Raadsinformatiebrief 2022-78 inzake Overeenkomst samenwerking en overdracht beheer en onderhoud van het oppervlaktewatersysteem in Hilversum tussen gemeente en waterschap

Raadsinformatiebrief Van

Burgemeester en Wethouder/Burgemeester

Zaak nr.

1232700

Aan

Gemeenteraad

RIB nr.

2022-78

Portefeuillehouder

A.R.C. Scheepers

Datum

22 december 2022

Informatie bij

J.J. Lebbink

Tel. nr.

(035) 629 2412

Onderwerp Overeenkomst samenwerking en overdracht beheer en onderhoud van het oppervlaktewatersysteem in Hilversum tussen gemeente en waterschap

Kernboodschap Zoals toegezegd in de collegebrief van 20 juli 2022, informeert het college u mede namens het waterschap Amstel, Gooi en Vecht over het aangaan van een overeenkomst betreffende de samenwerking en overdracht van het beheer en onderhoud van het watersysteem in het stedelijk gebied van Hilversum. Hiermee wordt invulling gegeven aan de opgaven uit het Gemeentelijk Watermanagementplan 2021-2026, waar de raad bij de vaststelling opdracht voor heeft gegeven. Het afgelopen half jaar is hard gewerkt aan deze overeenkomst waarin de verantwoordelijkheid voor het beheer en onderhoud van het watersysteem in Hilversum wordt overgedragen aan het waterschap.

Aanleiding Vanwege een lange complexe historie is het maken van afspraken over beheer van het oppervlaktewatersysteem in Hilversum in vorige bestuursperioden niet gelukt. Beide besturen hebben nu intensief samengewerkt om vóór de waterschapsverkiezingen in 2023 een overeenkomst vast te kunnen stellen. De partijen zijn verheugd met dit resultaat. Na ruim 20 jaar zijn de verantwoordelijkheden duidelijk. Ook is de kans benut om het “samenwerken in de watersector” (Nationaal Bestuursakkoord Water) te bekrachtigen door afspraken te maken voor een gezamenlijk, duurzaam beheer van het watersysteem. Het waterschap gaat een watergebiedsplan opstellen waarin de gezamenlijke ambities en verbeterpunten voor een toekomstbestendig watersysteem worden uitgewerkt. Er wordt al in 2023 samen gestart met de kwaliteitsimpuls van de Oude Haven en Gooise Vaart, waarbij de vervuilde waterbodem wordt geschoond en bronnen voor vervuiling worden gereduceerd. Hiermee wordt de waterkwaliteit sterk verbeterd. Deze werkzaamheden sluiten aan op herinrichting van oevers en park, een project uit het programma Groen van de gemeente. Het watersysteem van Hilversum is uniek in Nederland. In het oostelijke deel van Hilversum infiltreert afstromend hemelwater via de oorspronkelijke aangelegde stadsvijvers naar de infiltrerende vijvers buiten de bebouwde kom, waaronder de vijvers Anna’s Hoeve.

Daarmee beschikt Hilversum over een duurzaam watersysteem, dat bijdraagt aan het vasthouden van water en zorgt voor de zo noodzakelijke aanvulling van het grondwatersysteem onder de Gooise Heuvelrug. Hiervan profiteert de kwelafhankelijke natuur aan de randen van de heuvelrug.

Daarmee ligt er een watersysteem uit de vorige eeuw dat robuust is van opzet en dat juist ook kansen biedt naar de toekomst toe voor het behoud van een robuust, klimaatadaptief systeem toegerust op steeds extremere weersomstandigheden, goede waterkwaliteit en hoge ruimtelijke kwaliteit van de omgeving. De gemeente en het waterschap scharen zich met de overeenkomst achter een bredere opgave om samen, integraal invulling te geven aan een duurzaam beheer van dit watersysteem.

Consequenties Wat wordt overgedragen? De verantwoordelijkheid voor het onderhoud van de oppervlaktewateren wordt overgedragen aan het waterschap. De wateren zelf blijven eigendom van de gemeente. Bij de overdracht wordt het eigendom van installaties (pompen en stuwen) die functioneren in de sturing van het oppervlaktewater overgedragen. Koppelleidingen die oppervlaktewateren met elkaar verbinden zijn sterk verweven met het gemeentelijk hemelwaterrioolstelsel. Deze blijven daarom in eigendom van de gemeente, het waterschap wordt verantwoordelijk voor het onderhoud. De gemeente voert onderhoudstaken uit in opdracht en op kosten van het waterschap. Samenwerking Bij alle facetten van het waterbeheer is een goede samenwerking tussen de beherende partijen belangrijk (samenwerken in de watersector), waarbij het streven is het beheer uit te voeren tegen de laagst maatschappelijk kosten. De gemeente en het waterschap hebben hiervoor afspraken gemaakt. De gemeente voert onderhoud uit aan installaties en leidingen in opdracht van het waterschap. Het waterschap start voor 1 januari 2024, in samenwerking met de gemeente, met een watergebiedsplan voor het beheergebied Hilversum. De partijen agenderen hierin maatregelen voor optimalisatie voor een toekomstig robuust en duurzaam systeem.

Schonen van de vervuilde waterbodem Een belangrijk onderdeel van het onderhoud is het baggeren van de waterbodems. Dit is jarenlang niet gebeurd omdat de verantwoordelijkheid voor deze taak onduidelijk was. Met de overdracht wordt deze taak belegd bij het waterschap. In de raadsinformatiebrief van 20 juli 2022 gaven we aan dat nadere afspraken nodig zijn over het achterstallig onderhoud van de wateren. Vooral in de Oude Haven en de Gooise Vaart is de baggeraanwas groot door overmatig bladinval. Deze bagger is vervuild, onder andere door emissie uit het gemeentelijk hemelwaterriool. Het waterschap gaat hier de waterbodem versneld baggeren, wat leidt tot een belangrijke versterking van natuurwaarden in dit gebied. De gemeente draagt hieraan bij vanwege de gemeentelijke emissies naar het oppervlaktewater die zich langere tijd heeft opgebouwd. De kosten voor het baggeren zijn geraamd op € 600.000. De gemeentelijke bijdrage is 25% met een maximum van € 150.000. Om te voorkomen dat de waterbodem weer snel vervuilt spant de gemeente zich in om emissie uit het riool te verminderen. Deze kosten zijn geraamd op € 300.000. De kosten voor de emissiebeperkende maatregelen worden gedekt in het GWP. De bijdrage aan het baggeren kan niet worden gedekt in het GWP, deze eenmalige kosten vloeien wel voort uit de opgave van het GWP en worden meegenomen in de Voorjaarsnota 2023.

Het waterschap begroot de kosten voor het baggeren van de overige wateren (de stadsvijvers), geraamd op € 400.000, -. Voor de planning van deze werkzaamheden wordt aansluiting gezocht bij de gemeentelijke projecten. Met de samenwerkingsovereenkomst met het waterschap behalen wij een belangrijk resultaat. Partijen dragen zorg voor een proactief beheer van de oppervlaktewateren in Hilversum, gericht op het verbeteren van natuurwaarden en waterkwaliteit. Deze samenwerking en ambitie is een voorbeeld voor het beheer van wateren in andere gebieden.

Vervolgtraject •

De overeenkomst wordt door de portefeuillehouder en de bestuurder van het waterschap ondertekend uiterlijk in februari 2023, vóór de waterschapsverkiezingen in maart.

• • • •

De overeenkomst treedt in werking per 1 januari 2024. Het college zal de Raad in de Voorjaarsnota 2023 een voorstel doen om de bijdrage aan het baggeren van € 150.000,- te dekken. Partijen werken in 2023, bij de voorbereiding van de herinrichting Oude Haven samen op basis van de afspraken in de overeenkomst. Het waterschap start met het opstellen van een watergebiedsplan voor 1 januari 2024.

We kijken ernaar uit om samen met het waterschap het beheer integraal uit te voeren en het watersysteem verder voor te bereiden op de toekomst.

Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

mr. C.P. Torres Barrera

dr. ir. G.M. van den Top

Bijlage(n): n.v.t. Deze raadsinformatiebrief is digitaal beschikbaar op internet onder “Vergaderstukken”, B en W-vergadering van 20 december 2022.