Herinrichting Kerkbrink - Raadsvoorstel

RAADSVOORSTEL zaaknummer:

1210345

afdelingsnaam:

Leefomgeving

steller:

Joram Grünfeld

telefoonnummer

035 629 2878

onderwerp:

Herontwikkeling Kerkbrink

Voorstel

1. Het definitieve ontwerp 'Herontwikkeling Kerkbrink' vast te stellen. 2. De scope van het project uit te breiden met het fietspad langs de Oude Torenstraat en ’sGravelandseweg. 3. Het beschikbare investeringskrediet voor de herinrichting van de kerkbrink te verhogen van € 1,9 mln. naar € 2,3 mln. en de verhoogde kapitaallasten van €16.500 te verwerken bij de voorjaarsnota 2024. 4. Het investeringskrediet 'Herontwikkeling Kerkbrink' aanvullend op te hogen met 320.000,Euro en beschikbaar te stellen voor dekking van de investeringskosten voor aanpassingen aan het fietspad langs de Oude Torenstraat en ’s-Gravelandseweg en de verhoogde kapitaalslasten van €13.000 euro te verwerken bij de voorjaarsnota 2024. 5. De volledige reconstructie van de Oude Torenstraat van € 320.000, met het oog op de realisatie van een breed fietspad in combinatie met voldoende ruimte voor de voetganger, te dekken uit de vrijgegeven investeringen Mobiliteitsvisie; € 160.000 vanuit het krediet “30 km invoering” en € 160.000 vanuit “Optimaliseren wandel- en fietspaden”.

Planning Titel Herinrichting Kerkbrink

Toelichting Het herinrichten van de Kerkbrink en het verbeteren van de fietsroute over de Oude Torenstraat en 'sGravelandseweg

Samenvatting

BEELDVORMING Beeldvormende sessie 10 mei 2023

OORDEELSVORMING Commissie ruimtelijke ordening en projecten 23 november 2023

BESLUITVORMING Raadsvergadering 6 december 2023

De herinrichting van de Kerkbrink draagt bij aan de ambitie om de Kerkbrink en omgeving nieuw leven in te blazen en hier een levendig en aangenaam gebied van te maken. We realiseren samen met bewoners, ondernemers, gebruikers en belanghebbenden een duurzame inrichting van de Kerkbrink.

Met het vaststellen van de Uitgangspunten Herinrichting Kerkbrink op woensdag 21 september 2022, heeft de gemeenteraad richting gegeven aan het ontwerp voor de Kerkbrink. In navolging op het raadsbesluit is er in 2023 middels een uitvoerig participatietraject vorm gegeven aan het ontwerp voor de Kerkbrink. Met Raadsinformatiebrief 2023-31 'Schetsontwerpen herinrichting Kerkbrink' d.d.3 april 2023, is de raad geïnformeerd over de voortgang. In de beeldvormende sessie d.d. 10 mei 2023 is de raad op een interactieve manier betrokken bij de gewenste inrichtingselementen voor de Kerkbrink.

Inleiding

Op 15 september 2021 heeft de gemeenteraad positief besloten over de vervolgstappen om te komen tot herinrichting van de Kerkbrink, verhuizing c.q. vernieuwing van de bibliotheek en (media) programmering op en rond de Kerkbrink. De herinrichting van de Kerkbrink is een belangrijk onderdeel van deze opgave. Vervolgens is raad bij de start van het ontwerpproces betrokken met het vast stellen van de 'Uitgangspuntennotitie Herinrichting Kerkbrink' d.d. 21 september 2022 als kader voor het ontwerp voor de Kerkbrink. In 2023 is er veelvuldig geparticipeerd over de herinrichting van de Kerkbrink binnen de uitgangspunten en thema’s vastgesteld door de gemeenteraad. • Er zijn verschillende participatie ateliers gehouden met bewoners, ondernemers, verenigingen en andere belanghebbenden. • 60 scholieren van het ATM college hebben meegedacht en -gewerkt door middel van een ontwerpopdracht. • Belangstellenden konden langskomen in het MediaLab in de Gooische Brink voor een toelichting op de voorlopige ontwerpen. • Er zijn gesprekken gevoerd met verschillende belangenverenigingen en stakeholders. • Tijdens de Beeldvormende sessie op 10 mei 2023 is aan raadsleden gevraagd om te stemmen op de meest wenselijke elementen in de vier schetsontwerpen. • Op 31 augustus 2023 is het CRK+M gevraagd om advies te geven op het voorlopige ontwerp. De opmerkingen zijn verwerkt in het ontwerp.

Op 26 oktober 2023 heeft het CRK+M een definitief positief advies gegeven. Dit advies is bijgesloten in de bijlagen. (Bijlage 4. Advies CRK+M 26 oktober 2023) • Het voorlopige ontwerp is op 19 september 2023 tijdens een informatiesessie in de Grote Kerk gepresenteerd aan ongeveer 80 belangstellenden. Vervolgens zijn er gedurende drie weken reacties op het ontwerp verzameld. Deze adviezen zijn samengevat in bijgevoegde reactienota. (Bijlage 5. Reactienota Kerkbrink) Op basis van de participatie wordt voorgesteld de projectscope uit te breiden met aanpassing van het fietspad langs de 's-Gravelandseweg en de Oude Torenstraat (centrumzijde). Onder andere in samenspraak met de Fietsersbond Hilversum is onderzocht hoe een goed alternatief geboden kan worden aan fietsers voor de te vervallen huidige fietsroutes over de Kerkbrink (Noord-Zuid verbinding).

Probleemstelling/doel

De herinrichting van de Kerkbrink draagt bij aan de ambitie om de Kerkbrink en omgeving nieuw leven in te blazen en hier een levendig en aangenaam gebied van te maken.

Argumenten

1. Het ontwerp van de Kerkbrink voldoet aan de uitgangspunten en thema's vastgesteld door de gemeenteraad De zes uitgangspunten en vier thema’s benoemd in de Uitgangspunten Herinrichting Kerkbrink hebben in elke participatieronde gediend als kader voor de dialoog. 2

Zo is er een duidelijk onderscheid tussen pleinruimte en de fietsroute langs de voormalige BCC, zijn obstakels zoals de muziekkapel verwijderd, is er ruimte voor evenementen, is er onderzocht of twee fietsroutes over het plein kunnen komen te vervallen, is er schaduw door het toevoegen van bomen en is er een balans gevonden tussen de cultuurhistorie van de plek en de identiteit van Hilversum als Mediastad. 2. Het ontwerp van de Kerkbrink geeft een zorgvuldige invulling weer van de veelzijdige inbreng door een breed palet aan participanten Het definitieve ontwerp is tot stand gekomen door drie uitgebreide participatierondes waarin gesproken is met een grote verscheidenheid aan participanten. Er is gesproken en samengewerkt met belangenverenigingen, bewoners, ondernemers, scholieren en vele andere betrokkenen en belanghebbenden om tot een gedragen ontwerp te komen. De gekozen vorm van het plein, de positie van de bomen, het getrapte ontwerp, de fontein en vormgeving van de zitgelegenheid kreeg in de verschillende participatieronden een overweldigende steun. 3. Media en historie krijgen beide een plek op de Kerkbrink Het ontwerp faciliteert zowel media-uitingen en evenementen maar toont respect voor de historische aspecten van de Kerkbrink. Geen schreeuwerige uitingen maar uitingen die opgaan in de omgeving.

Voorbeelden van hoe media aandacht krijgt op de Kerkbrink zijn een podium dat tijdelijk geplaatst kan worden voor een evenement, aansluitpunten voor elektriciteit die onder de grond zijn aangebracht en palen waar verlichting en geluid aan gehangen kan worden. De historie wordt benadrukt door het aanlichten van de historische gebouwen en de duidelijke zichtlijnen die voor verbinding zorgen tussen de verschillende functies aan de Kerkbrink. 4. Kerkbrink is groen, schaduwrijk en bestendig tegen toenemende hitte en regen Er is nagedacht over het opvangen van water en de bestendigheid van het plein tegen hittestress. De toegevoegde bomen op het plein worden in boombunkers geplaatst. Boombunkers zijn een soort infiltratiekratten die boomwortels beschermen tegen druk van bovenaf, water op vangen en ruimte bieden voor wortelgroei. Voordeel van boombunkers zijn dat de betegeling van het plein mooi strak (geen wortelopdruk) blijft, wortels genoeg ruimte krijgen om te groeien en water kan worden vastgehouden wanneer het hard regent. Bomen kunnen zich hierdoor goed ontwikkelen en zorgen voor voldoende schaduw. De aangebrachte perken zijn zo gepositioneerd dat water de perken instroomt en daar kan worden vastgehouden. 5. Kerkbrink is duurzaam ingericht Waar mogelijk worden klinkers opnieuw gebruikt. Nieuwe materialen worden zoveel mogelijk uit Europese landen gehaald.

Materialen zijn van hoge kwaliteit zodat deze lang mee gaan. 6. Het ontwerp is inclusief en toegankelijk Het hoogteverschil op de Kerkbrink maakt inclusiviteit en toegankelijkheid tot een uitdaging. Bij de verschillende participatiebijeenkomsten hebben we daarom Senioren Vereniging Hilversum (SenVer) en Platform Gehandicapten en Chronisch Zieken Hilversum uitgenodigd en om advies gevraagd. De opmerkingen zijn verwerkt in het ontwerp. Duidelijke gidslijnen en logische wandelroutes zorgen voor een inclusief en toegankelijk ontwerp. Bovendien zorgt voldoende openbare zitgelegenheid voor rust tijdens een bezoek aan het centrum, het museum of de Grote Kerk. 7. STOMP principe toegepast op de Kerkbrink Het gebruik door verschillende weggebruikers is een veel besproken onderwerp tijdens het participatieproces. Bestuurders van scooters, e-bikes en andere snelle fietsers zorgen voor overlast op de Kerkbrink. De Kerkbrink wordt hierdoor als onveilig en onprettig ervaren. 3

Conform het STOMP-principe (Prioriteren in de volgorde: stappen, trappen, OV, Mobility as a service en privé gebruik auto) is de voetganger centraal gesteld op de Kerkbrink, het is primair een wandelgebied in het centrum van Hilversum. Een heldere scheiding van fietsers en voetgangersverkeer is toegepast omdat de toenemende snelheidsverschillen tussen fietsers en voetgangers in combinatie met het toenemende aantal voetgangers op de kerkbrink anders zorgt voor een groeiend aantal gevaarlijke situaties. De fietser is niet vergeten in het voorliggende ontwerp. Het fietspad van de Herenstraat naar de Vaartweg/Oude Torenstraat en visa versa (Oost-West verbinding) wordt duidelijk weergegeven en geleid door bomen en borders met beplanting. 8. Fietskwaliteit geborgd door alternatief Noord-Zuid route over Kerkbrink De route van de Kerkbrink/Vaartweg over de Oude Torenstraat naar de ’s-Gravelandseweg en visa versa, wordt opgewaardeerd voor fietsers. In goed overleg met de Fietsersbond Hilversum is gebleken dat twee van de drie fietsroutes over de Kerkbrink verwijderd kunnen worden mits er een goed alternatief is.

In samenspraak met de Fietsersbond Hilversum is de oplossing van het opwaarderen van het fietspad aan de centrumzijde aan de Oude Torenstraat en ’sGravelandseweg benoemd als goed alternatief voor de fietser, die straks niet meer over de Kerkbrink kan fietsen (Noord-Zuid verbinding). Daarom wordt er voorgesteld het fietspad aan de centrumzijde een tweerichtings pad te maken. Hierdoor is de fietskwaliteit met een snelle, veilige doorfietsroute geborgd. Tevens wordt er een overdekte fietsenstalling gerealiseerd. 9. Oplossing realiseert opgave uit Gebiedsvisie Centrum In de Gebiedsvisie Centrum is opgenomen dat een aanpassing aan de ’s-Gravelandseweg wenselijk is. De huidige situatie zorgt voor veel oversteekmomenten voor fietsers. Hierdoor fietsen fietsers dikwijls tegen het verkeer in tussen de kruising met de Oude Enghweg en de kruising met de Oude Torenstraat. De voorgestelde kleinschalige aanpassing aan het fietspad zorgt voor een grote verbetering van de fietsveiligheid. 10. Budget in het investeringsprogramma bij de Programmabegroting 2023 opgehoogd met middelen voor kwaliteitsimpuls en de voorbereidingskosten. In de programmabegroting 2023 is op basis van het raadsbesluit 'Uitgangspuntennotitie Herinrichting Kerkbrink' van 21 september 2022 1,9 miljoen opgenomen in het investeringsprogramma.

Voorgesteld wordt dit bedrag op te hogen met budget voor een extra kwaliteitsimpuls (210.000 euro) en van de te activeren voorbereidingskosten (190.000 euro) vrij te geven. Vanuit de participatie met bewoners en scholieren is de wens voor een fontein geuit. Ook wordt het Kerkplein voorzien van een groene inkleding. Deze posten brengen extra kosten met zich mee. De investeringen zorgen voor een dermate hoge kwalitatieve impuls dat voorgesteld wordt het investeringsbudget op te hogen. Daarnaast wordt het bedrag uit de programma begroting opgehoogd zodat ook de voorbereidingskosten geactiveerd kunnen worden. Door de voorbereidingskosten gezamenlijk met de uitvoeringsuitgaven te activeren blijven de kosten voor de herinrichting Kerkbrink inzichtelijk. 11. Budget toereikend voor aanpassing met groot effect op fietskwaliteit Er is in het raadsbesluit van 21 september 2022 (‘Uitgangspuntennotitie Herinrichting Kerkbrink’) nog geen budget geraamd voor de aanpassing aan de Oude Torenstraat en de ’sGravelandseweg. Voorgesteld wordt de scope van het project uit te breiden met het verbeteren van deze fietsroute, omdat het logisch is om dit uit te voeren in samenhang met de herinrichting van de Kerkbrink. Dit zorgt voor een aanzienlijke verbetering voor de Noord-Zuid fietsroute via de Oude Torenstraat. Bovendien is het een uitvoering van de Gebiedsvisie Centrum. 4

Daarom wordt voorgesteld hiervoor het budget op te hogen met 320.000 Euro. Met dit budget kan een basic fietspad via de Oude Torenstraat worden gerealiseerd. Door aanvullend 320.000 Euro beschikbaar te stellen vanuit het uitvoeringsprogramma Mobiliteitsvisie is een upgrade mogelijk naar breed fietspad en troittor. Daarmee is er namelijk voldoende budget voor het herinrichten van de Oude Torenstraat, waarbij dit deel van centrumring kan worden ingericht als 30 km gebied. Door bij het herinrichten de weg naar buiten te verleggen van de weg onstaat er ruimte in de Oude Torenstraat voor een volwaardig tweezijdig fietspad en daarnaast voldoende ruimte blijft voor de voetganger. 12. Fietsroutes over de Kerkbrink kunnen worden opengesteld na winkel-/horecasluitingstijd De raad heeft in de Uitgangspunten Herinrichting Kerkbrink vastgesteld dat “We onderzoeken de mogelijkheden om ook twee van de drie fietsroutes (langs Museum/Kerk en langs voormalig ROAST) te laten vervallen”. Dit is mogelijk. Conform de fietsagenda waarin is bepaald dat we de intentie hebben fietsen buiten openingstijden van de winkels in centrum toe te staan, kan dit ook op de Kerkbrink. Wel zal openstellen van de fietsroute over de Kerkbrink na winkel/horecasluitingstijd het aannemelijk maken dat er overdag ook gefietst zal worden.

Kanttekeningen

1. Fietsenstalling aan de Kerkbrink biedt beperkt ruimte De fietsenstalling aan de Kerkbrink in het huidige informatiepunt gaat ruimte bieden voor 200230 fietsen. Dit is beperkt gezien de ambitie om meer fietsstallingen te realiseren in het centrumgebied. Dit betekent dat op termijn extra fietsenstalling nodig is. 2. Terras op Kerkbrink openbaar houden Hoewel het terras ingetekend op de Kerkbrink verwijderd dient te worden tijdens evenementen en activiteiten, blijft het een semi-openbaar toegankelijk terras in de openbare ruimte. De CRK+M adviseert dit terras niet toe te voegen aan de inrichting van de Kerkbrink. Het terras behorende bij een horecaonderneming is in het ontwerp meegenomen om de levendigheid te stimuleren. Daarnaast zijn er in het ontwerp meerdere openbare zitgelegenheden opgenomen, zodat er voor verschillende groepen zitgelegenheid is op de Kerkbrink.

Financiën, middelen & capaciteit

In het vastgestelde Uitgangspunten Herinrichting Kerkbrink d.d. 21 september 2022, is de grove raming voor het investeringsprogramma opgenomen van € 1,9 miljoen, waarbij is uitgegaan een inpandige fietsparkeervoorziening in de oude fietsenkelder aan de Kerkbrink. Deze raming is opgenomen in het investeringsprogramma bij de programmabegroting 2023. Met dit raadsvoorstel wordt enerzijds het budget verhoogd voor de uitvoering van een extra kwaliteitsimpuls en het activeren van de voorbereidingskosten (onderzoekskosten en personeelslasten) als anderzijds de project scope uitgebreid met het aanpassen van de fietsverbinding Oude Torenstraat – ’s Gravelandseweg. De extra kapitaalasten voor het verhogen van het krediet van de kerkbrink naar € 2,3 mln. zijn € 16.500 per jaar. En voor het fietspad ad € 320.000 bedragen de jaarlijkse kapitaalslasten € 13.000. De dekking voor deze extra kapitaalslasten (€ 29.500,-) vindt plaats vanuit de algemene middelen en worden verwerkt in de voorjaarsnota 2024. Afhankelijk van de voortgang en fasering van een investering fluctueert de stelpost kapitaallasten. Bij wijzigingen in de rentepercentage, verschuiving van geplande investeringen en/of bij extra baten als bijvoorbeeld in de vorm van provinciale-/rijkssubsidie, kan dit achteraf leiden tot dekking vanuit de bestaande stelpost.

Aanvullend wordt 320.000 euro benut vanuit het uitvoeringsprogramma Mobiliteitsvisie voor de upgrade van het fietsenpad in de Oude Torenstraat. 5

Dit geld leidt niet tot extra kapitaalslaten omdat dit uitvoeringsprogramma Mobiliteitsvisie al in het investeringsprogramma is opgenomen. Project onderdeel Herinrichting Kerkbrink Oude Torenstraat en ’s-Gravelandseweg Upgrade fietspad Fietspad Oude Torenstraat Totaal

Bedrag € 2.300.000,-€ 320.000,-€ 320.000,-€ 2.940.000,--

Uitvoering

De herinrichting van de Kerkbrink vindt waarschijnlijk plaats in 2025. In de planning van de werkzaamheden wordt rekening gehouden met het programma van Hilversum600, vergunde standplaatsen en de feestdagen. Bewoners worden geïnformeerd via de website bouwenaanhilversum.nl/kerkbrink en de deelnemers aan participatiebijeenkomsten via de e-mail. Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris, de burgemeester,

mr. C.P. Torres Barrera

dr. ir. G.M. van den Top

Bijlage(n)

Bijlage 1. Verbeeldingen Kerkbrink Bijlage 2. Definitief ontwerp Kerkbrink Bijlage 3. Definitief ontwerp Kerkbrink inclusief fietspaden Bijlage 4. Advies CRK+M 26 oktober 2023 Bijlage 5. Reactienota Kerkbrink

6