Raadsinformatiebrief 2022-38 inzake Evaluatie Agenda Wmo – Welzijn in de wijk 2019-2022
Tekst van het document
Raadsinformatiebrief Van
Burgemeester en Wethouder/Burgemeester
Zaak nr.
1142927
Aan
Gemeenteraad
RIB nr.
2022-38
Portefeuillehouder
K.J. Walters
Datum
7 juni 2022
Informatie bij
K. Nieuwenhuis
Tel. nr.
(035) 629 2807
Onderwerp Evaluatie Agenda Wmo – Welzijn in de wijk 2019 - 2022 Kernboodschap Het college heeft de evaluatie van de Agenda Wmo – Welzijn in de wijk 2019 – 2022 vastgesteld. Uit deze evaluatie blijkt dat we ondanks de coronacrisis in staat zijn geweest om de ambities uit de agenda grotendeels te realiseren. Zo hebben we de ondersteuning van vrijwilligers versterkt en zijn we gestart met dagbesteding als algemene voorziening, waaraan inwoners zonder toets vooraf kunnen deelnemen. Ook hebben we geïnvesteerd in de dienstverlening op het Sociaal Plein met overwegend tevreden cliënten als resultaat. Maar liefst 93% van de ondervraagde Wmo-gebruikers is positief over de kwaliteit van de ontvangen ondersteuning. Met deze en andere maatregelen geven we invulling aan de transformatie binnen het sociaal domein en maken we de beweging naar de wijk en naar de inwoner. Laagdrempelige algemene voorzieningen en een sterke sociale basis maken het mogelijk om de Hilversummer centraal te stellen. Kwetsbare inwoners krijgen in een vroeg stadium de ondersteuning die ze nodig hebben, waarna ze (indien mogelijk) zelfstandig verder kunnen. We hebben hiermee een mooie basis gelegd om op verder te bouwen en zijn trots op wat we hebben bereikt. Aanleiding In oktober 2019 stemde de gemeenteraad in met de Agenda Wmo - Welzijn in de wijk 2019-2021.
Het doel van de agenda is “het verbeteren van de zelfredzaamheid van inwoners in hun dagelijkse leven door laagdrempelige hulp en ondersteuning (dichtbij) in wijken en buurten aan te bieden en zo nodig daar specialistische hulp bij te halen.” Kort na de vaststelling van de agenda brak de coronacrisis uit, met ingrijpende gevolgen voor de kwetsbare inwoners die we met ons beleid beogen te bereiken. Desondanks hebben we de ambities uit onze Agenda Wmo - Welzijn in de wijk grotendeels behaald. Dat hebben we samen met onze partners in het veld gedaan, zoals zorgaanbieders, welzijnsorganisaties en maatschappelijke initiatieven, binnen de gestelde financiële kaders. Als we inzoomen op deze realisatie is de beweging naar de wijk en de inwoner zichtbaar. We ondersteunen Hilversummers met minder bureaucratie en weten de kracht van de samenleving in toenemende mate te benutten. Consequenties Conform de beleidscyclus hebben we ons beleid geëvalueerd aan het einde van de bestuursperiode. De evaluatie dient als basis voor de ontwikkeling van een nieuwe beleidsagenda Wmo – Welzijn in samenspraak met de gemeenteraad.
Vervolgtraject Op basis van de evaluatie starten we met de ontwikkeling van een nieuwe beleidsagenda Wmo – Welzijn. Hieraan koppelen we een participatietraject waarin we meedenksessies organiseren met ervaringsdeskundigen, netwerkpartners en de Adviesraad Sociaal Domein. Ook gaan we met u als gemeenteraad in gesprek over de richting van het beleid. Hiermee komen we tegemoet aan de aanbevelingen uit het raadsonderzoek Wmo – Welzijn.
Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris,
de burgemeester,
mr. C.P. Torres Barrera
dr. ir. G.M. van den Top
Bijlage(n): Evaluatie Agenda Wmo – Welzijn in de wijk 2019 - 2021 Deze raadsinformatiebrief is digitaal beschikbaar op internet onder “Vergaderstukken”, B en W-vergadering van 7 juni 2022.
Evaluatie Agenda Wmo en Welzijn in de wijk 2019 – 2021 start > < inhoud
1 2
3 Inhoudsopgave
< inhoud
Inleiding
4
Leeswijzer
4
De Wet maatschappelijke ondersteuning
5
Introductie
5
Decentralisaties
5
De Wmo lokaal
5
Maatschappelijke ontwikkelingen
6
Introductie
6
Demografische ontwikkelingen
7
Trend in leeftijdsopbouw Hilversum
7
Sociaaleconomische ontwikkelingen
7
Ontwikkelingen wonen en zorg
8
Hilversum vergeleken met Nederland
8
4
Onze visie op ondersteuning: het piramidemodel
9
5
Evaluatie actielijn 1: Sterke sociale basis
11
Introductie
11
Wat hebben we gerealiseerd?
13
Mooi project: Stichting Present
14
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
6
7
Inhoudsopgave
< inhoud
3
Evaluatie Actielijn 2: Laagdrempelige algemene voorzieningen
15
Introductie
15
Cijfers
16
Wat hebben we gerealiseerd?
16
Mooi project: De Smaak van Samen
17
Evaluatie actielijn 3: Maatwerk en passende zorg
18
Introductie
18
Cijfers
19
Wat hebben we gerealiseerd?
19
Mooi resultaat: cliënten zeer tevreden over hulp gemeente
21
8
Financiën
22
9
Blik vooruit
26
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
1 Inleiding Leeswijzer
In oktober 2019 stemde de gemeenteraad in met de Agenda Wmo - Welzijn in de wijk 2019-2021. Het doel van de agenda is “het verbeteren van de zelfredzaamheid van inwoners in hun dagelijkse leven door laagdrempelige hulp en ondersteuning (dichtbij) in wijken en buurten aan te bieden en zo nodig daar specialistische hulp bij te halen.” De agenda is grotendeels gebaseerd op het gedachtengoed van Divosa-voorzitter Erik Dannenberg die onder meer pleit voor een beweging naar de inwoner, de wijk en meer algemene, laagdrempelige voorzieningen. Met de Agenda Wmo - Welzijn in de wijk hebben we deze beweging in Hilversum in gang gezet.
In deze evaluatie beschrijven we hoe we de afgelopen jaren uitvoering hebben gegeven aan de Agenda Wmo - Welzijn in de wijk 2019-2021. We starten met een introductie op de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en schetsen vervolgens relevante maatschappelijke ontwikkelingen. Daarna lichten we toe langs welke actielijnen we onze inwoners ondersteunen: 1. 2. 3.
Kort na de vaststelling van de agenda brak echter de coronacrisis uit, met ingrijpende gevolgen voor de kwetsbare inwoners die we met ons beleid beogen te bereiken. Behalve op de inwoners had de crisis ook invloed op onze activiteiten. Door de maatregelen waren ontmoetingen op locatie in mindere mate mogelijk, terwijl deze een essentieel onderdeel uitmaken van onze aanpak. Desondanks hebben we de ambities uit onze Agenda Wmo - Welzijn in de wijk grotendeels weten te realiseren. Dat hebben we samen met onze partners in het veld gedaan, zoals zorgaanbieders, welzijnsorganisaties en maatschappelijke initiatieven, binnen de gestelde financiële kaders. Als we inzoomen op deze realisatie is de beweging naar de wijk en de inwoner zichtbaar. We ondersteunen Hilversummers met minder bureaucratie en weten de kracht van de samenleving in toenemende mate te benutten.
< inhoud
Een sterke sociale basis; Algemene voorzieningen; Maatwerk en passende zorg.
Per actielijn laten we zien wat we doen voor onze inwoners. Ook besteden we aandacht aan relevante nieuwe beleidsontwikkelingen, zoals de Corona Herstelagenda (oktober 2021) en daarin opgenomen maatregelen. Vervolgens besteden we aandacht aan financiële ontwikkelingen. Tot slot volgt een vooruitblik op de toekomst. De uitkomsten van deze evaluatie dienen als basis voor ons nieuwe beleid voor Wmo en Welzijn.
4
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
2 De Wet maatschappelijke ondersteuning Introductie
taken op het gebied van zorg (Wmo), jeugd (Jeugdwet) en werk en inkomen (Participatiewet): de drie decentralisaties. De komst van de Wmo 2015 betekende een duidelijke scheiding tussen zorg en ondersteuning aan zelfstandig wonende mensen via de Wmo en de langdurige zorg - meestal in instellingen - vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz). De decentralisaties gingen gepaard met een forse bezuinigingsopgave voor gemeenten, maar boden tegelijkertijd ook de kans om inwoners dichterbij en op meerdere levensgebieden te ondersteunen.
De Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (hierna: Wmo) heeft als doel om inwoners met een beperking - dat kan zowel lichamelijk als psychisch zijn - ondersteuning te bieden. Op die manier beoogt de Wmo enerzijds dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen functioneren en wonen (zelfredzaamheid) en anderzijds dat inwoners kunnen meedoen in de samenleving (participatie). De eigen verantwoordelijkheid en de verantwoordelijkheid voor elkaar zijn de belangrijkste pijlers van de Wmo. Een inwoner komt pas in aanmerking voor de Wmo als hij/zij “niet op eigen kracht, met gebruikelijke hulp, met mantelzorg of met hulp van andere personen uit zijn sociale netwerk voldoende zelfredzaam is of in staat is tot participatie” (artikel 1.2.1. Wmo 2015).
De Wmo lokaal In de Wmo staat opgenomen dat gemeenteraden periodiek een plan vaststellen “met betrekking tot het door het gemeentebestuur te voeren beleid met betrekking tot maatschappelijke ondersteuning.” In Hilversum is dat de Agenda Wmo - Welzijn in de wijk 2019 – 2021, waarin de focus ligt op de transformatie in de zorg die met de decentralisatie van 2015 in gang is gezet. Deze transformatie is te kenschetsen als de beweging naar de wijk en naar de inwoner. Daarnaast is het lokale beleid uitgewerkt in een verordening en beleidsregels. De inkoop en het contractbeheer met aanbieders van Wmo-producten is bij de Regio Gooi en Vechtstreek belegd, evenals het toezicht, Wmo-vervoer en de bescherming en opvang van de meest kwetsbare inwoners.
De belangrijkste doelgroepen van de Wmo zijn inwoners van 18 jaar en ouder met een lichamelijke beperking en/of psychische kwetsbaarheid. Verder richt de Wmo zich op mantelzorgers die deze groepen ondersteunen.
Decentralisaties De Wmo 2015 is onderdeel van de grootschalige hervorming van het stelsel van zorg en ondersteuning. Vanaf 2015 werden gemeenten verantwoordelijk voor nieuwe
< inhoud
5
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
3 Maatschappelijke ontwikkelingen Introductie Hilversum is in beweging, zowel in demografisch als sociaaleconomisch opzicht. De bevolking groeit en vergrijst, de zorgkosten stijgen en er is sprake van een gezondheidskloof tussen hoge en lage inkomens. Daar komt bij dat het woon- en zorglandschap aan het veranderen is. Ouderen wonen langer thuis en het aantal bedden in de GGZ is afgenomen, met als resultaat dat steeds meer mensen ondersteuning aan huis krijgen. Kortom, we bevinden ons in een tijd van transformatie, waarin onze lokale opgaven steeds complexer worden. Hieronder schetsen we de belangrijkste maatschappelijke ontwikkelingen voor het beleidsterrein Wmo en Welzijn.
< inhoud
6
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
3
Demografische ontwikkelingen
Sociaaleconomische ontwikkelingen
De Hilversumse bevolking groeit. Tussen 2019 en 2022 nam het aantal inwoners toe van 90.238 naar 91.237 (bron: Hilversum in cijfers). De verwachting is dat deze groei de komende jaren zal doorzetten en Hilversum rond 2035 de grens van 100.000 inwoners bereikt. Daar komt bij dat de bevolking vergrijst. Het aandeel 65-plussers stijgt en de gemiddelde leeftijd van deze groep neemt ook toe: een zogeheten dubbele vergrijzing. Ook deze trend zet de komende jaren door. Tot slot kent Hilversum veel eenpersoonshuishoudens: circa 41% van de huishoudens valt in deze categorie. De verwachting is dat het aandeel eenpersoonshuishoudens verder zal toenemen en dat het relatief vaak om ouderen zal gaan. Zij zijn kwetsbaarder zonder partner in de buurt om direct op terug te vallen.
In de eerste plaats zien we de krapte binnen de zorg toenemen. Personeelstekorten lopen op en loonkosten stijgen. De prognose is dat in Nederland de komende jaren jaarlijks 40.000 extra zorgprofessionals nodig zijn om in de stijgende zorgvraag te voorzien. Ook zijn steeds minder mensen beschikbaar voor mantelzorg. Daar staat tegenover dat de vraag naar zorg juist stijgt. Platform 31 voorspelt in de vorig jaar verschenen trendstudie Herstel en perspectief in tijden van transitie dat de zorgkosten bij ongewijzigd beleid een steeds groter deel van de overheidsbegroting zullen uitmaken, oplopend tot een kwart in 2040. Relevant voor de lokale uitgaven is het in 2020 ingevoerde abonnementstarief voor de Wmo, een vast tarief voor de eigen bijdrage aan Wmo-voorzieningen. Het gaat in 2022 om een maximale bijdrage van 19 euro per maand per cliënt, ongeacht inkomen, vermogen of de hoeveelheid hulp of ondersteuning. De invoering van het abonnementstarief heeft tot een grote groei van lokale uitgaven aan de Wmo geleid. In het regeerakkoord van het nieuwe kabinet staat een inkomensafhankelijke eigen bijdrage aangekondigd, die naar verwachting een dempend effect gaat hebben op de Wmo-uitgaven.
Trend in leeftijdsopbouw Hilversum
< inhoud
7
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
3
Ontwikkelingen wonen en zorg
Hilversum vergeleken met Nederland
Er zijn drie ontwikkelingen waar te nemen. Allereerst wonen mensen langer en vaker zelfstandig, mede als gevolg van landelijk beleid. In 1975 woonde 75% van alle 75-plussers zelfstandig, in 2020 lag dit percentage op 92%. Ook mensen met GGZ-problematiek wonen steeds vaker thuis. Het aantal bedden binnen de GGZ en forensische zorg is vanaf 2012 gedaald met 30 procent. Mensen die voorheen in een instelling verbleven, wonen nu vaker op een beschermde woonplek of thuis met ambulante begeleiding. Door deze ontwikkeling wonen er meer psychisch kwetsbare inwoners in de wijk dan voorheen. Een tweede ontwikkeling is de krapte op de woningmarkt, waardoor steeds meer (kwetsbare) inwoners buiten de boot vallen, terwijl stabiele huisvesting juist nodig is voor hun herstel. Tot slot is er sprake van een groeiende gezondheidskloof tussen lage en hoge inkomens. Het verschil in levensverwachting tussen mensen met een lage en een hoge sociaaleconomische status is gemiddeld acht jaar. Daar komt bij dat mensen aan de onderkant van de samenleving gemiddeld vijftien jaar eerder te maken krijgen met een minder goede gezondheid. Verder spelen bij deze kwetsbare groep vaak ook andere problemen, zoals werkloosheid en schulden.
Hilversum scoort op diverse indicatoren opvallend gemiddeld vergeleken met Nederland, zie cijfers hieronder. Een belangrijke kanttekening bij deze cijfers is dat ze betrekking hebben op Hilversum als geheel en geen informatie geven over de (wijk-)verdeling binnen de gemeente. Op een aantal punten wijkt Hilversum echter af van het landelijk gemiddelde. Zo ligt het gemiddelde opleidingsniveau ruim boven het landelijke. In Hilversum hebben 104 op de 1000 inwoners een lage opleiding genoten t.o.v. 134 per 1000 in Nederland. Daarbij heeft 38,7 % van de Hilversumse bevolking een hoog opleidingsniveau (minimaal HBO). In Nederland is dat 30,9%. Deze verschillen zien we ook terug bij kinderen. Het aandeel Hilversumse leerlingen dat in groep 8 een VWO-advies krijgt ligt met 32% ruim boven het landelijke percentage van 19%. Een tweede opvallend punt voor Hilversum is de geografische inkomensverdeling. Als we inzoomen op het inkomen - dat in Hilversum weinig afwijkt van het landelijk gemiddelde - zien we behoorlijke verschillen tussen buurten. In de rijkste buurt Villaparken ligt het gemiddelde inkomen op € 62.400 en in de armste buurt Egelshoek op €12.900. Dit laat zien dat de opgaven binnen het sociaal domein op buurtniveau behoorlijk verschillen. Hilversum
Nederland
Vergrijzing (aandeel 65-plus) 2021
19%
19,8%
Gebruik Wmo-voorzieningen (1e helft 2020)
68/1000 inwoners
64,9/1000 inwoners
Arbeidsparticipatie (2020)
68,9%
68,4%
Gebruik GGZ 2019
4,3%
4,6%
Levensverwachting 2019
81,6
81,8
Mantelzorg verlenen 2020
12,8%
13,6%
Gemiddelde inkomen 2020
31.500 euro per inwoner
30.800 euro per inwoner
Schulden, % wanbetalers zorgverzekering 2020
1,2%
1,2%
Bron: CBS, Hilversum in cijfers Bron: CBS
Bron: CBS, Hilversum in cijfers
Bron: VNG Waar staat je gemeente Bron: VNG Waar staat je gemeente Bron: VNG Waar staat je gemeente Bron: CBS Bron: CBS
< inhoud
8
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
4 Onze visie op ondersteuning: het piramidemodel Introductie Deze piramide laat in een oogopslag de Hilversumse visie zien op ondersteuning van kwetsbare inwoners. Deze visie sluit naadloos aan op de beoogde doelstelling van de Wmo, te weten zelfredzaamheid en meedoen in de samenleving. Via de verschillende lagen (actielijnen) in de piramide wordt aan deze doelen bijgedragen. Daarbij geldt dat de logische volgorde van de lagen van onder naar boven loopt, waarbij de mate van ondersteuning bij elke stap omhoog toeneemt. Ons doel is om zoveel mogelijk problemen te voorkomen c.q. in de onderste lagen op te lossen. Mocht dat niet lukken dan zetten we de stap naar zwaardere vormen van ondersteuning.
Maatwerk en passende zorg Algemene voorzieningen
N.B. Het piramidemodel is een theoretisch kader dat een bruikbare kapstok biedt voor ons lokale beleid. Het blijft echter een model en daarmee automatisch een simplificering van de werkelijkheid. Zo zijn de lagen in de piramide niet zo scherp gescheiden als het plaatje doet voorkomen. Er bestaan naast het piramidemodel ook andere bruikbare modellen, zoals het cirkelmodel uit de nota Erbij horen en ertoe doen, Visie op de uitgangspunten voor het sociaal domein Hilversum 2017-2021.
< inhoud
Een sterke sociale basis inwoners ondersteunen zichzelf en elkaar
9
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
4
Actielijn 1: Een sterke sociale basis Mocht zelfredzaamheid niet haalbaar zijn, dan bestaat er een ondersteuningsstructuur van onder andere vrijwilligers en maatschappelijke initiatieven, aangevuld met professionele sociale basisvoorzieningen, zoals buurthuizen en jongerencentra. Dit noemen we de sociale basis. Ook ondersteuning van mantelzorgers scharen we in deze evaluatie onder de sociale basis, hoewel er natuurlijk overlap is met de eerste laag, zie hierboven. Tijdens de coronacrisis en de recente opvang van Oekraïners hebben we gezien hoe stevig de Hilversumse sociale basis is. Spontaan ontstonden talloze maatschappelijke initiatieven om kwetsbare inwoners te ondersteunen.
Actielijn 2: Algemene voorzieningen Daarna volgen de algemene voorzieningen die we vanuit de gemeente organiseren, zoals de teams van begeleiding in de wijk, waar inwoners zonder toets vooraf door de gemeente (Wmo-indicatie) terecht kunnen. Ook algemeen toegankelijke dagbesteding valt onder deze actielijn. Door deze algemene voorzieningen laagdrempelig in te richten, kunnen we inwoners vroegtijdig ondersteuning bieden. We voorkomen daarmee grotere problemen die duurdere zorg vragen.
Actielijn 3: Maatwerk en passende zorg Maatwerk verwijst hier naar ondersteuning die mensen individueel krijgen toegekend vanuit de gemeente. Om daar gebruik van te kunnen maken, is een indicatie met een aanvraagproces nodig. De meest voorkomende voorzieningen zijn hulp in de huishouding en individuele begeleiding, waarbij mensen een persoonlijk begeleider krijgen die hen een aantal uren per week helpt met diverse zaken, zoals structuur aanbrengen in de dag en/of de administratieve klussen. Andere Wmo-voorzieningen zijn woningaanpassingen - denk aan een traplift - en ondersteuning bij mobiliteit zoals de Wmo-taxi.
Fundament van de piramide: Inwoners ondersteunen zichzelf en elkaar Het uitgangspunt is dat mensen zichzelf redden en als dat niet lukt een beroep doen op hun eigen netwerk van familie, vrienden en/of buren. Hoewel deze laag buiten de directe scope van het beleid Wmo-Welzijn valt, dragen we wel bij aan de zelf- en samenredzaamheid van inwoners. Dat doen we onder meer met onze buurthuizen en het daaraan verbonden opbouwwerk. Ook steunen we initiatieven, zoals Buur zoekt Buur waarbij we hulpvragende en hulpbiedende buren aan elkaar koppelen, bijvoorbeeld om een boodschap te doen of de hond uit te laten. Ook vanuit het team Samenleving zet de gemeente in op de sociale samenhang in wijken en buurten, onder meer via de buurtcoördinatoren.
< inhoud
10
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
5 Evaluatie actielijn 1: Sterke sociale basis Introductie Een sterke sociale basis verwijst naar maatschappelijke initiatieven, aangevuld met professionele sociale basisvoorzieningen, zoals buurthuizen. Essentieel is dat mensen het gevoel hebben erbij te horen, iets bij te kunnen dragen en zo nodig ergens op terug te kunnen vallen. De sociale voorzieningen bestaan uit informele en professionele ondersteuning in de buurt of wijk, toegankelijk en laagdrempelig georganiseerd. Hilversum heeft een sterke sociale basis, bestaande uit vrijwilligers, mantelzorgers en maatschappelijke initiatieven aan de ene kant en professionele ondersteuning aan de andere kant. Onderstaande infographics illustreren hoe de Hilversumse sociale basis functioneert.
< inhoud
11
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
5
Cijfers
vrijwilligerswerk : Percentage inwoners dat zich de afgelopen 12 maanden heeft ingezet voor vrijwilligerswerk (26% in 2020).
Buurthuizen: 10 buurthuizen in Hilversum (waarvan 3 in zelfbeheer)
10
26%
Opbouwwerkers: actief 8, elke wijk 1 en twee in Oost
8 1000 € 150,-
4380 Mantelzorgers: Circa 1000 mantelzorgers ontvingen in 2021 een waardering (€ 150,- per mantelzorgontvanger) Circa 4380 inwoners zijn langdurig en intensief mantelzorger (meer dan 8 uur per week voor een periode langer dan drie maanden).
< inhoud
12
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
5
Wat hebben we gerealiseerd?
Actiepunt 3: Verbeteren ondersteuning mantelzorgers
Actiepunt 1: Betere (digitale) informatie voor onze inwoners
Begin 2021 heeft Hilversum een burgerpeiling mantelzorg laten uitvoeren, waaraan bijna duizend inwoners hebben deelgenomen. De uitkomst: ruim een op de drie respondenten was mantelzorger op het moment van de peiling, waarvan meer dan een kwart intensief voor een naaste zorgt. Een op de tien respondenten is mantelzorger geweest. Uit de peiling bleek ook dat een groot deel (bijna de helft) van de mantelzorgers niet of slechts deels bekend is met het ondersteuningsaanbod voor mantelzorgers vanuit de gemeente. Nog minder mensen maken daadwerkelijk van het aanbod gebruik. Dit, terwijl twee derde van de mantelzorgers aangeeft de taken als een belasting te ervaren.
Goede dienstverlening begint bij goede communicatie. De afgelopen jaren hebben we daarin een verbeterslag gemaakt. Zo zijn op alle online communicatie vanuit de gemeente inmiddels de WCAG 2.0 web-richtlijnen van toepassing. Het doel van deze richtlijnen is om iedereen toegang te verschaffen tot online informatie en dienstverlening van goede kwaliteit. Met andere woorden: alle informatie moet beschikbaar zijn voor alle inwoners. We werken continu aan het toegankelijker maken van onze website. Daarbij kijken we onder meer naar het taalniveau en de leesbaarheid van documenten. Medio 2022 lanceert de gemeente naar verwachting een vernieuwde website met een hoger toegankelijkheidsniveau dan de bestaande site en met geactualiseerde informatie over de Wmo.
Wat bieden we aan vanuit de gemeente? In Hilversum bestaat een breed aanbod gericht op het ondersteunen, ontlasten en waarderen van mantelzorgers. Zo kunnen zij onder andere terecht voor onafhankelijk advies, lotgenotencontact, een speciale parkeervergunning indien zij parkeerkosten maken, bestaat er de mogelijkheid om vervangende zorg aan te vragen enzovoort. Ook is er de mantelzorgwaardering die mantelzorgontvangers kunnen aanvragen: een geldbedrag van 150 euro waarmee zij hun mantelzorger(s) kunnen bedanken.
Actiepunt 2: Ondersteuning vrijwilligers versterkt Vrijwilligers zijn ontzettend belangrijk voor een sterke sociale basis. Om die reden hebben we als gemeente de afgelopen periode stevig geïnvesteerd in de ondersteuning van vrijwilligers. In de eerste plaats hebben we ingezet op professionalisering van de vrijwilligerscentrale (ondergebracht bij Versa Welzijn) en de samenwerking daarmee versterkt. Het Sociaal Plein werkt nu samen met de centrale om inwoners met een uitkering te begeleiden naar vrijwilligerswerk. Daarnaast hebben we tijdens de coronacrisis onze samenwerking met vrijwilligersorganisatie Stichting Present uitgebouwd. Zij maken matches tussen vrijwilligers en maatschappelijke initiatieven. Er wordt nu onder meer samengewerkt met speeltuinen en sportclubs. Ook ondersteunen we de Stichting Maatjesproject die kwetsbare inwoners koppelt aan een vrijwilliger: een maatje. Samen ondernemen ze activiteiten met als doel sociaal isolement te doorbreken en meedoen in de samenleving te bevorderen. Verder voeren we sinds 2021 extra campagne voor vrijwilligers. Gedurende het hele jaar is er communicatie over vrijwilligerswerk met als hoogtepunt de uitreiking van de prijs voor de vrijwilliger(sorganisatie) van het jaar. Tot slot bieden we als gemeente de vrijwilligersverzekering aan inwoners die vrijwilligerswerk doen.
De verzekering dekt schade gemaakt tijdens het vrijwilligerswerk. Een aandachtspunt zijn begeleide vrijwilligerswerkplekken voor inwoners die werkervaring willen opdoen. Momenteel zijn die plekken er nog onvoldoende.
< inhoud
De burgerpeiling laat zien dat de vindbaarheid en toegankelijkheid van ons ondersteuningsaanbod verbeterd kan worden. Om deze reden heeft gemeente Hilversum zich aangemeld voor het project ‘Verbeter de toegang voor mantelzorgers’ vanuit het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Vanuit dit project wordt gewerkt aan een verbetervoorstel dat naar verwachting medio 2022 gereed is.
13
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
5
Actiepunt 4: Aanpak eenzaamheid Mooi project: Stichting Present
Het college heeft in september 2020 ingestemd met de aanpak eenzaamheid 'Samen is het leuker.' Onder dezelfde noemer is ook een publiekscampagne gestart. De regierol voor de duurzame lokale aanpak is belegd bij Versa Welzijn. Er is een koppeling gelegd met het Actieplan suïcidepreventie. De raad is hierover geïnformeerd met de Raadsinformatiebrief van 5 oktober 2020.
Stichting Present is een landelijke koepel van lokale organisaties. Zij brengen mensen die ondersteuning nodig hebben en mensen die ondersteuning bieden bij elkaar. In 2019 heeft Stichting Present Hilversum voor het eerst subsidie ontvangen van gemeente Hilversum. In dat jaar hebben zij 292 vrijwilligers gekoppeld aan 55 initiatieven. In 2020 lagen deze aantallen op 540 en 90. De projecten zijn divers. Het kan bijvoorbeeld gaan om klussen in of rond woningen, zoals muren verven, laminaat leggen of tuinonderhoud. Tijdens de coronacrisis heeft Stichting Present veel betekend voor inwoners van Hilversum. Zo zijn er 140 vrijwilligers actief geweest om boodschappen en klusjes te doen, te koken voor groepen, woningen in te richten, noodhulp te verrichten en knutselpakketten samen te stellen.
Actiepunt 5: De sociale basis in kaart In 2020 is een inventarisatie gemaakt van de sociale basisinfrastructuur per wijk. Hieronder verstaan we: “het geheel van organisaties, diensten, voorzieningen en betrekkingen die het mogelijk maken dat mensen in redelijkheid in sociale verbanden (buurten, groepen, netwerken, gezinnen) samen kunnen leven en kunnen participeren in de samenleving.” De inventarisatie is in drie soorten netwerken ingedeeld: 1. inwoners leggen zelf relaties en onderhouden deze, 2. inwoners maken gebruik van groepsondersteuning en 3. inwoners maken gebruik van professionele (maatwerk) voorzieningen. De inventarisatie is een levend document dat dient als een Hilversums overzicht van de netwerken die de Hilversumse inwoners gebruiken in het dagelijks leven. De inventarisatie is bedoeld voor zowel professionals als inwoners en heeft als belangrijkste doel om de vindbaarheid van het aanbod te vergroten. In het verlengde van de inventarisatie laten we een digitale sociale kaart ontwikkelen. Deze maatregel is onderdeel van de Corona Herstelagenda (oktober 2021). De verwachting is dat deze kaart in het najaar van 2022 wordt opgeleverd. De sociale kaart is bedoeld voor verwijzende professionals, zoals Wmo-consulenten en huisartsen, maar ook voor inwoners .
Actiepunt 6: Stevige samenwerking in de wijk De diversiteit van Hilversum is goed zichtbaar in de acht wijken van onze gemeente. Om wijken goed te kunnen bedienen, werken we wijkgericht. Elke Hilversumse wijk heeft een bestuurlijk aanspreekpunt in de persoon van de wijkwethouder die nauw schakelt met de ambtelijke buurtcoördinator. Deze heeft de regie over zijn/haar wijk en een actueel beeld van wat er nu, straks en in de toekomst nodig is. Samen bepalen we de prioriteiten voor de wijk en bijbehorende acties. Ook op operationeel niveau is er frequent contact. Bijvoorbeeld in de zorgnetwerken in elke wijk en bij de spreekuren in de wijk, waar ook het gemeentelijke Sociaal Plein bij betrokken is. De samenwerking en afstemming op casuïstiek niveau met alle betrokken partijen verloopt goed. Hoewel het delen van informatie soms nog lastig is, wordt het wijkgericht werken als zeer positief ervaren door de betrokken partijen.
< inhoud
14
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
6 Evaluatie Actielijn 2: Laagdrempelige algemene voorzieningen Introductie Met de Agenda Wmo – Welzijn in de wijk hebben we de beweging ingezet van maatwerk naar algemene voorzieningen. Dat zijn voorzieningen waar mensen zonder toestemming van de gemeente gebruik van kunnen maken, zoals vrij toegankelijke dagbesteding. Anders dan bij maatwerk, is er bij algemene voorzieningen geen traject nodig bij de gemeente om een regeling aan te vragen en toe te kennen. Het voordeel daarvan is dat inwoners direct ondersteuning kunnen krijgen. Zo voorkomen we escalatie van problemen op de langere termijn en is maatwerk minder vaak nodig. De afgelopen periode hebben we onze algemene voorzieningen uitgebouwd: begeleiding in de wijk heeft een meer structureel karakter gekregen en is uitgerold over heel Hilversum, buurtcirkels zijn gestart en er is een start gemaakt met dagbesteding als algemene voorziening.
< inhoud
15
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
6
Cijfers
Wat hebben we gerealiseerd?
755
Actiepunt 1: Begeleiding in de wijk Begeleiding in de Wijk is een nieuwe manier van hulpverlenen: dichtbij, snel, via een eenvoudige aanvraagprocedure en zonder formele toestemming van de gemeente (Wmo-indicatie). In november 2019 startte de gemeente een pilot met deze nieuwe manier van hulpverlenen in twee wijken: Oost en Zuidwest. Inmiddels is Begeleiding in de Wijk vanwege de positieve ervaringen uitgerold over heel Hilversum. De aanpak heeft als doel om inwoners met problemen met de juiste hulp snel weer op weg te helpen. Het kan onder meer gaan om ondersteuning bij gezondheid, wonen, werk of financiën. Begeleiding in de Wijk is een samenwerking van Versa Welzijn, Stichting MEE, Kwintes, Stichting Sherpa en de gemeente Hilversum. Begeleiding in de Wijk zoekt zoveel mogelijk de verbinding met de sociale basis, onder andere met vrijwilligers. De toegang verloopt via het gemeentelijk Sociaal Plein of professionals in de wijk, zoals huisartsen, die mensen doorverwijzen naar Begeleiding in de Wijk. Lijnen met andere professionals zijn kort, zodat hulp indien nodig snel kan worden uitgebreid, bijvoorbeeld als er sprake is van schulden.
Begeleiding in de wijk: 755 meldingen opgepakt tussen 1 november 2019 t/m 31 december 2021.
Noord
De doelen van Begeleiding in de Wijk:
8-10 Buurtcirkels: twee cirkels 8 tot 10 deelnemers, 1 in Noord en 1 in Oost, 2 coaches
Oost
Inwoners in hun directe woonomgeving laagdrempelig en snel ondersteuning bieden en op die manier opeenstapeling en escalatie van problematiek voorkomen.
2.
De inzet van professionals in samenwerking met de sociale basis richten op het vergroten van de zelfredzaamheid en samenredzaamheid van inwoners.
3.
Besparen op maatwerkvoorzieningen.
Resultaten In totaal heeft Begeleiding in de Wijk in de periode van 1 november 2019 tot en met 31 december 2021 755 meldingen opgepakt. Er is een goede basis gelegd voor samenwerking van professionals in de wijk. Daarnaast heeft Begeleiding in de Wijk een dempend effect op de uitgaven aan begeleiding als maatwerkvoorziening binnen de Wmo. Inwoners die via een wijkteam begeleiding krijgen, ontvangen deze doorgaans voor een kortere periode en voor minder uren per week dan bij begeleiding als maatwerkvoorziening. Een deel van de inwoners is daarmee voldoende geholpen en heeft geen begeleiding in de vorm van een maatwerkvoorziening meer nodig. Op die manier draagt Begeleiding in de Wijk aan de betaalbaarheid van de Wmo.
8-10 < inhoud
1.
16
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
6
Actiepunt 2: Buurtcirkels voor psychisch kwetsbare inwoners
van GGZ-problematiek in de wijk. Samen met Versa Welzijn, Kwintes en Stichting Sherpa heeft de gemeente een nieuwe werkwijze ontworpen die bestaat uit een combinatie van welzijn – samen met bewoners activiteiten opzetten - en zorg – ondersteunen van het groepsproces. Deze combinatie van welzijn en zorg passen we ook toe bij de kookgroep De Smaak van Samen in buurthuis St. Joseph, zie hieronder.
In 2019 zijn in Hilversum twee buurtcirkels gestart onder de noemer ‘Samen sterk’. Dit zijn netwerken van (kwetsbare) buurtbewoners met als doel eenzaamheid te voorkomen en te zorgen voor meer samenhang in de buurt, waardoor mensen zich beter thuis voelen in hun wijk. Een buurtcirkel bestaat uit acht tot tien buurtgenoten. Zij ondersteunen elkaar vanuit hun eigen talenten en vormen samen een netwerk. Zij doen dit met hulp van een vrijwilliger uit de wijk en met ondersteuning van een professionele netwerkcoach. De coach is vanaf de zijlijn betrokken en is meestal aanwezig bij de bijeenkomsten om het groepsproces te ondersteunen. De deelnemers bepalen zelf hun activiteiten. ‘Samen Sterk’ komt wekelijks bij elkaar. De deelnemers spreken met elkaar af voor sociale activiteiten zoals koffiedrinken, samen koken en eten of een bezoekje aan een museum. Maar ook voor persoonlijke steun of hulp bij praktische zaken. Binnen Hilversum zijn er twee ‘Samen Sterk’-netwerken actief: een in Noord in het buurthuis Lopes Dias en een in Oost in buurthuis St. Joseph.
Mooi project: De Smaak van Samen De Smaak van Samen is een wekelijkse kookgroep voor mensen met een psychische kwetsbaarheid in buurthuis St. Joseph in Hilversum Oost, begeleid door Versa Welzijn. Buurtbewoners kunnen zonder indicatie vanuit de gemeente of andere toets vooraf meedoen. Dat heeft geresulteerd in een gemêleerde groep die open staat voor iedereen. Denk aan eenzame ouderen, ex-daklozen en mensen met een psychiatrische aandoening. Bij de Smaak van Samen kunnen mensen naar draagkracht meedoen. Wat dat inhoudt verschilt per persoon en per moment. De ene keer is het boodschappen doen, een andere keer tafeldekken of koffiezetten. Zorgdragen voor elkaar staat centraal.
Actiepunt 3: Dagbesteding als algemene voorziening De gemeenteraad heeft op 10 november 2021 ingestemd met het voorstel Naar een financieel gezond sociaal domein. In het voorstel staan maatregelen opgenomen die moeten bijdragen aan de betaalbaarheid van de Wmo op langere termijn. Een van deze maatregelen is een algemene voorziening dagbesteding waar mensen zonder toets vooraf (Wmo-indicatie) gebruik van kunnen maken. Met deze voorziening halen we enerzijds een drempel weg voor inwoners om deel te nemen aan dagbesteding en besparen we anderzijds op kosten voor duurder maatwerk. Het mes snijdt zo aan twee kanten. Vooruitlopend op dagbesteding als algemene voorziening is aan Stichting Sherpa een subsidie versterkt om (lichte) dagbesteding als algemene voorziening aan te bieden. Mensen met een verstandelijke beperking kunnen vanaf 1 juli 2022 op drie steunpunten van Sherpa terecht voor dagbesteding gedurende twee avonden per week. In totaal kunnen maximaal dertig deelnemers kunnen deelnemen aan de activiteiten.
Wat maakt De Smaak van Samen zo leuk? Elsbeth Mulder, sociaal verbindster GGZ Versa Welzijn: “Omdat we met allemaal aparte mensen een leuke groep vormen waar de verbinding steeds hechter voelt en de veerkracht wordt vergroot. Ze worden in ieder geval één keer in de week gezien en gehoord, zo vergroten ze de kennissenkring. We zien mensen groeien. Ze komen heel graag terug voor de gezelligheid en voelen zich opgenomen. Dit vergroot hun eigenwaarde en maakt mensen weerbaarder. Daarnaast is de maaltijd ook heel voedzaam, een supergezond en lekker driegangendiner. Zo fijn dat de deelnemers dan in elk geval eens in de week heel goed eten.” Een van de deelnemers: “Het is bij de Smaak van Samen zo’n warm bad waar ik in terecht ben gekomen, en het is nog lekker ook allemaal. Ik kom er heel graag!”
Actiepunt 4: Pilot dagbesteding psychisch kwetsbare inwoners In mei 2022 is een pilot dagbesteding voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid van start gegaan in Hilversum Oost. Deze maatregel is onderdeel van de Corona Herstelagenda (2022). De pilot vindt plaats in het Verbindingshuis op het Lucentterrein waar veel psychisch kwetsbare inwoners wonen. Zij en andere buurtbewoners kunnen zonder toets vooraf deelnemen aan de activiteiten in het Verbindingshuis. Behalve meedoen kunnen ze ook als vrijwilliger meewerken aan de pilot. De aanleiding voor het project waren signalen over een toename
< inhoud
17
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
7 Evaluatie actielijn 3: Maatwerk en passende zorg Introductie Hoewel de beweging naar algemene voorziening onmiskenbaar is ingezet, blijven maatwerk en passende zorg belangrijke pijlers onder onze aanpak. Duizenden Hilversummers ontvangen jaarlijks een zogeheten maatwerkvoorziening. Dat is een vorm van ondersteuning die hen door de gemeente is toegekend, zoals een aantal uren huishoudelijke hulp of individuele begeleiding van een zorgmedewerker die helpt om de administratie op orde te brengen. Woonvoorzieningen, zoals trapliften en woningaanpassingen, vallen ook onder maatwerk. Ook passende zorg aan de meest kwetsbare inwoners, waaraan we samen met de Regio Gooi en Vechtstreek vormgeven binnen het onderwerp bescherming en opvang, valt onder deze actielijn, evenals suïcidepreventie.
< inhoud
18
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
7
Cijfers
Wat hebben we gerealiseerd? Actiepunt 1: Nieuw normenkader huishoudelijke hulp De gemeenteraad heeft op 10 november 2021 ingestemd met het voorstel Naar een financieel gezond sociaal domein. In het voorstel staan maatregelen opgenomen die moeten bijdragen aan de betaalbaarheid van de Wmo op langere termijn. Een van deze maatregelen is de invoering van een nieuw normenkader voor huishoudelijke hulp (HHM). Dit nieuwe kader geeft de client meer inzicht in hoe de indicatie tot stand is gekomen en uit welke bestanddelen de huishoudelijke hulp is opgebouwd. Ook voor de zorgaanbieder biedt het normenkader duidelijkheid: het wordt helder wat de inwoner zelf nog kan doen in het huishouden en wat bij de zorgaanbieder ligt. De implementatie van het normenkader is gestart op 1 april 2022.
Begeleiding: Wmo maatwerk 3.826 (unieke) inwoners ontvingen maatwerk vanuit de Wmo
1472 inwoners kregen individuele begeleiding
1472
Huishoudelijke hulp: 2557 inwoners huishoudelijke hulp
3826
2557
Actiepunt 2: Zicht op de zorgvraag Een belangrijke maatregel in de Corona Herstelagenda (oktober 2021) is ‘beter zicht op de zorgvraag’. We hebben € 90.000 gereserveerd om een datagedreven werkwijze te ontwikkelen over de hele breedte van het sociaal domein om meer zicht te krijgen op kwetsbare inwoners en eventuele verborgen coronaschade. Op dit moment is een monitor op basis van diverse kwalitatieve en kwantitatieve databronnen in ontwikkeling.
Trajecten beschermd wonen 2021: 44 trajecten
44
Wmo
162
Wmo woonvoorzieningen: 162 zoals trapliften, woningaanpassingen N.B. inwoners kunnen meerdere voorzieningen tegelijkertijd ontvangen
< inhoud
19
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
7
33%
44%
81%
83%
Actiepunt 5: Actieplan suïcidepreventie
2018
2019
2020
2021
In 2019 stelden we een regionaal Actieplan Suïcidepreventie op voor de Regio Gooi en Vechtstreek. Dit gebeurde naar aanleiding van een motie in de gemeenteraad van Hilversum in 2018. De implementatie van het actieplan is in 2020 overgedragen aan de gemeente Hilversum en heeft daarmee een lokale focus gekregen. Het Actieplan Suïcidepreventie bestaat uit vijf actielijnen. Deze actielijnen omvatten:
Actiepunt 3: Tijdig afhandelen aanvragen Wmo De afgelopen jaren hebben we ingezet op het tijdig afhandelen van aanvragen van Wmo-voorzieningen. De doelstelling die we hanteren is dat 80% van de aanvragen binnen de wettelijke termijn van acht weken moet zijn afgehandeld. In 2021 lag dit percentage daar met 83% boven. Als we kijken naar de ontwikkeling vanaf december 2019, zichtbaar in de grafiek hieronder, zien we een positieve trend naar een meer tijdige afhandeling van aanvragen. Daarbij past wel de kanttekening dat de coronamaatregelen een positieve invloed hebben gehad op de termijnen. Doordat (tijdsintensieve) huisbezoeken niet mogelijk waren, konden de Wmo-consulenten aanvragen sneller afhandelen. Nu de coronamaatregelen zijn afgeschaald, staat de tijdige afhandeling van aanvragen onder druk. Ook personeelstekorten en -wisselingen en de groei van het klantenbestand zijn van invloed op de afhandelingstermijnen. We blijven desondanks sturen op een tijdige en kwalitatief hoogwaardige afhandeling van aanvragen en rapporteren hierover ieder kwartaal in het Raadsdashboard Sociaal Plein aan de gemeenteraad.
1. 2. 3. 4. 5.
Met subsidie van 113 Zelfmoordpreventie is invulling gegeven aan deze actielijnen. Aanvullend op de subsidie – die afliep in 2021 - is in de Corona Herstelagenda € 55.000 gereserveerd om de aanpak te consolideren en een aanbod te ontwikkelen voor mensen die een suïcidepoging hebben gedaan. Zij vormen een belangrijke risicogroep vanwege een hoge kans op herhaling.
Actiepunt 6: Trajecten zorg & re-integratie psychisch kwetsbaren
Actiepunt 4: Nieuw Beleidsplan bescherming en opvang
In overleg met de regio(gemeenten) heeft de gemeente Hilversum arbeidsmatige dagbesteding ingekocht. Het gaat om een maatwerkvoorziening waarin zorg en begeleiding naar werk worden gecombineerd. In 2020 en 2021 zijn in de regio Gooi en Vechtstreek 29 trajecten gestart. Begin 2022 liepen er nog 24 trajecten – de andere vijf waren inmiddels afgerond - waarvan negen in Hilversum. In 2022 en 2023 zetten we de aanpak voort en hebben we de regiobrede ambitie om per jaar 63 inwoners met een psychische aandoening te laten deelnemen aan een re-integratietraject. De financiering van deze trajecten verloopt deels vanuit de Participatiewet en deels vanuit de Wmo.
In december 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met het Beleidsplan Bescherming en Opvang Gooi en Vechtstreek 2022 – 2025. Het gaat om een regionaal plan dat door alle regionale gemeenteraden is vastgesteld. Bescherming en opvang heeft betrekking op de zorg voor de meest kwetsbare inwoners. Het omvat taken op het gebied van openbare geestelijke gezondheids- en verslavingszorg, de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling, beschermd wonen, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang. Zowel het beleid als de uitvoering van bescherming en opvang is belegd bij de Regio Gooi en Vechtstreek.. Een belangrijke rode draad in het beleidsplan is de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis met ambulante begeleiding.
< inhoud
Een publiekscampagne; Het trainen van gatekeepers, professionals die werken met de doelgroep; Het in kaart brengen van (aanbod voor) de risicogroep, naasten en nabestaanden; Suïcidepreventie in de huisartsenpraktijk; Samenwerkingsafspraken met ketenpartners.
20
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
7
Mooi resultaat: cliënten zeer tevreden over hulp gemeente In 2021 is het jaarlijkse cliëntervaringsonderzoek Wmo gehouden onder Hilversummers die maatwerk ontvangen vanuit de gemeente. De uitkomsten van deze peiling waren zeer positief. De onderstaande tabel laat zien welk deel van de respondenten een bevestigend antwoord gaf op de gestelde vragen. Gestelde vraag
% respondenten
Ik vind de kwaliteit van de ontvangen ondersteuning goed
93%
De ondersteuning past(e) bij mijn hulpvraag
94%
Door de ondersteuning kan ik beter de dingen doen die ik wil
89%
Door de ondersteuning kan ik mij beter redden
90%
Door de ondersteuning die ik kreeg heb ik een betere kwaliteit van leven
86%
De medewerker nam mij serieus
91%
De medewerker en ik hebben in het gesprek samen naar oplossingen gezocht
90%
< inhoud
21
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
8 Financiën Introductie
Ontwikkeling uitgaven Hilversum
Sinds de decentralisaties in 2015 (Jeugdwet, Participatiewet en Wmo) kampen gemeenten met stijgende kosten binnen het sociaal domein. Specifiek voor de Wmo geldt dat de invoering van het zogeheten abonnementstarief in 2019 de betaalbaarheid van de Wmo verder onder druk heeft gezet. Sindsdien betalen gebruikers van de Wmo een vast tarief per maand (op dit moment € 19) als eigen bijdrage voor Wmo-voorzieningen, ongeacht de hoogte van hun inkomen of vermogen. Het abonnementstarief leidde landelijk tot een kostenstijging van 8,7 procent, blijkt uit onderzoek van BDO in opdracht van de VNG. Met name de voorziening huishoudelijke hulp is vanaf dat moment in omvang toegenomen.
De onderstaande tabel laat de ontwikkeling van de lasten voor Wmo en Welzijn van 2018 tot en met 2021 zien. Voor de Wmo zijn de lasten in deze periode met 35% gestegen. Het grootste deel van de stijging is waar te nemen in de jaren 2019 en 2020. Een deel van de stijging komt voort uit autonome groei (prijsontwikkeling, vergrijzing, bevolkingsgroei). Echter, het grootste deel is als gevolg van de invoering van het abonnementstarief in 2019.
< inhoud
De stijging vlakt af in 2020 en 2021. Dit heeft verschillende oorzaken: • Effect abonnementstarief loopt af • Effecten beleid worden zichtbaar (m.n. Begeleiding in de wijk) • Uitgestelde zorg als gevolg van de coronamaatregelen
22
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
Volgnr.
Categorie
2018
2019
2020
2021
1
Huishoudelijke hulp
4.652.438
5.474.549
6.529.018
6.979.896
2
Begeleiding- en dagbesteding
5.428.644
6.184.631
7.399.793
7.452.858
3
Huishoudelijke hulp PGB
176.700
169.307
134.674
126.189
4
Begeleiding- en dagbesteding PGB
596.243
800.654
753.502
727.309
5
Rolstoelen
412.674
464.731
462.396
503.634
6
Trapliften
101.882
225.777
397.359
380.446
7
Vervoersvoorzieningen
661.619
998.086
827.756
763.845
8
Woonvoorziening
683.966
585.285
516.111
425.805
9
Regionaal vervoer
1.278.755
1.196.653
1.195.587
1.173.462
10
Mantelzorg
185.105
190.718
168.279
153.955
11
Gehandicapten parkeerplaatsen
21.370
30.540
46.659
42.121
12
Experiment Indicatieloze Begeleiding en Dagbest
-
348.899
267.476
355.453
13
Overige WMO
65.530
197.490
88.135
102.071
Totaal lasten WMO
14.264.927
16.867.319
18.786.744
19.187.043
Totaal lasten Welzijn
6.038.74
6.073.019
6.088.232
6.197.523
Totaal lasten WMO en Welzijn
20.303.001
22.940.338
24.874.976
25.384566
Totaal lasten Gemeente Hilversum
268.169.999
270.069.147
325.985.803
303.410.432
7,6%
8,5%
7,6%
8,4%
Bron: www.findo.nl
< inhoud
23
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
Hilversum vergeleken met andere gemeenten Bekijken we de uitgaven aan de Wmo en Welzijn in Hilversum in relatie tot andere gemeenten, dan valt een aantal zaken op. In de eerste plaats vallen de uitgaven per inwoner mee ten opzichte van die in andere gemeenten. De uitgaven voor de Wmo zijn vergelijkbaar met die van andere gemeenten van vergelijkbare grootte. Aan wijkteams geeft Hilversum minder uit per inwoners dan elders in Nederland, maar wel meer dan het gemiddelde in de regio Gooi en Vechtstreek. Dit bedrag is overigens hoger dan in 2017, toen we 13,8 euro uitgaven per inwoner. Deze stijging past in de ontwikkeling van Begeleiding in de wijk.
Sociaal Domein Hilversum
Uitgaven (lasten)
euro/inwoner
2020 jaarrekening Gemeente Hilversum
Gemeente 50.000 – 100.000 inwoners
Nederland
COROP-gebied Het gebied Gooien Vechtstreek
Stedelijkheidsklasse zeer sterk verstedelijkt
6.1
Samenkracht en burgerparticipatie
113
116
117
93
158
6.2
Wijkteams
22
46
60
20
87
6.6
Maatwerkvoorziening (Wmo)
35
42
42
45
38
6.71
Maatwerkdienstverlening 18+
211
201
201
174
237
Bron: www.findo.nl
< inhoud
24
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
Investeringen Agenda Wmo-welzijn in de wijk
Dienstverlening sociaal plein – € 600.000 structureel
Met de Agenda Wmo – Welzijn in de wijk is een aantal investeringen gedaan. De belangrijkste investeringen staan hieronder toegelicht.
Met de Agenda Wmo – Welzijn in de wijk is in 2020 een structurele investering gedaan van € 600.000 in de dienstverlening op het Sociaal Plein, waarvan het team Wmo onderdeel uitmaakt. Het ging om het gedeeltelijk structureel maken van een incidentele uitbreiding van het budget voor personeel voor het gehele Sociaal Plein. Aan deze investering is onder meer de doelstelling gekoppeld om 80% van de Wmo-aanvragen binnen de wettelijke termijn af te handelen. Deze doelstelling is in 2021 behaald, zie hoofdstuk 7 van deze evaluatie onder actiepunt 3. Dat neemt dat de huidige druk op het Sociaal Plein en in het bijzonder het team Wmo hoog is op dit moment. De gedane investering was gebaseerd was op de toenmalige situatie. Twee jaar verder zien we de druk op Wmo-voorzieningen en bijbehorende dienstverlening toenemen, onder meer door bevolkingsgroei, vergrijzing en het in 2019 ingevoerde abonnementstarief voor de Wmo.
Sociale basis - € 1,045 miljoen structureel In de Agenda Wmo – Welzijn in de wijk is een structurele investering opgenomen van €1,045 miljoen voor de sociale basis, onder andere voor opbouwwerk, maatschappelijk werk en ontmoetingsplekken. Deze investering is opgenomen onder de post welzijn (14) in de bovenstaande tabel. Het betreft gelden die voor 2020 incidenteel waren en met de Agenda Wmo – Welzijn in de wijk structureel zijn opgenomen in de begroting.
Vrijwilligers - € 155.000 structureel Met de Agenda Wmo – Welzijn in de wijk is een impuls gegeven aan vrijwilligerswerk in Hilversum. De investering is grotendeels ten goede gekomen aan de vrijwilligerscentrale (ondergebracht bij Versa Welzijn) en de samenwerking daarmee vanuit het Sociaal Plein om uitkeringsgerechtigden te begeleiden naar vrijwilligerswerk. Daarnaast ondersteunt de gemeente Stichting Present en Stichting Maa tjesproject die vrijwilligers koppelen aan maatschappelijke initiatieven en kwetsbare inwoners die een maatje nodig hebben.
Basisvoorziening begeleiding (Begeleiding in de wijk) – € 350.000 waarvan € 170.000 structureel Een belangrijke investering is gedaan in Begeleiding in de Wijk. Hiermee kreeg een in 2017 gestart experiment een structureler karakter. In totaal hebben de teams van Begeleiding in de Wijk in de periode van 1 november 2019 tot en met 31 december 2021 755 meldingen opgepakt. Begeleiding in de Wijk heeft een dempend effect op de uitgaven aan begeleiding als maatwerkvoorziening binnen de Wmo. Inwoners die via een wijkteam begeleiding krijgen, ontvangen deze doorgaans voor een kortere periode en voor minder uren per week dan bij begeleiding als maatwerkvoorziening.
< inhoud
25
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum
9 Blik vooruit Met de Agenda Wmo - Welzijn in de wijk 2019-2021 heeft Hilversum invulling gegeven aan de transformatie binnen het sociaal domein en de beweging ingezet naar de wijk. Laagdrempelige algemene voorzieningen en een sterke sociale basis maken het mogelijk om de Hilversummer centraal te stellen. Kwetsbare inwoners krijgen in een vroeg stadium de ondersteuning die ze nodig hebben, waarna ze (indien mogelijk) zelfstandig verder kunnen. De komende periode willen we langs de ingeslagen weg verder (uit)bouwen. Begeleiding in de Wijk krijgt de status van structurele voorziening en dagbesteding gaan we laagdrempelig aanbieden als algemene voorziening. De bureaucratische barrières verkleinen we waar mogelijk en de kracht van de samenleving - denk aan vrijwilligers en mantelzorgers - stimuleren we waar we kunnen. Maatwerk blijft uiteraard beschikbaar voor wie het nodig heeft, want niemand mag buiten de boot vallen. Zo werken we aan een solide sociaal domein. Na de zomer willen we met de gemeenteraad het gesprek voeren over de richting van de nieuwe beleidsnota Wmo – Welzijn. We vinden het belangrijk om de gemeenteraad, conform de aanbevelingen van het Raadsonderzoek Wmo – Welzijn, aan de voorkant mee te nemen in de ontwikkeling van nieuw beleid.
< inhoud
26
Evaluatie agenda WMO- Gemeente Hilversum