Procesevaluatie uitbreiding betaald parkeergebied Hilversum

Duiding Het participatietraject rond de Mobiliteitsvisie 2040 en het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2040 laat zien dat er participatie heeft plaatsgevonden, passend binnen de kaders van het gemeentelijke participatiebeleid, met een brede inzet aan bijeenkomsten en een betrokkenheid van diverse doelgroepen. De gekozen framing van de bijeenkomsten als integraal en langetermijngericht lijkt te hebben bijgedragen aan een relatief beperkte opkomst en herkenbaarheid van de uitbreidingsmaatregel als afzonderlijk thema. Er is geen afzonderlijk participatietraject georganiseerd dat specifiek was gericht op de vraag of, en in welke vorm, uitbreiding van betaald parkeren wenselijk was. Vanuit beleidsmatig perspectief is het logisch om parkeren te behandelen als onderdeel van een bredere mobiliteitsstrategie, omdat een maatregelenpakket in samenhang moet worden gezien om bepaalde doelstellingen te realiseren. Vanuit het perspectief van inwoners en andere belanghebbenden heeft deze aanpak er echter toe geleid dat de stap van participatie over voorgestelde maatregelen naar concrete uitvoering als groot en onverwacht werd ervaren.

Deze constatering raakt aan een bredere vraag over participatie bij integrale beleidsvorming: waar ligt het evenwicht tussen de verantwoordelijkheid van de gemeente om beleidskeuzes expliciet te maken en tijdig te duiden, en de verantwoordelijkheid van de inwoners om zichzelf actief te informeren en deel te nemen aan beschikbare participatiemomenten indien ze invloed uit willen oefenen op deze keuzes? Door de integrale, langetermijngerichte framing van de bijeenkomsten ontstond bij een deel van de belanghebbenden de perceptie dat de participatie tijdens beleidsvorming onvoldoende gericht was. De doorwerking van hoe de gemeente de participatie in dit geval heeft ingericht wordt zichtbaar in de communicatie tijdens de uitvoering.

4.2 Communicatie & participatie tijdens uitvoering Feitelijke reconstructie Na vaststelling van het parkeerbeleid in juli 2023 is gestart met de voorbereiding en uitvoering van de uitbreiding van het betaald parkeergebied. De gemeente heeft over de vaststelling en de inhoud van het parkeerbeleid gecommuniceerd via de gemeentelijke website en het Raadhuis-aan-Huis (RAH) blad. Daarnaast hebben verschillende lokale mediakanalen hierover bericht op basis van een persbericht van de gemeente.

Pagina 22 van 32

Procesevaluatie uitbreiding betaald parkeergebied Hilversum

De uitvoering vond plaats in een aantal fasen. Ongeveer twee maanden voor de invoering van betaald parkeren ontvingen alle adressen uit een uitbreidingsgebied een brief van de gemeente. In deze brief werd toegelicht dat betaald parkeren in het gebied zou worden ingevoerd, waarom het wordt ingevoerd en wat de kosten zijn van een vergunning. Ook werden de geadresseerden via deze brief uitgenodigd voor een inloopbijeenkomst. Kort daarna ontvingen dezelfde geadresseerden een aanvullende brief van Coöperatie ParkeerService met uitleg over het aanvragen van parkeervergunningen en het gebruik van het digitale systeem. De inwoners die buiten het uitbreidingsgebied wonen zijn niet per brief geïnformeerd. Inwoners of andere belanghebbenden die vragen hadden, konden deze stellen op de website van de gemeente, via de mail, telefonisch of tijdens de inloopavonden. Per uitbreidingsgebied organiseerde de gemeente twee inloopbijeenkomsten. Tijdens deze bijeenkomsten waren medewerkers van de gemeente aanwezig voor toelichting op het beleid en medewerkers van Coöperatie ParkeerService voor praktische ondersteuning. Ook de wethouder was bij vrijwel alle bijeenkomsten aanwezig. Het aantal bezoekers verschilde sterk per gebied: in de eerste uitbreidingsgebieden waren de bijeenkomsten druk bezocht, terwijl de opkomst in latere fasen aanzienlijk lager was.

Ook het type reacties verschilde: zeker in de eerste gebieden werd er op de inloopavond frustratie en weerstand geuit. Naarmate het proces vorderde veranderde dit steeds meer naar praktische vragen over het aanvraagproces of specifieke doelgroepen. De gemeente heeft rondom de invoering van betaald parkeren vragen, bezwaren en klachten ontvangen van inwoners via de mail over uiteenlopende onderwerpen, met name met betrekking op: • de toepassing van de POET-regeling en de beoordeling van eigen parkeerplaatsen; • de werking van bezoekersregeling; • onduidelijkheden in de aanvraagprocedures van vergunningen; • onduidelijkheden over het aantal en type vergunningen voor specifieke doelgroepen zoals ondernemers of onderwijsinstellingen; • tarieven. Daarnaast hebben 70 inwoners gebruikgemaakt van een standaardformulier van StopBetaaldParkeren Hilversum voor het indienen van een bezwaar. In deze bezwaren komen ongeveer dezelfde onderwerpen voor als hiervoor beschreven. De reactie van de gemeente op de binnengekomen vragen en bezwaren was overwegend procedureel en consistent, met verwijzingen naar het vastgestelde beleid, geldende regels en beschikbare bezwaar- en beroepsmogelijkheden. Vanuit beleidsmatig perspectief was deze lijn navolgbaar. Een beleidsmatige en juridisch onderbouwde reactie vanuit de gemeente is nodig om consistentie en duidelijkheid te bieden richting inwoners.

Echter blijkt dat deze reactie van de gemeente niet altijd voldeed aan de verwachtingen van inwoners. Dit blijkt uit de inhoud en toon van een deel van de binnengekomen reacties. Inwoners deze benadering soms als star of weinig empathisch hebben ervaren, met name in situaties waarin het beleid weinig ruimte bood voor maatwerk. Uit verschillende bronnen blijkt dat de parkeerapp door veel gebruikers als slecht werkend werd ervaren, wat de begrijpelijkheid en toegankelijkheid van het systeem voor inwoners en bezoekers heeft beïnvloed. Dit vergrootte in de uitvoering wel de frustratie bij gebruikers en leidde tot extra vragen en ondersteuning. Daarnaast blijkt dat de grenzen van vergunningsgebieden en de verschillen tussen regelingen per gebied niet voor alle inwoners en andere belanghebbenden even duidelijk waren. Deze informatie werd niet altijd als duidelijk of vindbaar ervaren, wat leidde tot aanvullende vragen in de uitvoering en gevallen waarbij gebruikers onbewust foutgeparkeerd stonden.

Pagina 23 van 32

Procesevaluatie uitbreiding betaald parkeergebied Hilversum

Keuzes en gevolgen In de uitvoeringsfase is bewust gekozen voor een informerende benadering van participatie. De kern van deze aanpak was het tijdig informeren van inwoners over een genomen besluit, het bieden van uitleg over regels en procedures en het ondersteunen bij praktische vragen rond vergunningen en betaling. De inloopbijeenkomsten waren nadrukkelijk niet bedoeld als momenten om beleidskeuzes te heroverwegen of nieuwe input op te halen, maar om toelichting te geven en vragen te beantwoorden. Een gevolg is dat de inloopbijeenkomsten door een deel van de inwoners zijn opgevat als inspraakmomenten, terwijl zij feitelijk bedoeld waren als informatie- en ondersteuningsbijeenkomsten. Dit verschil in verwachting heeft in sommige gevallen geleid tot frustratie, vooral wanneer inwoners hoopten dat hun specifieke situatie alsnog aanleiding zou zijn voor aanpassing van beleid of regels. Daarnaast zien we dat de communicatie zich primair richtte op inwoners binnen de uitbreidingsgebieden. Inwoners in aangrenzende wijken of buiten de buitenring zijn niet actief per brief geïnformeerd, terwijl juist daar waterbedeffecten te verwachten waren. Deze groep kwam vaak pas via media of via ervaringen in de praktijk in aanraking met de gevolgen van de uitbreiding.

Ook zijn er voorbeelden van organisaties (bijvoorbeeld woningcorporaties of onderwijsinstellingen) uit het uitbreidingsgebied die geen huis-aan-huis brief van de gemeente hebben ontvangen. Duiding De communicatie tijdens de uitvoering was vooral gericht op het informeren. Vanuit het perspectief van de uitvoeringsorganisatie is deze keuze begrijpelijk: de beleidskeuzes waren genomen, de planning was strak en de focus lag op een beheersbare uitvoering. De evaluatie laat echter ook zien dat deze aanpak spanning opleverde bij inwoners en andere belanghebbenden. De stap van participatie tijdens de beleidsvorming, waarin parkeren één van de thema’s was binnen een breder mobiliteitspakket, naar een concrete brief over de invoering in eigen straat werd door een deel van de betrokkenen als groot en abrupt ervaren. Een deel van de belanghebbenden hoorde middels de brief voor het eerst over de uitbreiding, terwijl de ruimte voor beïnvloeding er toen niet meer was. De ervaringen tijdens de uitvoering roepen daarnaast de vraag op wanneer communicatie tijdig en toereikend is. De gemeente heeft na vaststelling van het parkeerbeleid gebruikgemaakt van kanalen zoals de gemeentelijke website en persberichten die zijn opgepakt door lokale media om te communiceren over de uitbreiding van betaald parkeren. Deze kanalen hebben de boodschap niet bij alle inwoners tijdig onder de aandacht gebracht.

Dit raakt aan een bredere maatschappelijke vraag over hoe het ‘gat’ tussen het delen van informatie en het daadwerkelijk bereiken en activeren van alle doelgroepen overbrugd kan worden, in de aanbevelingen (hoofdstuk 5) gaan we hier verder op in. In de uitvoeringsfase ontvingen inwoners in de uitbreidingsgebieden zo’n twee maanden voor invoering een aankondigingsbrief. Voor een deel van de inwoners was dit het eerste moment waarop zij zich bewust werden van de concrete gevolgen van het parkeerbeleid voor hun eigen situatie. Voor meerdere organisaties, zoals scholen, zorg- en maatschappelijke instellingen, bleek deze termijn kort om de gevolgen organisatorisch en financieel op te vangen, bijvoorbeeld binnen lopende begrotingen en het administratieve takenpakket van deze organisaties. Aan de andere kant geldt dat een aanzienlijk eerdere aankondiging ook beperkingen kent en voor ruis kan zorgen, omdat concrete uitvoeringsdetails en randvoorwaarden dan vaak nog niet volledig vastliggen. Een aankondiging richting inwoners achten we om deze reden pas zinvol als de concrete uitvoeringsdetails vastliggen.

Pagina 24 van 32

Procesevaluatie uitbreiding betaald parkeergebied Hilversum

De grote hoeveelheid vragen, meldingen en bezwaren tijdens de uitvoering wijst erop dat de gevolgen van het parkeerbeleid voor veel inwoners pas in deze fase duidelijk werden. Dat dit niet per se het gevolg is van gebrekkige communicatie, maar ook samenhangt met de complexiteit en persoonlijke impact van parkeermaatregelen, blijkt uit de aard van de vragen: deze gingen vaak over specifieke, individuele situaties die moeilijk vooraf volledig te voorzien zijn. De ervaringen tijdens de uitvoering illustreren daarmee een breder dilemma dat ook in paragraaf 4.1 is benoemd: hoe kan bij integrale en visie gedreven beleidsvorming voldoende duidelijk worden gemaakt welke concrete gevolgen inwoners kunnen verwachten, zonder dat participatie en communicatie onwerkbaar worden? In de uitvoering werd zichtbaar dat de gekozen balans tussen informeren, ondersteunen en begrenzen vanuit beleid voor een deel van de betrokkenen onvoldoende aansloot bij hun verwachtingen en informatiebehoefte. De gemeente communiceerde na besluitvorming duidelijk over het beleidsbesluit, maar de timing en de eerder gekozen integrale framing maakten dat een deel van de inwoners en andere belanghebbenden dit als te laat of onvoldoende specifiek voor hun situatie heeft ervaren; dit spanningsveld verklaren we nader in de aanbevelingen.

Participatie & communicatie in perspectief Amersfoort In Amersfoort vond participatie plaats binnen het kader van het Omgevingsprogramma Mobiliteit, maar leidde de beleidskeuze voor uitbreiding van betaald parkeren alsnog tot een raadgevend referendum, voortkomend uit een motie. Na de vaststelling is extra ingezet op gesprekken met inwoners, informatieavonden en wijkgerichte uitwerking onder de noemer ‘Praten over parkeren’. Dit laat zien dat participatie niet altijd vooraf alle spanningen wegneemt en ook na besluitvorming een belangrijke rol blijft spelen. Haarlem In Haarlem vond participatie in de beleidsvormingsfase van de uitwerking van de parkeerregulering voornamelijk plaats in de vorm van formele inspraak. De belangrijkste keuzes over de uitbreiding van betaald parkeren zijn beleidsmatig en bestuurlijk vastgesteld. Inwoners zijn daarbij geconsulteerd, maar niet structureel betrokken bij het gezamenlijk ontwikkelen van het beleid. Bij de wijkgerichte uitwerking van de invoering van betaald parkeren zullen inwoners ‘ruim van tevoren worden geïnformeerd’ (concrete termijnen worden niet genoemd) over de uitbreidingsplannen. Dit wijst erop dat er bij de wijkgerichte uitwering niet actief input wordt opgehaald bij inwoners en andere stakeholders, maar de wijkplannen vooral ter informatie met inwoners zullen worden gedeeld.

Gouda In Gouda riep de invoering van betaald parkeren in Korte Akkeren en Kort Haarlem emotie en weerstand op, ondanks eerdere participatiemomenten. Dit leidde tot aanvullende informatiebijeenkomsten en een verdiepend participatietraject. Niet om de keuze tot uitbreiding opnieuw ter discussie te stellen, maar vooral om het vertrouwen te herstellen en input op te halen voor specifieke onderdelen van de uitbreiding zoals de tarieven en de tijden. In Gouda bleek dus een intensiever participatietraject nodig te zijn dan van tevoren verwacht. Duiding In alle drie te steden hebben er voorafgaand aan het uitbreidingsbesluit participatiemomenten plaatsgevonden om inwoners te consulteren. In Amersfoort en Haarlem leidde de keuze voor uitbreiding tot een raadgevend referendum. Dit laat zien dat participatie vooraf niet alle spanningen wegneemt, en dat participatie en communicatie ook na de besluitvorming belangrijk is. Ook verschilt in veel gevallen de maatschappelijke perceptie over de participatie die gevoerd is van de manier waarop en de intentie waarmee de gemeente deze heeft ingericht.

Pagina 25 van 32

Procesevaluatie uitbreiding betaald parkeergebied Hilversum

4.3 Samenvattende bevindingen • De participatie over parkeren vond plaats binnen de Mobiliteitsvisie 2040 en het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit, waarin parkeren één van meerdere thema’s was. Het parkeerbeleid en het uitvoeringsprogramma hebben niet afzonderlijk ter inzage gelegen, omdat de belangrijkste kaders al eerder beleidsmatig waren vastgelegd. Door de integrale benadering in de participatie was de impact van de uitbreidingsmaatregel voor een deel van de stakeholders niet duidelijk tijdens de beleidsvorming. • In de uitvoeringsfase verschoof participatie nadrukkelijk naar informeren en ondersteunen. Communicatie was gericht op uitleg van besluiten en procedures, niet op het ophalen van nieuwe input of het heroverwegen van keuzes. De gemeente communiceerde via digitale kanalen en via aankondigingsbrieven circa twee maanden voorafgaand aan invoering. Deze timing bleek in sommige gevallen laat (bijvoorbeeld voor organisaties bleek het lastig om de vergunningskosten nog mee te nemen in de begroting). • Inloopbijeenkomsten werden benut om vragen van inwoners en andere belanghebbenden te beantwoorden en praktische ondersteuning te bieden bij het aanvraagproces. Sommige inwoners hadden de verachting op deze bijeenkomsten nog te kunnen inspreken over de uitbreidingsmaatregel.

Het verschil tussen de verwachtingen van deze inwoners en het doel van de informatiebijeenkomsten droeg bij aan frustratie onder inwoners. • Uit klachten en meldingen blijkt dat vragen vooral gingen over individuele gevolgen en maatwerk (zoals POET, bezoekersregelingen en organisatorische impact). De reacties waren procedureel correct en consistent, maar door de kaders van het vastgestelde beleid konden niet alle vragen worden bediend met maatwerk. Dit leidde ertoe dat de beantwoording van de gemeente door een deel van de betrokkenen als weinig ruimte biedend werd ervaren.

Pagina 26 van 32

Procesevaluatie uitbreiding betaald parkeergebied Hilversum

5.

CONCLUSIES & AANBEVELINGEN

Dit hoofdstuk bundelt de belangrijkste inzichten uit de procesevaluatie en trekt daarmee conclusies per onderzoeksvraag. Waar de hoofdstukken 2 tot en met 4 vooral beschrijvend en duidend van aard zijn, trekken we hier expliciete conclusies over hoe het proces van beleidsvorming, uitvoering en participatie is verlopen, en wat dit betekent voor vergelijkbare trajecten in de toekomst. We sluiten af met aanbevelingen die zijn gericht op verbetering van proces, organisatie en participatie bij toekomstige beleidsuitwerkingen. Daarmee beantwoorden we onderzoeksvraag 7.

5.1 Conclusies Beleidsvorming & besluitvorming Onderzoeksvraag 1 Op basis waarvan zijn er beleidskeuzes gemaakt in het beleidsvormingsproces, en hoe zijn deze keuzes onderbouwd? De keuze om het betaald parkeergebied uit te breiden tot aan de buitenring is het resultaat van een bewuste beleidsmatige koerswijziging, voortgekomen uit de Mobiliteitsvisie 2040, het coalitieakkoord en het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit. Deze keuze is bestuurlijk navolgbaar en past binnen bredere ambities op het gebied van bereikbaarheid, leefbaarheid en ruimtelijke ontwikkeling. De beleidskeuze is in sterke mate visie gedreven. De uitbreiding van betaald parkeren was geen maatregel die afzonderlijk is afgewogen of expliciet is getoetst op lokale parkeerdruk per wijk of straat. Hierdoor is een verschil ontstaan tussen beleidsmatige logica (voorkomen van waterbedeffecten, duidelijkheid in grenzen) en de publieke verwachting dat betaald parkeren vooral een antwoord is op lokale parkeerdrukproblemen. De integrale vaststelling van het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit en het Parkeerbeleid heeft bijgedragen aan samenhang in beleidsrichting, maar heeft er ook toe geleid dat niet alle implicaties van de uitbreidingsmaatregel vooraf expliciet zijn besproken.

Dit heeft geleid tot impliciete besluitvorming: bepaalde maatregelen of uitgangspunten zijn vastgesteld zonder de (ongewenste) effecten goed in beeld te hebben. Een voorbeeld hiervan is de koppeling tussen de tarieven van de bezoekersvergunning en de reguliere parkeertarieven, waarbij in het beleid was vastgelegd dat het bezoekerstarief een vast percentage van het reguliere tarief bedroeg, waardoor latere verhogingen van het reguliere tarief automatisch en onvoorzien doorwerkten in het bezoekerstarief. Dit verklaart mede waarom het beleid na vaststelling meerdere keren is bijgesteld via moties, amendementen en toezeggingen. Deze bijstellingen waren vaak nodig en begrijpelijk, maar hebben het beleidsbouwwerk op onderdelen minder eenduidig en uitlegbaar gemaakt. Daarnaast laat de evaluatie zien dat, hoewel sprake was van een breed en samenhangend mobiliteitsbeleid, in de praktijk vooral de betaald parkeermaatregel zichtbaar en voelbaar is geworden. Dit roept de vraag op in hoeverre de integrale beleidsambitie voldoende is meegekomen in de uitvoering. Conclusie: de beleidsvorming was consistent binnen de gekozen visie, maar kende beperkte explicitering van keuzes en gevolgen, wat van invloed is geweest op de navolgbaarheid en het draagvlak van de uitbreidingsmaatregel.

Pagina 27 van 32

Procesevaluatie uitbreiding betaald parkeergebied Hilversum

Uitvoering & organisatie Onderzoeksvraag 2 Hoe is het proces van uitvoering van het parkeerbeleid verlopen, zowel intern als in afstemming met externe partijen? In hoeverre is het proces volgens plan verlopen? Onderzoeksvraag 3 Welke actoren (binnen en buiten de gemeente) waren betrokken bij de uitvoering, en hoe verliep de samenwerking en afstemming met deze partijen? De uitvoering van de uitbreiding van betaald parkeren is projectmatig en voortvarend opgepakt, met een duidelijke rolverdeling tussen de gemeente en Coöperatie ParkeerService. Deze aanpak maakte het mogelijk om een omvangrijke uitbreiding binnen relatief korte tijd te realiseren en bood bestuurlijke duidelijkheid over planning en fasering. Tegelijkertijd ontstond er door personele wisselingen een duidelijk kennishiaat tussen beleidsvorming en uitvoering. Veel uitvoerende medewerkers waren pas na vaststelling van het beleid betrokken, waardoor beleidskeuzes en afwegingen tijdens de uitvoering opnieuw moesten worden geïntegreerd en geconcretiseerd naar de lokale situatie. Dit speelde met name bij impactvolle regelingen zoals POET, waarvan de uitwerking pas tijdens de uitvoering scherp werd. De gekozen fasering en strakke planning boden weinig ruimte om tussentijds structureel te leren van eerdere invoeringsfases. Daardoor kwamen knelpunten en uitzonderingssituaties vooral tijdens de uitvoering aan het licht.

Er werd gebruik gemaakt van de opgestelde beslisboom en handleiding met uitvoeringsregels, dit zorgde voor een interne efficiëntieslag. De bezwaarprocedure kreeg een belangrijke rol in het verdere maatwerk voor specifieke doelgroepen. Dit brengt het risico met zich mee dat maatwerk vooral ontstaat voor inwoners die actief bezwaar maken, wat willekeur in de hand werkt. Daarnaast heeft de grootschalige en gelijktijdige invoering geleid tot maatschappelijk momentum en mediaaandacht, wat de zichtbaarheid van knelpunten versterkte ten opzichte van eerdere, meer gefaseerde (‘straatje voor straatje’) aanpakken. Conclusie: de uitvoering was gebaseerd op een strakke planning en kon binnen de gestelde planning worden uitgevoerd, maar bood weinig ruimte om complexe situaties vooraf uit te werken of om onderweg structureel te leren. Daardoor werden knelpunten en uitzonderingen vooral tijdens de uitvoering zichtbaar. Participatie & communicatie Onderzoeksvraag 4 Hoe zijn belangen, wensen en zorgen van verschillende stakeholders (inwoners, ondernemers, bezoekers) opgehaald, gewogen en meegenomen? Onderzoeksvraag 5 Op welke manier is er in de uitvoering gecommuniceerd met belanghebbenden en in hoeverre heeft dit bijgedragen aan draagvlak? De participatie over parkeren vond plaats als onderdeel van een samenhangend mobiliteitspakket.

Dit versterkte de integraliteit van beleid, maar tegelijkertijd maakte dit dat een deel van de belanghebbenden de gevolgen van de uitbreidingsmaatregel onvoldoende hebben overzien tijdens de beleidsvorming. Dit illustreert een participatiedilemma: in de visiefase, waar de kaders worden bepaald voor het mobiliteitsbeleid, zijn keuzes en dilemma’s abstract, terwijl betrokkenheid pas toeneemt wanneer maatregelen concreet worden.

Pagina 28 van 32

Procesevaluatie uitbreiding betaald parkeergebied Hilversum

De evaluatie laat zien dat het onvermijdelijk is dat een deel van de inwoners pas laat op de hoogte is, maar ook dat de gekozen participatieopzet de dynamiek heeft versterkt. De vraag in hoeverre de gemeente “beter had moeten participeren” is daarmee niet eenduidig te beantwoorden. Het spanningsveld tussen haalbare participatie en representativiteit is inherent aan dit type beleidsvorming. In de uitvoeringsfase verschoof participatie naar informeren. De communicatie was primair gericht op uitleg van genomen besluiten en het begeleiden van inwoners bij praktische vragen. Inloopbijeenkomsten hadden een informatief karakter, maar werden door een deel van de inwoners ervaren als momenten waarop nog invloed mogelijk was. Deze mismatch aan verwachtingen heeft waarschijnlijk bijgedragen aan frustratie en weerstand. Voor individuele inwoners was twee maanden vooraf soms het eerste bewustwordingsmoment, voor organisaties met begrotings- en planningscycli was dit vaak te laat. Conclusie: participatie en communicatie waren formeel toereikend, maar hebben niet kunnen voorkomen dat een aanzienlijk deel van de betrokkenen pas in een laat stadium bekend raakte met de concrete plannen en de gevolgen daarvan.

Overige knelpunten/aandachtspunten Onderzoeksvraag 6 Welke overige knelpunten/aandachtspunten kwamen naar voren in de uitvoering? Uit de uitvoering kwamen, naast de hierboven genoemde onderwerpen, twee concrete aandachtspunten naar voren: • het gebruik van een parkeerapp die door veel gebruikers als slecht werkend werd ervaren; • onduidelijkheid over de grenzen van vergunningsgebieden en de bijbehorende regelingen. Deze kwesties leidden in de praktijk tot extra vragen, frustratie en in sommige gevallen foutief parkeren. Verder komt over de gehele linie naar voren dat de complexiteit van de maatregel, het tempo van uitvoering en de persoonlijke impact van de maatregel bepalende factoren waren in de ervaren knelpunten. Dit leidde tot een hoge belasting van de uitvoeringsorganisatie en tot veel vragen en bezwaren vanuit de samenleving. Deze factoren versterken elkaar en vragen om expliciete aandacht bij toekomstige trajecten.

5.2 Aanbevelingen Onderzoeksvraag 7

Welke aanbevelingen kunnen worden gedaan ter verbetering van de uitvoering van vergelijkbare trajecten?

Voor de aanbevelingen wordt onderscheid gemaakt naar drie typen aanbevelingen: procesaanbevelingen, organisatorische aanbevelingen en participatie- en communicatieaanbevelingen. De aanbevelingen zijn niet bedoeld als correctie op het gevoerde beleid, maar als leerpunten voor toekomstige trajecten waarin visie, uitvoering en maatschappelijke impact samenkomen.

Pagina 29 van 32

Procesevaluatie uitbreiding betaald parkeergebied Hilversum

Procesaanbevelingen Onderstaande aanbevelingen zijn gericht op het explicieter maken van keuzes, het voorkomen van impliciete besluitvorming en het bewuster markeren van momenten waarop beleidskeuzes feitelijk vastliggen. • Voer voor de vaststelling van ingrijpende beleidsmaatregelen een impact- en risico-assessment uit Bij omvangrijke beleidsmaatregelen met grote maatschappelijke en individuele impact is het wenselijk om vóór vaststelling te onderzoeken welke effecten, risico’s en uitvoeringsvraagstukken te verwachten zijn, en welke onzekerheden daarbij bestaan. Een impact- en risico-assessment helpt om zichtbaar te maken wat bekend is, wat onzeker is en welke onderdelen bewust worden doorgeschoven naar de uitvoeringsfase. Dit draagt bij aan realistische verwachtingen bij zowel de gemeenteraad als de samenleving en verkleint het risico dat noodzakelijke bijsturing wordt ervaren als onzorgvuldigheid of reparatie achteraf. • Maak impliciete beleidskoppelingen en hun doorwerking expliciet bij besluitvorming Leg bij beleidsvoorstellen expliciet vast welke regels aan elkaar zijn gekoppeld (bijv. “bezoekerstarief is een vast percentage van het reguliere tarief”) en toon wat er gebeurt als één van die knoppen later verandert. Zo voorkom je onbedoelde doorwerkingen, zoals de automatische verhoging van het bezoekerstarief na een latere aanpassing van het reguliere tarief.

• Beschouw bijsturing als onderdeel van goed bestuur, maar borg dit vooraf De bijstellingen die na vaststelling van het parkeerbeleid hebben plaatsgevonden laten zien dat het proces niet per definitie onzorgvuldig was. Ook in andere steden blijkt bijsturing nodig na vaststelling van het parkeerbeleid. Het vooraf explicieter benoemen van het verwachte proces van leren en bijsturen kan echter bijdragen aan meer begrip en voorspelbaarheid. Dit geldt zowel richting raad als richting samenleving. Organisatorische aanbevelingen Onderstaande aanbevelingen zijn gericht op betere borging van kennis tussen beleidsvorming en uitvoering en het creëren van meer lerend vermogen binnen de organisatie. • Borg beleidskennis beter tussen beleidsvorming en uitvoering Zorg voor een duidelijke overdracht van beleidskeuzes, aannames en afwegingen naar de uitvoeringsorganisatie, zodat complexe regelingen niet pas in de uitvoering hoeven te worden geïnterpreteerd en geconcretiseerd. • Bouw bewust lerend vermogen in bij gefaseerde invoering Reserveer bij grote uitvoeringsprojecten expliciet ruimte om ervaringen uit eerdere fasen te verwerken voordat volgende stappen worden gezet. Dit voorkomt dat bijsturing uitsluitend reactief en onder tijdsdruk plaatsvindt.

• Werk impactvolle regelingen vooraf concreter uit Regelingen met een grote impact op individuele situaties, zoals POET en GROP, verdienen extra aandacht in de voorbereidingsfase. Een uitgebreidere voorafgaande inventarisatie en een second opinion of toetsing hierop kan fouten, bezwaarprocedures en uitvoeringsdruk verminderen. Participatie- en communicatieaanbevelingen Onderstaande aanbevelingen zijn gericht op het beter afstemmen van communicatie en participatie op verschillende doelgroepen en het managen van verwachtingen over inspraak. • Maak expliciet welke keuzes vastliggen en waar nog invloed mogelijk is Bij integrale en visie gedreven beleidsvorming is het essentieel om expliciet te maken welke keuzes al zijn genomen en welke onderdelen nog openstaan voor beïnvloeding. Dit voorkomt dat participatie achteraf wordt ervaren als schijnparticipatie en helpt inwoners en organisaties om hun betrokkenheid op het juiste moment en het juiste onderwerp te richten.

Pagina 30 van 32

Procesevaluatie uitbreiding betaald parkeergebied Hilversum

• Erken en adresseer participatiedilemma expliciet De evaluatie laat zien dat betrokkenheid bij beleidsvorming vaak beperkt is zolang maatregelen abstract blijven, terwijl de interesse (maar ook weerstand) toenemen zodra beleid concreet wordt in de uitvoering. Deze dynamiek is grotendeels onvermijdelijk. Door dit participatiedilemma expliciet te benoemen, zowel richting de gemeenteraad als de samenleving, kan beter worden uitgelegd waarom participatie in verschillende fasen een ander karakter heeft en welke verwachtingen daarbij horen. • Differentieer communicatie naar doelgroep Niet alle betrokkenen hebben dezelfde informatiebehoefte of planningshorizon. Met name organisaties zoals scholen, zorginstellingen, maatschappelijke organisaties en ondernemers hebben eerder en concreter inzicht nodig in mogelijke gevolgen, bijvoorbeeld in verband met begrotingen en contractuele verplichtingen. Een gedifferentieerde communicatiestrategie, naar doelgroep en naar moment, kan voorkomen dat deze partijen pas kort voor de uitvoering worden geconfronteerd met de impact van beleid.

Pagina 31 van 32

Procesevaluatie uitbreiding betaald parkeergebied Hilversum

Pagina 32 van 32