Financiële impuls bibliotheek - Raadsvoorstel
Tekst van het document
1 RAADSVOORSTEL Voorstel 1. Het beschikbaar stellen van een bedrag van € 1.054.000, - ten behoeve van een eenmalige subsidie aan Bibliotheek Hilversum voor het jaar 2026 voor het versterken van het werkkapitaal en het eigen vermogen in de exploitatie, en dit bedrag in de periode 2028-2037 te verrekenen met de reguliere subsidie, conform de concept-beschikking in de bijlage. 2. Geen wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen, op grond van de gemeentewet artikel 169 lid 4, en artikel 16, lid 2 van de Financiële verordening Hilversum ten aanzien van het in 2026 verstrekken van een lening van € 496.000, - ter versterking van het werkkapitaal met een looptijd van 11 jaar aan Bibliotheek Hilversum conform de concept- leningsovereenkomst in de bijlage. 3. In afwijking van artikel 21 lid 6 Treasury statuut geen bankverklaringen aan de bibliotheek te vragen waaruit blijkt dat zij de onder beslispunt 2 genoemde lening niet hebben kunnen verkrijgen bij een bank. 4. Het beschikbaar stellen van een bedrag van € 250.000, - ten behoeve van het inhuren van twee adviseurs door de gemeente conform de in dit raadsvoorstel omschreven opdracht. 5. De intentie uit te spreken een eventueel volgend verzoek voor aanvullende financiering met een positieve grondhouding te beoordelen, zonder op dit moment enige garantie af te geven op die aanvullende financiering.
Planning Titel Toelichting BEELDVORMING OORDEELSVORMING BESLUITVORMING Financiële impuls bibliotheek Hilversum Akkoord te gaan met financiële impuls aan bibliotheek. Commissie ZWS 28 oktober 2026 Commissie ZWS 28 oktober 2026 Gemeenteraad 11 november 2026 zaaknummer: 2010685 afdelingsnaam: Ruimtelijke Ontwikkeling steller: Astrid van Mierlo telefoonnummer +31356291882 onderwerp: Financiële impuls bibliotheek Hilversum
2 Samenvatting Op 18 september hebben de directie en de Raad van Toezicht van de bibliotheek laten weten dat de verbouwing van de bibliotheek verdere vertraging heeft opgelopen en dat er in 2026 een nieuw financieel tekort is ontstaan in de businesscase. Zowel bestuurlijk als ambtelijk heeft de afgelopen tijd zeer intensief contact met de bibliotheek plaatsgevonden om een zo volledig mogelijk beeld te krijgen van de financiële en organisatorische situatie bij de bibliotheek. In de Beeldvormende sessie van 21 oktober 2026 is dit nader toegelicht door het college. Om voortzetting van het bouwproces en continuering van de bibliotheek op korte termijn te garanderen is een financiële impuls noodzakelijk. Voorgesteld wordt om € 1,55 miljoen beschikbaar te stellen ter versterking van het werkkapitaal van de bibliotheek. Daarnaast wordt een bedrag van € 250.000, - gevraagd voor het verbeteren van de sturing op en toetsing van de realisatie door de bibliotheek. Op basis van de huidige inzichten is dit voorstel tot stand gekomen. Het is niet uitgesloten dat begin 2027, als het definitieve, financiële tekort bij de bibliotheek bekend is, een aanvullende financieringsbehoefte overblijft. Inleiding De raad heeft op 21 september 2022 besloten tot vestiging van de nieuwe bibliotheek in de Gooische Brink.
Hiermee geeft de gemeente invulling aan de wettelijke verplichting om een bibliotheekfunctie te realiseren met een brede functie in de stad met ketenpartners. In het besluit van 21 september 2022 en vervolgens ook in het besluit op 16 oktober 2024 heeft de raad positief besloten over het mogelijk maken van twee borgstellingen van in totaal €16,7 miljoen ten behoeve van door de bibliotheek aan te trekken leningen voor de realisatie van de verbouwing van het gebouw. De raad heeft bij beide besluiten over de borgstelling het college verzocht het bouwproces en de risicosturing door de bibliotheek te volgen. Het college heeft hier uitvoering aan gegeven met intensief bestuurlijk en ambtelijk overleg over de voortgang van het bouwproces, de relatie met de omgeving, de afspraken met potentiële huurders en de financiën. Gedurende dit proces heeft de bibliotheek begin 2026 de gemeente geïnformeerd over de eerste signalen vanuit de aannemer over de vertraging in het bouwproces. Op 8 april jl. heeft de bibliotheek de gemeente geïnformeerd over de definitief te verwachten vertraging in het bouwproces, maar kon nog geen nieuwe openingsdatum noemen vanwege lopende gesprekken met de aannemer. Reeds eerder gestuurde collegebrieven Wij hebben u per brief van 19 mei jl.
geïnformeerd over deze laatste stand van zaken in de realisatie van de nieuwe bibliotheek en over de vervolgstappen, zowel vanuit de bibliotheek als vanuit de gemeente. Tevens hebben wij toegezegd u opnieuw te informeren zodra de bibliotheek aan de gemeente de nieuwe planning kenbaar heeft gemaakt en een indicatie heeft gegeven van de financiële gevolgen voor de investering en de exploitatie. De afgelopen maanden hebben er zowel ambtelijk als bestuurlijk hierover diverse intensive gesprekken en controles plaatsgevonden. Op 18 september jl. hebben de directie en Raad van Toezicht van de bibliotheek aan het college medegedeeld dat er verdere vertraging is in de verbouwing en dat er een nieuw tekort is in de businesscase. Het oordeel van het college is dat zonder een gemeentelijke financiële impuls de realisatie 3 en exploitatie van de nieuwe bibliotheek geen doorgang kan vinden. Op 24 september jl. hebben wij u hierover per brief geïnformeerd. Ook is geconstateerd dat maatregelen nodig zijn om de financiële, bouwkundige en inhoudelijke sturing te intensiveren, om de oplopende kosten en risico’s te verminderen, meer zekerheid te verkrijgen over de opleverdatum en de hoogte van het financiële tekort, en om alle benodigde stappen voor de haalbaarheid van de toekomstige exploitatie te waarborgen. Het doel is een vernieuwde brede bibliotheek met een duurzame toekomstige exploitatie.
Dit is ook van belang voor de potentiële huurders en andere maatschappelijke en culturele samenwerkingspartners van de bibliotheek. Oplossingsrichting De voorgestelde oplossing bestaat als eerste uit het verlenen van een financiële impuls van €1,55 miljoen (ter versterking van het werkkapitaal) middels een deel lening en een deel subsidie. Het subsidiedeel wordt op een later moment verrekend met de reguliere subsidie en vloeit terug naar de gemeente. Daarnaast wordt uw raad een eenmalig bedrag van €250.000,- gevraagd voor het verbeteren van de sturing op en toetsing van de realisatie door de bibliotheek. Hiervoor verstrekt de gemeente aan twee externe deskundigen de opdracht om de financiële, bouwkundige en inhoudelijke sturing en het risico- en omgevingsmanagement door te lichten, en de bibliotheek hierin te adviseren. Probleemstelling In de zomer van 2026 is gebleken dat de bibliotheek Hilversum de businesscase van de nieuwe bibliotheek Gooische Brink niet sluitend krijgt. De oorzaak is de financiële impact van de vertraging van de verbouwing maar ook andere tegenvallers. De bibliotheek heeft in 2026 wisselende bedragen en risico's genoemd met betrekking tot het tekort, waardoor er voor de gemeente geen zekerheid is te vinden in de businesscase.
Ook is het nog onzeker of de door de bibliotheek genoemde nieuwe openingsdatum van 31 maart 2027 realistisch is, gezien de complexiteit van de verbouwing. (Er is verschil tussen openingsdatum en opleverdatum. De opleverdatum gaat over het juridisch afronden van de werkzaamheden en kan op een later moment liggen dan de openingsdatum, maar niet veel later.) Zonder een gemeentelijke financiële impuls kan de realisatie en exploitatie van de nieuwe bibliotheek geen doorgang vinden en kan de bibliotheek op korte termijn niet meer aan haar financiële verplichtingen voldoen. Rolverdeling De bibliotheek is een zelfstandige stichting met als bestuursstructuur een directie en Raad van Toezicht (rvt). De directie bestaat uit een directeur-bestuurder die eindverantwoordelijk is voor het beleid en de dagelijkse leiding over de organisatie. De Raad van Toezicht houdt toezicht op het bestuur, de strategie en het beleid van de stichting. De gemeente heeft in de relatie met de bibliotheek verschillende rollen. We ondersteunen de bibliotheek met jaarlijkse subsidies ten laste van de begrotingen van cultuur en het sociaal domein. De Wet stelsel openbare bibliotheken (Wsob), ons gemeentelijk beleid en onze begroting zijn kaderstellend voor deze subsidies. Na afloop van elk boekjaar toetsen wij, net als bij andere organisaties die we subsidiëren, of de subsidie recht- en doelmatig is besteed.
De bibliotheek kan aanvullende subsidies ontvangen voor specifieke activiteiten. Het Rijk heeft een wijziging van de Wsob aangekondigd. Gemeenten krijgen hierin een zorgplicht voor bibliotheken. Dit betekent dat de gemeente minstens één volwaardige bibliotheekvoorziening in 4 stand moet houden. De rolverdeling tussen de gemeente als kaderstellende subsidieverstrekker en de uitvoerende stichting die subsidie ontvangt wijzigt hierdoor niet. De wetswijziging wordt in december 2027 in de Tweede Kamer behandeld, en de wet wordt naar verwachting per 1 juli 2027 van kracht. De bibliotheek heeft het pand op de nieuwe locatie aangekocht en ontwikkelt dit zelf. Dit betekent dat de directie verantwoordelijk is voor de realisatie en financiering van het project en de (toekomstige) exploitatie, onder toezicht van de rvt. De gemeente is niet verantwoordelijk voor de bouw van nieuwe bibliotheek, maar verstrekker van de subsidies en borgstelling(en) en is een afhankelijk belanghebbende partij. De bibliotheek moet de gemeente tijdig en juist informeren over de voortgang. Dit gebeurt aan de hand van financiële en inhoudelijke voortgangsrapportages, en regelmatig ambtelijk en bestuurlijk overleg.
Oplossing De voorgestelde oplossing bestaat uit een aantal opeenvolgende stappen: Uw raad wordt voorgesteld een extra eerste financiële impuls van totaal €1,55 miljoen beschikbaar te stellen zodat de realisatie/verbouwing van de nieuwe bibliotheek kan worden gecontinueerd. Op 14 oktober jl. heeft de bibliotheek daarvoor een verzoek ingediend. Zie bijlage 1. Tegelijkertijd wil het college aanvullende maatregelen treffen die moeten leiden tot intensievere financiële en bouwkundige sturing bij de bibliotheek, duidelijkheid over de definitieve hoogte van het financiële tekort en vertrouwen in een duurzame toekomstige exploitatie. Uw raad wordt gevraagd een eenmalig bedrag van €250.000,- beschikbaar te stellen voor het kunnen inhuren van deze expertise. Zodra begin 2027 zekerheid is over het definitieve, financiële tekort bij de bibliotheek, wordt uw raad daarover zo spoedig mogelijk over geïnformeerd. Mocht daaruit blijken dat de bibliotheek een aanvullende financieringsbehoefte heeft, dan zal dit opnieuw beoordeeld worden door de gemeente. In dat geval ontvangt uw raad een aanvullend voorstel met mogelijke oplossingsrichtingen. Indien uw raad instemt met dit voorstel, is het college voornemens om direct daarna: o De tweede borgstelling van €4 miljoen te verstrekken (onderdeel van in de inleiding genoemde €16,7 miljoen) zodat de bibliotheek deze lening kan aantrekken.
Uw raad heeft op 16 oktober 2024 aangegeven geen wensen en bedenkingen te hebben. Maar wegens het uitblijven van een sluitende businesscase door de bibliotheek is het daadwerkelijk verlenen van de tweede borgstelling aangehouden. Het college wil hier nu toch toe overgaan om zo de continuïteit in de verbouwing prioriteit te geven, en er na een positief besluit op voorliggend raadsvoorstel afdoende maatregelen zijn genomen. Het uitstellen van dit besluit zou nu leiden tot onnodige en kostbare vertraging in de realisatie. o De door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) toegekende subsidie van €1 miljoen uit de regeling “Impulsaanpak Winkelgebieden” te verlenen aan de bibliotheek. Conform de regeling verstrekte de RVO de subsidie aan de gemeente, waarna de gemeente zorg moet dragen voor de beschikking aan in dit geval de bibliotheek Net als bij de borgstelling is deze verlening aangehouden maar met dezelfde onderbouwing als bij de borgstelling is het college voornemens om deze ook te verlenen na een positief raadsbesluit. Door de combinatie van bovenstaande stappen, wordt de verbouwing van de nieuwe bibliotheek zo min mogelijk onderbroken waardoor de opleverdatum eveneens zo min mogelijk verder kan uitlopen, en kan de bibliotheek aan haar lopende verplichtingen voldoen.
Ook de potentiële samenwerkingspartners en de 5 maatschappelijke en culturele huurders krijgen hiermee zekerheid. En de bibliotheek kan zich richten op het in 2027 starten van een duurzame exploitatie vanuit het concept brede bibliotheek met een media profiel. De stappen waarop de nu voorliggende besluitvorming is gericht worden hieronder nader toegelicht. 1. Het verlenen van een eenmalige subsidie van € 1.054.000, - in 2026 aan de bibliotheek ten behoeve van het versterken van het werkkapitaal en het eigen vermogen in de exploitatie, conform de beschikking in de bijlage. Zie bijlage 2. Omdat versterking van het werkkapitaal en eigen vermogen betekent dat dit bedrag alleen tijdelijk nodig is om de liquiditeitspositie van de bibliotheek op peil te houden, wordt voorgesteld om dit bedrag gedurende de periode 2028- 2037 in 10 gelijke termijnen te verminderen op de jaarlijkse reguliere subsidie. Evenredig krijgt de bibliotheek de opdracht om ook jaarlijks gedurende deze periode een even zo groot bedrag uit de bestemmingsreserve te halen ten behoeve van de exploitatie. Hierdoor is het voor de bibliotheek budgettair neutraal. Dit zal ook als zodanig worden verwerkt in de gemeentelijke begroting, onderdeel cultuur en de businesscase van de bibliotheek. Hierdoor vloeit de eenmalig verleende subsidie weer terug naar de gemeente.
De vermindering wordt opgenomen in de businesscase/exploitatie van de bibliotheek. 2. Het verstrekken van een lening van €496.000,- ter versterking van het werkkapitaal in 2026 aan de bibliotheek conform de leningsovereenkomst in de bijlage. Zie bijlage 3. De lening heeft een looptijd van 11 jaar waarbij vanaf 2028 wordt afgelost aan de gemeente. De (marktconforme) rente en aflossing worden opgenomen in de businesscase/exploitatie van de bibliotheek. De financiële gevolgen van de voorgestelde lening zijn op langere termijn voor de bibliotheek op de rentebetalingen na neutraal. Omdat de lening net als de subsidie ook dient ter versterking van het werkkapitaal betekent het dat dit bedrag alleen tijdelijk nodig is om de liquiditeitspositie van de bibliotheek op peil te houden. De lening wordt in de periode 2028 tot en met 2037 terugbetaald aan de gemeente. De bibliotheek is tot en met 2037 rente verschuldigd over de lening, gelijkmatig aflopend van € 24.354 in 2027 tot € 2.435 in 2037. Voor deze rentebetalingen zal de bibliotheek ruimte moeten vinden binnen hun exploitatie tot en met 2037. Bij de herziening van de businesscase door de adviseurs (zie hieronder bij punt 3) wordt bekeken hoe de rentelasten van de lening worden opgevangen. 3. Het beschikbaar stellen van een bedrag van € 250.000, - ten behoeve van het inhuren van twee adviseurs door de gemeente.
Gezien de huidige ontstane situatie is het college van mening dat naast een financiële impuls ook de (financiële en bouwkundige) sturing bij de bibliotheek moet worden versterkt. De onzekerheid over het tekort moet worden doorbroken. Ook moet worden bekeken of alle onderleggers voor de toekomstige exploitatie voldoende zijn gerealiseerd, bijvoorbeeld huurcontracten, ontwikkeling van het concept van een brede bibliotheekfunctie en de programmering voor het eerste jaar. Het college is daarom voornemens om twee onafhankelijke adviseurs met specifieke deskundigheid zo spoedig mogelijk de opdracht te geven om vanuit de bibliotheekorganisatie in relatie tot een reële opleverdatum de financiën van investeringen en (toekomstige) exploitatie door te lichten en bij te stellen in samenhang met een oplossende inzet op risicobeheer, en ook een beeld te geven van de stand van zaken over de ontwikkeling van de organisatie en programmering passend bij de nieuwe exploitatie. De kosten van de inzet van de adviseurs wordt ingeschat op maximaal €250.000,-. De adviseurs adviseren en rapporteren formeel aan het college via de bestuurlijk eindverantwoordelijke portefeuillehouder Cultuur en ambtelijke contactpersonen. Beide 6 adviseurs adviseren ook de directie en Raad van Toezicht van de bibliotheek en ondersteunen hen in het maken van keuzes.
De bouwbegeleiding, budgetbewaking, risicobeheersing, algehele sturing op het bouwproces en de exploitatie, en het omgevingsmanagement blijft belegd bij de directie en onder eindverantwoordelijkheid van de Raad van Toezicht van de bibliotheek. Om onnodige vertraging te voorkomen heeft het college in aanloop naar het besluit door uw raad reeds voorbereidingen getroffen voor het werven van de adviseurs. Op basis van de genomen maatregelen moet in de komende maanden het definitieve tekort in de businesscase met meer zekerheid inzichtelijk worden en kunnen worden vastgesteld. Zodra er zekerheid is over het uiteindelijke tekort kan de raad in het eerste kwartaal van 2027 worden gevraagd een aanvullend (gedegen onderbouwd) bedrag beschikbaar te stellen. Daarbij zal er alles aan worden gedaan om dit bedrag zo laag mogelijk te laten zijn. Daarnaast is het college voornemens de Raad van Toezicht van de bibliotheek te verzoeken om zich op korte termijn te versterken met een lid met stevige financiële deskundigheid. De Raad van Toezicht is daarmee akkoord. 4. Daarnaast wordt uw raad gevraagd te besluiten tot het uitspreken van een positieve intentie om een eventueel volgend verzoek voor aanvullende financiering met een positieve intentie te zullen bekijken. Argumenten 1.1. Gemeenten krijgen de wettelijke taak een volwaardige bibliotheekfunctie te ondersteunen.
Met de voorgenomen wijziging van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen wordt de huidige vrijwillige bevorderingstaak van gemeenten omgezet in een zorgplicht. De Tweede Kamer behandelt het wetsvoorstel in december 2026, waarna de nieuwe wet naar verwachting medio 2027 ingaat. 1.2. Doel blijft het realiseren van een brede bibliotheek met een mediaprofiel vanuit een duurzame exploitatie. De nieuwe bibliotheek heeft tot doel een brede maatschappelijke en culturele ontmoetingsplek te worden voor inwoners van Hilversum. Zowel maatschappelijke en culturele partijen gaan ruimten huren in de bibliotheek en dragen bij aan een breed aanbod en verdere onderlinge samenwerking. Omdat de bibliotheek zich midden in het medialandschap bevindt, zal dit ook terug te zien zijn in het inhoudelijke en educatieve aanbod. De nieuwe bibliotheek draagt ook bij aan een levendig centrum, samen met de herinrichting van de Kerkbrink en de nieuwe vestiging van Beeld en Geluid. 1.3. Het is bewust gekozen voor het bedrag van €1.55 miljoen als benodigde financiële impuls. Ondanks de onzekerheid over het mogelijke tekort is dit het minimale bedrag dat nodig is om het werkkapitaal van de bibliotheek voorlopig positief te krijgen. Bij een negatief werkkapitaal is de kans dat de bibliotheek de lening van € 4,0 miljoen uit de markt kan halen zeer waarschijnlijk niet mogelijk. 7 1.4.
Als er geen financiële impuls wordt verleend en er geen besluit tot de eerdergenoemde ‘positieve intentie’ wordt genomen ten aanzien van een mogelijk nog aanvullend bedrag begin 2027, betekent dit dat de businesscase van de bibliotheek niet sluitend wordt. Hierdoor kan de bibliotheek niet de nog benodigde lening van € 4 miljoen uit de markt aantrekken en op korte termijn niet langer aan haar verplichtingen voldoen. Op dat moment zal ook de eerste borgstelling in werking treden. 1.5. Ook voor de potentiële huurders van de bibliotheek is zekerheid over de opleverdatum en het uitblijven van verdere vertraging belangrijk. Partijen passen hun bedrijfsvoering aan op de toekomstige verhuizing, bijvoorbeeld door het tijdig opzeggen van een huidige huurcontract of de planning van activiteiten aan te passen. 1.6. Ook voor ondernemers van de Gooische Brink is het van belang dat de overlast van de verbouwing zo kort mogelijk duurt. Ondernemers van de Gooische Brink geven aan overlast te ervaren van de verbouwing en door de vertraging duurt deze periode langer. Zij geven daarbij aan dat zowel de overlast als de vertraging van invloed zijn op hun bedrijfsvoering en omzet. Ook voor hen is het van belang dat de nieuwe bibliotheek zo spoedig mogelijk wordt gerealiseerd. 1.7.
Voor de oplossing zijn diverse scenario’s onderzocht zoals het overnemen van het bouwproces of het ophogen van de borgstelling. De conclusie is dat de voorgestelde oplossing het beste bijdraagt aan het realiseren van de nieuwe bibliotheek binnen de nu kortst mogelijke termijn en met de nu minste kosten. Het ophogen van de borgstelling is bijvoorbeeld niet mogelijk vanuit wet- en regelgeving omtrent staatsteun. Het overnemen van het bouwproces werkt vertragend op het bouwproces wat tot nog hogere kosten leidt. Daarnaast lost het maar een deel van de problematiek op. 2.1. Het voorstel om een financiële impuls te verlenen middels een subsidie en een lening voldoet aan de wet- en regelgeving omtrent staatsteun. In het kader van de twee borgstellingen is in eerdere jaren advies gevraagd aan een daartoe deskundig extern bureau over hoe deze borgstellingen te verlenen zodat deze voldoen aan de wet- en regelgeving van staatsteun. Dit advies is opgevolgd. Ook over de nu voorgestelde financiële impuls aan de bibliotheek is advies gevraagd. (Zie bijlage 4). Over de juiste financiële verdeling voor het aandeel subsidie en het aandeel lening (met de daarbij berekende marktconforme rente) en bij het opstellen van de leningsovereenkomst is ook extern juridische advies ingewonnen. 3.1. Het verstrekken van een lening voldoet op 1 punt niet aan het Treasury statuut.
In artikel 21 lid 6 Treasury statuut wordt de bibliotheek gevraagd twee bankverklaringen aan de gemeente te overleggen waaruit blijkt dat zij geen lening hebben kunnen verkrijgen bij een bank. Voorgesteld wordt om hiervan af te wijken omdat deze lening als onderdeel van de brede oplossing bijdraagt aan de continuïteit van de realisatie en exploitatie van de nieuwe 8 bibliotheek. Tevens is het de verwachting dat de bibliotheek dit desbetreffende bedrag momenteel niet kan lenen bij de bank gezien de huidige financiële situatie. Dit ligt anders dan de lening van € 4 miljoen waar het college voornemens is een borgstelling voor te verstrekken. De lening moet toegekend zijn voordat de bibliotheek de lening van € 4,0 miljoen uit de markt kan proberen te halen. Als gewacht moet worden op twee (hoogstwaarschijnlijk) negatieve bankverklaringen, kan de bibliotheek niet gelijk na positief besluit over dit raadsvoorstel beginnen met het aantrekken van die € 4 miljoen. Dit leidt tot vertraging m.b.t. de opleverdatum. De inschatting is dat elke maand vertraging extra kosten betekent. 4.1. De adviseurs zijn nodig om de (financiële en bouwkundige) sturing bij de bibliotheek te versterken. De inzet van adviseurs moet zekerheid geven over de definitieve hoogte van het financiële tekort en de opleverdatum, en bijdragen aan een duurzame toekomstige exploitatie.
5.1 Het uitspreken van een positieve intentie ten aanzien van een mogelijk aanvullend benodigd bedrag voor de bibliotheek draagt bij aan de uiteindelijke afronding van de realisatie van de nieuwe bibliotheek en start van de toekomstige exploitatie. De nu voorliggende oplossing is vooral gericht op het door de bibliotheek kunnen voldoen van de lopende verplichtingen. Hoewel nog onvoldoende concreet is het mogelijk dat de doorlichting door de adviseurs leidt tot een nog aanvullende financieringsvraag, bijvoorbeeld voor inrichting en inventaris. Het uitspreken van een positieve intentie kan de bibliotheek meenemen in haar afweging om deze verplichtingen aan te gaan vanuit het oogpunt van de wens voor een zo spoedig mogelijke opleverdatum. Daarnaast draagt het ook positief bij aan de mogelijkheid om als de bibliotheek de €4 miljoen lening te verkrijgen uit de markt. Na ontvangst en beoordeling van de externe analyse van de financiële situatie zal het college een eventueel verzoek om aanvullende financiering zorgvuldig beoordelen. Op dit moment wordt er dus nog geen garantie afgegeven op die aanvullende financiering. Kanttekeningen 1.1. Er is geen zekerheid dat de bibliotheek na een positief besluit over voorliggend voorstel en het verlenen van de borgstelling en de IW-subsidie de benodigde lening van € 4 miljoen uit de markt verkrijgt.
Het is echter zeker dat als de businesscase niet wordt versterkt met de nu voorgestelde financiële impuls én er geen positieve intentie is om begin 2027 nog een aanvullend bedrag beschikbaar te stellen om de realisatie van de nieuwe bibliotheek af te ronden en de exploitatie te waarborgen, de kans op een lening uit de markt ondanks de borgstelling nihil is omdat ook banken een sluitende businesscase vereisen. Het zou ook betekenen dat de bibliotheek in faillissement terechtkomt. 1.2. Naar verwachting vordert de RVO de IW-subsidie terug als de bibliotheek alsnog niet wordt gerealiseerd. De IW-subsidie is verleend als bijdrage voor het realiseren van de nieuwe brede bibliotheek en als bijdrage voor Brinker Mall (voormalig eigenaar van het gebouw van de nieuwe bibliotheek) voor het zogenaamd onthuren van de diverse winkelpanden. Als de bibliotheek niet wordt 9 gerealiseerd moet de IW-subsidie worden terugbetaald door de gemeente, ook als deze al aan de bibliotheek is verleend. Echter het totaal aan stappen zoals genoemd in de oplossing laat zien dat ook de IW-subsidie een belangrijke financiële bijdrage is in de continuering van het bouwproces en de uiteindelijke realisatie van de nieuwe bibliotheek. 5.1. Er is pas eerste kwartaal 2027 zicht op het uiteindelijke tekort waardoor op dit moment onzeker is of en zo ja hoeveel aanvullende financiering dan nog nodig is.
Belangrijk onderdeel van de ontstane situatie is de onduidelijkheid over de hoogte van het tekort. Echter wachten tot hier duidelijkheid over is betekent een aantal maanden vertraging in de opleverdatum, omdat dan de bouw stilgelegd moet worden vanwege onvoldoende liquiditeit bij de bibliotheek. De inschatting is dat elke maand vertraging tussen de €150.000,- en €200.000,- aan extra kosten betekent. De twee adviseurs zullen zo snel als mogelijk duidelijkheid en zekerheid geven over de aard en omvang van het bedrag dat uiteindelijk nodig is om te komen tot een sluitende businesscase voor de realisatie en vervolgens duurzame exploitatie van de nieuwe bibliotheek. Financiën, middelen & capaciteit Bij het verlenen van een financiële impuls is net als bij de eerste en tweede borgstelling sprake van staatsteun welke onder voorwaarden geoorloofd is. Een hierin gespecialiseerd bureau heeft de gemeente geadviseerd over de mogelijkheden om de financiële impuls te verlenen en tevens te voldoen aan de wet- en regelgeving omtrent staatsteun. Zie bijlage 4. Het advies wordt opgevolgd. De activiteiten van de bibliotheek als geheel vallen onder de noemer van een publieke taak, maar omdat de bibliotheek ook ruimte verhuurt en deze activiteit als commercieel wordt gezien is dat van invloed als het gaat om staatsteun.
Naar aanleiding van het advies wordt de financiële impuls daarom gesplitst in een deel subsidie en een deel lening. De verhouding tussen de lening en de subsidie wordt bepaald door de mate van verdeling van m2 in de bibliotheek die beschikbaar is voor maatschappelijke activiteiten en voor commerciële activiteiten. Als gevolg hiervan wordt de financiële impuls als volgt verdeeld: Subsidie: €1.054.000,- Lening: €496.000,- Daarnaast worden de subsidie en de lening verstrekt onder de voorwaarden: Subsidie De subsidie wordt in 2026 verleend onder de voorwaarde dat deze is bestemd voor het versterken van het werkkapitaal en het eigen vermogen. De bibliotheek heeft daarbij de verplichting dit bedrag in een bestemmingsreserve onder te brengen. De gemeente zal vervolgens vanaf 2028 gedurende 10 jaar de reguliere jaarsubsidie aan de bibliotheek met €105.400- per jaar verlagen. Evenredig krijgt de bibliotheek de opdracht om ook jaarlijks gedurende deze periode een even zo groot bedrag uit de bestemmingsreserve te halen ten behoeve van de exploitatie. Hiermee heeft de bibliotheek voldoende werkkapitaal voor deze periode en is de verleende subsidie voor de gemeente na 11 jaar budgetneutraal. Het verlenen van de subsidie is een bevoegdheid van het college. 10 Lening De lening wordt in 2026 verstrekt voor een bedrag van € 496.000, - ter versterking van het werkkapitaal.
De looptijd van de lening is 11 jaar. De aflossing van de lening start per 2028. Voor de lening wordt door de gemeente een rente in rekening gebracht van 4,91%. Dit is een marktconforme rente welke is berekend door een hierin gespecialiseerd extern bureau. Hierdoor sluit het als gemeente verstrekken van de lening aan de bibliotheek aan bij de wet- en regelgeving omtrent staatsteun waardoor de lening geoorloofd is. De lening wordt in 10 jaar (periode 2028-2037) lineair afgelost. De leningsovereenkomst is opgesteld door een extern deskundig bureau en sluit aan op de voorwaarden van het Treasury statuut (op 1 artikel na, zie beslispunt 3 en bijbehorend argument 3.1) en de financiële verordening van de gemeente. Het verlenen van de lening is een bevoegdheid van het college. De leningsovereenkomst wordt dan ook door het college ondertekend. Daarnaast wordt zowel bij de subsidie als de lening de voorwaarde gesteld dat de bibliotheek volledig openheid biedt en samenwerkt met de gemeente en de twee adviseurs, met als doel de realisatie van de nieuwe bibliotheek met een duurzame (financieel en inhoudelijk) toekomstige exploitatie. Tevens wordt conform het advies m.b.t.
de staatsteun voor zowel de subsidie als de lening ook de volgende voorwaarde gesteld: de bibliotheek dient binnen haar boekhouding de commerciële verhuuractiviteiten volledig (administratief) gescheiden te houden van de publieke/maatschappelijke activiteiten van de bibliotheek. De financiële consequenties van de subsidieverstrekking en de inzet van de adviseurs zoals genoemd in dit raadsvoorstel maken reeds onderdeel uit van de eindejaarsrapportage 2026 welke gelijktijdig met dit voorstel aan de raad ter behandeling wordt voorgelegd. De incidentele consequenties van zowel de subsidie als de inzet van de twee adviseurs komen ten laste van Programma 1, Wonen en Leven, taakveld 5.6 Media. De rente-inkomsten en de tienjarige verlaging van de reguliere jaarsubsidie (van de bibliotheek) worden meerjarig in de begroting verwerkt bij de Voorjaarsnota 2027. Communicatie De bibliotheek wordt geïnformeerd over de financiële impuls middels de subsidiebeschikking en het gezamenlijk ondertekenen van de leningsovereenkomst. De bibliotheek communiceert over de realisatie van de nieuwe bibliotheek met partijen en de ondernemers van de Gooische Brink. Ambtelijk is vanuit accounthouderschap contact met de potentiële huurders en voor zover deze een subsidierelatie hebben met de gemeente.
Vanwege de zorgen van de ondernemersvereniging Gooische Brink is ook de gemeente met ondernemers Gooische Brink in gesprek geweest. 11 Uitvoering Bij een positief raadsbesluit zal op kort termijn de subsidie van €1.054.000,- door het college aan de bibliotheek worden verleend conform de beschikking. Tevens zal het college de gevraagde lening van €496.000,- aan de bibliotheek verstrekken conform de leningsovereenkomst in de bijlage. Zo spoedig mogelijk na het positieve raadsbesluit zal het college een besluit nemen over de te verlenen tweede borgstelling en de IW-subsidie. Burgemeester en wethouders van Hilversum, 22 oktober 2026 de gemeentesecretaris, mr. C.P. Torres Barrera de burgemeester, dr. ir. G.M. van den Top Bijlage(n) 1. Verzoek bibliotheek financiële impuls 2. Concept-beschikking verlening subsidieaanvraag bibliotheek 3. Concept-Leningsovereenkomst gemeente – bibliotheek 4. Advies staatssteun inzake financiële impuls bibliotheek Hilversum 5. Concept-Raadsbesluit Financiële impuls bibliotheek Hilversum