZW is beperkt. OVHZW bestaat uit een klein groepje ondernemers die -naast het runnen van hun bedrijf-, samen met het Parkmanagement de kar trekken. Dat maakt de samenwerking kwetsbaar. 1.2 Het aantal ondernemers dat, naast OVHZW, actief heeft geparticipeerd is beperkt. Veel ondernemers hebben hun handen vol aan het runnen van hun eigen bedrijf en leggen daar de focus op. Gezamenlijk nadenken over de toekomst van hun werklocatie heeft geen prioriteit. Hierdoor missen we hun input en zal de inhoud van de agenda voor veel ondernemers nog onbekend zijn. Samen met OVZHW zullen we ons in moeten spannen om ook hen goed te betrekken. 1.3 Wat er gerealiseerd kan worden is afhankelijk van het begrotingsperspectief. De gepresenteerde plannen zijn nodig om het gebied toekomstbestendig te maken. Het moet echter wel haalbaar zijn in de begroting. Daarom zal met het indienen van de aanvragen voor benodigde middelen altijd rekening gehouden worden met het begrotingsperspectief.

De benodigde investeringsaanvraag van circa € 4,1 miljoen samen met de geschatte exploitatiekosten van € 300.000 worden meegenomen in de Voorjaarsnota 2025, die in juni 2025 door de raad wordt vastgesteld. Door deze besluitvorming integraal in de Voorjaarsnota op te nemen, kan de raad een samenhangende en evenwichtige afweging maken binnen het totale financiële kader van de gemeente. 1.5 Voor uitvoering van de gebiedsagenda is capaciteit nodig en moet regie gevoerd worden. De uitvoering van de gebiedsagenda vraagt wat van de gemeentelijke organisatie. Binnen verschillende afdelingen is capaciteit nodig om de beschreven activiteiten uit te voeren. Daarnaast moet regie gevoerd worden om de activiteiten op de juiste plek te beleggen en de voortgang te bewaken. Het is nog niet duidelijk wie deze regierol op kan pakken en of er bij de verschillende afdelingen voldoende capaciteit is om de activiteiten van de uitvoeringsagenda uit te voeren.

Financiën, middelen & capaciteit De vaststelling van de uitgangspunten van de Gebiedsagenda Bedrijventerreinen Zuidwest legt de basis voor de volgende fase: het verder uitwerken van een uitvoeringsprogramma met een concrete planning en benodigde capaciteit. De verwachting is dat de uitvoering in de tweede helft van 2025 zal starten. De vaststelling van deze uitgangspunten biedt de gemeentelijke organisatie de mogelijkheid om gericht verder te werken aan de uitwerking van deze plannen. Voor de benodigde exploitatie- en investeringskosten zal dekking worden aangevraagd bij de Voorjaarsnota 2025, aangezien de uitvoering van de gebiedsagenda een aanzienlijke impact heeft op de gemeentelijke organisatie en middelen. Vanaf 2024 is er vanuit het coalitieakkoord 2022-2026 jaarlijks € 50.000 beschikbaar voor de kapitaallasten, wat leidt tot een totaal investeringsvolume van € 500.000. Op basis van de huidige ramingen is echter aanvullend een investeringsbudget van € 4,1 miljoen noodzakelijk. Daarnaast is voor de periode 2025-2028 een aanvullend exploitatiebudget van circa € 300.000 benodigd om diverse onderzoeken en pilots uit te voeren. De exacte kostenramingen kunnen hoger uitvallen door factoren zoals inflatie en stijgende materiaalprijzen.

Om de benodigde middelen te beperken, wordt actief gezocht naar subsidiemogelijkheden specifiek voor het toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen. Indien subsidies worden verstrekt, kan dit de benodigde investeringsomvang verlagen. Een volledig overzicht van de geplande activiteiten in de periode 2025-2028 is te vinden in de Gebiedsagenda.

Uitvoering Voor de uitvoering wordt een samenwerkingsovereenkomst met OVHZW opgesteld. In deze overeenkomst wordt beschreven wie welke rol oppakt en hoe de verantwoordelijkheden verdeeld worden. Het onderhouden van de relatie met OVHZW wordt georganiseerd door de relatiemanager van de gemeente. Daarnaast wordt de uitvoer van de gebiedsagenda binnen verschillende takken van de gemeentelijke organisatie belegd, waarbij één persoon de regie voert. Jaarlijks wordt de samenwerking geëvalueerd en de voortgang van de activiteiten in de gebiedsagenda besproken. Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris, de burgemeester,

mr. C.P. Torres Barrera

dr. ir. G.M. van den Top

Bijlage(n) 1. 2. 3. 4.

Gebiedsagenda bedrijventerreinen Zuidwest Hilversum Inspiratieboek Verslagen van de participatie Advies Ruimtelijke Kwaliteit en Monumenten - volgt