Programma Groen Jaarplan 2024

Programma Groen Jaarplan 2024 Subtitel

Inhoudsopgave Jaarplan 2024 ..........................................................................................................................................2 Inleiding ...............................................................................................................................................2 Projecten .............................................................................................................................................2 Communicatie .....................................................................................................................................4 Financiën .............................................................................................................................................4 Monitoring...........................................................................................................................................5 Andere projecten en het Programma Groen.......................................................................................5 Bijlage 1 Monitoringsoverzicht Programma Groen .................................................................................7

1

Jaarplan 2024 Inleiding Bij vaststelling van het Programma Groen Hilversum 2040 is gelijktijdig het Uitvoeringsprogramma Programma Groen 2023-2026 vastgesteld. In de begroting is budget opgenomen voor de uitvoering van het Programma Groen Hilversum 2040. In het uitvoeringsprogramma Programma Groen staan projecten beschreven die bijdragen aan de doelen van het Programma Groen. Voor die projecten is een planning opgesteld, op basis van het beschikbare budget, planning van de teams Beheer en Onderhoud, Voorbereiding en Uitvoering en Ruimtelijke Kwaliteit en de planning van partners buiten de gemeente. Omdat planningen en uitvoeringskosten aan veranderingen onderhevig zijn en omdat vanuit het Programma Groen wordt gekeken of kan worden meegelift op andere projecten, programma's of ontwikkelingen, wordt jaarlijks terug- en vooruitgekeken op de uitvoering van het Programma Groen. In 2023 is voortvarend gestart met de uitvoering van het Programma Groen. Vanuit het uitvoeringsprogramma werd gestart met de vergroening speelplekken: na intensieve buurtparticipatie zijn de ontwerpen klaar voor uitvoering. De twee andere projecten, Kwaliteitsimpuls Oude Haven en Natuurverbinding Laapersveld, zijn opgestart, maar deze hebben een langere doorlooptijd.

Ook in het werk buiten van de teams Voorbereiding en Uitvoering en Beheer, Onderhoud en Installaties is de invloed van het Programma Groen zichtbaar. Inwoners reageerden enthousiast door in drie maanden tijd 47 groeninitiatieven en -ideeën in te dienen. De groeninitiatieven zijn divers en dragen bij aan één of meer van de drie doelen van Programma Groen. Communicatie speelt een belangrijke rol binnen het Programma Groen. Het afgelopen jaar is er onder de paraplu ‘Groen in Beweging’ veel inzet geweest op communicatie en participatie, bij zowel projecten als programma brede onderwerpen. In 2023 is een start gemaakt met de monitoring van het Programma Groen. Samen met het team van Datagedreven werken zijn de mogelijkheden van de gemeentelijke data verkend en doorontwikkeld. Ook is een aantal ecologische onderzoeken gestart. Een groene transformatie van onze leefomgeving gaat ook over gedrag en dat zullen we samen met inwoners en ondernemers moeten doen. Partners in de stad zoals bijvoorbeeld Hilversum100 en IVN en groene buurtcomités stimuleren de beweging van onderaf met inspirerende voorbeelden en praktische hulp. Een beoogd duurzaamheidscentrum kan hier ook een bijdrage aan leveren. Daarnaast is van groot belang dat kinderen en jongeren in aanraking komen met belangrijke thema's als natuur, water en klimaat.

Uit onderzoek blijkt dat kinderen steeds meer vervreemd raken van natuur terwijl kinderen die zich verbonden voelen met natuur, zich gezonder en gelukkiger voelen. Daarnaast zorgen betrokken kinderen beter voor de natuur. In 2024 wordt op dezelfde voet doorgegaan met het Programma Groen. Vanuit de monitoring van het Programma Groen zullen de eerste resultaten komen. Eigen projecten zullen worden afgerond en opgestart en er zijn budgetten beschikbaar die worden ingezet bij andere projecten die daardoor meer kunnen bijdragen aan de doelen van het Programma Groen. Een aantal groeninitiatieven wordt verder uitgewerkt en uitgevoerd.

Projecten Ten opzichte van het Uitvoeringsprogramma Programma Groen 2023-2026 zijn er twee belangrijke verschuivingen. Rondom het project Natuurverbinding Raabos-Raaweg spelen diverse plannen en ontwikkelingen. De ontwikkeling van de Puiklocatie aan de Raaweg is afgestemd op het project uit het Programma Groen en volgt zijn eigen planning. Voor het Sportpark Loosdrecht vindt een 2

onderzoek plaats m.b.t. de huidige capaciteitsvraag en de toekomstige inrichting voor alle gebruikers. Ook hier vindt afstemming plaats met het project natuurverbinding. Tot slot ontwikkelt de bewonersgroep de Groene Meren een visie op het gehele gebied vanaf de Bonifatiuslaan tot aan de Oud-Loosdrechtsedijk. Voor het project Natuurverbinding Raabos-Raaweg moet er eerst meer duidelijkheid zijn over de gevolgen van deze ontwikkelingen en plannen. De voorbereiding en uitvoering van dit project wordt daarom naar 2025 verplaatst. De herinrichting van het buurtpark Neuweg wordt daarentegen naar voren gehaald. Om het buurtpark na het verwijderen van het tijdelijke schoolgebouw direct te kunnen herinrichten wordt de planvorming na de zomer van 2024 gestart. Komend jaar gaan we met Steenbreek en ons groene netwerk in de stad, waaronder partners zoals Hilversum100, gericht aan de slag met verminderen van zinloze verharding. Dit gaat niet alleen om tegels wippen uit de openbare ruimte, maar ook uit particuliere tuinen die een groot oppervlak beslaan van Hilversum. Door het verwijderen van de tegels maken we ruimte voor groen en kan water beter de grond in en dat komt ten goede aan de bodem en ontlast het riool. .

In het kader van 600 jaar Hilversum en naar aanleiding van het succes van de uitdeelactie van boompjes voor inwoners in 2023 is aan de projecten een nieuwe uitdeelactie toegevoegd: 600 boompjes voor inwoners van Hilversum. Project 1. Vergroenen 6 speelplekken 2023

2. Kwaliteitsimpuls Oude Haven 3. Natuurverbinding Laapersveld 4. Vergroenen 6 speelplekken 2024

Budget Programma Groen € 200.000

€ 971.000

Toelichting Uitvoering 6 speelplekken 2023 Lutherhof: aanbesteed, uitvoering Q1 2024 Hoviusstraat: aanbesteed, uitvoering Q1 2024 Klavermeent: aanbesteed, uitvoering Q1 2024 Zevenbergen: aanbesteed, uitvoering Q1 2024 Ruitersweg: aanbesteed, uitvoering Q1 2024 Goudwespmeent: voorlopig ontwerp gereed, uitvoering Q2 2024. Naar voren gehaald als vervanging van Mgr.v.d. Weteringstraat. Planfase

€ 156.000

Uitvoering afgestemd op aanleg Plan Huijdecopersweg, vooralsnog 2024 Q2

€ 200.000

Locaties op basis van planning Team Beheer en Onderhoud. Voor 2024 staan de volgende speelplekken op de planning voor vervanging en vergroening: 1. Mgr. v.d. Weteringstraat t.h.v. no.7 (doorgeschoven vanuit 2023) 2. Laanstraat - Kruissteeg 3. Willibrorduslaan 2-12 4. Willibrorduslaan 31 5. Sint Annastraat 6. Dr.P.J.H. Cuypersplein

3

5. Ecologische verbindingen in de stad versterken 6. Koele plekken

€ 100.000

Plantsoen Eemnesserweg en plantsoen Schuttersweg. Budget wordt toegevoegd aan budgetten investeringsprogramma en Beheer en Onderhoud.

€ 200.000

7. Biodiverse vijvers 8. Natuurinclusieve maatregelen 9. Neuwegpark

€ 130.000

Budget wordt toegevoegd aan lopende projecten, primair te besteden in de meest versteende buurten. Budget wordt toegevoegd aan vervangingsbudget voor beschoeiingen. Maatregelen worden zoveel mogelijk afgestemd op beheer gemeentelijke gebouwen.

€ 530.000

Tijdelijke locatie Paulusschool in buurtpark Neuweg leidt tot vervroegde start van de planvorming voor herinrichting van het buurtpark.

10. Verwijderen zinloze verharding 11. Stimuleren groeninitiatieven 12. Uitdeelactie 600 boompjes

€ 100.000

Steenbreekcampagne en waar mogelijk ook te combineren met groene bewonersinitiatieven.

€ 49.000

Huidige regeling aanpassen op basis van evaluatie, verder oppakken lijst aanmeldingen 2023.

€ 21.000

Inwoners kunnen inschrijven voor een inheems boompje voor in de eigen tuin. De aangeboden soorten zullen worden gekozen op basis van beschikbaarheid en op basis van geschiktheid voor een kleine stadstuin.

€ 200.000

Communicatie Het informeren en stimuleren van de inwoners, instanties en ondernemers van Hilversum onder de vlag “Groen in Beweging” blijft ook in 2024 een belangrijke pijler van het Programma Groen. Daarom wordt een deel van het exploitatiebudget ingezet voor capaciteit vanuit het communicatieteam. Naast actuele informatie op de website Bouwen aan Hilversum en de nieuwsbrief “Groen in Beweging” staan er voor 2024 drie communicatiecampagnes gepland met (onder voorbehoud) de thema's: • Tegel eruit, groen erin! • Natuurinclusief bouwen en verduurzamen • De onderhoudsvrije groene tuin

Financiën Het budget voor de projecten van 2024 is naar verwachting toereikend. De uitvoering van de geplande projecten in 2024 is conform de vastgestelde reservering in de begroting. Omdat de projecten van 2023 niet voor 1 januari 2024 zijn uitgevoerd zijn er voor 2024 nog geen kapitaalslasten voor het programma Groen. Dit bedrag van € 21.000 zal worden toegevoegd aan het exploitatiebudget van het Programma Groen en worden besteed aan een uitdeelactie van 600 boompjes in het kader van 600 jaar Hilversum. Verder is de verdeling van het exploitatiebudget conform het financiële overzicht dat is vastgesteld met het Programma Groen. Voor 2025 moet rekening gehouden worden met inflatie en toenemende uitvoeringskosten. Dit zal in de voorjaarsnota 2024 worden opgenomen. Ook in 2024 zullen subsidies worden aangevraagd voor projecten uit het Programma Groen. Voor de grotere projecten wordt daarbij ook nadrukkelijk gekeken naar Europese subsidies.

4

Monitoring De doelen van programma groen worden met de volgende indicatoren gemonitord. Voor monitoring wordt gebruik gemaakt van gemeentelijke data. Daarnaast is in 2021 in het kader van de Groene Stad Challenge op verschillende indicatoren een 0-meting gedaan op basis van luchtfoto’s. Dit is de basis voor de monitoring van de doelen Biodiversiteit vergroten en Klimaatbestendig inrichten. Voor het doel Bijdrage van groen aan vitaliteit wordt gebruik gemaakt van de Hilversum monitor. Jaarlijks wordt op onderstaande indicatoren gemonitord. Voor sommige indicatoren zal pas over een aantal jaar een duidelijk verschil zichtbaar zijn. De indicatoren afstand tot koelte en schaduw op fiets en wandelroutes zullen elke raadsperiode geëvalueerd worden omdat bomen een langzame groei kennen. Doel

Thema

Kwaliteit van groen

Kwantiteit aan groen

Hittestress en Koelte

Beleving van groen Toegang tot groen

Indicator toename boomkroonvolume toename score verdeling van grijs vs groen en blauw verhouding lage, middelhoge, en hoge vegetatie toename gemiddelde gezondheid van het groen toename populatiegroottes urbane vogelsoorten toename vegetatie distributiescore toename m2 openbaar groen binnen de bebouwde kom per inwoner toename m2 groen per inwoners toename % groen van totaaloppervlak per buurt toename boomkroonbedekking afname oppervlakte waar afstand tot groene koele plekken meer dan 300 m is. toename % groen van totaaloppervlak per buurt toename schaduw op belangrijke fiets/wandelroutes afname last van hitte op warme dagen toename positieve houding tegenover natuurlijk ogend (dus minder intensief beheerd) openbaar groen toename mate waarin groen uitnodigt tot bewegen in de buurt toename tevredenheidsscore aanwezigheid en kwaliteit van groen in eigen buurt

Andere projecten en het Programma Groen Buiten de projecten die staan genoemd in het Uitvoeringsprogramma Groen 2023-2026 is in projecten, investeringsprogramma's en gebiedsagenda's vanuit het Programma Groen inhoudelijk ondersteund, zodat ook die ontwikkelingen bijdragen aan een groen en gezond Hilversum voor mens en dier. Voor 2024 staan 19 uitvoeringsprojecten gepland. In de planvorming is vanuit het Programma Groen inhoudelijke inbreng geleverd. De bijdragen aan de doelen van het Programma Groen variëren van het vergroenen van wegbermen (klimaatadaptatie), het aanbrengen van meer gelaagdheid in beplanting (biodivers inrichten) tot het voor kinderen meer beleefbaar maken van groen.

5

Projecten 2024

Doelen

Trompenbergerweg, Jacobus Pennweg, Van Hengellaan, Chr.de Wetlaan (Trompenberg oost) - verbreden groene bermen Stroeslaan - aanleg wadi in middenberm Comes Oolenstraat, Hertog Aelbrechtstraat en Van Neijenrodestraat - aanplant nieuwe bomen (extra) Sterrelaan - aanplant nieuwe bomen en behoud bestaande goede bomen Lambertus Hortensiuslaan, Van Yssumlaan en De Rijklaan aanbrengen groenvakken bij kruisingen JP Coenstraat, Cornelis Eversenstraat, J. van Galenstraat en Piet Heinstraat - aanplant nieuwe bomen (extra) Eikbosserweg - ecologisch inrichten plantsoen en bermen Arubalaan, Bonairelaan, Curaçaolaan en Surinamelaan verbreden bermen Busken Huetplein - aanleg wadi, biodiverse herinrichting plantsoen Diamantstraat - aanplant extra bomen Wisseloordlaan - aanleg groene bermen en extra bomen 2023 Eemnesserweg - biodiverse herinrichting Groenzone Schuttersweg – Geert van Mesdagweg - biodiverse herinrichting Janseniushof 36-62 - biodivers renoveren plantsoen Erasmuslaan thv garageboxen - biodivers renoveren plantsoen Van Linschotenlaan plantsoen - versterken en biodiverser maken bestaande beplanting Aardjesberg - biodivers renoveren plantsoen Johannes Huslaan bij flat - aanleg wadi (indien mogelijk) en biodiverse herinrichting

6

Bijlage 1 Monitoringsoverzicht Programma Groen Monitoringsoverzicht Programma Groen Doel Thema Indicator

Biodiversiteit stimuleren

Toelichting Hoe groter het kroonvolume van een boom, hoe groter de toename bijdrage van een boom aan biodiversiteit. Van elke boom boomkroonvolume wordt iedere 4 jaar het kroonvolume geïnventariseerd. Deze indicator uit de groene stad challenge geeft aan hoe groen Hilversum/een buurt is en hoeveel water er is. Dit in verhouding tot alle overige bebouwing/wegen. In de score toename score verdeling is een factor gegeven aan de verschillende type groen van grijs vs groen en blauw (hoge, middelhoge, lage vegetatie, water). De factor is gebaseerd op waarden (klimaat, biodiversiteit, gezondheid) die een type vegetatie of water vertegenwoordigt. De score range loopt van 10 tot 410. Deze indicator geeft een basis inzicht in de verhoudingen tussen lage (gras/lage heesters/lage vaste planten), verhouding lage, middelhoge (struiken/plantsoen) en hoge vegetatie middelhoge, en hoge (bomen) per buurt en voor Hilversum in het algemeen. vegetatie Gegevens uit de groene stad challenge worden hiervoor gebruikt. Deze indicator uit de groene stad challenge geeft een indicatie van hoe gezond het openbaar en particulier groen is. Dit is weergegeven met een gemiddelde NDVI score. NDVI (Normalized Difference Vegetation Index) meet de Kwaliteit toename gemiddelde groenheid van planten.

Hiervoor wordt de hoogste score van groen gezondheid van het groen gebruikt van de afgelopen 3 jaar, zodat het effect van seizoen waarin de momentopname gemaakt is geminimaliseerd wordt. Hoe hoger de score hoe gezonder het groen is. Vrijwilligers in Hilversum tellen jaarlijks de urbane vogelsoorten in Hilversum met de meetmethodiek Meetnet Urbane Soorten van SOVON. Groen wat beter in voedsel, toename populatiegroottes vocht, veiligheid en voortplantingsmogelijkheden voorziet, urbane vogelsoorten trekt meer dieren, vogels en insecten aan. Als we in de aankomende jaren een toename zien in het aantal stadsvogels en hun verspreidingsgebieden, kunnen we aannemen dat de biodiversiteit toeneemt in Hilversum. Deze indicator uit de groene stad challenge heeft aan hoe alle vegetatie over Hilversum verdeeld is. De scorerange loopt van 0,25 tot 1.3. Dit gaat om de vegetatie in het openbaar ruimte en in tuinen. Hoe hoger de score hoe toename vegetatie beter de vegetatie over een buurt of plaats verdeeld is. Dit distributiescore cijfer drukt de spreiding van het groen over een buurt of Hilversum uit. De verspreiding van groen is belangrijk voor biodiversiteit, maar ook voor de gezondheid en welzijn van bewoners.

7

toename m2 openbaar Deze indicator uit de groene stad challenge geeft aan groen binnen de bebouwde hoeveel openbaar groen iedere individuele inwoner van kom per inwoner Hilversum/buurt tot zijn beschikking heeft. Deze indicator uit de groene stad challenge geeft aan toename m2 groen per hoeveel particulier en openbaar groen er per iedere Kwantiteit inwoners individuele inwoner van een Hilversum/buurt is. aan groen Een toename van de hoeveelheid groen biedt meer leefruimte voor dieren en planten. En leidt mogelijk tot een toename % groen van meer biodiversiteit. In samenwerking met Datagedreven totaaloppervlak per buurt Werken is een tool ontwikkeld die de hoeveelheid groen in wijken door de jaren heen inzichtelijk maakt. Een toename in boomkroonbedekkingsgraad leidt tot meer toename schaduw en koelte. Dit wordt gebaseerd op het boomkroonbedekkinggraad boomkroonprojectie. Van elke boom wordt iedere 4 jaar het kroonprojectie geïnventariseerd. afname oppervlakte waar De afstand tot koelte analyse wordt elke 4 jaar uitgevoerd afstand tot groene koele voor de evaluatie voor een nieuwe raadsperiode omdat plekken meer dan 300 m is. bomen een langzame groei kennen.

In samenwerking met Datagedreven Werken is een tool Klimaatbestendig Hittestress toename % groen van ontwikkeld die de hoeveelheid groen in wijken door de inrichten en Koelte totaaloppervlak per buurt jaren heen inzichtelijk maakt. toename schaduw op De schaduwanalyse op looproutes wordt elke 4 jaar belangrijke uitgevoerd voor de evaluatie voor een nieuwe raadsperiode fiets/wandelroutes omdat bomen een langzame groei kennen. Jaarlijkse enquêtevraag Hilversum Monitor. De hoeveelheid afname last van hitte op groen in de wijk heeft invloed op hoe inwoners hitte warme dagen ervaren op warme dagen. toename positieve houding tegenover natuurlijk ogend (dus minder intensief Beleving beheerd) openbaar groen Jaarlijkse enquêtevraag Hilversum Monitor Zorgen dat groen van groen toename mate waarin beter bijdraagt groen uitnodigt tot aan onze bewegen in de buurt Jaarlijkse enquêtevraag Hilversum Monitor vitaliteit toename Toegang tevredenheidsscore tot groen aanwezigheid en kwaliteit van groen in eigen buurt Jaarlijkse enquêtevraag Hilversum Monitor

8