Collegebrief inzake Stand van zaken opvang vluchtelingen en Beantwoording artikel 41 vragen PvdA en Democraten Hilversum

GEMEENTE HILVERSUM POSTBUS 9900 1201 GM HILVERSUM BEZOEKADRES:

Aan de gemeenteraad cc college van B en W cc pers

RAADHUIS DUDOKPARK 1 TELEFOONNUMMER: 14 035 WWW.HILVERSUM.NL

2 september 2022 ZAAKNUMM ER 1110158 BEHA NDELD DOOR Esther Rossum, van TELEFOON (035) 629 2360 UW KENMERK 1198947/1199168 BIJLAGEN 3 BETREFT stand van zaken Oekraïne en asielopvang DATUM

Geachte raads- en commissieleden,

We willen u via deze brief graag informeren over een aantal ontwikkelingen dat op dit moment speelt rondom de opvang van Oekraïense vluchtelingen, de opvang van asielzoekers en statushouders. Via de Veiligheidsregio ontvangt u deze week een brief over de regionale ontwikkelingen omtrent de verschillende vormen van opvang. In deze collegebrief lichten we op hoofdlijnen de lokale ontwikkelingen in Hilversum toe. Tevens kunt u deze brief zien als oplegger op de collegebrieven over de beantwoording van de artikel 41 vragen van Democraten Hilversum en de PvdA. De beantwoording is als bijlage aan deze brief toegevoegd. Afspraken Rijk, Vereniging voor Nederlandse Gemeenten, provincies en het Veiligheidsberaad Zoals iedereen heeft kunnen volgen in het nieuws is de doorstroming en opvang van migranten ernstig onder druk komen te staan. Het Rijk heeft daarom samen met de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten, provincies en het Veiligheidsberaad afspraken gemaakt over de opvang van asielzoekers en huisvesting en integratie van statushouders met als doel om uit de asielcrisis te komen en blijven. Deze afspraken omvatten het hele traject van asielopvang tot huisvesting en integratie.

Onderdeel van deze afspraken is dat het Rijk de veiligheidsregio’s heeft gevraagd om de al eerder gevraagde 225 crisis noodopvang plekken (CNO) voor asielzoekers langer in stand te houden dan de oorspronkelijke datum van 1 oktober. Daarnaast is gevraagd nog eens 225 plaatsen per veiligheidsregio te realiseren. In totaal vraagt het Rijk elke veiligheidsregio zich in te spannen om 450 CNO-plekken te realiseren tot en met in ieder geval eind dit jaar. Ter informatie is ook de brief van de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid aan de voorzitter van de Tweede Kamer toegevoegd. Uitwerking en invulling van opvang in de Regio In onze regio vindt naar op basis van de hiervoor genoemde afspraken op dit moment de tijdelijke opvang van asielzoekers plaats in het Gooiland hotel en daarnaast heeft de raad van Huizen ingestemd met een opvanglocatie op een boot in de haven van Huizen.

De opvang van Oekraïense vluchtelingen vindt plaats op de locatie Heuvellaan 50 en een aantal hotels. Zoals in eerdere collegebrieven met u is gedeeld wordt er op dit moment hard gewerkt aan het realiseren van de middellange opvanglocatie Thebe. Het verkrijgen van materialen om de verbouwing te realiseren blijft een continue uitdaging, waardoor de opleverdatum onder druk blijft staan. De verwachting op dit moment is, dat deze locatie opgeleverd wordt in december 2022. Daarnaast vindt onderzoek plaats naar andere mogelijke opvanglocaties voor de middellange termijn zoals eerder aan u gemeld bijvoorbeeld de Philips locatie. Naar verwachting kunnen wij u over de uitkomsten van dit onderzoek eind september informeren. Om een beeld te kunnen vormen van de beschikbare locaties in relatie tot de aantallen op te vangen Oekraïense vluchtelingen en asielzoekers (vanuit COA) treft u hieronder een overzicht aan van de diverse aantallen en beschikbare plaatsen/ locaties binnen Hilversum. Van belang is wel dat het om een moment opname gaat. Lokaal (met doorkijk)

Taakstelling Hilversum juli 2022 = 930 plaatsen Te verwachten taakstelling Hilversum, oktober 2022 = 1.410 plaatsen Stand van zaken statushouders Tenslotte is landelijk ook gesproken over de huisvesting en integratie van statushouders. Om een beeld te vormen van de situatie in Hilversum is hieronder de stand van zaken tot juli 2022 weergegeven. Zoals u weet halen wij ieder jaar de taakstelling, die vanuit het Rijk opgelegd wordt. Ook dit jaar is de verwachting dat wij die gaan halen. Echter, de procedure van uitplaatsing COA verloopt op dit moment ietwat langer dan normaal, hetgeen uiteraard zijn effect heeft op het plaatsingsproces. STAND 01-07-2022 Stand per 1 jan Hilversum

13

Taakstelling Realisatie 1e helft 1e helft 52

74

Stand per 1 juli

Taakstelling 2e helft

-9

70

Te Taakstelling Realisatie realiseren incl. tot juli tot 01voor/achter 2023 61 18 43

Gastgezinnen Naast alle bovengenoemde ontwikkelingen zijn er binnen Hilversum ook heel veel gastgezinnen waar de opvang van Oekraïense vluchtelingen plaatsvindt. Om hier een beeld van te geven: op dit moment wonen er

396 Oekraïense vluchtelingen bij Hilversumse gastgezinnen. Als college spreken wij hier onze enorme waardering voor uit. Via het platform Hilversummers.nl worden de gastgezinnen met elkaar in contact gebracht, zodat zij kennis en ervaringen onderling met elkaar kunnen delen. Daarbij gaat het om hele praktische zaken, maar ook om het leren begrijpen en overbruggen van cultuurverschillen. We hopen u hiermee voor nu voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

mr. C.P. Torres Barrera

dr. ir. G.M. van den Top

Bijlagen 1. Beantwoording vragen PvdA (1198947) 2. Beantwoording vragen DH (1199168) 3. Brief besluitvorming opvangcrisis Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid

Beantwoording vragen PvdA - Hoeveel plekken zijn er in de regio Gooi en Vechtstreek daadwerkelijk gerealiseerd in relatie tot de 2000 bedden voor de vluchtelingen uit de Oekraïne en in relatie tot de 225 bedden voor de opvang van asielzoekers; Oekraïense vluchtelingen In de Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek zijn op 30-8-2022 1351 opvangplaatsen voor Oekraïense vluchtelingen gerealiseerd. Asielzoekers In Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek zijn vanaf april 2022 70 opvangplaatsen beschikbaar voor asielzoekers in het Gooiland Hotel in de gemeente Hilversum. Deze zijn conform vraag vanuit het Rijk beschikbaar tot 31-12-2022. Ongelofelijke waardering voor alle medewerkers van het Gooiland Hotel die al sinds het begin van de crisis ruimhartig zijn en meerdere kamers beschikbaar stelt. Daarnaast is de gemeente Huizen een opvanglocatie (boot) in de haven van Huizen aan het voorbereiden van maximaal 200 plaatsen tot maart 2023. Ook andere gemeenten in de regio zijn hard op zoek naar opvangplaatsen. - Hoe zijn deze verdeeld over de verschillende gemeenten van de Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek; Oekraïense vluchtelingen Regionaal – STAND 30-08-2022 BEL-combinatie Gooise Meren Hilversum Huizen Wijdemeren

172 387 461 242 89

Lokaal (met doorkijk)

Taakstelling Hilversum juli 2022 = 930 plaatsen Te verwachten taakstelling Hilversum, oktober 2022 = 1.410 plaatsen Asielzoekers Hilversum

70

Verwacht in Huizen

200

- Zijn de berichten over het te kort schieten van onze regio in de aantallen correct en welke maatregelen worden er op de korte termijn genomen om dit op te lossen; In het opvangvraagstuk van vluchtelingen uit Oekraïne en asielzoekers heeft de Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek voor de initiële vraag verhoudingsgewijs de grootste opgave van alle veiligheidsregio’s. Elke regio is gevraagd 2000 Oekraïners op te vangen. Naast de initiële vraag is er een additionele vraag gekomen. Voor de additionele opdracht heeft men rekening gehouden met een verdeling naar rato van inwoners en oppervlakte van de regio. Voor Gooi en Vechtstreek betekent dit een extra inspanningsverplichting van 220 opvangplaatsen. Oekraïense vluchtelingen De huidige verwachting is dat de gevraagde 2220 opvangplekken voor Oekraïense vluchtelingen medio januari 2023 gerealiseerd zijn, waarbij rekening gehouden is met het openen en sluiten van opvanglocaties. Binnen de Veiligheidsregio staat een aantal nieuwe locaties gepland om te openen. Daar staat tegenover dat voor sommige locaties de afspraken voor opvang de komende maanden aflopen. Veel locaties zijn op verzoek van het Rijk in eerste instantie gerealiseerd voor een half jaar tot een jaar. Hierdoor vervallen opvangplaatsen. Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek en gemeenten onderzoeken of en voor hoe lang de opvang op deze locaties verlengd kan worden.

Daarbij zijn niet alle opleverdata zeker. Het verbouwen en inrichten van beschikbare locaties neemt tijd in beslag door schaarste van materialen en wachttijden bij aannemers. De planning van de oplevering verandert daardoor regelmatig.

Asielzoekers Op 25 juni 2022 is vanuit het Rijk gevraagd om 225 crisisnoodopvangplaatsen per Veiligheidsregio te realiseren voor asielzoekers. In Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek zijn vanaf april al tientallen plaatsen beschikbaar in het Gooiland Hotel. Vanaf 1 juli 2022 zijn in het Gooiland Hotel 70 opvangplaatsen beschikbaar voor asielzoekers. Deze zijn beschikbaar tot 08-09-2022. Vervolgens zijn 74 plaatsen beschikbaar van 14-09-2022 tot 05-11-2022. In de periode na 05-11-2022 is een eventuele verlenging mogelijk. Wij willen hierbij ook onze waardering uitspreken voor alle medewerkers van het Gooiland Hotel die al sinds het begin van de crisis ruimhartig zijn en meerdere kamers beschikbaar stelt. Daarnaast is de gemeente Huizen een opvanglocatie (boot) in de haven van Huizen aan het voorbereiden van maximaal 200 plaatsen. Ook andere gemeenten in de regio zijn hard op zoek naar opvangplaatsen. Het beroep dat op gemeenten en de Veiligheidsregio wordt gedaan om vluchtelingen uit Oekraïne en asielzoekers op te vangen is zeer groot. Veel collega’s en vrijwilligers pakken dit werk op naast hun reguliere baan en zetten zich op een buitengewone manier in om de opvang en alles wat daarbij komt kijken in goede banen te leiden. Afgelopen zomer zijn de diverse opvanglocaties ook in de vakantieperiode goed bediend.

De betrokken medewerkers en vrijwilligers hebben de continuïteit geborgd. De opvang van grote groepen mensen levert natuurlijk uitdagingen op. Medewerkers en vrijwilligers gaan die uitdagingen aan en lossen problemen op waar ze dat kunnen. Wij zijn meer dan trots op de inspanningen en hoge prestaties van alle betrokken collega’s, organisaties en vrijwilligers. Zowel de opvang van Oekraïense vluchtelingen als asielzoekers legt een groot beslag op beschikbare capaciteit. De druk op collega’s blijft onmiskenbaar hoog door het grote en langdurige beroep van het Rijk op gemeenten en veiligheidsregio’s. - Bent u het met ons eens dat deze problematiek dermate ernstig is dat er niet volstaan kan worden met het zoeken naar oplossingen en locaties voor de middellange en lange termijn; In maart zijn wij in Hilversum direct gestart met het realiseren van opvangplaatsen. Hierin hebben wij drie sporen uitgezet, namelijk korte, middellange en lange termijn. Voor de korte termijn zijn het veelal hotelplaatsen (111 plaatsen) en de locatie aan de Heuvellaan (350 plaatsen). Voor de middellange termijn zijn wij op dit moment bezig met een locatie aan de Thebe (360 plaatsen) en zijn we nog meerdere opties aan het onderzoeken. Voor de lange termijn zijn wij ook nog druk zoekende naar mogelijke opties. Echter, de opties voor middellange en lange termijn zijn wel gering.

- Als de berichtgeving klopt kunt u dan aangeven op welke datum onze Veiligheidsregio wel voldoet aan de realisatie van de 2000 en 225 bedden voor beide groepen mensen in nood? -

Zie boven.

Beantwoording vragen DH 1. Kunt u aangeven hoeveel opvangplekken voor Oekraïners reeds gerealiseerd zijn in de regio Gooi en Vechtstreek van de oorspronkelijke doelstelling en hoeveel daarvan in Hilversum? Initiële opdracht Het Rijk heeft elke veiligheidsregio initieel verzocht de coördinatie op zich te nemen voor het realiseren van 2000 opvangplaatsen voor Oekraïense vluchtelingen. De realisatie en uitvoering van de opvangplaatsen ligt bij de gemeenten. Het gaat om een gelijke verdeling, waarbij in totaal 50.000 plaatsen is gevraagd (25 Veiligheidsregio’s). Hierbij is niet gekeken naar de geografische omvang of het aantal inwoners van een veiligheidsregio. Deze opdracht is een resultaatverplichting. Additionele opdracht Aanvullend op de initiële opdracht heeft de staatssecretaris gemeenten verzocht om in totaal nog eens 25.000 noodopvangplaatsen te creëren. Het gaat hier om een inspanningsverplichting. De verdeling van deze aanvullende opgave van 25.000 plaatsen is niet gelijk per veiligheidsregio. Binnen het Veiligheidsberaad is afgesproken om de extra 25.000 plaatsen te realiseren volgens een verdeelsleutel naar rato van het aantal inwoners en de oppervlakte van een veiligheidsregio. Voor Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek betekent dit een extra inspanningsverplichting van 220 opvangplaatsen.

Realisatie van opvangplaatsen in Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek per 30-8-22 In de regio Gooi en Vechtstreek zijn op 30-8-2022 1351 opvangplaatsen gerealiseerd. Hiervan zijn er 461 in Hilversum gerealiseerd. Regionaal – STAND 30-08-2022 BEL-combinatie Gooise Meren Hilversum Huizen Wijdemeren

172 387 461 242 89

2. Kunt u aangeven hoeveel opvangplekken voor Oekraïners nog te realiseren zijn in de regio Gooi en Vechtstreek uitgaande van de actuele taakstelling en hoeveel daarvan in Hilversum? De huidige verwachting is dat de gevraagde 2220 opvangplaatsen voor Oekraïense vluchtelingen medio januari 2023 gerealiseerd zijn, waarbij rekening gehouden is met het openen en sluiten van opvanglocaties. Binnen de Veiligheidsregio staat een aantal nieuwe locaties gepland om te openen. Daar staat tegenover dat voor sommige locaties de afspraken voor opvang de komende maanden aflopen. Veel locaties zijn op verzoek van het Rijk in eerste instantie gerealiseerd voor een half jaar tot een jaar. Hierdoor vervallen opvangplaatsen. Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek en gemeenten onderzoeken of en voor hoe lang de opvang op deze locaties verlengd kan worden. Daarbij zijn niet alle opleverdata zeker. Het verbouwen en inrichten van beschikbare locaties neemt tijd in beslag door schaarste van materialen en wachttijden bij aannemers. De planning van de oplevering verandert daardoor regelmatig. In Hilversum hebben wij op dit moment 461 plaatsen gerealiseerd. De planning voor de 1

nieuwe opvanglocatie aan Thebe is eind december oplevering. Dit betekent dat we dan nog 360 plaatsen erbij hebben en dan komen we op een totaal van 821 opvangplaatsen . Echter, dit is van korte duur omdat de overeenkomst met locatie Heuvellaan in maart 2023 afloopt. Hierdoor dalen we weer 350 plaatsen. Wij zijn dan ook druk op zoek naar nieuwe geschikte locatie voor de middellange termijn. Hierbij ook een klein doorkijkje van de huidige aantallen en de nog te realiseren aantallen: Lokaal (met doorkijk)

Taakstelling Hilversum juli 2022 = 930 plaatsen Te verwachten taakstelling Hilversum, oktober 2022 = 1.410 plaatsen Het beroep dat op gemeenten en de Veiligheidsregio wordt gedaan om vluchtelingen uit Oekraïne en asielzoekers op te vangen is zeer groot. Veel collega’s en vrijwilligers pakken dit werk op naast hun reguliere baan en zetten zich op een buitengewone manier in om de opvang en alles wat daarbij komt kijken in goede banen te leiden. Afgelopen zomer zijn de diverse opvanglocaties ook in de vakantieperiode goed bediend. De betrokken medewerkers en vrijwilligers hebben de continuïteit geborgd. De opvang van grote groepen mensen levert natuurlijk uitdagingen op. Medewerkers en vrijwilligers gaan die uitdagingen aan en lossen problemen op waar ze dat kunnen. Wij zijn meer dan trots op de inspanningen en hoge prestaties van alle betrokken collega’s, organisaties en vrijwilligers. Zowel de opvang van Oekraïense vluchtelingen als asielzoekers legt een groot beslag op beschikbare capaciteit. De druk op collega’s blijft onmiskenbaar hoog door het grote en langdurige beroep van het Rijk op gemeenten en veiligheidsregio’s 3. Kunt u aangeven hoe u in het lopende onderzoek naar nieuwe geschikte locaties omwonenden hierbij betrekt en informeert? Vergelijk hoe rond het Philipsterrein omwonenden zich niet tijdig geïnformeerd voelden.

In Hilversum onderzoeken we of andere locaties geschikt zijn voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. We kijken bij dit onderzoek onder meer naar bereidheid van de eigenaar om te verhuren voor bepaalde tijd, naar mogelijkheden om een locatie bewoonbaar te maken, het aantal mensen dat we kunnen onderbrengen, de technische staat en natuurlijk de totale kosten. Pas als er meer duidelijkheid is over de behoefte aan opvang, gaan we de resultaten van het onderzoek naast elkaar leggen en neemt het college hierover een besluit. Bij een 2

eventuele (tijdelijke) nieuwe locatie worden omwonende -net zoals locatie Heuvellaan- tijdig geïnformeerd middels een brief. 4. Als burgers in reactie op de ontvangen gemeentelijke informatiebrief over de 'Toekomst Philipscomplex' (8.8.'22) gebruikmaken van het aangegeven emailadres voor verdere vragen ontvangen zij geen reactie. Waarom communiceert u dan dit emailadres? Wij hebben het mailadres oekraine@hilversum.nl intern gecontroleerd en het werkt naar behoren. Er zijn in totaal drie mails over het Phillipscomplex binnengekomen. Alle drie zijn voorzien van een antwoord. 4b. (…) Streeft de Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek naar een meer evenredige verdeling van de taakstelling zodat veiligheidsregio’s en gemeenten naar rato van inwonersaantallen vluchtelingen gaan opvangen? (Nummering klopt niet in DH document). In het opvangvraagstuk van vluchtelingen uit Oekraïne en asielzoekers heeft de veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek voor de initiële vraag verhoudingsgewijs de grootste opgave van alle veiligheidsregio’s. Elke regio is gevraagd 2000 Oekraïners op te vangen. Naast de initiële vraag is er een additionele vraag gekomen. Voor de additionele opdracht heeft men rekening gehouden met een verdeling naar rato van inwoners en oppervlakte van de regio. Voor Gooi en Vechtstreek betekent dit een extra inspanningsverplichting van 220 opvangplaatsen. 5A.

Zijn er ook opvangplekken onbenut in onze veiligheidsregio?

Op 30-8-2022 zijn er verspreid over de locaties in Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek nog 69 opvangplaatsen beschikbaar voor Oekraïense vluchtelingen. 6b. Hoe kijkt u aan tegen de kritiek van het College voor de Rechten van de Mens dat stelt dat het verboden is om onderscheid te maken binnen de groep van vluchtelingen? De instroom van Oekraïense vluchtelingen houdt aan en er vindt doorstroming van Oekraïners van de particuliere opvang naar de gemeentelijke opvang plaats. In onze regio is momenteel geen sprake van overcapaciteit van opvangplaatsen. De nu nog beschikbare plaatsen in Gooi en Vechtstreek zijn verspreid over verschillende locaties. Dit maakt plaatsing van asielzoekers praktisch nauwelijks uitvoerbaar i.v.m. de logistiek bij het COA. Daarnaast leidt het plaatsen van twee doelgroepen op een locatie tot dubbel beheer (asielzoekers door COA, Oekraïense ontheemden door gemeenten). Het is daarom logischer de beide soorten opvang niet te vermengen.

8. Is er vanuit het COA en het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (Rijk) een verzoek gedaan aan de gemeente Hilversum om naast het opvangen van Oekraïense / incl. derdelanders vanuit de Oekraïne, ook de opvang te organiseren voor reguliere asielzoekers binnen Hilversum? Zo ja welke reactie heeft de gemeente op dit verzoek gecommuniceerd? Zo ja, hoeveel asielzoekers denkt u te kunnen opvangen en zijn er al locatie(s) voor deze opvangplaats(en) en wat is de verwachte duur van deze opvang? (Nummering klopt niet in DH document). Op 25 juni 2022 is vanuit het Rijk gevraagd om 225 crisisnoodopvangplaatsen per Veiligheidsregio te realiseren voor asielzoekers. In Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek zijn vanaf april al tientallen plaatsen beschikbaar in het 3

Gooiland Hotel. Vanaf april 2022 zijn in het Gooiland Hotel 70 opvangplaatsen beschikbaar voor asielzoekers. Deze zijn conform vraag vanuit het Rijk beschikbaar tot 31-12-2022. Ongelofelijke waardering voor alle medewerkers van het Gooiland Hotel die al sinds het begin van de crisis ruimhartig zijn en meerdere kamers beschikbaar stelt. Daarnaast is de gemeente Huizen een opvanglocatie (boot) in de haven van Huizen aan het voorbereiden van maximaal 200 plaatsen tot maart 2023. Ook andere gemeenten in de regio zijn hard op zoek naar opvangplaatsen. 11. Kunt u aangeven hoeveel statushouders er in Hilversum gehuisvest zijn in de periode 1 januari 2022 tot en met 18 augustus 2022? En kunt u aangeven hoeveel statushouders er nog geplaatst moeten worden tot 31 december 2022? Hoe groot schat u de kans in deze taakstelling te realiseren voor het einde van dit jaar? (Nummering klopt niet in DH document). STAND 01-07-2022 Stand Taakstelling Realisatie Stand Taakstelling Taakstelling Realisatie Te per 1 1e helft 1e helft per 1 2e helft incl. tot juli realiseren jan juli voor/achter tot 01-2023 Hilversum

13

52

74

-9

70

61

18

43

Ieder jaar halen wij de taakstelling vanuit het Rijk en ook dit jaar verwachten wij die te gaan halen. Echter, de procedure van uitplaatsing COA verloopt op dit moment ietwat langer dan normaal. 12. Vanuit het rijk is er om starters, statushouders en spoedzoekers sneller aan een huis te helpen en verdringing tegen te gaan, €100 miljoen vrijgemaakt voor (versnelling van) flex- en transformatieprojecten. Vraag: zijn er plannen in beeld bij de gemeente Hilversum om hier gebruik van te maken? Zo ja, waar en voor welke projecten? De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) heeft recent gemeente Hilversum op ambtelijk niveau benaderd om de mogelijkheden te verkennen en eventueel expertise en ondersteuning te bieden. Het dialoog hiervoor is ingepland. Er zijn nog geen concrete projecten in deze fase te benoemen waar dit mogelijk is omdat de kaders van RVO eerst goed verkend moeten worden. Daarna is het mogelijk om vast te stellen welke projecten hiervoor in aanmerking komen. De verwachting is dat in de loop van de 2e helft van 2022 meer duidelijkheid hierover ontstaat.

4

> Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Directoraat-Generaal Migratie Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/jenv Ons kenmerk 1 Bij beantwoording de datum en ons kenmerk vermelden. Wilt u slechts één zaak iun uw brief behandelen.

Datum 26 augustus 2022 Onderwerp Brief besluitvorming opvangcrisis

Het moge duidelijk zijn. De situatie in Ter Apel rondom het overvolle aanmeldcentrum is schrijnend. Dit vraagt direct om een oplossing. Afgelopen week moesten ruim 700 mensen de nacht door brengen zonder dak boven hun hoofd, omdat er te weinig opvangplekken beschikbaar zijn voor de huidige hoge instroom. Deze situatie is in de eerste plaats verschrikkelijk voor deze mensen die vaak al veel ellende hebben moeten meemaken. Deze onhoudbare situatie in Ter Apel vraagt ook veel van de medewerkers die dag in dag uit deze mensen zo goed mogelijk proberen te helpen. Ook vraagt deze situatie veel van de bewoners van de gemeente Westerwolde, de politie, COA-medewerkers, vrijwilligers en vele organisaties die te hulp schieten. De enorme druk op Ter Apel leidt ook tot spanningen en regelmatig tot onveilige situaties. Zowel voor de mensen die nog geen dak boven hun hoofd hebben als de medewerkers en vrijwilligers die een zo goed en veilig mogelijke situatie voor deze mensen proberen te garanderen. Hier moet per direct een oplossing voor komen. Bij het aanmeldcentrum in Ter Apel worden mensen die voor de poort verblijven duidelijkheid geboden over hun identificatie- en registratieafspraak bij de politie en wanneer zij zich hiervoor kunnen melden in Ter Apel.

Aan deze mensen wordt vervolgens onderdak geboden in een noodopvanglocatie in een nabije gemeente, van waar uit asielzoekers gecontroleerd naar Ter Apel kunnen komen. Het ministerie van Defensie stelt een locatie beschikbaar waar asielzoekers ondergebracht kunnen worden die nu de nacht moeten doorbrengen rondom het aanmeldcentrum in Ter Apel. Defensie zal ook helpen bij het opbouwen van de locatie en bij het vervoer van asielzoekers van en naar Ter Apel. Hiermee kan voorkomen worden dat nog langer grote aantallen asielzoekers buiten hoeven te slapen. Alle inzet is er op gericht dit vanaf volgende week functioneel te hebben. De afgelopen periode meldden zich meer asielzoekers dan in de voorgaande COVID-jaren het geval was en het hoogste aantal sinds de asielpiek van 2015. Mensen die al een verblijfsvergunning hebben gekregen kunnen in veel gevallen op korte termijn geen huisvesting krijgen. Zij blijven daarom noodgedwongen langer dan gebruikelijk in een COA-opvanglocatie. Er komen weinig plekken vrij, terwijl nieuwe asielzoekers blijven arriveren. Dit laat zien dat in het de gehele

Pagina 1 van 8

keten van asiel tot en met integratie vastloopt. Om uit de crisis te komen en te blijven moet daarom integraal over de gehele keten gewerkt worden aan het (tijdelijk) beperken van de instroom en het versnellen van de doorstroom en uitstroom. Door rijk en medeoverheden zijn in de achterliggende maanden al uitzonderlijke maar noodzakelijke maatregelen getroffen. Dit is vanaf eind juni verder geïntensiveerd met het activeren van de Nationale Crisisstructuur, waaruit de realisatie en inzet van crisisnoodopvang volgde. Ondanks de enorme inspanningen die alle partijen hebben geleverd, heeft dat nog niet geleid tot een meer stabiele situatie. Bestuurlijke afspraken met medeoverheden Om de doorstroom in de asielopvang weer op gang te krijgen heeft het kabinet een dringend verzoek gedaan aan de Veiligheidsregio’s, provincies en gemeenten. De afgelopen weken hebben het kabinet, de VNG, IPO en het Veiligheidsberaad in goed overleg essentiële afspraken gemaakt. Er zijn afspraken gemaakt om de acute noodsituatie in Ter Apel aan te pakken, maar ook over maatregelen die bijdragen om uit de crisis te komen en te blijven. De bestuurlijke afspraken zien op de genoemde acute maatregelen voor Ter Apel, maar ook op het realiseren van extra crisisnoodopvangplekken door veiligheidsregio’s en de financiële en praktische ondersteuning die daarvoor nodig is vanuit het Rijk.

Het gaat voor de asielopvang bijvoorbeeld om het versneld uitvoeren van de Uitvoeringsagenda Flexibilisering Asielketen, vier gemeenschappelijke vreemdelingenlocaties en de wettelijke taak voor gemeenten op asielopvang. De taakstelling voor dit jaar blijft hetzelfde. Omdat er veel vergunninghouders bij COA verblijven en ook de komende periode nog mensen een verblijfsvergunning krijgen, zal de wettelijke taakstelling voor de eerste helft van 2023 daardoor naar verwachting uitkomen op tussen de 20.400 en 23.900 personen. Het rijk en de medeoverheden hebben daarom afgesproken vooruitlopend daarop voor de tweede helft van 2022 te streven om voor meer dan 20.000 vergunninghouders een passende woning te vinden. Om ook uit de crisis te blijven, zijn ook afspraken gemaakt met de medeoverheden over de kabinetsambitie om in de periode 2022-2024 37.500 flexwoningen te bouwen voor zowel mensen met een verblijfsvergunning als andere woningzoekenden, zoals onder andere starters. Het kabinet is de VNG, IPO en het Veiligheidsberaad erkentelijk voor hun constructieve houding tijdens deze gesprekken en is, gelet de omstandigheden, verheugd met de bestuurlijke afspraken die door zowel lokaal als landelijk bestuur wordt gedragen. De afspraken tussen het Rijk, de VNG, IPO en het Veiligheidsberaad zijn opgenomen als bijlage bij deze brief.

In aanvulling daarop heeft het kabinet besloten tot een pakket aan maatregelen. Een deel daarvan is tijdelijk en resulteert op relatief korte termijn in een belangrijk effect op de instroom, doorstroom en uitstroom bij de asielopvang. Het betreft hier geen eenvoudige maatregelen en de maatregelen hebben deels ook ongewenste aspecten. Dat is ook mede de aanleiding deze maatregelen tijdelijk in te zetten. Dit pakket aan maatregelen geldt tot het einde van 2023. 1 juli 2023 zal daarbij gelden als expliciet weegmoment van het totale pakket aan tijdelijke maatregelen. Bij dat weegmoment zal onder meer worden gekeken of het dan mogelijk is gebleken om noodopvang te beëindigen en COA te laten voorzien in enige buffer. De beschrijving van deze set van maatregelen treft u hieronder aan. De maatregelen zullen zo spoedig als mogelijk inwerkingtreden.

Pagina 2 van 8

Naast deze inzet vormt de in de asielketen ontstane situatie voor het kabinet aanleiding voor een fundamentele heroriëntatie op het huidige asielbeleid en de inrichting van het asielstelsel. Het kabinet zal dit najaar met een opzet daarvoor komen. Ons doel is om het asielbeleid zoveel mogelijk gestructureerd te laten verlopen, ongewenste migratiestromen zoveel mogelijk te beperken en het draagvlak voor migratie in onze samenleving te behouden en te versterken. Dit conform internationale verdragen en EU-regelgeving. Voor de komende jaren vergt dit (financiële) steun voor opvang in de regio en effectievere en slimmere samenwerking binnen de Europese Unie. Maar het vraagt ook om het eigen huis op orde te brengen met snellere en zorgvuldiger asielprocedures, stabielere uitvoering, het tegengaan van overlast, en sneller starten met integratie of terugkeer. Met de bestuurlijke afspraken samen met het te ontwikkelen wetsvoorstel voor een gemeentelijke taak in de asielopvang ligt er perspectief voor een stabiel en toekomstbestendig asiellandschap. Om de huidige situatie op opvang en huisvesting het hoofd te bieden, zijn enkele tijdelijke maatregelen nodig. Tijdelijke maatregelen Nareis Onder de mensen die zich in Ter Apel melden, zijn ook nareizende gezinnen die zich bij hun gezinslid in Nederland mogen voegen.

Op dit moment kunnen na een positief besluit van de IND nareizende gezinsleden naar Nederland afreizen terwijl de asielstatushouder (referent) nog wordt opgevangen bij het COA, dan wel woonruimte heeft gevonden die niet passend is voor alle gezinsleden. Dat betekent op dit moment dat gezinsleden die Nederland inreizen nog lange tijd moeten worden opgevangen door het COA. Er verblijven thans 15.400 statushouders, waarvan 7.200 nareizigers in de opvang. Daarmee vormt deze groep een belangrijk onderdeel van de grote druk op de asielopvang. Het kabinet acht het in de huidige situatie niet verantwoord om visa aan gezinsleden af te geven, terwijl hun huisvesting niet binnen afzienbare tijd is gegarandeerd. Zij zijn dan immers aangewezen op de asielopvang, die op veel plekken niet voldoet aan de normen die wij zelf daaraan stellen. Daarom zal tijdelijk worden overgegaan op een aangepaste werkwijze. Wanneer de IND een nareisaanvraag toetst en constateert dat aan alle voorwaarden voor nareis is voldaan, zal als gebruikelijk een positief besluit volgen. Vervolgens zal de IND het COA op de hoogte stellen van dit besluit zodat het COA met de gemeente waaraan de hoofdpersoon is gekoppeld kan opnemen dat een passende woning voor het gezin kan worden gezocht.

Op het moment dat die passende woning beschikbaar is, zal aan het Ministerie van Buitenlandse Zaken worden gevraagd om ook daadwerkelijk tot de verstrekking van het visum over te gaan en zal dit eveneens aan de nareiziger kenbaar worden gemaakt. Op die wijze kunnen de gezinsleden bij binnenkomst direct (na een korte identificatieprocedure bij de IND locatie Zevenaar) naar de passende woning. Op basis van de EU-gezinsherenigingsrichtlijn kan niet worden verlangd dat de referent eerst passende huisvesting heeft gevonden voordat een nareisaanvraag kan worden toegekend. Dat het gezinslid nog niet over geschikte huisvesting beschikt zal de IND dan ook niet betrekken bij de inhoudelijke beoordeling van de aanvraag. Nareizigers die voor de inwerkingtreding van dit maatregelenpakket nog geen besluit inzake hun nareisaanvraag hebben gekregen, krijgen hun visum verstrekt op het moment dat in Nederland een woning voor hen beschikbaar is. Daarbij

Pagina 3 van 8

hoeven zij niet te wachten met inreizen tot het moment dat deze maatregel verlopen is; degenen die het eerst een aanvraag hebben ingediend zullen ook sneller gehuisvest worden. In de praktijk zal dit betekenen dat de termijn tussen het moment van de nareisaanvraag en het moment van visumverstrekking maximaal 15 maanden zal zijn (feitelijk nu 9 maanden voor de behandeling van de nareisaanvraag en 6 maanden voor de verstrekking van het visum). Als in individuele gevallen de 15 maanden verstrijken zonder dat een woning beschikbaar komt, dan zullen de nareizigers niet langer hoeven te wachten en wordt een visum verstrekt. Betrokkenen kunnen zich daartoe wenden tot de Nederlandse diplomatieke vertegenwoordiging. Deze maatregel beperkt tijdelijk het inreizen en verlicht de druk op de asielopvang en voorkomt tegelijk dat nareizende gezinsleden bij aankomst naar Ter Apel moeten reizen met als risico dat zij zonder opvang blijven dan wel in de meer dan sobere crisisnoodopvang alsnog gescheiden zitten van de referent. Individuele nareizigers voor wie deze maatregel heeft gegolden, zullen niet ook na 31 december 2023 gevolgen ondervinden van deze maatregel. Voor nareiszaken geldt momenteel een formele beslistermijn van maximaal 6 maanden. De EU-gezinsherengingsrichtlijn biedt ruimte voor een beslistermijn van 9 maanden.

Het kabinet bereidt een wetsaanpassing voor waarmee de nationale beslistermijn in nareiszaken in lijn zal worden gebracht met deze termijn van 9 maanden. Uitdrukkelijk is hiermee niet beoogd om ook in de praktijk te sturen op een langere behandelduur. Hervestiging EU Als tweede tijdelijke maatregel zullen geen nieuwe personen worden geselecteerd voor hervestiging onder de EU afspraken in het kader van de EU-Turkije Verklaring. In het kader van deze afspraken heeft Nederland sinds 2016 een substantieel aantal mensen hervestigd. Nederland staat op de tweede plaats na Duitsland als het gaat om de gerealiseerde aantallen.1 Het kabinet blijft sterk hechten aan de implementatie van alle onderdelen van de gemaakte afspraken door alle partijen, inclusief de afspraken over hervestiging en terugkeer. Tegelijkertijd is het in de huidige situatie niet verantwoord om personen over te laten komen waarvoor de opvang niet kan worden gewaarborgd. Huisvesting vergunninghouders De druk op de opvangcapaciteit is enorm. Van de ruim 40.000 mensen in de COAopvang, zijn er bijna 16.000 die het recht hebben gekregen om in Nederland te blijven. Het snel vinden van een woning voor deze mensen verlicht de druk op de opvang en zorgt ervoor dat ze sneller kunnen participeren en integreren in de Nederlandse samenleving.

In 2019 (14.000) en COVID-jaar 2020 (12.000) hadden gemeenten een lage taakstelling om deze mensen een plek te bieden. Dit wordt nu gevolgd worden door een relatief grote opgave. De taakstelling voor het huisvesten van mensen met een verblijfsvergunning voor tweede helft van 2022 is dit voorjaar vastgesteld op 13.500. Dat is minder dan het aantal verblijfsgerechtigden dat nu bij COA verblijft. Daarnaast krijgen ook dit najaar nog mensen een verblijfsvergunning. De verwachting is dat de taakstelling voor de eerste helft van 2023 daardoor zal uitkomen op tussen de 20.400 en 23.900 personen. Het rijk en de medeoverheden hebben afgesproken voor de 1

https://en.goc.gov.tr/temporary-protection27. Pagina 4 van 8

tweede helft van 2022 te streven om voor meer dan 20.000 vergunninghouders een passende woning te vinden. Gemeenten hebben daar verschillende mogelijkheden voor. Dat kan bijvoorbeeld in zogeheten tussenvoorzieningen, in nieuw te realiseren flexwoningen of door tijdelijk meer mensen te plaatsen in een bestaande woning. Het is belangrijk om te voorkomen dat lokale woningzoekenden minder kans maken op een woning. Daarom moeten er versneld extra sociale huurwoningen worden gebouwd. De snelste manier om dat te doen is het bouwen van meer flexwoningen. Daarbij is het uitgangspunt dat een derde beschikbaar komt voor mensen met een verblijfsvergunning en tweederde voor mensen die om andere redenen met spoed op zoek zijn naar een huis, bijvoorbeeld zij die door een scheiding hun huis verloren hebben of door sociale of medische omstandigheden urgent een woning nodig hebben. De doelstellingen uit het programma Woningbouw zijn versneld naar de realisatie van in totaal 37.500 flexwoningen in de periode 2022-2024 (2022: 7.500, 2023: 15.000, 2024: 15.000). Hierover zijn afspraken gemaakt met medeoverheden, die versneld extra prioriteit geven voor het beschikbaar stellen van locaties en het gereedmaken voor bebouwing daarvan. Hiermee zetten we een eerste stap richting het creëren van een permanente flexibele schil van tijdelijke huisvesting waarmee we uit de crisis kunnen blijven.

Het kabinet rekent erop dat gemeenten de verantwoordelijkheid zullen nemen voor de versnelde realisatie van flexwoningen. Met gemeenten en provincies is een pakket afgesproken waarin partijen zekerheden hebben voor de plaatsing en herplaatsing van flexwoningen. Het gaat om de reeds overeengekomen stimuleringsregeling flex- en transformatiewoningen van € 100 miljoen2 en het uitwerken van een garantstelling waarmee de financiële risico’s van met name projecten met verplaatsbare flexwoningen kunnen worden gemitigeerd. Hiermee is in totaal € 316 miljoen gemoeid, waarvan € 20 miljoen op de begroting reeds beschikbaar is. Het Rijk draagt daarnaast bij met de inzet van panden en gronden van het Rijksvastgoedbedrijf. RVB zal ook flexwoningen inkopen. Samen met corporaties wordt gekeken naar de meest effectieve manier van inkoop waarmee bouwers ook zicht krijgen op de continuïteit van de vraag. De door de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening ingestelde Taskforce Versnelling Tijdelijke Huisvesting ondersteunt gemeenten, regio’s, provincies, woningcorporaties en andere woningmarktpartijen om versneld projecten voor flexwonen en transformatie verder te brengen. De komende tijd sluit de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening met hen realisatieovereenkomsten hierover, die ook zullen landen in de regionale woondeals.

In deze overeenkomsten komen concrete afspraken over de te ontwikkelen locaties, te plaatsen eenheden en de benodigde randvoorwaarden. Dit draagt niet alleen bij aan het huisvesten van voormalige vluchtelingen waarvan besloten is dat zij in Nederland mogen blijven, maar helpt ook om de lokale krapte aan sociale huurwoningen versneld te verminderen en andere bewoners die met spoed een woning zoeken te huisvesten. Het kost echter tijd om de realisatie van flexwoningen naar het gewenste niveau te brengen, terwijl het vanwege de asielcrisis van belang is dat de huisvesting van mensen met een verblijfsvergunning al op korte termijn versnelt. Daarom zal het voor gemeenten voor de korte termijn nodig zijn om mensen met een verblijfsvergunning in bestaande sociale woningen te huisvesten. Hoeveel woningen nodig zijn verschilt per gemeente, maar landelijk zou in de periode september-december 2022 ca. 12% van de vrijkomende corporatiewoningen nodig zijn (tegenover normaalgesproken 5-10%). Mede afhankelijk van hoe snel gemeenten nieuwe Dit is additioneel ten opzichte van de € 100 miljoen die eerder via het amendement Koerhuis (TK 35 925 VII, nr. 52) is vrijgekomen voor de bouw van flexwoningen. 2

Pagina 5 van 8

flexwoningen realiseren, komt dit aandeel in de eerste helft van 2023 weer binnen de normale bandbreedte en zal daarna naar verwachting verder te dalen. Met de bouw van grote aantallen flexwoningen wordt verdringing zoveel mogelijk voorkomen en voorkomen we dergelijke pieken en dalen in de toekomst. Verdere maatregelen en versterking Bovenstaande tijdelijke maatregelen kunnen niet los worden gezien van de bredere kabinetsinzet op het terrein van asiel en migratie. Op een aantal onderdelen ziet het kabinet aanleiding voor aanvullingen en versterking van die inzet. Overlast Ook de afgelopen weken zijn er verscheidene berichten verschenen over asielzoekers die overlastgevend of crimineel gedrag vertonen. Hoewel het gaat om een in omvang beperkte groep asielzoekers, heeft dit een sterk negatief effect op het gevoel van veiligheid bij omwonenden en ondermijnt dit het draagvlak voor de asielopvang. Het Kabinet intensiveert daarom de aanpak van overlastgevend gedrag en criminaliteit. Samen met organisaties in de migratieketen, gemeenten, politie en het OM wordt continu ingezet om de effectieve, integrale aanpak te versterken. Het projectteam voor het aanpakken van de grootste overlastgevers is gestart en hiervoor wordt structureel € 15 miljoen vrijgemaakt.

Daarnaast komen er meer procesbeschikbaarheidslocaties (PBL) voor asielzoekers met een kansarme asielaanvraag, zoals asielzoekers uit veilige landen van herkomst. In juni jl. is uw Kamer geïnformeerd over aanvullende maatregelen ter aanpak en voorkoming van overlast en criminaliteit. In deze nieuw op te zetten opvangmodaliteit geldt, op basis van huisregels een sober regime en het vereiste dat betrokkenen steeds beschikbaar zijn voor de procedure op locatie met het doel om kansarme aanvragen versneld af te doen en kansarme asielzoekers te ontmoedigen. Er wordt momenteel gewerkt aan de uitwerking van de PBL. We intensiveren het versneld uitzetten van overlastgegevende asielzoekers door de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V). Hierdoor kan de DT&V aan de slag met een gespecialiseerd team doelgericht te terugkeer van overlastgevers bevorderen. Dit is het sluitstuk van de geïntensiveerde aanpak van overlastgevers. Ook voor de PBL’s en DT&V worden extra middelen ter beschikking gesteld: twee keer 15 miljoen structureel. Hiermee komt in het totaal dus 45 miljoen structureel beschikbaar voor het aanpakken van overlast. Verdere versnelling kansarme aanvragen Voor de mensen die overduidelijk geen recht hebben op asiel, versnellen we de procedure waarmee er meer capaciteit overblijft voor mensen in kwetsbare posities en voor complexe zaken.

Inzet mobiel toezicht veiligheid De Koninklijke Marechaussee (KMar) voert de komende periode - in nauwe samenwerking met België en Duitsland - in de binnengrenszone verschillende acties uit. De KMar voert deze controles in de grensregio uit om illegale migratie en migratiegerelateerde criminaliteit zoals mensensmokkel en fraude met reisdocumenten tegen te gaan. De KMar zal voorts het mobiel toezicht veiligheid (MTV) intensiever inzetten om daarmee gerichter bij te dragen aan het tegengaan van overbelasting van de Nederlandse asielketen, het voorkomen van mensonterende incidenten alsmede het maximaal voorkomen van incidenten in het kader van de openbare orde.

Pagina 6 van 8

Dublin Onder de mensen die zich in Ter Apel melden bevindt zich ook een substantieel aantal voor wiens asielverzoek een andere EU-lidstaat verantwoordelijk is op basis van de EU-Dublinverordening. Zoals uw Kamer bekend wordt de uitvoering van de Dublinverordening door meerdere factoren bemoeilijkt. Om deze tekortkomingen aan te pakken is mede een aanpassing van de EU-Dublinverordening en een betere registratie van de Unie (onrechtmatig) inreizende vreemdelingen, noodzakelijk. De Europese Commissie heeft hiertoe aanzetten gedaan in de voorstellen voor de Screeningsverordening en de Verordening inzake asiel- en migratiebeheer van 23 september 2020. Hoewel onlangs voortgang is geboekt op de aanname van het Screeningsvoorstel, is de realiteit dat onderhandelingen over deze verordeningen een langere looptijd hebben en een inwerkingtreding niet op korte termijn zal zijn gerealiseerd. Het kabinet zet zich daarom met gelijkgezinde lidstaten dan ook continu in op betere tenuitvoerlegging van de reeds gemaakte afspraken. Samen met andere lidstaten spoort het kabinet de Europese Commissie dan ook aan om een concreet plan te presenteren om Dublintransfers naar bijvoorbeeld Griekenland weer volledig te hervatten. De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid heeft tijdens de JBZ-Raad van 11-12 juli jl.

het probleem van het binnen de Unie irregulier doorreizen van asielzoekers (secundaire migratie) en het belang van het naleven van de gemaakte afspraken benadrukt, als ook het belang van een snelle aanname van de nieuwe wetgeving. De Europese Commissie start in september met het maken van een zogenaamde Roadmap om de uitvoering van de Dublinverordening te verbeteren. Nederland is een van de 11 lidstaten die meeschrijft aan deze Roadmap. AMV-opvang Ook de opvangsituatie voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv) is reden tot grote zorg. Er is sprake van een zeer hoge instroom van amv waardoor de opvangcapaciteit bij het COA in het hele land overbezet is (bezettingsgraad van 114%) met als meest extreme geval de situatie in Ter Apel waar de afgelopen periode sprake is van een structurele overbezetting van 200 amv. Bij Nidos is de beschikbare capaciteit reeds volledig benut en ook daar is er een acute behoefte aan meer opvangplekken om te kunnen voldoen aan de doorstroom vanuit het COA. Gemeenten hebben herhaaldelijk het signaal afgegeven dat de intensieve zorg en begeleiding van ex-amv een grote (financiële) druk op jongerenhuisvesting en op sociale voorzieningen legt voor hen. Als gevolg hiervan zijn gemeenten terughoudend geweest met het realiseren van nieuwe opvangplekken voor amv.

Onderdeel van de bijgevoegde afspraken is financiële dekking voor de verlengde opvang en begeleiding voor ex-amv’s. Daarmee is de verwachting dat deze terughoudendheid bij gemeenten zal komen te vervallen. Vanuit het Rijk zal er de komende periode dan ook met kracht ingezet worden op de realisatie van nieuwe opvangplekken voor amv. Dit zal op de korte termijn onder andere gebeuren door middel van een concrete uitvraag naar 25-30 eengezinswoningen per provincie die ingezet kunnen worden als kleinschalige wooneenheden voor amv met een status. Wettelijke mogelijkheid voor verlengen beslistermijn in asielzaken Zoals uw Kamer bekend is kampt de IND met achterstanden bij de behandeling voor eerste asielaanvragen waardoor een belangrijk deel van de aanvragen buiten de wettelijke beslistermijn van 6 maanden worden beslist. Ondanks alle inspanningen is de verwachting dat dit op korte termijn niet zal veranderen. Voor asielaanvragen kan de beslistermijn op grond van artikel 42, vierde lid, onder b, Vw categoriaal worden verlengd met maximaal 9 maanden. Vanwege de onverwachte hoge instroom van asielzoekers in de afgelopen 12 maanden (mede gelet op het aantal personen uit Afghanistan en Oekraïne) in samenhang met de onmogelijkheid voor de IND om op korte termijn de personele capaciteit dermate op te bouwen dat alsnog tijdig kan worden beslist zal gebruik worden gemaakt Pagina 7 van 8

van de wettelijke mogelijkheid om de beslistermijn voor asiel generiek te verlengen. Deze maatregel moet op kort termijn tot meer rust leiden binnen de IND en minder procedures tegen het niet tijdig beslissen die contraproductief werken. Daarnaast moet deze maatregel ook enige duidelijkheid geven aan de asielaanvrager over de termijn waarbinnen ze een beslissing kunnen verwachten Deze maatregel beoogt niet dat in alle zaken de maximale termijn wordt gebruikt. Het doel is nog steeds om zo spoedig mogelijk te beslissen en voorkomt maximaal dat schaarse capaciteit moet worden ingezet op procedures over termijnoverschrijding. De maatregel geldt alleen voor die zaken waarbij de wettelijke belsistermijn nog niet is verlopen. Terugkeer Voor een houdbaar asielstelsel is ook het vertrek uit Nederland van hen die geen recht hebben op bescherming een belangrijk onderdeel. Een effectief terugkeerbeleid kan ook invloed hebben op de instroom van veiligelanders en andere kansarme asielzoekers. Naast het stimuleren van vrijwillige terugkeer is de tenuitvoerlegging van gedwongen terugkeer daarom van bijzonder belang. De kabinetsbrede aanpak van terugkeer wordt geïntensiveerd op zowel operationeel als politiek niveau.

Met prioritaire landen wordt intensief dialoog gevoerd ten behoeve van terugkeer en zowel via de EU als bilateraal migratiepartnerschappen opgebouwd met bijzondere aandacht voor veilige landen. De migratiepartnerschappen zijn breed en kunnen afspraken bevatten op tal van terreinen. Daarbij zullen alle kabinetsleden de partnerschappen verrijken met middelen bijvoorbeeld op het gebied van handel, ontwikkelingssamenwerking, visumverlening en arbeidsmigratie, en in hun internationale contacten voortdurend wijzen op het belang van medewerking aan terugkeer. Voor landen die niet meewerken met het terugnemen van hun onderdanen, en niet ontvankelijk zijn voor verbetering middels dialoog of brede samenwerking, wordt een andere aanpak gevolgd zoals op het gebied van visa via de EU. In de uitvoering staat de asielketen voor een grondig proces en humane opvang, maar is ook terugkeer een speerpunt. Dat houdt onder meer in dat er voldoende capaciteit aanwezig is bij de verschillende ketenpartners voor inbewaringstelling en bij bepaalde doelgroepen in de aanpak vroeg de focus op terugkeer wordt gelegd en niet op verblijf. Daar waar de juridische kaders het instrument van vreemdelingenbewaring mogelijk maken, is het van belang daartoe ook over te gaan.

Met een snel en efficiënt nationaal proces en versterking van internationale inzet op alle vlakken moeten resultaten verbeteren al zal dit investering en tijd blijven vergen. Mede namens de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke ordening, De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,

E. van der Burg

Pagina 8 van 8