Document · PDF

Programmabegroting 2023 na amendementen

GEMEENTERAAD 9 november 2022, gemeente HilversumBij agendapunt: Begroting 2023 (1197237)29.413 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Activiteiten Concreet gaan we aan de slag met : ● Actualiseren van de meerjaren onderhoudsplanning met betrekking tot al het gemeentelijk vastgoed ● Uitvoeren van de plannen voor de verduurzaming van het Raadhuis. ● In kaart brengen van de mogelijkheden voor het verduurzamen van gemeentelijk vastgoed dat in eigendom blijft en onderzoeken van mogelijkheden van externe (co)financiering of subsidie.

Reguliere activiteiten die we blijven uitvoeren : ● Beheren en onderhouden van het gemeentelijk vastgoed. ● Verkopen van vastgoed en gronden die niet binnen de strategische portefeuille passen. ● Aankopen en beheren van panden in gebieden waarop een voorkeursrecht is gevestigd op basis van de Wet voorkeursrecht gemeenten. ● Aankopen en huren van vastgoed ondersteunend aan het gemeentelijk beleid.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 68

5.2.2. Strategische gronden actief inzetten om de stad te versterken We zetten strategische gronden actief in om de stad te versterken.

Activiteiten Concreet gaan we aan de slag met : ● Actualiseren en verder ontwikkelen van het Meerjarenperspectief gebiedsontwikkelingen als kader voor lopende en toekomstige projecten. ● Stationsgebied: Voortzetten van het verwerven van panden en gronden aan de Koninginneweg. Voorbereiding van uitgifte van het eerste bouwblok. ● Postcodegebied 1221: Opstellen stedenbouwkundig plan Bruisend Hart. Verwerven van panden aan de Larenseweg, Kleine Drift en Zuiderweg. ● Arenapark: Vaststellen stedenbouwkundig plan en voorbereiden van het openen van een grondexploitatie. ● Circusterrein: Inzetten op tijdelijke en flexibele woonconcepten in aanvulling op reguliere woningbouw.

Reguliere activiteiten die we blijven uitvoeren : ● Anna’s Hoeve: Alle gronden zijn verkocht, laatste bouwprojecten zijn in uitvoering. ● Crailo: GEM Crailo geeft uitvoering aan de eigen grondexploitatie met de overgedragen gronden. Bestuurlijke aansturing samen met Gooise Meren en Laren. ● Verder inzetten op de financiële beheersbaarheid van projecten, zoals portfolio- en projectmanagement.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 69 Overzicht van algemene dekkingsmiddelen bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2025 2026 Saldo Saldo

Begroting 2023 Saldo

Begroting 2024 Saldo

Dividend

-250

Financieringsfunctie

-90

186

425

446

Gemeentefonds

-196.897

-207.316

-215.008

-204.959

Lokale heffingen

-24.533

-24.991

-25.808

-26.390

Totaal

-221.770

-232.371

-240.642

-231.152

Omschrijving

Toelichting bij: Overzicht van algemene dekkingsmiddelen Gemeentefonds De ramingen van de uitkeringen uit het Gemeentefonds zijn gebaseerd op de meicirculaire 2022. Het gaat om de algemene uitkering, de uitkeringen voor het sociaal domein, en een aantal aparte uitkeringen. Financieringsfunctie Niet alle investeringen worden volgens planning uitgevoerd. Dat betekent dat de rente- en afschrijvingslasten meestal ook lager uitvallen. Wij houden hier altijd rekening mee door het opnemen van een stelpost en komen zo tot een reëlere benadering van de werkelijkheid. Lokale heffingen De opbrengsten uit Lokale heffingen bestaan uit de onroerende zaakbelasting, de precariobelasting en de hondenbelasting. Dit zijn algemene belastingen die naar vrije keuze van de gemeente kunnen worden ingezet. In de paragraaf Lokale heffingen wordt uitgebreid stilgestaan bij deze inkomstenposten. Dividend Het geraamde dividend is afkomstig van een tweetal verbonden partijen: De Bank Nederlandse Gemeenten en het waterleidingbedrijf Vitens. Hilversum is aandeelhouder in beide vennootschappen.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 70

Middelen begrotingsprogramma bedragen x € 1.000 Programma 5. Financiën en grondexploitaties 0.5 Treasury

2023

2024

2025

2026

274

511

598

1.084

1.081

1.087

1.091

0.62 OZB niet-woningen

823

627

611

610

0.64 Belastingen overig

1.353

1.197

1.195

1.194

0.8 Overige baten en lasten

947

4.869

9.877

14.753

0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)

Lasten thema Financieel gezonde stad

4.232

8.078

13.323

18.284

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

1.886

1.701

1.723

1.721

8.2 Grond exploitatie (niet bedrijventerrein)

2.629

2.635

11.808

3.716

Lasten thema Grondexploitatie en vastgoed

4.515

4.336

13.531

5.438

Totaal Lasten

8.747

12.414

26.854

23.721

0.5 Treasury

-340

-338

-336

-402

0.61 OZB woningen

-12.469

-12.695

-13.275

-13.615

0.62 OZB niet-woningen

-11.617

-11.849

-12.086

-12.327

0.64 Belastingen overig

-745

0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

-196.897

-207.316

-215.008

-204.959

Baten thema Financieel gezonde stad

-222.068

-232.943

-241.450

-232.048

0.3 Beheer overige gebouwen en gronden

-7.575

-1.331

-1.251

8.2 Grond exploitatie (niet bedrijventerrein)

-982

-1.461

-10.678

-2.231

Baten thema Grondexploitatie en vastgoed

-8.558

-2.792

-11.929

-3.482

Totaal Baten

-230.625

-235.735

-253.378

-235.530

Saldo van baten en lasten

-221.878

-223.321

-226.524

-211.808

4.648

10.916

17.018

4.583

-217.230

-212.404

-209.506

-207.225

0.61 OZB woningen

Mutatie reserves Resultaat

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 71

3. De paragrafen

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 72

3.1 Lokale heffingen 3.1.1 Inleiding De lokale heffingen zijn een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke inkomsten, maar gemeenten zijn wel beperkt in de soorten belastingen die ze mogen heffen. Deze zijn limitatief opgesomd in de wet. Daarbij wordt tevens onderscheidt gemaakt in twee type belastingen namelijk ongebonden en gebonden belastingen. Ongebonden belastingen: dit zijn algemene dekkingsmiddelen. Hier staat geen aanwijsbare tegenprestatie tegenover. De inkomende middelen kunnen door Hilversum voor verschillende doeleinden worden ingezet. Voorbeelden hiervan zijn onroerendezaakbelasting en precariobelasting. Gebonden belastingen: dit zijn geen algemene dekkingsmiddelen. Hier staat een aanwijsbare tegenprestatie tegenover. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de leges die betaald worden voor paspoorten en rijbewijzen, de afvalstoffenheffing en rioolheffing. Hilversum moet een specifieke tegenprestatie leveren. Deze paragraaf geeft informatie over het beleid en de ontwikkeling van de tarieven van zowel de gebonden als ongebonden belastingen.

3.1.2 Lokale heffingen Bepalen overhead uurtarief Overheadkosten omvatten alle bedrijfskosten die direct verbonden zijn aan activiteiten/taken/producten. De BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten ) schrijft voor dat de overheadkosten aan de taakvelden moeten worden toegerekend. De overheadkosten vormen een daarmee een belangrijk onderdeel van de lokale heffingen. De toerekening van de overheadkosten aan de taakvelden geschied op basis van een algemeen geldende verdeelsleutel namelijk de verhouding van de som van de loonkosten en de kosten inhuur derden per taakveld. In Hilversum wordt de overhead uitgedrukt in een overhead uurtarief per Fte, waarbij uitgegaan wordt van 1.332 productieve uren per Fte op jaarbasis. Het overhead uurtarief wordt jaarlijks vastgesteld. Het overhead uurtarief bedraagt in 2023 € 53,86 per uur en is daarmee gedaald ten opzichte van het gehanteerde uurtarief bij het opstellen van de begroting 2022. Opslag overhead

Begroting 2022

Begroting 2023

Geraamde overhead

€ 32.880.345

€ 33.860.304

Geraamde formatie

452

472

1.332

602.064

628.704

Productieve uren per persoon Totaal productieve uren Berekende overhead per uur

€

54,61

€

53,86

De woonlasten De onroerendezaakbelasting, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing bepalen de gemeentelijke woonlasten voor een huishouden. De tarieven voor de woonlasten worden jaarlijks vastgesteld door de gemeenteraad. Bij het bepalen van de tarieven 2023 zijn een drietal algemene uitgangspunten gehanteerd, te weten: 1. De totale woonlasten mogen niet meer stijgen dan de inflatie: De verwachte inflatie voor 2023 is 2,9% en is op basis van de laatste bekende Centraal Planbureau (CPB)-publicatie. Bij het hanteren van dit uitgangspunt wordt ook gekeken naar de verschillende categorieën

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 73 (huurders, eigenaren en 1, 2 of meerpersoonshuishoudens). Voor de periode 2024-2026 houden we een inflatiepercentage van 2% aan. 2. We streven naar volledige kostendekkendheid: De kostendekking mag maximaal 100% zijn. In Hilversum wordt gestreefd naar een dekkingspercentage van 99%. Deze marge van 1% wordt aangehouden om een het risico, bij een eventuele juridische procedure over de kostendekking van de verordening, te minimaliseren. De kostendekking van de rioolheffing is 99%, de kostendekking van de afvalstoffenheffing bedraagt in 2023 89%. In verband met evenwichtige spreiding van de woonlasten is gekozen om het afvaltarief in de meerjarenbegroting gefaseerd te laten stijgen om in 2026 en verder jaren uit te komen op een kostendekking van 99%. 3. Meerjarige areaalontwikkeling: In het coalitieakkoord “Hilversum Koesteren” is vastgelegd dat Hilversum ruwweg 3.000 nieuwe woningen tot aan 2030 wil realiseren. Bij de tariefberekening van de rioolheffing, afvalstoffenheffing en de onroerendzaakbelasting 20232026 wordt daarom uitgegaan van een areaalontwikkeling van 350 woningen per jaar Bij het bepalen van de woonlastentarieven 2023 zijn, met inachtneming van bovengenoemde uitgangspunten, keuzes gemaakt die van invloed zijn op de woonlastenontwikkeling.

Deze keuzes zijn gemaakt om de sterk stijgende kosten voor energie en boodschappen niet teveel te verzwaren: de woonlastenontwikkeling is bewust laag gehouden. De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de begroting 2022 zijn: • Er wordt in 2023 rekening gehouden met een waarde ontwikkeling woningen van 14,1% en voor niet woningen van 1,5%; • De kostendekking van de afvalstoffenheffing stijgt in 2026 naar 99% in plaats van in 2025; • De onttrekking aan de egalisatievoorziening rioolheffing bedraagt in 2023 € 425.000 in plaats van € 170.000 zoals opgenomen in de begroting 2022. In onderstaande tabel staat de ontwikkeling van de verschillende tarieven. Ook is aangegeven wat het totaal aan woonlasten is per soort huishouden. Lokale woonlastendruk

2022

2023

2024

2025

2026

Onroerendezaakbelasting eigenaren

270,22

269,68

273,05

283,98

289,66

Rioolheffing

182,51

189,85

191,64

195,59

192,26

Afvalstoffenheffing (meerpersoonshuish.)

375,67

381,36

390,45

400,25

409,48

Totaal

828,40

840,89

855,14

879,82

891,40

* Eenpersoonshuishouden

-1,09%

1,52%

1,53%

2,97%

1,10%

* Tweepersoonshuishouden

-0,22%

1,51%

1,62%

2,92%

1,22%

* Meerpersoonshuishouden

0,53%

1,51%

1,69%

2,89%

1,32%

Gemiddelde stijging woningeigenaren

-0,21%

1,51%

1,62%

2,92%

1,22%

* Eenpersoonshuishouden

-42,06%

1,56%

2,34%

2,51%

2,31%

* Tweepersoonshuishouden

-34,47%

1,53%

2,37%

2,51%

2,31%

* Meerpersoonshuishouden

-28,87%

1,52%

2,38%

2,51%

2,31%

Procentuele wijziging voor woningeigenaren:

Procentuele wijziging voor huurders van woningen

Onroerende zaakbelastingen (OZB) Om tot een stijging van 1,5% te komen bij de woonlasten daalt het tarief voor de onroerende zaakbelastingen voor woningen met 0,2%. De tarieven voor niet-woningen (gebruikers) en nietwoningen (eigenaren) stijgen met 1,5%. Voor de periode 2024-2026 houden we het

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 74 inflatiepercentage van 2% aan. De waardeontwikkeling voor woningen en niet-woningen is verwerkt in het tarief. In de begroting 2023 wordt voor dubieuze debiteuren 1,5% ten laste van de opbrengst OZB meegenomen: dit betreft circa € 240.000. Ontwikkeling onroerende zaakbelasting: Omschrijving

2022

2023

Verschil

Gemiddelde woningwaarde

375.000

427.875

52.875

14,10%

Onroerendezaakbelasting eigenaren

270,22

269,68

-0,54

-0,20%

Gemiddelde waarde

800.541

812.549

12.008

1,50%

Onroerendezaakbelasting gebruiker

1.513,26

1.535,96

22,70

1,50%

Gemiddelde waarde

800.541

812.549

12.008

1,50%

Onroerendezaakbelasting eigenaren

2.265,53

2.299,51

33,98

1,50%

Woningen

Niet - woningen gebruikers

Niet -woningen eigenaren

Ten tijde van het opstellen van deze begroting zijn de WOZ-waarden voor het nieuwe jaar nog niet bekend. Bij het berekenen van de tarieven wordt daarom een inschatting gemaakt van de verwachte waardeontwikkeling ten opzichte van de reeds bekende WOZ-waarden. Als in het nieuwe jaar de aanslagen worden opgelegd, gebeurt dat op basis van de op dat moment bekende WOZ-waarden. Deze kan afwijken van de waarde waarvan in deze begroting is uitgegaan. Rioolheffing De rioolheffing is een gebonden belasting die wordt geheven om beheer en onderhoud van de riolering te bekostigen. Ook maatregelen die worden genomen in verband met het verwerken van hemelwater en het reguleren van het grondwater vallen hieronder. De rioolheffing mag maximaal 100% kostendekkend zijn. In Hilversum wordt gestreefd naar een dekkingspercentage van 99%. Aan het eind van ieder jaar worden de daadwerkelijke baten en lasten in kaart gebracht. Het kan zijn dat de baten hoger liggen dan de lasten. Eventuele overschotten vloeien altijd terug naar de burger. Dit doen wij door de overschotten toe te voegen aan de egalisatiereserve. Deze reserve kan in de daarop volgende jaren worden ingezet om eventuele tariefswijzigingen te beperken en de woonlasten zoveel mogelijk te beperken voor alle Hilversummers.

Bij de tarief bepaling zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • In totaliteit stijgt het bedrag van de spaarvoorziening met € 777.000. De stijging kan enerzijds worden verklaard door het toepassen van een indexatie van 9,44% (bron: CBS) ten aanzien van de vervangingsinvesteringen. Deze indexatie wordt (deels) doorbelast in het tarief. Anderzijds neemt de spaarvoorziening met € 491.000 toe door het, in 2023 en verdere jaren, toerekenen van directe personeelslasten aan de investeringen. De directe personeel -en organisatiekosten nemen af met ongeveer € 491.000, omdat de uren die toegerekend kunnen worden aan de projecten onderdeel worden van de investeringen. Deze mutatie heeft geen effect op het tarief voor de rioolheffing in 2023. • De interne lasten voor heffing en inning bedragen in 2023 ongeveer € 113.000. De rekenmethodiek is gelijk aan de rekenmethodiek van voorgaande jaren. • De lasten met betrekking tot de waterwegen bedragen in 2023 € 267.000. • De gemeentelijke lasten als gevolg van straatreiniging zijn voor 33% betrokken in de berekening van de afvalstoffen (€ 426.000 per jaar). Daarnaast zijn de lasten voor zwerfafval ook voor 33% betrokken in de berekening (€ 89.000 in 2023). • De overheadlasten bedragen in 2023 € 990.000 en zijn vastgesteld op basis van 13,8 FTE. Voor de berekening van de overheadlasten is gerekend met een uurtarief van € 53,86.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 75 •

•

In de berekening is, in lijn met voorgaand jaar, rekening gehouden met een dotatie aan de voorziening dubieuze debiteuren. Deze dotatie bedraagt afgerond 2%, ongeveer € 150.000, van de te ontvangen baten. In de berekening is rekening gehouden met een onttrekking aan de egalisatievoorziening rioolheffing in 2023 (425.000) en 2024 (275.000). Vanaf 2025 is het saldo in de egalisatievoorziening vrijwel nihil.

Onderstaande tabel geeft inzicht in de rioolheffingstarieven 2023. Kostendekkendheid rioolheffing - kosten exploitatie

2022 € 1.363

2023 € 1.424

2024 € 1.394

2025 € 1.434

2026 € 1.394

- kapitaallasten

€ 1.041

€ 944

€ 998

€ 936

€ 903

- investering ideaalcomplex

€ 3.029

€ 3.806

- directe personeels- en organisatiekosten

€ 1.021

€ 676

Netto kosten taakveld

€ 6.454

€ 6.850

€ 6.874

€ 6.852

€ 6.779

€ 150

- kwijtscheldingen

€0

- heffing en inning

€ 103

€ 113

€ 98

- straatreiniging en zwerfafval

€ 362

€ 515

- waterwegen

€ 388

€ 267

€ 266

€ 257

€ 249

- overhead

€ 908

€ 990

- BTW

€ 406

€ 404

€ 395

€ 403

€ 395

€ 8.771

€ 9.289

€ 9.288

€ 9.266

€ 9.176

Dekkingspercentage

99%

Toe te rekenen kosten

€ 8.683

€ 9.196

€ 9.195

€ 9.173

€ 9.084

Totale opbrengst

€ 8.683

€ 9.196

€ 9.195

€ 9.173

€ 9.084

Opbrengst mutatie egalisatievoorziening

-€ 611

-€ 425

-€ 275

€0

Opbrengst heffingen

€ 8.072

€ 8.771

€ 8.920

€ 9.173

€ 9.084

707

282

€ 182,52

€ 189,85

€ 191,64

€ 195,59

€ 192,26

0,00%

4,02%

0,94%

2,06%

-1,70%

Toe te rekenen kosten via andere taakvelden - dubieuze debiteuren

Totale kosten

Stand van voorziening 31 december

Tarief % verandering (t-1)

Afvalstoffenheffing Het verwijderen van ons afval is uitbesteed aan de Regio Gooi en Vechtstreek (GAD). De begroting van de GAD is daarom grotendeels bepalend voor de tarieven afvalstoffenheffing. Hilversum houdt toezicht op de begroting van de GAD met als doel een efficiënte en effectieve wijze van afvalinzameling, om daarmee de tarieven afvalstoffenheffing voor de burger zo stabiel en laag mogelijk te houden. Afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing. De gemeente mag de kosten voor afvalinzameling doorbelasten aan haar inwoners. Deze doorbelasting vindt plaats op basis van het aantal huishoudens. De afvalstoffenheffing mag maximaal 100% kostendekkend zijn. In Hilversum wordt gestreefd naar een dekkingspercentage van 99%. Aan het eind van ieder jaar worden de daadwerkelijke baten en lasten in kaart gebracht. Het kan zijn dat de baten hoger liggen dan de lasten. Eventuele overschotten vloeien altijd terug naar de burger.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 76 Dit doen wij door de overschotten toe te voegen aan de egalisatiereserve. Deze reserve kan in de daarop volgende jaren worden ingezet om eventuele tariefswijzigingen te beperken en de woonlasten zoveel mogelijk te beperken voor alle Hilversummers. Bij de berekening van de afvalstoffenheffing zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • De bijdrage van Hilversum voor de GAD stijgt op basis van de begroting 2023 van de Regio naar € 10,2 mln. in 2022: € 9,9 mln. • Voor Afval is in 2022 gekozen voor een lagere kostendekking van 89%. De kosten van afval zijn fors gestegen door met name de verhoogde bijdrage aan de Regio. In verband met evenwichtige meerjarige spreiding van de woonlasten is gekozen om het afvaltarief in de meerjarenbegroting gefaseerd te laten stijgen om in 2026 uit te komen op een kostendekking van 99%. • Op basis van de realisatie van de afgelopen jaren en rekening houdend met de tarief ontwikkelingen wordt de post kwijtschelding vastgesteld op € 835.000. • Elk jaar wordt rekening gehouden met een toename van 350 huishoudens. In het coalitieakkoord “Hilversum Koesteren” is vastgelegd dat Hilversum ruwweg 3.000 nieuwe woningen tot aan 2030 wil realiseren. Bij de tariefberekening van de rioolheffing is daarom, uitgegaan van een areaalontwikkeling van 350 woningen per jaar.

Onderstaande tabel geeft inzicht in de afvalstoffenheffing tarieven 2023. bedragen x 1.000 Berekening heffingspercentage Afval

2022

2023

2024

2025

2026

- bijdrage GAD (Regio G&V)

10.080

10.210

10.211

10.100

10.104

-50

- verwachte teruggave GAD (jaarresultaat) - dubieuze debiteuren

200

Netto kosten taakveld

10.230

10.410

10.411

10.300

10.304

- kwijtscheldingen

825

835

- heffing en inning

156

168

150

- straatreiniging

362

426

- overhead

146

144

Toe te rekenen kosten via andere taakvelden

- BTW

2.189

2.269

2.265

2.242

2.243

Totale kosten

13.908

14.252

14.231

14.097

14.102

Dekkingspercentage

92%

89%

92%

96%

99%

Toe te rekenen kosten

12.739

12.684

13.093

13.534

13.961

Totale opbrengst

12.739

12.684

13.093

13.534

13.961

-359

Tarief 1 persoons huishouden

€226,38

€229,92

€235,29

€241,20

€246,76

Tarief 2 persoons huishouden

€301,26

€305,88

€313,12

€320,98

€328,38

Tarief meer persoons huishouden

€375,67

€381,36

€390,45

€400,25

€409,48

8,70%

1,54%

2,36%

2,51%

2,31%

Opbrengst mutatie egalisatiereserve

% verandering (t-1)

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 77 Overige ongebonden lokale heffingen Hondenbelasting In het Coalitieakkoord 2022-2026 “Hilversum Koesteren” is besloten de hondenbelasting af te schaffen. Per 1 januari 2023 wordt er geen hondenbelasting meer geheven in Hilversum. Precariobelasting In het tarief van de precariobelasting is rekening gehouden met een inflatiepercentage van 2,9% voor 2023. De geraamde opbrengst bedraagt voor het jaar 2023 € 321.000. Marktgelden Marktgelden is een gebonden belasting die moet worden betaald voor een standplaats op de markt in Hilversum. Jaarlijks worden de marktgeldtarieven vastgesteld door de gemeenteraad. De heffing van marktgelden mag maximaal 100% kostendekkend zijn. Voor 2023 wordt voorgesteld een dekkingspercentage van 92% te hanteren, was 85% in 2022. Dit houdt in dat niet alle aan de markt gerelateerde lasten doorbelast worden aan de vergunninghouder of degene die een standwerkersplaats inneemt op de markt. In onderstaande tabel is aangegeven welke kosten wij toerekenen aan de markt, welk bedrag daar bij hoort en voor welk percentage wij deze doorbelasten in het tarief. Onder de tabel treft u een toelichting op een aantal kostensoorten. Soort kosten Kapitaallasten herinrichting Marktplein (1) Personeels- en organisatiekosten

Bedrag

Schoonmaak na afloop markt

101

incl. BTW

Schoonspuiten Marktplein (2) Divers kleine uitgaven (water, netbeheer etc.) Subtotaal kosten

21 3

2024

2025

2026

29%

100%

165

100%

104

incl. BTW

29%

incl. BTW

100%

293

Dekkingspercentage

92%

100%

Subtotaal kosten in tarief

270

293

Wijziging bouwfasering (3)

2023

165

160

Totaal kosten in tarief Promotie (4) Energie (5)

Apart tarief O.b.v. verbruik

50% (verdeeld over 5 jaar)

(1) = Kapitaallasten gebaseerd op herinrichting o.b.v. een doelmatig plein, investering zou dan €1,5 miljoen bedragen. De markt maakt 2 van de 7 dagen per week gebruik van het plein en daarom zijn de kapitaallasten voor 2/7e deel (29%) doorbelast. De omvang van de markt beslaat niet het gehele plein maar wegens doorlooppaden en aanlooproutes, parkeergelegenheid wordt wel het gehele plein gebruikt ten behoeve van de markt. (2) = Schoonspuiten gebeurt maandelijks maar is niet specifiek voor de markt, ook andere evenementen vervuilen het marktplein. De markt maakt 2 van de 7 dagen per week gebruik van het plein en daarom zijn de kosten voor 2/7e deel (29%) doorbelast. (3) = Kosten van €160.000 zijn gemaakt n.a.v. vraag van de markt. Met de marktcommissie afgesproken dat deze kosten in 5 jaar worden doorbelast aan de markt. Om de markt tegemoet de komen draagt de gemeente 50% van de kosten en wordt 50% over 5 jaar verdeeld. Vanaf 2023 zijn deze 5 jaar voorbij.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 78 (4) = Promotiekosten kent een apart tarief van €0,05 per M2 per dag, het bedrag dat hiermee door de gemeente wordt ontvangen wordt niet door de gemeente besteed maar door de markt zelf. (5) = Dit betreft een inschatting van de energielasten. De werkelijk gemaakte energielasten worden doorbelast op basis van verbruik. TARIEVEN ZATERDAG Basis tarief Opslag Wijziging Bouwfasering

2023

Promotie tarief WOENSDAG Basis tarief Opslag Wijziging Bouwfasering Promotie tarief

2024

2025

2026

0,88 0,88 0,05

0,95 0,95 0,05

0,77 0,77 0,05

0,83 0,83 0,05

Parkeerbelastingen Er is sprake van een tweetal parkeertarieven. De tarieven voor straat-parkeren en voor vergunningen. Deze kunnen los van de kosten van de parkeerexploitatie worden bepaald. Daarnaast kennen wij de naheffingsaanslag parkeerbelastingen, die wordt opgelegd als iemand niet of niet genoeg heeft betaald voor straat-parkeren of een vergunning. Het tarief voor de naheffingsaanslag is wettelijk gemaximeerd. Het kostentarief dat gemeenten in rekening mogen brengen bij de naheffingsaanslag parkeerbelasting is voor 2023 vastgesteld op € 72,90. De gemeente mag dit bedrag alleen naheffen als de kosten die de gemeente moet maken voor de handhaving hoger zijn dan de opbrengst van de naheffingsaanslagen. De gemeente mag dus geen winst maken op de naheffingsaanslagen. Het dekkingspercentage ligt ruim onder de 100%, voorgesteld wordt om voor 2023 net als in het huidige jaar het maximum tarief te hanteren. bedragen x 1.000 Kostendekkendheid naheffingsaanslag parkeren

2023

2024

2025

2026

Kosten taakveld, incl omslagrente

953

Inkomsten taakveld, excl. Heffingen

953

Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten via andere taakvelden - overige toe te rekenen kosten - BTW

209

Totale kosten

1.204

Opbrengst heffingen

-1.000

Dekkingspercentage

83,1%

Wettelijk maximum tarief naheffingsaanslag parkeren 2023

72,90

Leges De legesverordening bevat de tarieven voor een groot aantal gemeentelijke producten en diensten. Het gaat hierbij altijd om diensten waar mensen zelf om gevraagd hebben bij de gemeente. Voor de

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 79 door de gemeente geleverde diensten kunnen leges in rekening worden gebracht. Bij de legesheffing worden de kosten die de gemeente maakt, verhaald op de aanvrager. Invoering Omgevingswet Voor de legesverordening 2023 spelen er een aantal mogelijke veranderingen dit jaar. Deze veranderingen zijn afhankelijk van het wel of niet invoeren van de Omgevingswet per 1 januari 2023. Een definitief besluit over invoering wordt pas half november verwacht. Voorgesteld wordt om in de raad van november de legesverordening 2023 vast te stellen. Deze verordening is gelijk aan de huidige verordening met actualisatie van tarieven en tekstuele wijzigingen. Voor de raad van december wordt de legesverordening 2023 (op basis van de Omgevingswet) voorgelegd. Mocht er half november bekend worden dat de invoering van de Omgevingswet opnieuw uitgesteld wordt, dan wordt het voorstel van december ingetrokken. Op die manier is er dan al wel in november een juiste verordening vastgesteld.

Algemene dienstverlening

€ 1.513.814

€ 1.196.788

Kostendekkendheid % 79,1%

Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning

€ 2.982.686

€ 3.362.000

112,7%

€ 152.186

€ 60.784

39,9%

€ 4.648.686

€ 4.619.572

99,4%

Omschrijving

Lasten

Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn Totaal

Baten

Bij de kostendekkendheid van de legesverordening wordt gekeken naar de verordening als geheel. Kruissubsidiering binnen de afzonderlijke onderdelen is toegestaan. De kostendekkendheid van de gehele verordening komt voor 2023 uit op afgerond 99%. Havengelden Havengeld is een gebonden belasting die wordt betaald voor het gebruik van het gebruik van de Hilversumse haven. De havengelden bestaan uit liggelden van woonboten en kadegelden voor vracht- en recreatievaart. Het grootste deel van de belastinginkomst is afkomstig van woonschepen. De havengelden mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. In Hilversum is het niet realistisch om de lasten volledig door te belasten en tegelijkertijd realistische tarieven aan te bieden. De in Hilversum gehanteerde tarieven liggen op dit moment in lijn met of hoger dan de commerciële tarieven die de particuliere havens in de omgeving rekenen. De tarieven stijgen in 2023 ten opzichte van 2022 met 2,9% (inflatie). In verband met de grote hoeveelheid verschillende tarieven verwijzen wij hiervoor naar de verordening havengelden. Kostendekkendheid havengelden

2023

2024

2025

2026

Kosten taakveld, incl omslagrente

Inkomsten taakveld, excl. heffingen

-10

Netto kosten taakveld

- overige toe te rekenen kosten

- overhead

- BTW

Totale kosten

Opbrengst heffingen

Dekkingspercentage

29,4%

30,2%

30,9%

Toe te rekenen kosten via andere taakvelden

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 80 Inkomsten uit lokale heffingen 2022

2023

2024

2025

2026

Ongebonden heffingen Onroerendezaakbelastingen woningen

12.198

12.458

12.683

13.264

13.603

Onroerendezaakbelastingen niet woningen

10.269

11.610

11.842

12.079

12.321

312

321

22.779

24.389

24.846

25.664

26.245

Rioolheffing

8.359

8.771

8.920

9.173

9.084

Afvalstoffenheffing

12.380

12.684

13.093

13.534

13.961

247

270

293

Opbrengsten parkeermeters en vergunningen

3.585

3.650

3.611

Opbrengsten fiscale parkeerheffingen

1.000

Leges omgevingsvergunningen

Hondenbelasting Precariobelasting Totaal niet gebonden heffingen Gebonden Heffingen

Marktgelden

3.137

3.180

3.060

Leges burgerlijke stand

203

Leges rijbewijzen/paspoorten/identiteitskaart

754

896

1.791

1.802

1.985

Leges gemeentelijke basisregistratie

Overige leges en heffingen

259

Totaal gebonden heffingen

29.976

30.945

32.301

32.967

33.488

Totaal

52.755

55.334

57.147

58.631

59.733

3.1.3 Kwijtscheldingsbeleid De gemeente Hilversum biedt inwoners de gelegenheid kwijtschelding aan te vragen, als zij niet of met grote moeite in staat zijn om de lokale belastingen te betalen. Een inwoner komt niet zomaar in aanmerking voor kwijtschelding. Hiervoor geldt een aantal voorwaarden dat de gemeente toetst bij de behandeling van de aanvraag. De kwijtscheldingsverzoeken worden behandeld aan de hand van normen van de rijksoverheid en de relevante wet- en regelgeving voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. De door kwijtschelding misgelopen opbrengsten zijn verrekend in de tarieven. De gemeente Hilversum verleent kwijtschelding voor de afvalstoffenheffing. De begrote bedragen voor kwijtscheldingen zijn opnieuw beoordeeld. Voor afvalstoffenheffing is de stijging voor 2023 € 10.000. Per 2022 is rioolheffing een eigenarenheffing. Kwijtschelding is voor rioolheffing daarom vanaf het belastingjaar 2022 niet meer mogelijk. Voor het belastingjaar 2023 wordt hondenbelasting afgeschaft en is ook voor de hondenbelasting geen kwijtschelding meer van toepassing. Hilversum behandelt ook de kwijtscheldingsverzoeken voor de (waterschaps) heffingen van Waternet, wanneer het om inwoners van Hilversum gaat. Waternet vergoedt de kosten die de gemeente Hilversum hiervoor maakt. Ook de kwijtscheldingsverzoeken van Wijdemeren worden door Hilversum behandeld.

Voor administratieve beroepen wordt ingeschat dat 95% daarvan ongegrond is. Dit in de verwachting dat de beoordeling van de kwijtscheldingsverzoeken correct heeft plaatsgevonden en dat het administratief beroep daarom kan worden afgewezen (ongegrond verklaard). Mochten er na een afwijzing van een kwijtscheldingsverzoek alsnog stukken worden ingediend dan wordt er een herziening ingeboekt. Daardoor ligt bij herzieningen het aantal ongegrond verklaringen een stuk lager.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 81

Omschrijving Aantal kwijtscheldingsverzoeken

JS 2021

B 2022

B 2023

3.797

3.600

3.700

2.597

2.500

2.550

(inclusief Waternet) waarvan: Geheel toegekend Gedeeltelijk toegekend

100

Afgewezen

666

1.000

1.100

Ingetrokken

179

Per 31 december in behandeling

324

100%

95%

€ 1.177.000

€ 859.000

€ 835.000

95%

100%

175 30%

100%

Verzoeken afgehandeld binnen 6 mnd Totaalbedrag kwijtschelding Aantal beroepschriften % ongegronde beroepschriften % afgehandelde beroepschriften binnen wettelijke termijn van 8 weken Aantal herzieningen % ongegronde herzieningen

138 23%

% herzieningen afgehandeld <6 maanden

3.1.4 Landelijke woonlastenvergelijking Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) is een onafhankelijk onderzoeksinstituut verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen dat zich onder andere bezig houdt met het in kaart brengen van de ontwikkeling van de belangrijkste lokale tarieven van alle gemeenten, provincies en waterschappen in Nederland. Het COELO brengt ieder jaar de ‘Atlas van lokale lasten’ uit. De Atlas van de lokale lasten is een jaarlijks overzicht van de heffingen van gemeenten, provincies en waterschappen inclusief een vergelijk tussen verschillende gemeenten, provincies en waterschappen. Iedere inwoner van Hilversum kan op deze wijze haar woonlasten vergelijken met de geldende woonlasten in omliggende gemeenten. In onderstaande tabellen is een overzicht weergegeven van de woonlasten in de provincie NoordHolland, van regio gemeenten en gemeenten met een vergelijkbare omvang. De vergelijking is gemaakt op basis van de tarieven voor het belastingjaar 2022.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 82

De doorgetrokken rode lijn geeft het landelijk gemiddelde weer en de onderbroken rode lijn geeft het provinciale gemiddelde weer. De gemiddelde woonlasten in Hilversum zijn in lijn met zowel de landelijke als provinciaal gemeten gemiddelde woonlasten.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 83

3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3.2.1 Inleiding Deze paragraaf bestaat uit een toets van het huidige weerstandsvermogen van de gemeente en een beschrijving van de wettelijk verplichte financiële kengetallen. Het weerstandsvermogen van de gemeente geeft aan in hoeverre de gemeente in staat is om de financiële gevolgen van eventuele optredende risico’s op te vangen zonder dat het vastgestelde beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Het weerstandsvermogen geeft de verhouding aan tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (de beschikbare middelen) en de benodigde weerstandscapaciteit (het risicoprofiel). Door het weerstandsvermogen te toetsen kan worden geborgd dat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige investeringen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de gemeente. De focus hierin ligt op hoevéél er opgevangen kan worden, niet hoofdzakelijk op wát er mogelijk opgevangen moet worden (de individuele risico’s). Inzicht in het weerstandsvermogen draagt bij aan de overwegingen in het kader van mogelijke toekomstige plannen en ontwikkelingen. Het dient de discussie over risicobereidheid, de afweging in hoeverre mogelijk toekomstige risico’s als aanvaardbaar worden beoordeeld. In die afweging wordt de financiële- en vermogenspositie van de gemeente bezien in het licht van de maatschappelijke opgave van de stad.

Doorontwikkeling Het inventariseren en beheersen van risico’s is een continue opgave, welke wordt vormgegeven door de inrichting van het risicomanagement binnen de organisatie. Het doel is om risicomanagement als integraal onderdeel in de gemeente in te bedden. Zo wordt het mogelijk om bij besluitvorming eventuele risico’s tijdig te signaleren en op een juiste wijze te wegen. De doorontwikkeling van het risicomanagement is een continu proces. Actualiteit De berekening van het weerstandsvermogen is een momentopname gebaseerd op én afhankelijk van de omstandigheden en feiten zoals bekend op het moment van berekenen. Om een weerstandsvermogen toets te kunnen doen, moet er een concreet meetmoment worden geprikt. De inhoud van de paragraaf kan daarin achterlopen op eventuele nieuwe feiten die zich tussen de peildatum en publicatie van deze stukken hebben voorgedaan.

3.2.2 Weerstandsvermogen en risicomanagement Risicomanagement omvat het geheel aan activiteiten en maatregelen gericht op het expliciet en systematisch omgaan met én het beheersen van risico’s. Een risico is een onzekere gebeurtenis met mogelijke (positieve of negatieve) gevolgen voor de gemeente. De gevolgen kunnen van diverse aard zijn, bijvoorbeeld: beleidsmatig, imago-gerelateerd of financieel. Met betrekking tot het weerstandsvermogen ligt de focus op de financiële gevolgen van risico’s. Het weerstandsvermogen is een indicator voor de mate waarin de gemeente in staat is om de financiële gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Beleidskader Het beleidskader bestaat uit de door de Raad vastgestelde Financiële verordening gemeente Hilversum 2022. Deze is verder uitgewerkt in de Nota financieel beleid 2022. De vastgestelde norm is dat het weerstandsvermogen minimaal 1,0 moet zijn. Doel van de gemeente Hilversum op het gebied van risico’s is om te voorkomen dat elke tegenvaller invloed heeft op de voortzetting van

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 84 vastgesteld beleid. Omdat tegenvallers leiden tot hogere lasten of lagere baten dan waarmee vooraf rekening is gehouden, rust het beleid op twee pijlers: 1. Uitgaven die onvermijdelijk op de gemeente afkomen worden in de begroting opgenomen. In dit kader worden jaarlijks gemeentebreed autonome ontwikkelingen geïnventariseerd en beoordeeld op ‘vermijdelijkheid’. Met algemene kostenontwikkelingen zoals loon- en prijsstijgingen wordt – in relatie tot de verwachte ontwikkeling van de algemene uitkering – in de meerjarenraming rekening gehouden via stelposten. Zo wordt voorkomen dat voorspelbare ontwikkelingen leiden tot overschrijdingen van de begroting. 2. Risico’s – onzekere gebeurtenissen met gevolgen voor de gemeente – worden in beeld gebracht en gekwantificeerd. Het risicoprofiel wordt opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen & risicobeheersing van de begroting of de jaarrekening. Risico’s die worden opgenomen in het gemeente brede risicoprofiel (weerstandsvermogen risico’s) voldoen aan de volgende criteria (conform Nota financieel beleid 2022): a) b)

Risico’s met een kans percentage van tussen de 20% en 80% in combinatie met een onzekere maar mogelijke financiële impact van € 100.000 en hoger; Risico’s met een kans percentage van 80% en hoger worden als zekerheden beschouwd en moeten, mits de financiële impact redelijkerwijs en onderbouwd te schatten is, niet als risico worden opgenomen maar worden verwerkt in de begroting. Als het echter een onzekere en sterk uiteenlopende of variabele financiële impact heeft, die mogelijk € 100.000 en hoger uit kan vallen, wordt het opgenomen als weerstandsvermogen risico.

Risicomanagement is geen exacte wetenschap, maar draait om beredenering en inschatting. Risico’s zijn alom aanwezig en verbonden met alles dat we doen, maar niet alle risico’s zijn ook wezenlijk van invloed op het weerstandsvermogen. Voor de weerstandsvermogen toets worden alleen risico’s met substantiële financiële gevolgen opgenomen in het risicoprofiel (gespecificeerd in de Nota financieel beleid 2022 artikel 39). Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit twee componenten: -

de beschikbare weerstandscapaciteit – hoeveel middelen zijn er beschikbaar om risico’s op te vangen én

de benodigde weerstandscapaciteit – hoeveel middelen zijn er nodig om de geïdentificeerde risico’s op te kunnen vangen

De weerstandsfactor zoals berekend voor de begroting 2023 is als volgt: bedragen x 1.000 Weerstandsvermogen is

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

62.628

14,3

4.384

Zoals verwoord in de Nota financieel beleid moet het weerstandsvermogen minimaal 1,0 zijn. Op het moment van opstellen van deze paragraaf is de weerstandsfactor 14,3 en krijgt daarmee de classificatie “uitstekend”. In de jaarstukken 2021 kwam de weerstandsfactor uit op 18,5. De beschikbare en benodigde weerstandscapaciteit worden hierna individueel toegelicht. Per 1 januari 2022 is de Nota financieel beleid in werking getreden. Met de invoering van dit beleid is de berekening van zowel de beschikbare als de benodigde weerstandscapaciteit aangescherpt. Het historische verloop van de verschillende onderdelen van het weerstandsvermogen zal daarom een

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 85 vertekend beeld geven. Dit is toegelicht in de vorige paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing (jaarstukken 2021).

3.2.3 Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen er beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De huidige beschikbare weerstandscapaciteit, inclusief het verloop vanaf begroting 2022 ziet er als volgt uit: Beschikbare weerstandscapaciteit Totaal reserves Uitgezonderd: reserve Covid-19* Onbenutte belastingcapaciteit Algemene reserve Onvoorzien Prognose jaarrekeningresultaat (t.t.v. jaarstukken) Prognose saldo lopend begrotingsjaar (t.t.v. begroting) Totaal

begroting 2022 69.523 -1.200 15.689 n.v.t. 100 n.v.t. n.v.t. 84.112

bedragen x 1.000 jaarstukken begroting 2021 2023 n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. 62.632 61.535 100 100 1.587 993 64.319 62.628

Ten opzichte van het vorige meetmoment (de jaarstukken 2021) is de totale beschikbare weerstandscapaciteit zo’n € 1,7 miljoen afgenomen. Het jaarrekeningresultaat is van invloed op de algemene reserve: het komt, afhankelijk van het resultaat, ofwel ten laste ofwel ten gunste van de algemene reserve. Omdat de beschikbare weerstandscapaciteit nagenoeg volledig uit de algemene reserve bestaat, heeft een schommeling in die algemene reserve een directe invloed op het weerstandsvermogen. Om zo betrouwbaar mogelijk het weerstandsvermogen te toetsen, is het daarom noodzakelijk waar mogelijk rekening te houden met invloeden op de algemene reserve. Bij het opstellen van de begroting wordt om die reden de prognose van het saldo van het lopend begrotingsjaar (stand Voorjaarsnota) opgenomen in de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit. Potentiële weerstandscapaciteit De potentiële weerstandscapaciteit is niet direct beschikbaar maar geeft aan welke ruimte er is om de beschikbare weerstandscapaciteit te verhogen. Het verhogen van de beschikbare weerstandscapaciteit is ‘één van de knoppen’ waar, onder andere voor grote opgaven, aan gedraaid zou kunnen worden om het weerstandsvermogen te verhogen.

Potentiële weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit Incidentele begrotingsruimte (t.t.v. begroting) Totaal

Begroting 2022

n.v.t.*

bedragen x 1.000 jaarstukken begroting 2021 2023 64.319 62.628 15.579 18.499 1.000 79.898 82.127

* De potentiële weerstandscapaciteit is in de jaarstukken 2021 voor het eerst opgenomen, conform de Nota financieel beleid 2022.

3.2.4 Benodigde weerstandscapaciteit - risicoprofiel De benodigde weerstandscapaciteit heeft betrekking op het bedrag dat nodig is om de geïdentificeerde risico’s financieel af te dekken. Aan de hand van de individuele kwantificering van de

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 86 risico’s die uit de risicogesprekken zijn voortgekomen, zijn de risico’s gesimuleerd. De simulatie is gebaseerd op de Monte-Carlomethode en wordt softwarematig uitgevoerd. Om het bedrag voor de benodigde weerstandscapaciteit op basis van het risicoprofiel vast te stellen, houden we de in Nederland gebruikelijke norm aan van het in 90% van de scenario’s kunnen afdekken van de risico’s. In het huidige risicoprofiel komt dat neer op afgerond € 4,4 miljoen: Zekerheidspercentage 10% 25% 50% 75% 80% 90% 95% 99%

Bedrag € 906.152 € 1.431.501 € 2.242.355 € 3.272.984 € 3.552.538 € 4.383.607 € 5.162.948 € 6.758.375

Benodigde weerstandscapaciteit Totaal

begroting 2022 3.928

bedragen x 1.000 Jaarstukken begroting 2021 2023 3.483 4.384

In bovenstaande tabel wordt het verloop van de benodigde weerstandscapaciteit geschetst. Ten opzichte van het vorige risicoprofiel is de benodigde weerstandscapaciteit met ongeveer € 900.000 toegenomen tot een saldo van afgerond € 4.384.000. Deze toename van de benodigde weerstandscapaciteit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een drietal nieuwe risico’s die in de top 10 staan en de gezette stappen in de vertaling van projectenrisico’s naar weerstandsvermogen risico’s: -

De Continue doorontwikkeling van integraal risicomanagement en de economische en maatschappelijke onzekerheden, zoals de loon -en prijsontwikkelingen en de krapte op de arbeidsmarkt, leiden tot een drietal nieuwe risico’s die in de top 10 staan, te weten: R261 Verhoging energielasten gemeente Hilversum, R262 Mogelijke prijsstijgingen inzake aanbestedingen archief -en parkeersysteem, R218 Projectenkalender informatiemanagement staat onder druk. De ontwikkelingen die in verband staan met de gemeentelijke grondexploitatie (GREX) zijn de afgelopen periode nader uitgewerkt en projectirisico’s zijn vertaald naar weerstandsvermogen risico’s. met een financiële verzwaring van dit risico als gevolg. Zie risico R206 Ontwikkelingen GREX.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 87 Een volledig overzicht van de risico’s die betrokken zijn bij het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit is terug te vinden in bijlage 6.2 “Benodigde weerstandscapaciteit risicoprofiel”.

3.2.5 Top 10 risico's De afzonderlijke risico’s maken ieder een specifiek deel uit van de totaal benodigde weerstandscapaciteit: het ene risico heeft een grotere invloed dan het andere. Het onderstaande overzicht toont de tien grootste risico’s van het huidige risicoprofiel met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit (van grootste naar kleinste invloed). Veranderingen in de top 10 ten opzichte van het vorige risicoprofiel kunnen zowel het gevolg zijn van een gewijzigde individuele risico kwantificering, als van de veranderde totaal samenstelling van het risicoprofiel. Naast de in onderstaande top 10 opgenomen risico’s is het van belang om bewust te blijven van de onzekere tijden waar we ons in bewegen. In deze begroting zijn, daar waar mogelijk, de budgetten opgenomen naar de meest recente inzichten en prijsontwikkelingen. Echter is de onzekerheid groot en zijn niet alle risico’s nu te kwantificeren. Top 1

Risico Nr. R100

Invloed (%) 17,7%

Risico BUIG - Negatief saldo inkomsten-uitgaven bijstand

R206

13,4%

Ontwikkelingen in de Grex (geconsolideerd risico)

R261

11,7%

Verhoging energielasten gemeente Hilversum

R103

9,2%

Tegenvallende uitkering gemeentefonds (AU)

R184

8,2%

Het niet halen van taakstellende bezuinigingen Welzijn en Zorg

R99

8,1%

Meer gebruik van voorzieningen WMO

R98

Meer gebruik van voorziening Jeugdzorg

R262

4,2%

Mogelijke prijsstijgingen aanbestedingen archief -en parkeersysteem

R257

4,2%

Minder inkomsten lokale belastingen - uitstel betaaltermijnen en faillissementen

R218

2,8%

Projectenkalender informatiemanagement staat onder druk

14,5%

Diverse

Overige

3.2.6 Toelichting risicoprofiel Zoals eerder genoemd is risicomanagement geen exacte wetenschap maar draait om beredenering en inschatting. Een risicoprofiel is altijd een momentopname en aan verandering onderhevig. Ten tijde van het opstellen van de begroting 2023 en het voorliggende risico profiel, is er sprake van diverse economische en maatschappelijke onzekerheden die op termijn mogelijk van invloed kunnen zijn op de uitvoering van het gemeentelijk beleid. Deze onzekerheden zijn op dit moment nog niet als concrete risico’s te vatten en zijn om deze reden niet betrokken bij de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Het huidige weerstandsvermogen van 14,3 biedt echter een ruime buffer waardoor eventuele aanvullende tegenvallers naar verwachting grotendeels binnen de huidige beschikbare weerstandscapaciteit kunnen worden opgevangen. Onderstaand een korte toelichting op de belangrijkste economische en maatschappelijke ontwikkelingen op dit moment die op termijn mogelijk een direct of indirect van invloed kunnen zijn op de uitvoering van ons beleid. - Covid-19 – Covid-19 is niet weg, maar de coronamaatregelen zijn op dit moment niet meer van kracht en het gewone leven kan weer worden opgepakt. Hilversum heeft een aparte reserve ingesteld om de risico’s als gevolg van Covid-19 op te kunnen vangen en er wordt

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 88

regelmatig getoetst of de hoogte van deze reserve toereikend is. Naar verwachting wordt deze reserve, gezien de huidige ontwikkelingen, per 31 december 2022 opgeheven. Inflatieontwikkeling – De inflatie is de afgelopen maanden fors toegenomen en daarmee ook de loon-, prijsindexaties en bouwkosten. De inflatieontwikkeling is op dit moment een onzekere factor. De mogelijke (financiële) risico’s zijn daarom slechts ten dele opgenomen in deze risicoparagraaf. Arbeidsmarkt – Het is in de huidige arbeidsmarkt moeilijker om invulling te vinden voor openstaande vacatures, zowel voor vaste fucties als tijdelijke inhuur. Dit brengt het risico met zich mee dat problemen kunnen ontstaan bij de werkzaamheden die uitgevoerd moeten worden om onze ambities te realiseren. Oorlog in Oekraïne - Het aantal vluchtelingen uit Oekraïne in Nederland stijgt al meerdere maanden en ook Hilversum vangt ook vluchtelingen uit Oekraïne op. Tot op heden is het uitgangspunt dat het kabinet de kosten die gemaakt worden door gemeenten integraal vergoedt. Om deze reden is de opvang van Oekraïnse vluchtelingen nu niet als financieel risico gedefinieerd in de risicoparagraaf. Opvangcapaciteit vluchtelingen - Naast de opvangcapaciteit voor vluchtelingen uit Oekraïne, staat ook de reguliere asielopvang flinke druk.

De huidige opvangcapaciteit die het het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA) biedt om deze mensen te kunnen blijven opvangen is niet altijd voldoende. De staatssecretaris heeft daarom een beroep gedaan op alle gemeenten om te helpen met een betere spreiding van asielzoekers. Tot op heden worden de door Hilversum gemaakte kosten 1 op 1 verekend met het COA en leidt de opvang niet tot directe extra kosten voor Hilversum. Om deze reden is de opvang van vluchtingen, bij het opstellen van deze begroting, niet als financieel risico gedefinieerd in deze risicoparagraaf.

3.2.7 Financiële Kengetallen Het BBV schrijft sinds 2015 voor dat in de paragraaf Weerstandsvermogen zes kengetallen worden opgenomen. De kengetallen zullen in samenhang worden beoordeeld, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een beeld geven van de financiële positie van de gemeente. De financiële positie is geen doel op zich maar moet altijd worden bekeken in samenhang met de totale maatschappelijke opgave van de stad. Het te bereiken maatschappelijke rendement en de bijdrage aan de inhoudelijke beleidsdoelstellingen zijn hierbij van evident belang. De financiële positie is ondersteunend aan het afwegingsproces en moet het bestuur helpen verantwoorde keuzes te kunnen maken voor de (middel)lange termijn. Van de Provincie Noord-Holland is een handreiking ontvangen om de kengetallen te kwalificeren aan de hand van signaleringswaarden die afkomstig zijn van de stresstest voor 100.000+ gemeenten. De signaleringswaarden hebben de volgende indeling: Ref.

Kengetal

1 2 3 4 5 6

netto schuldquote netto schuldquote gecorr. voor verstr. leningen solvabiliteitsratio grondexploitatie structurele exploitatieruimte belastingcapaciteit

Categorieën A B <90% 90-130% <90% 90-130% >50% 20-50% <20% 20-35% >0% 0% <95% 95-105%

C >130% >130% <20% >35% <0% >105%

Omdat normering in eerste instantie door de gemeente zelf dient plaats te vinden, wordt aan de categorieën door de provincie geen normering gegeven. Wel meldt de provincie dat over het algemeen kan worden gesteld dat categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 89 Voor de gemeente Hilversum zien de kengetallen er als volgt uit: Ref.

Kengetal

1 2 3 4 5 6

netto schuldquote netto schuldquote gecorr. voor verstr. leningen solvabiliteitsratio grondexploitatie structurele exploitatieruimte belastingcapaciteit

Verloop van de kengetallen JS2021 B2022 B2023 74% 89% 73% 67% 81% 66% 22% 19% 23% 2% -1% 1% 0,8% 1,3% 3,4% 102% 100% 93%

B2024 79% 72% 24% 2% 5,4% 95%

B2025 75% 69% 27% -1% 6,3% 97%

B2026 89% 83% 27% 0% 2,5% 99%

1. Netto schuldquote Betekenis. De netto schuldquote geeft inzicht in de mate waarin de schuldenlast drukt op de exploitatie. De netto schuldquote is het percentage van de netto schuld ten opzichte van de jaarlijkse inkomsten van de gemeente. Het percentage dat hieruit voortkomt, geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie. Voor dit kengetal geldt: hoe lager, hoe beter. Beoordeling. Het percentage bedraagt 73% in 2023 en valt daarmee in de categorie ‘minst risicovol’. In de jaren 2024-2026 is een wisselende reeks te zien. In de komende jaren valt dit kengetal nog steeds in de categorie ‘minst risicovol’, maar verschuift in 2026 richting de grens van categorie B. Dit wordt veroorzaakt doordat de inkomsten in de jaarschijf 2026, waartegen in dit kengetal de schuldenlast wordt afgezet, veel lager uitvallen dan de jaren ervoor. Dit betreft de terugval van de algemene uitkering in 2026, ook wel bekend als het ‘Ravijn 2026’. Tussen het Rijk en de VNG wordt overleg gevoerd om het geschil over dit financiële ravijn te beslechten. Bij de beoordeling laat het college daarom het jaar 2026 buiten beschouwing en beoordeelt dit kengetal als goed. 2. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Betekenis. Dit kengetal verschilt maar op één punt van het vorige: in dit kengetal worden uitgeleende gelden buiten beschouwing gelaten.

Die komen immers normaal gesproken weer terug naar de gemeente. Bij een groot bedrag aan uitgeleende gelden zal het percentage lager (lees: gunstiger) uitvallen dan het percentage onder 1 hierboven. Hilversum heeft een bedrag van € 20,1 miljoen aan leningen uitstaan, waarvan de uitstaande vordering op GEM Crailo B.V. van € 16,1 miljoen de grootste is. Daarnaast heeft de gemeente leningen verstrekt aan onder andere Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (€ 3,6 miljoen voor diverse fondsen), en het restauratiefonds (€ 1 miljoen). Ook voor dit kengetal geldt: hoe lager, hoe beter. Beoordeling. Dit kengetal valt met 66% logischerwijs lager uit dan het vorige en bevindt zich in dezelfde ‘minst risicovol’ categorie. De ontwikkeling van dit kengetal laat hetzelfde verloop zien als de netto schuldquote. 3. Solvabiliteitsratio Betekenis. De solvabiliteitsratio geeft aan in welke mate het bezit van de gemeente is gefinancierd met eigen vermogen, of, anders gezegd, in welke mate het bezit is afbetaald. Het kengetal geeft aan of de gemeente, als de nood aan de man komt, met de opbrengst van de bezittingen haar schulden kan aflossen. Voor dit kengetal geldt: hoe hoger, hoe beter. Solvabiliteit is in de private sector van groter belang dan in de publieke sector. Dit komt omdat het voor de private sector een basis is waarop o.a. de leencapaciteit wordt bepaald.

Bij publieke organisaties is dat niet het geval. Het college hecht daarom meer waarde aan het kengetal netto schuldquote. Dat kengetal geeft aan in hoeverre de rentelasten en aflossingen binnen de exploitatie kunnen worden opgevangen. Om die reden beschouwen we de solvabiliteitsratio van minder belang en kijken we vooral naar het kengetal netto schuldquote. Beoordeling. Het percentage in deze begroting is 23% en het kengetal valt daarmee in categorie B. Daarbij geldt dat dit kengetal enigszins geflatteerd is doordat Hilversum haar balans relatief

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 90 conservatief gewaardeerd heeft. De activa (het bezit) op de balans is op basis van de historische kostprijs gewaardeerd en daardoor lager gewaardeerd dan de waarde die het nu vertegenwoordigt. Doordat veel activa (het bezit) te laag gewaardeerd is, valt ook automatisch het eigen vermogen te laag uit. Aangezien dit de basis is voor het kengetal, valt dit kengetal altijd te laag (ongunstiger) uit. De solvabiliteit, het minder representatieve kengetal voor een gezonde financiële huishouding van gemeenten, wordt daarom in combinatie met de ratio weerstandsvermogen beoordeeld. Het streven is om categorie B als minimale norm te stellen voor beide individuele ratio’s maar hierbij vooral te kijken naar de onderliggende verhouding. Als de solvabiliteitsratio bijvoorbeeld onvoldoende is en de ratio weerstandsvermogen matig, dan zal de normering van het kengetal financiële verplichtingen onvoldoende zijn. Als de solvabiliteitsratio onvoldoende is en de ratio weerstandsvermogen ruim voldoende, dan zal de normering van het kengetal financiële verplichtingen toch voldoende kunnen zijn. De solvabiliteitsratio is voor de jaren 2023 tot en met 2026 boven de 20%, valt daarmee in categorie B en wordt daarmee beoordeeld als goed.

Aangezien de weerstandsratio als “uitstekend” te kwalificeren valt, beoordeelt het college de uitkomst van de solvabiliteitsratio in samenhang met de weerstandsratio samenhang als goed. 4. Kengetal grondexploitatie Betekenis. Dit percentage is de uitkomst van de vergelijking van de waarde van onze grondexploitaties met de jaarlijkse inkomsten van de gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Hoe lager dit percentage is, hoe minder risico de gemeente loopt. Een negatief kengetal betekent dat er op dat moment geen boekwaarde is die moet worden terugverdiend door verkoop van grond en dat de gemeente volgens de actuele kaders geen risico loopt op de voorraden grond. Beoordeling. De hoogte van dit kengetal voor Hilversum bedraagt 1% en ligt ruim onder het percentage van 20%, die in de handreiking van de provincie als meest gunstige wordt beoordeeld. Ook in de jaren 2024-2026 toont het kengetal een nagenoeg zelfde verloop. In 2025 is het kengetal negatief omdat er eind 2025 naar verwachting meer opbrengsten zijn verantwoord dan kosten. 5. Structurele exploitatieruimte Betekenis.

De structurele exploitatieruimte geeft aan in hoeverre de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken. Anders gezegd, een percentage van 0 of hoger geeft aan dat Hilversum geen structurele kosten dekt met incidentele inkomsten. Beoordeling. Het kengetal schommelt in 2023-2025 tussen de 3% en 6%, maar zakt in 2026 terug naar 2,5%. Het kengetal is goed zolang het niet negatief is. Een negatief getal betekent immers dat structurele lasten ten dele met incidentele baten worden gedekt. Het gevaar daarvan is dat, als die incidentele inkomsten wegvallen, er een gat in de begroting en jaarrekening kan ontstaan. De terugval in 2026 wordt weer veroorzaakt door de lagere algemene uitkering in dat jaar. 6. Belastingcapaciteit Betekenis. Dit kengetal geeft aan hoe de gemiddelde woonlasten in Hilversum zich verhouden tot de landelijk gemiddelde woonlasten. Tot de woonlasten worden gerekend de onroerendezaakbelasting, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Beoordeling. Voor 2023 ligt de uitkomst op 93%. Dat betekent dat de gemiddelde lasten in Hilversum onder het landelijk gemiddelde liggen. Dit is mede het gevolg van een wijziging in de berekening van de gemiddelde landelijke woonlasten door COELO, die nog niet is doorgevoerd in de berekening van de gemiddelde woonlasten voor onze gemeente.

Tot voorheen werden de gemiddelde woonlasten

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 91 berekend op basis van zowel huur- als koopwoningen. De gemiddelde WOZ-waarde van koopwoningen geeft echter een beter beeld van de gemiddeld betaalde OZB. Het COELO gaat voor het landelijke gemiddelde voortaan daarom alleen uit van deze waarde. De berekening van de gemiddelde lasten in Hilversum is echter nog niet aangepast aan die nieuwe methode. De over het algemeen lagere WOZ-waarde van huurwoningen drukt de berekende gemiddelde woonlasten voor onze gemeente daarom omlaag ten opzichte van het landelijke gemiddelde. De berekening van de gemiddelde woonlasten in Hilversum zal vanaf de eerstvolgende begroting (begroting 2024) worden aangepast aan de methode van het landelijke gemiddelde. Aan het verloop in de jaren 2024 tot en met 2026 kan nu nog weinig betekenis ontleend worden. In dit kengetal worden het OZB-tarief, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing vergeleken met het landelijk gemiddelde. Naast het eerder genoemde verschil in berekeningsmethodiek voor beide gemiddelden, wordt voor het landelijk gemiddelde voor alle jaren het gemiddelde tarief uit 2022 aangehouden. De ontwikkeling van het landelijke gemiddelde kan namelijk niet vooraf voorspeld worden. Bij de beoordeling gaat het college uit van het begrotingsjaar 2023 en kwalificeren de uitkomst als goed.

Algeheel oordeel Het BBV schrijft voor: “een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie”. Volgens de nota van toelichting bij het wijzigingsbesluit is het aan het college van burgemeester en wethouders om die beoordeling te geven. Alle kengetallen worden beoordeeld als goed. In combinatie met het weerstandsvermogen, dat als uitstekend wordt beoordeeld, laat dit zien dat de gemeente Hilversum een degelijke financiële positie heeft. De gemeente Hilversum wil haar financiële positie op orde hebben. Hiertoe stelt het college als randvoorwaarden een sluitende begroting, gedegen risicomanagement en een robuuste algemene reserve, waarbij de lasten voor de burger zo min mogelijk stijgen. Op basis van de in deze begroting opgenomen cijfers beoordeelt het college de “onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie” als goed.

PROGRAMMABEGROTING 2023 GEMEENTE HILVERSUM | 92

3.3 Onderhoud kapitaalgoederen 3.3.1 Inleiding In deze paragraaf beschrijven we het beheer en onderhoud van onze gemeentelijke kapitaalgoederen. Deze paragraaf “onderhoud kapitaalgoederen” dient conform het Besluit Begroting en Verantwoording, artikel 12, lid 2 informatie te geven over het actuele beleidskader, het kwaliteitsniveau en de maatregelen waarmee een kapitaalgoed gedurende de levensduur op een bepaald kwaliteitsniveau wordt gehouden. De uitgaven voor onderhoud worden in de begroting opgenomen en/of er wordt voor onderhoud via de begroting een onderhoudsvoorziening opgebouwd. Om te zorgen voor een compleet beeld over de stand van zaken rondom kapitaalgoederen, gaan wij in deze paragraaf ook in op de maatregelen die gaan over het investeren in kapitaalgoederen. Met het beheer en onderhoud van - en de investeringen in - de kapitaalgoederen is een groot bedrag gemoeid. Ooit nieuw aangelegd, verdienen kapitaalgoederen goed onderhoud. Op deze wijze kunnen we de in het verleden gedane investeringen optimaal laten renderen. Kapitaalgoederen zijn meer dan alleen een statisch object. Met bruggen, tunnels wegen en fietspaden leveren we onder meer een bijdrage aan het thema bereikbaarheid. Zo leveren parken en speeltoestellen een bijdrage aan thema’s als recreatie, biodiversiteit, sport en ontspanning.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Hilversum&id=4df98857-7295-4776-97e1-e5ab9afb76ab