Collegebrief inzake Nalevingsonderzoek 2023 leeftijdsgrens Alcoholverkoop regio Gooi en Vechtstreek
Tekst van het document
GEMEENTE HILVERSUM POSTBUS 9900 1201 GM HILVERSUM BEZOEKADRES: RAADHUIS
Aan de gemeenteraad cc commissieleden cc pers
DUDOKPARK 1 TELEFOONNUMMER: 14 035 WWW.HILVERSUM.NL
21 december 2023 ZAAKNUMM ER 1390194 BEHANDELD DOOR Pascal Defferding TELEFOON (035) 629 2556 DATUM
UW KENMERK BIJLAGEN BETREFT
Nalevingsonderzoek 2023 leeftijdsgrens Alcoholverkoop regio Gooi en Vechtstreek
Geachte raadsleden,
Inleiding In opdracht van de gemeenten is in het najaar van 2023 door mysteryshoponderzoek de naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholverkoop vastgesteld. Dit is afgesproken in het vastgestelde Preventie- en Handhavingsplan alcohol en drugs 2021 t/m 2024. Door dit periodieke onderzoek monitoren we onze beleidsdoelstellingen (doel: 83% nalevingspercentage in 2024) en geven we richting aan ons risico gestuurd toezicht. In totaal zijn er bijna 300 cafetaria’s, horecabedrijven, slijterijen, supermarkten en sportkantines in de regio Gooi en Vechtstreek onderzocht. Getrainde 16 en 17-jarige mysteryshoppers bezochten deze verkooppunten en zetten een aankooppoging in scène. Onderzoeksbureau Objectief voerde het onderzoek uit en bracht de resultaten in kaart. De uitkomsten van dit regionale onderzoek kunnen worden vergeleken met de uitkomsten van twee jaar geleden en met de uitkomsten van landelijk onderzoek van vorig jaar. Er is geen splitsing tussen gemeenten gemaakt. De belangrijkste conclusies uit het onderzoek blijkt dat in de regio Gooi en Vechtstreek: 1. In het mysteryshoponderzoek in 2023 is het gewogen totale nalevingscijfer voor de verkoop van alcohol 66.5%. Deze was 50.2% in 2021. De stijging in de naleving is significant. 2.
Bij sportkantines, cafetaria’s en horecagelegenheden is de naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholverkoop in de regio Gooi en Vechtstreek in 2023 significant hoger dan de naleving van het verkoopkanaal in 2021. 3. Bij cafetaria’s, horecagelegenheden, ketenslijterijen, sportkantines en zelfstandige slijterijen is de naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholverkoop in de regio Gooi en Vechtstreek in 2023 significant hoger dan de landelijke naleving van het verkoopkanaal in 2022.
Kernboodschap Hoewel we als regio dus goed op weg zijn, zijn we er nog niet: gemeenten streven naar een naleving van 83% in 2024. De naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholverstrekking blijft dus aandacht vragen. De ambitie is immers 100% naleving van de leeftijdsgrens bij verstrekking van alcohol vanaf 2030 (Nationaal Preventieakkoord, naar een gezonder Nederland, november 2018). Middels het Preventie- en Handhavingsplan alcohol en drugs 2021 t/m 2024 streven we dit ook na in de regio Gooi en Vechtstreek. Hierbij ontvangt u het onderzoeksrapport van het nalevingsonderzoek leeftijdsgrens regio Gooi- en Vechtstreek. Consequenties Het onderzoeksbureau geeft enkele aanbevelingen aansluitend op ons lokaal gevoerde beleid en inzicht op welke verkoopkanalen we ons moeten richten met preventie en handhaving. De aanbevelingen gaan over ondersteuning bij de naleving (preventie) en risicogericht toezicht (handhaving). De relevante aanbevelingen worden uitgevoerd. Zo worden de alcoholverstrekkers per brief geïnformeerd over de resultaten van het nalevingsonderzoek en krijgen zij van de gemeente een leeftijdschecker voor 2024 waarmee ze eenvoudig kunnen nagaan of hun bezoekers al 18 jaar zijn. Communicatie en participatie Zodra alle gemeenteraden in de regio zijn geïnformeerd, wordt ook een regionaal persbericht verstuurd.
Het onderzoeksrapport van het nalevingsonderzoek wordt gepubliceerd via de GGD Gooi en Vechtstreek en is te downloaden: www.hierfixjenix.nl/nalevingsonderzoek2023 Vervolg 1. De aanbevelingen van het onderzoeksbureau, zoals ten aanzien van de wijze van risico gericht toezicht, ondersteuning van de naleving (preventie) van verkopers en consumenten, worden uitgevoerd door de ambtelijke werkgroep PHP. 2. De gemeente Hilversum, net als de andere regio gemeenten, gaat het gesprek aan met de verkoopkanalen om samen te bepalen wat er nodig is om de naleving te verbeteren binnen dat verkoopkanaal.
3. De gemeente Hilversum voert in overleg met de regiogemeenten het risicogericht toezicht uit. Dit onderzoeksrapport wordt mede ten grondslag gelegd aan het bepalen waar vaker toezicht zal worden gehouden. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris,
de burgemeester,
mr. C.P. Torres Barrera
dr. ir. G.M. van den Top
Gezond Gooi
Regioplan Gooi en Vechtstreek
Voorwoord Beste lezer, Binnen het samenwerkingsnetwerk Gezond Gooi, dat bestaat uit verschillende zorg- en ondersteuningspartijen uit de regio, is er hard gewerkt aan dit regioplan in het kader van het Integraal Zorgakkoord. Vijf verschillende werkgroepen, en met Zilveren Kruis en gemeenten als opdrachtgevers, zijn met veel energie en aan de slag gegaan om oplossingsrichtingen te formuleren voor de uitdagingen van de regio zoals weergegeven in het regiobeeld. De uitdagingen in onze regio op het gebied van zorg en ondersteuning zijn groot. Zo stijgt de vraag naar zorg en ondersteuning en loopt het nijpende tekort aan mensen op, zowel op formeel als informeel gebied. Als Gezond Gooi geloven we dat we alleen samen, als regio, de noodzakelijke verandering in kunnen zetten. Met de transformatie beschreven in dit regioplan nemen we samen verantwoordelijkheid om de zorg en ondersteuning voor onze inwoners toegankelijk, van hoge kwaliteit en betaalbaar te houden. Dit doen we met de beweging van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag te maken. Inwoners, professionals en zorg- en ondersteuningsorganisaties bundelen hun krachten (o.a. in wijken en buurten) om iedereen te stimuleren gezond samen te leven en zo de zorg toegankelijk te houden. Samen, en met een gemeenschappelijke overtuiging en taal willen we de zorg en ondersteuning verbeteren.
Vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid benaderen we met een brede kijk op gezondheid inwoners en hun hulpvragen. Zo sluiten we enerzijds beter aan bij de hulpvraag van de inwoner, en streven we anderzijds naar het stoppen met onnodige medische onderzoeken of ingrepen. Op deze manier verminderen we de druk op de gezondheidszorg en creëren we ruimte voor de mensen die het écht nodig hebben. Met trots kijken we terug op de afgelopen periode, waarin intensieve samenwerking heeft geleid tot dit regioplan. Het resultaat is een gedragen inhoudelijke koers, die de komende maanden verder wordt aangescherpt. Zo verbeteren we samen de gezondheid van onze inwoners! Met hartelijke groeten, Gezond Gooi
2
Inhoudsopgave Inleiding
Uitdagingen
Perspectief van inwoners
Pagina 4-7
Pagina 8-11
Pagina 12-13
Transformaties Pagina 14-43
Vervolgopgaven
(incl. werkagenda en monitoring)
Pagina 44-59
Randvoorwaarden Pagina 60-62
Bijlagen
(Afkortingen, begrippen, aanvullende uitwerkingen en verdiepingen)
Pagina 63-76 NB: Er is een begrippenlijst opgenomen in de bijlage, woorden die hierin zijn opgenomen, zijn gemarkeerd met een ▲.
3
Inleiding
4
Gezond Gooi
Samenwerkingsnetwerk Gezond Gooi heeft gezamenlijk het regioplan voor Gooi en Vechtstreek opgesteld
Het Integraal Zorgakkoord (IZA) heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Regionale samenwerking is daarmee een belangrijk speerpunt van het IZA. Dit vraagt om een domeinoverstijgende▲ samenwerking tussen alle relevante zorg- en ondersteuningsaanbieders, de zorgverzekeraars en gemeenten. Deze samenwerking is vastgelegd in dit regioplan. Het regioplan is opgesteld voor de zorgkantoorregio ‘t Gooi, exclusief Almere. Dit betreft de gemeenten Blaricum, Eemnes, Gooise Meren, Hilversum, Huizen, Laren en Wijdemeren. In het opstellen van het regioplan heeft samenwerkingsnetwerk Gezond Gooi▲ een belangrijke rol gespeeld als aanjager en verbinder. Gezond Gooi bestaat uit verschillende zorg- en ondersteuningspartijen uit de regio. Het opstellen van het regioplan is gedaan met vijf werkgroepen (zie volgende pagina).
Aan het regioplan hebben de volgende sectoren meegewerkt: • Publieke gezondheid • Inwoners • Onderwijs • Sociale basis▲ • Sociaal domein▲ • Gemeenten • Eerste lijn • Verpleging en verzorging • Geestelijke gezondheidszorg • Medisch specialistische zorg • Zorgverzekeraars
Toegankelijke, goede en betaalbare zorg. Samen werken wij aan een gezonde toekomst voor al onze inwoners.
Dit geografische gebied is gekozen op basis van de samenwerkingsschaal van de deelnemende gemeenten. We erkennen dat dit gebied vaak niet overeenkomt met het werkgebied van zorgverleners en
aanbieders uit het zorg- en sociaal domein. Deze partijen zijn soms (ook) actief buiten de grenzen van onze vastgestelde regio. Gemeenten en andere partijen buiten dit gebied waren niet betrokken bij de totstandkoming van dit regioplan. Bij de implementatie van transformatieplannen die samenwerking met externe partijen vereisen, zullen gerichte gesprekken worden gevoerd om te verzekeren dat elk plan op de juiste schaal en met de juiste partijen wordt ontwikkeld en vastgesteld. Dit menu is klikbaar! Inleiding Inleiding
Uitdagingen
Perspectief van inwoners
Transformaties
Vervolgopgaven & Monitoring
Randvoorwaarden
Bijlage
5
Organisatie regioplan
Binnen Gezond Gooi hebben we vanuit vijf werkgroepen gewerkt om de uitdagingen aan te pakken
Meer dan 150 betrokkenen uit de regio hebben meegewerkt aan de totstandkoming van dit regioplan, zonder hun inzet was het niet mogelijk geweest dit plan op te stellen. Verschillende afgevaardigde (zorg)professionals en andere betrokkenen van partijen in de regio zijn in vijf werkgroepen* aan de slag gegaan. De uitwerkingen die in deze werkgroepen zijn gedaan, staan aan de basis van dit regioplan.
Gezond Leven en Preventie
Gezonde Jeugd
Gezond Ouder Worden
Mentale Gezondheid
Acute Zorg
Bevorderen van een betere levenskwaliteit door inwoners te motiveren tot gezonde keuzes en het versterken van de gemeenschapszin door de visie van positieve gezondheid▲
Het creëren van een aangename omgeving en het waarborgen van een goede gezondheid voor jongeren en hun sociale kring
Aandacht voor de mens als geheel in iedere fase van het leven door vanuit de levensloopbenadering in te zetten op behoud van de fysieke, psychische en sociale functies
Het verbeteren van de mentale gezondheid en weerbaarheid van de inwoners, waarbij positieve gezondheid centraal staat
Het toekomstbestendig maken van de acute zorg op lange termijn Vanwege een andere regio-indeling heeft werkgroep Acute Zorg een eigen proces doorlopen en is de verbinding gelegd tussen dit regioplan en het opgestelde ROAZplan.
* Deze werkgroepen en werkgroep-opdrachten zijn geformuleerd door Gezond Gooi en o.b.v. het "Regiobeeld 2023 Gooi en Vechtstreek”
Inleiding Inleiding
Uitdagingen
Perspectief van inwoners
Transformaties
Vervolgopgaven & Monitoring
Randvoorwaarden
Bijlage
6
Aanpak om tot regioplan te komen
De vijf werkgroepen hebben een multidisciplinair proces afgelegd om tot het regioplan te komen
Voor het opstellen van het regioplan is een stapsgewijs proces gevolgd, conform de fasering van het IZA. Tijdens heidagen hebben multidisciplinaire werkgroepen, bestaande uit professionals uit het veld, onder leiding van een bestuurlijk trekker, de uitdagingen, mogelijke oplossingen en randvoorwaarden voor de transformaties gedefinieerd. Hierbij hebben in totaal 118 mensen uit 42 verschillende organisaties meegedacht. Tijdens de integratiedagen hebben we keuzes voor de overkoepelende transformaties en randvoorwaarden gemaakt. Parallel aan het opstellen van het regioplan hebben we gewerkt aan het inrichten van de samenwerkingsstructuur en het vervolg na de oplevering van het regioplan. Dit regioplan dient als richtinggevend document voor de ontwikkeling van transformatieplannen. Het bevat zowel aanknopingspunten voor deze plannen als enkele concrete, eerste opgaven. Met de uitvoering van deze opgaven kan in januari 2024 worden gestart. In aanvulling op deze eerste opgaven, zullen vanaf januari 2024 aanvullende opgaven worden geformuleerd, zodat ook de overige zaken in dit regioplan tot uitvoering kunnen worden gebracht. Dit regioplan is geen op zichtzelf staand programma- of projectplan.
Gezond leven en preventie
Heidag 1
Heidag 2
Gezond ouder worden
Heidag 1
Heidag 2
Mentale gezondheid
Heidag 1
Heidag 2
Gezonde jeugd
Heidag 1
Heidag 2
Acute zorg
Heidag 1
Heidag 2
Integratiedagen
Bewonersklankbord
N.B. Dit regioplan dient als richtinggevend document voor de ontwikkeling van transformatieplannen. Het bevat zowel aanknopingspunten voor deze plannen als enkele concrete, eerste opgaven. Met de uitvoering van deze opgaven kan in januari 2024 worden gestart. In aanvulling op deze eerste opgaven, zullen vanaf januari 2024 aanvullende opgaven worden geformuleerd, zodat ook de overige zaken in dit regioplan tot uitvoering kunnen worden gebracht. Dit regioplan is geen op zichtzelf staand programma- of projectplan.
Inleiding Inleiding
Uitdagingen
Perspectief van inwoners
Transformaties
Vervolgopgaven & Monitoring
Randvoorwaarden
Bijlage
7
Uitdagingen
8
Toename in zorgvraag Een deel van de uitdagingen die spelen in de regio hebben te maken een toename in zorgvraag 1.
Vergrijzing: het aantal 65-plussers stijgt met 27% en het aantal 80-plussers met 65% tot aan 2040
2.
Hoog aandeel eenzaamheid: 40% van de volwassenen voelt zich weleens eenzaam, 8-11% voelt zich ernstig eenzaam en een kwart van de jongeren is sterk eenzaam
3.
Bestaansonzekerheid: 10-15% van onze inwoners heeft moeite met rondkomen wat van invloed is op de gezondheid van de bevolking en kan leiden tot een grotere vraag naar zorg en ondersteuning
4.
Ongezonde leefstijl en overconsumptie: ongezonde leefstijl en overconsumptie draagt bij aan de toename van chronische gezondheidsproblemen en daarmee grotere zorgvraag
5.
Toename mentale problematiek: mentale problemen nemen toe als gevolg van factoren zoals eenzaamheid, individualisering, prestatiedruk, armoede, digitale wereld en de covid pandemie. Met name de mentale gezondheid van jongeren staat onder druk
6.
Labelen en medicalisering: het (te) vaak zoeken naar medische verklaringen leidt tot een toename
7.
(Onbegrepen) gedrag onder jongeren: vaker wordt de diagnose van o.a. ADHD en ASS gesteld, en er wordt steeds meer stress ervaren onder de jeugd
8. 9.
Toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg staat onder druk
Benoemd in*: Regiobeeld
Hoog middelengebruik: zowel onder volwassenen, als jongeren is er sprake van hoog middelengebruik, m.n. alcohol, tabak, vapen en (soft)drugs
Gezond Leven en Preventie Gezond ouder worden
Meer zorg thuis door langer thuis wonende ouderen: bij gebrek aan plek aan andere woonplekken voor ouderen, neemt de zorg in de thuissituatie toe om zelfstandig wonen mogelijk te laten
Mentale gezondheid Gezonde jeugd
*Zie ROAZ-beeld voor uitdagingen Acute Zorg
Inleiding
Uitdagingen Uitdagingen
Perspectief van inwoners
Transformaties
Vervolgopgaven & Monitoring
Randvoorwaarden
Bijlage
9
Onze opgave in de regio Gooi en Vecht Uit het regiobeeld zijn een aantal uitdagingen naar voren gekomen die spelen binnen de regio Gooi en Vechtstreek. Deze uitdagingen zijn tijdens de heidagen aangevuld en aangescherpt door de werkgroepleden. Er wordt bij de opgestelde transformaties later in dit document een verbinding gelegd met deze uitdagingen.
Toename van zorgvraag 1.
Krapte in aanbod
Vergrijzing van de bevolking
10. Arbeidsmarktkrapte in zorg én ondersteuning
2. Hoog aandeel eenzaamheid
11. Halvering mantelzorgpotentieel
3. Invloed van bestaansonzekerheid
12. Lange wachttijden
4. Ongezonde levenswijzen en overconsumptie 5. Toename mentale problematiek 6. Tendens van labelen en medicaliseren 7. Onbegrepen gedrag van kinderen
Toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg staat onder druk
13. Gebrek aan domeinoverstijgende samenwerking 14. Onvoldoende door-, en uitstroom
8. Hoog middelengebruik onder jongeren en volwassenen 9. Toename van zorg thuis doordat ouderen langer zelfstandig thuis wonen
Inleiding
Uitdagingen Uitdagingen
Perspectief van inwoners
Transformaties
Vervolgopgaven & Monitoring
Randvoorwaarden
Bijlage
10
Krapte in aanbod Een deel van de uitdagingen die spelen in de regio hebben te maken met krapte in het aanbod
Toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg staat onder druk
Benoemd in*:
Regiobeeld Gezond Leven en Preventie
Problematische arbeidsmarkt in zorg en ondersteuning: een tekort aan (zorg)professionals zal een oorzaak zijn voor krapte in het zorgaanbod. Vooral de vacatures voor praktisch opgeleiden in de zorg/welzijn zijn lastig in te vullen. Te verklaren door vergrijzing personeelsbestand, hoge werkdruk, etc.
10.
Halvering mantelzorgpotentieel tussen 2030 en 2040, gecombineerd met de (on)beschikbaarheid van naasten om informele hulp en ondersteuning te bieden (preventie).
11.
Wachttijden: lange wachttijden belemmeren de toegankelijkheid van de zorg en ondersteuning, dit is in ieder geval aan de orde in de ggz
12.
Gebrek aan domeinoverstijgende samenwerking: mede door de verkokering van de zorg ontbreekt het aan domeinoverstijgende samenwerking, en wordt er niet buiten de eigen organisatorische muren gekeken waar zorg geleverd kan worden.
13.
Onvoldoende door- en uitstroom: patiënten blijven te lang op bepaalde plekken in de keten waardoor de keten “verstopt”
14.
Gezond ouder worden Mentale gezondheid Gezonde jeugd *Zie ROAZ-beeld voor uitdagingen Acute Zorg
Inleiding
Uitdagingen Uitdagingen
Perspectief van inwoners
Transformaties
Vervolgopgaven & Monitoring
Randvoorwaarden
Bijlage
11
Perspectief van inwoners
12
Perspectief van inwoners Inwoners hebben meegedacht en adviezen gegeven die zijn meegenomen in de uitwerking Tussen de eerste en tweede heidag van de werkgroepen vond een inwonersklankbord plaats in de regio Gooi en Vechtstreek. Het doel van deze bijeenkomst was om de lokale inwoners te betrekken bij het proces en om hun input te verkrijgen, met als streven een breed gedragen regioplan te ontwikkelen. Aanwezige vertegenwoordigers van cliëntenraden, Wmo adviesraden, huurdersverenigingen en verzekerdenraden hebben waardevolle algemene en specifieke adviezen aangedragen. Deze adviezen zijn meegekomen in de verdere uitwerking van het regioplan. Gezond leven en preventie
Algemeen advies •
•
Organiseer één aanspreekpunt in de wijk waar de inwoner terecht kan met al zijn/haar/hun vragen. Dit aanspreekpunt kent de inwoner en zorgt voor een warme overdracht Praat met de inwoner in plaats van over de inwoner. Stel de inwoner en diens hulpvraag centraal, creëer hierbij meer betrokkenheid van de inwoner door te vragen wat ze nodig hebben en van daaruit gezamenlijk naar een passende vervolgstap te zoeken
•
Denk buiten de grenzen van de eigen organisatie bij het ondersteunen van een inwoner. Denk breder dan: “kan mijn organisatie jou helpen?”, maar “wat heb jij nodig?”
•
Betrek de inwoner bij het opstellen en realiseren van het regioplan en transformatieplan. Voorkom dat er veel energie in ideeën wordt gestoken die voor inwoners niet van meerwaarde zijn
Inleiding
Door de inwoners wordt de samenwerking tussen woningbouw, politie en brandweer als sterk positief ervaren, net als de vroegsignalering van problemen door de woningbouw door de gemeente. Maar, er is ruimte voor verbetering: organisaties zouden verder moeten kijken dan hun eigen grenzen en beter geïnformeerd moeten zijn over gemeentelijke regelingen. Ook is een betere organisatie van hulp nodig, waarbij inwoners actiever betrokken worden bij het vinden van oplossingen.
Uitdagingen
Perspectief Perspectief van inwoners
Gezond ouder worden Door de inwoners wordt de beschikbaarheid van specialistische kennis op regioniveau momenteel goed ervaren. Echter, het kan beter met de implementatie van 'één huishouden, één plan, één regisseur', waarbij één persoon het huishouden begeleidt zonder constante doorverwijzingen. Ook de huidige financieringsstructuren, het niet als vanzelfsprekend beschouwen van mantelzorg, en meer praktische informatievoorzieningen, zijn punten van verbetering.
Transformaties
Vervolgopgaven & Monitoring
Gezonde jeugd en mentale gezondheid
Acute zorg
Door de inwoners wordt de goede kwaliteit van zorg bij een accurate diagnose als positief ervaren.
Door de inwoners wordt de zorg geleverd door Tergooi MC als goed ervaren, evenals de samenwerking tussen de SEH, spoedzorg en de huisartsenpost.
Toch kan er verbetering plaatsvinden in het meer regionaal organiseren van zorg en ondersteuning. Zelfredzaamheid mag niet als vanzelfsprekend worden beschouwd; sommige inwoners hebben begeleiding nodig. Ook is er behoefte aan het voeren van het ‘goede gesprek: een bredere en diepere uitvraag van de situatie van de inwoner om de hulpvraag echt centraal te stellen, zelfs buiten het specialisme van de zorgverlener om. Daarnaast is er een noodzaak voor voldoende capaciteit om aan de zorgvraag te voldoen.
Randvoorwaarden
Bijlage
Verbeterpunten liggen in het versterken van de regionale samenwerking op het gebied van geboortezorg, het verminderen van administratieve lasten en het bieden van effectieve triage en/of een informatieloket. Dit loket zou inwoners moeten adviseren en begeleiden naar de juiste zorg zonder onnodige doorverwijzingen. Ook is er behoefte aan meer ondersteuning door scholen, zowel in tijd als financiële middelen, om vroegtijdige signalering en doorverwijzing te verbeteren.
13
Transformaties • Onze ambitie • Transformaties • Verdieping per transformatie
14
Onze ambitie: van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag In de regio Gooi en Vechtstreek bundelen we onze krachten om iedereen te stimuleren gezond samen te leven en zo de zorg toegankelijk te houden. We zetten gezamenlijk in op de beweging van Ziekte en Zorg naar Gezondheid en Gedrag▲. Dit vraagt om een andere, bredere kijk op het leven en gezondheid, wat we doen door onze inwoners en hun hulpvragen vanuit de visie van positieve gezondheid te benaderen. Vanuit integrale samenwerking zetten we ons gezamenlijk in om het zorg- en ondersteuningslandschap te verbeteren, wat we doen vanuit een gemeenschappelijke overtuiging. Zo helpen we onze inwoners om tegenvallers en problemen te normaliseren en om hun zelf- en samenredzaamheid te vergroten. Verbeteren van het zorg- en ondersteuningslandschap Om de zorg en ondersteuning die onze inwoners nodig hebben, beschikbaar te houden, zullen we als aanbieders van deze zorg en ondersteuning zelf ook moeten veranderen. Niet meer, maar echt anders. Met de afspraken in het regioplan kunnen we deze regionale transformatie verder versnellen en versterken. De inwoner staat centraal en we organiseren de zorg en ondersteuning zo dichtbij als passend: thuis waar mogelijk, in de wijk waar dat kan, regionaal waar nodig en bovenregionaal als dat beter is.
Alle schakels in deze keten zijn afhankelijk van elkaar, dus voor een sterke keten is intensieve en integrale samenwerking van cruciaal belang. Zo zorgen we er samen voor dat de zorg en ondersteuning die nodig is in Gooi en Vechtstreek beschikbaar blijft.
Inleiding
Uitdagingen
Gemeenschappelijke overtuiging en taal Om de beweging te realiseren, is het belangrijk dat zorg en ondersteuningsprofessionals werken vanuit een gemeenschappelijke overtuiging en met dezelfde werkwijze▲. Het is cruciaal om hetzelfde begrip te hebben over dezelfde hulpvragen: over of en welke zorg en ondersteuning nodig is, en welke werkwijze passend is. Zowel in communicatie richting onze inwoners, als in de samenwerking tussen professionals en door de keten heen. Op deze manier spreekt iedereen in de regio dezelfde taal. Het maakt niet uit waar een vraag wordt gesteld, iedereen in de regio beantwoordt hulpvragen op dezelfde wijze. Het creëren van deze gemeenschappelijke overtuiging en dezelfde taal loopt als rode draad door het regioplan: met alles wat we doen, dragen we bij aan deze gemeenschappelijkheid.
Perspectief van inwoners
Transformaties
Vervolgopgaven & Monitoring
Normaliseren en zelf- en samenredzaamheid We kijken samen hoe we hulpvragen kunnen oplossen zonder onnodig gebruik te maken van zorg of ondersteuning. We creëren bewustzijn bij professionals en inwoners dat sommige fysieke, mentale en sociale tegenvallers of problemen bij bepaalde fases in het leven horen. Deze tegenvallers of problemen hoeven niet altijd opgelost te worden met professionele zorg of ondersteuning. Zo voorkomen we dat we hulpvragen problematiseren en/of medicaliseren. Dit noemen we normaliseren▲. Als regio helpen we onze inwoners en hun omgeving om tegenvallers of problemen vaker zelf op te lossen, bijv. door te helpen bij een breder sociaal vangnet. Zo helpen we samen de zelf- en samenredzaamheid▲ van onze inwoner(s) te verhogen.
Randvoorwaarden
Bijlage
15
Transformaties vanuit een gemeenschappelijke overtuiging Inzet op 5 transformaties om hulpvragen slimmer aan te pakken, vanuit positieve gezondheid
C
Ondersteuning nabij
Inleiding
Uitdagingen
Perspectief van inwoners
Transformaties Transformaties
Vervolgopgaven & Monitoring
Va
Onze professionals hebben de juiste kennis en hulpmiddelen om de beweging mogelijk te maken
st
E
Mogelijk maken van de beweging
Wanneer dat nodig is, begeleiden we inwoners naar en bieden we passende zorg en afgestemd aanbod
nu
eu
E.
Mo
A. Z redz elfam e
Gezondheid en Gedrag
er
D
Passende zorg▲
C . O nd
Hulp en ondersteuning is nabij en domeinoverstijgend zichtbaar ingericht, zodat hulpvragen direct op de juiste plek terecht komen
D. Pa sse n
De omgeving speelt een actieve rol in het leven van onze inwoners en vormt een eerste vangnet bij tegenvallers of problemen
d
d nbo aa
n in
g el
jk e ac e n htig e sc ha p
B
Krachtige gemeenschap
De inwoner is in staat zelf een passende afweging te maken over of, waar en wanneer hulpvragen te stellen
nme sa ner(s) en wo in
A
Zelf- en samenredzame inwoner(s)
it g el i p p e ov m e e n s c h a l ertu iging en taa
gn
a b ij
ij k m
r B. K m e ge
a k e n va n d e b
e
g we
ing
Gemeenschappelijke overtuiging: door intensief samen te werken aan de transformaties en oplossingsrichtingen uit dit regioplan dragen we continu bij aan onze gemeenschappelijke overtuiging en creëren we dezelfde taal
Randvoorwaarden
Bijlage
16
Transformaties Binnen de vijf transformaties zijn er dertien onderliggende oplossingsrichtingen
tw
Vervolgopgaven & Monitoring
E.
l ee
ev
ing
M
Bijlage
u ildin g
ty b uni
ing
G ez o n d e
g fo m
g ikk ogel elin ew e ng e i g v a j k m a k e n v a n d e b n c i er i a n per soneel, faciliterende fin
Randvoorwaarden
mm
in
g
Ex A pe a n v rti ulle sen n etw de erken
er
D. Pa sse n
jk e
abi j
Co
Juiste onder zorg e steu n nin g on
gn
nd Gezo n en Leve entie Prev
a Kr ee . B m ge
li it g pe p e a m h e c ens ov l ertu iging en taa
raa rb ee id W he
Transformaties Transformaties
en
e zam red en ) m er(s
Perspectief van inwoners
ud
ho
Uitdagingen
Va
n
Behoud en ontwikkeling van personeel Faciliterende financiering Digitalisering
Inleiding
e
ke
Be
1. 2. 3.
un
er
Mogelijk maken van de beweging
lfen inw sa on
in
nu
st
tw
Juiste zorg en ondersteuning Afstemming en samenwerking in de keten
Bewustword ing & Vo orb normalise ren ou ere wo der i rd e A. Ze
Gezondheid en Gedrag
er
ri c h
E
1. 2.
Wijkgericht werken Aanvullende expertisenetwerken▲
d
d nbo a a
nd
D
Passende zorg
1. 2.
Community building▲ Gezonde leefomgeving
C. O
C
Ondersteuning nabij
1. 2.
Wi j k g e
B
Krachtige gemeenschap
n ing e mm ing in de e t s k Af nwer n e t m ke e sa
ch ns ti g ch e ap
Bewustwording & normaliseren Voorbereid ouder worden Weerbaarheid Gezond leven en preventie
n
1. 2. 3. 4.
d
A
Zelf- en samenredzame inwoner(s)
igi nD
ta
lis
17
Zelf- en samenredzame inwoner(s) A1 A2 A3 A4
Bewustwording en normaliseren Voorbereid ouder worden Weerbaarheid Gezond leven en preventie
18
A
Zelf- en samenredzame inwoner(s) Doelstelling: inwoners zijn duurzaam weerbaarder en beter in staat om een afweging te maken of vragen en problemen horen bij het leven, in het eigen netwerk kunnen worden opgelost of (in)formele hulp of ondersteuning▲ nodig is. Het effect hiervan is dat inwoners met regie over het eigen leven zelf- en samenredzaam zijn.
A1 A1
A. Zelf- en samenredzame inwoner(s)
A4
A2
A2
Bewustwording en normaliseren
We zetten in op een bewustwordingscampagne, verstrekken communicatietools aan professionals, creëren een ondersteunende schoolomgeving en stimuleren zelfbeoordeling om goede keuzes te maken voor zelfzorg of professionele hulp. Deze instrumenten zijn gericht op het vergroten van het bewustzijn dat niet alle problemen professionele zorg vereisen. Hiermee versterken we de capaciteit van onze inwoners om op fysiek, mentaal en sociaal gebied zelf te kunnen handelen. Dit draagt bij aan een cultuur van zelf- en samenredzaamheid.
Dit draagt bij aan een oplossing op uitdagingen: 1, 4, 6 en 8.
Inleiding
Uitdagingen
A2
Voorbereid ouder worden
A3
Weerbaarheid
A4
Gezond Leven en Preventie
Inwoners zijn beter voorbereid op het ouder worden, zodat ze weten wat er op hen afkomt en wat zij zelf kunnen doen om vitaal te blijven op fysiek, sociaal en mentaal gebied. We zetten in op proactieve zorgplanning▲ waarbij o.a. wordt gekeken naar de inzet van (digitale) hulpmiddelen en begeleiding naar toekomstbestendig wonen. Dit realiseren we door eerder het gesprek te voeren over de komende levensfasen. Deze gesprekken worden gevoerd door getrainde professionals en integreren we met proactieve zorgplanning.
In onze regio kunnen inwoners zelfstandig of met steun uit hun netwerk omgaan met tegenvallers of problemen in het (dagelijks) leven. Dit vraagt in verschillende levensfases steeds wat anders. Bij ouderen zetten we in op reablement▲, gemeenschappen en een actieve levensstijl. Bij volwassenen gaat het over het voorkomen van fysieke, mentale en sociale problemen en het normaliseren hiervan. Voor (eenouder)gezinnen en voor jongeren zetten we in op het versterken van de mentale weerbaarheid, die doen we o.a. met speciale lessen op school.
We verbeteren de algehele gezondheid en welzijn van al onze inwoners door veelvoorkomende gezondheidsproblemen te verminderen, waarbij we factoren die deze problemen beïnvloeden erkennen (zoals alcoholgebruik). Ook zetten we in op kansrijke start, overgewicht bij kinderen, overgewicht bij volwassenen, welzijn op recept en valpreventie. Hier dragen we als Gezond Gooi ketenbreed aan bij. Zo beogen we de druk op de zorg te verminderen en een duurzaam gezonde gemeenschap te creëren waarin alle inwoners de middelen en ondersteuning hebben om een gezond leven te leiden.
Dit draagt bij aan een oplossing op uitdagingen: 1, 2, 4, 6 en 9.
Dit draagt bij aan een oplossing op uitdagingen: 2, 3, 5 en 11.
Dit draagt bij aan een oplossing op uitdagingen: 3, 4, 5 en 8.
Perspectief van inwoners
Transformaties Transformaties
Vervolgopgaven & Monitoring
Randvoorwaarden
Bijlage
19
A1
Bewustwording en normaliseren Doel: Bevorderen van begrip en acceptatie van een volledige spectrum van uitdagingen en ongemakken die horen bij het leven en het vergroten van bewustzijn dat niet alle gezondheidsproblemen professionele zorg vereisen. Doelgroep
Subonderwerpen 1. Normaliseren van gedrag en problematiek We stimuleren en erkennen dat verschillende tegenvallers en problemen op fysiek, mentaal en sociaal gebied bij het leven horen. We creëren een regionaal beeld op wat “normaal” is en richten ons op een breed begrip hiervan. We besteden hierin specifiek aandacht aan het feit dat deze tegenvallers en problemen niet altijd (met zorg) opgelost hoeven te worden. Hier trekken we gezamenlijk als regio in op. Concreet betekent dit dat we: • Een bewustwordingscampagne starten in de regio met als kernthema het “normaal” maken van tegenvallers, problemen en gedrag Uitgangspunten kunnen mogelijk zijn: • "Het leven is een 7", waarbij we benadrukken dat uitdagingen een natuurlijk onderdeel van het leven zijn. Deze campagne kan mogelijk aansluiten op weerbaarheidsprogramma's op scholen (zie A3) • Het creëren van een realistisch beeld van hoe het is om puber te zijn • Alle professionals in de regio voorzien van een ‘communicatie-toolbox’ gebaseerd op het concept van Positieve Gezondheid • Op scholen een veilige en ondersteunende omgeving creëren door bepaalde stigma’s of maatschappelijke normen te verminderen. Bijv. door te streven naar gemeenschappelijke oplossingen voor individuele behoeften (zie B2) door sociale en educatieve structuren te versterken 2.
Vergroten van bewustzijn over zorgkeuzes We willen inwoners bewust maken dat niet alle gezondheidsproblemen professionele zorg nodig hebben. Het is belangrijk dat je weet wanneer je naar een hulpverlener of huisarts moet en wanneer je zelf iets kunt doen of hulp kunt vragen aan vrienden, familie of je buurt. Het is ook cruciaal om het verschil te kennen tussen noodgevallen die direct medische hulp vereisen en situaties waarbij andere oplossingen mogelijk zijn. Dit betekent dat we: • Inwoners actief betrekken bij hun eigen gezondheid, met kennis en vertrouwen om zelf te beoordelen wanneer ‘zelfzorg’ genoeg is en wanneer het tijd is om professionele hulp te zoeken. Dit stimuleert samenredzaamheid en inwoners die zelf verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen gezondheid • Zorg- en ondersteuningsprofessionals spelen een belangrijke rol bij het uitleggen van deze keuzes aan mensen/patiënten/cliënten op een eenduidig en consistente manier zonder betuttelend of belerend te zijn (zie ook E1)
1. 2.
Alle inwoners van de regio Inwoners van de regio met zorgvragen en zorg- en ondersteuningsprofessionals Beoogde effect
• • • •
Een vergrote maatschappelijke acceptatie van uitdagingen en problemen Verminderen van (onnodige) medische interventies en vergroten van toegankelijkheid van zorg Verhoogde samenredzaamheid van inwoners Consistente benadering hoe zorg- en ondersteuning aangeboden en ontvangen worden.
Randvoorwaarden •
• •
Betrokkenheid van inwoners, ervaringsdeskundigen en professionals bij uitwerking en ontwerp van campagnes en programma’s, zoveel mogelijk rekening houdend met diversiteit in de samenleving Flexibiliteit om aan te sluiten op landelijke / maatschappelijke campagnes Opleiding en training aan professionals in de gezondheidszorg, onderwijs en andere relevante sectoren
Bron: werkgroep Gezonde jeugd en Mentale gezondheid en integratiedagen
Inleiding
Uitdagingen
Perspectief van inwoners
Transformaties Transformaties
Vervolgopgaven & Monitoring
Randvoorwaarden
Bijlage
20
A2
Voorbereid ouder worden Doel: Inwoners voorbereiden op bewust ouder worden en hen in staat stellen om zelf of samen de regie te houden over hun leven en omgeving.
Doelgroep
Subonderwerpen 1. Continuerend gesprek over de komende levensfasen voor inwoners rondom de pensioenleeftijd We willen het bewustzijn rond ouder worden en ouder zijn te vergroten en de benodigde voorbereidingen die hierbij komen kijken, met speciale nadruk op preventie, vaardigheden en planning. We informeren ouderen en hun naasten over het omgaan met toekomstige behoefte voor zorg en ondersteuning, het opbouwen van een informeel ondersteuningsnetwerk en het inschakelen van professionele hulp indien nodig. Vooral kwetsbare ouderen krijgen speciale aandacht, via persoonlijke gesprekken, eigen initiatief of e-learning platforms. Dit betekent onder andere dat: • Zorgprofessionals worden getraind om een meer coachende rol aan te nemen, waarbij ze de zorgbehoeften en –voorkeuren verkennen (zie E1. Behoud en ontwikkeling van personeel) • Implementeren van gespreksmethoden om dialoog over levensfasen te stimuleren, bijv. met vragenlijsten of specifieke vragen • Bespreken en aanmoedigen van de overgang naar levensbestendig woningen om zelfstandig te kunnen blijven wonen en de afhankelijkheid van zorg te verminderen. Dit doen we o.a. door samenwonen en woningdelen onder ouderen te stimuleren, hierbij betrekken we woningcorporaties t.b.v. expertisedeling 2.
Ondersteuning en zelfregie▲ We bieden continue ondersteuning, inclusief digitale middelen, zodat inwoners hun eigen regie behouden en geïnformeerde keuzes kunnen maken over ouder worden. We begeleiden inwoners actief in het proces van het plannen van hun toekomstige woonomgeving en de betrokkenheid van mantelzorgers. We richten ons onder andere op: • Overzicht geven van beschikbare programma’s, zoals valpreventie en artrose netwerken • Duidelijk maken voor ouderen wie ze kunnen inschakelen bij bepaalde (zorg)vragen, zowel formeel als informeel 3. Integreren van proactieve zorgplanning (PZP) in het gesprek over levensfasen en zorgaanbod We betrekken ouderen actief in hun (toekomstige) zorg en ondersteuning door vroeg PZP te integreren in het gesprek over ouder worden. Dit beleid anticipeert op toekomstige zorg en bevordert de samenwerking tussen zorgverleners, vooral bij ouderen met dementie. De nadruk ligt op de-medicaliseren▲. Ouderen worden geholpen geïnformeerd beslissingen te maken, waardoor de kwaliteit van zorg en leven verbetert en stress vermindert. Hierbij durven we ook het gesprek te voeren over het laatste levensjaar en levenseinde. Dit doen we o.a. door het creëren van directe communicatiekanalen tussen professionals uit diverse sectoren, afgestemd op specifieke situaties. Een typisch samenwerkingsverband is bijv.
een 'driehoeksoverleg' met vertegenwoordigers van het buurtteam, de huisarts en VVT, die zich richten op zowel informele uitwisselingen rond casuïstiek als organisatie-uitdagingen. PZP is ook van meerwaarde binnen de Acute Zorg, o.a. in het kunnen raadplegen en delen van deze gegevens.
Alle inwoners van 50 jaar en ouder, inclusief diegenen zonder directe hulp- of zorgbehoefte
Beoogde effect • • • • • • •
Versterkt de zelf- en samenredzaamheid Betere voorbereiding op volgende levensfase Betere ondersteuning bij besluitvorming over woonwensen en mantelzorg Inwoners hebben een sterker gevoel van regie over het eigen leven Versterking van het netwerk Afname zorgvraag, incl. acute en langdurige zorg Afname van zorgkosten
Randvoorwaarden • • • • • •
Aansluiten bij principes uit het WOZO Uitdragen van een gezamenlijke visie over positieve gezondheid, normalisatie en het ouder worden door alle partijen in zorg- en welzijn (bijv. boekenlegger) Maatschappelijke bewustwording en normalisatie (zie A1) Samenwerking welzijn en zorg met passende financiering Communicatie- en gegevensuitwisselingssysteem voor alle betrokkenen rondom inwoner, rekening houdend met wettelijke vereisten Betrokkenheid en samenwerking woningbouw
Bron: werkgroep Gezond ouder worden (zie visieplaat in bijlage 6) en Acute zorg
Inleiding
Uitdagingen
Perspectief van inwoners
Transformaties Transformaties
Vervolgopgaven & Monitoring
Randvoorwaarden
Bijlage
21
A3
Weerbaarheid Doel: Een vergrootte mentale, sociale en fysieke weerbaarheid van inwoners, zodat ze zelfstandig (en indien nodig met behulp van hun netwerk of professionele steun) beter met de uitdagingen van het leven om kunnen gaan Doelgroep
Subonderwerpen 1. Bevorderen van weerbaarheid ouderen We zetten in op het versterken van de weerbaarheid van ouderen, met speciale aandacht voor behoud van functies ▲. Dit omvat niet alleen een continu gesprek over goed voorbereid ouder worden (zie A2), maar ook het aanmoedigen van een actieve levensstijl, reablement om zelfstandig functioneren te ondersteunen op fysiek, mentaal en sociaal gebied, en sterke gemeenschappen. Dit doen we o.a. door: • Het bevorderen van vrijwilligerswerk en gemeenschapszin, waarbij de nadruk ligt op het plezier van samen bewegen en koken. Dit bevordert ontmoetingen en verhoogt de kwaliteit van leven • Het faciliteren van "levenservaring hubs“, dynamische ontmoetings- en adviescentra waar ouderen samenkomen voor dialoog, ondersteuning en het delen van levensadviezen
1. Ouderen, 2. Psychisch kwetsbare volwassenen, 3. (Eenouder), 4. Jeugd en jongeren (5-18 jaar)
Beoogde effect • •
Vergroten van kennis en vaardigheden van inwoners om met uitdagingen in het leven om te gaan Verminderen van (onnodige) medische interventies
2. Bevorderen van weerbaarheid volwassenen We focussen op de mentale weerbaarheid van volwassenen en erkennen dat het leven niet altijd perfect of maakbaar is. We normaliseren de ups en downs die iedereen ervaart. We richten ons op het voorkomen van burn-outs door het aanleren van effectieve coping mechanismen, zodat volwassenen zich staande kunnen houden. Dit draagt bij aan een gezonder, gelukkiger leven en een sterkere gemeenschap. Dit doen we o.a. door het oprichten van laagdrempelige zelfregie steunpunten, en het inzetten op zelfhulpmodules. 3. Bevorderen van weerbaarheid ouders met een gezin We focussen op het verhogen van de weerbaarheid van ouders. Hierbij staat het normaliseren van hulpvragen van ouders over opvoeden en gedrag van hun kinderen centraal. Daarnaast focussen we op eenoudergezinnen en gezinnen waarvan een of beide ouders kampen met psychische uitdagingen. De aanpak voor deze doelgroep dient verder uitgewerkt te worden. 4. Bevorderen van weerbaarheid jeugd en jongeren We willen de mentale weerbaarheid van kinderen en jongeren versterken door programma’s die aansluiten bij hun leer- en leefomgeving, waaronder scholen en sport- en cultuurclubs. We zetten in op het uitrusten van jongeren met de kennis en vaardigheden om met uitdagingen in het leven om te gaan. We maken hierbij gebruik van bestaande landelijke initiatieven (zoals @ease). Dit doen we o.a.
door: • Het opzetten van een regio-breed weerbaarheidsprogramma op scholen. In dit programma wordt er gefocust op stressmanagement en aandacht voor stigma’s en maatschappelijke normen • Samenwerken op scholen, sportclubs en culturele organisaties om zo de weerbaarheid verder te bevorderen
Randvoorwaarden •
Scholen ondersteunen met de middelen en trainingen die nodig zijn om deze programma’s effectief te implementeren
Bron: werkgroep Gezond ouder worden, Gezonde jeugd en integratiedagen
Inleiding
Uitdagingen
Perspectief van inwoners
Transformaties Transformaties
Vervolgopgaven & Monitoring
Randvoorwaarden
Bijlage
22
A4
Gezond leven en preventie
Doel: De algehele gezondheid en welzijn van de inwoners verbeteren. Dit doen we door het verminderen van veelvoorkomende gezondheidsproblemen, het versterken van de gezondheidsbewustzijn en leefstijlkeuzes van inwoners, en het bevorderen van een geïntegreerde en samenhangende zorg- en ondersteuning. Door deze aanpak streven we ernaar de druk op de gezondheidszorg te verminderen en een duurzaam gezonde gemeenschap te creëren waarin alle inwoners de middelen en ondersteuning hebben om een gezond leven te leiden. Doelgroep
Subonderwerpen 1. Actief verminderen van veelvoorkomende gezondheidsklachten In de regio zetten we in op het verminderen van veelvoorkomende psychische problemen en gezondheidsklachten, met aandacht voor kwetsbare groepen en inwoners met een lage SES. We hebben ook aandacht voor andere groepen, zoals inwoners met een hogere SES, die kampen met stress, prestatiedruk, hoog middelengebruik, overconsumptie en/of sociale vraagstukken. Een gezonde leefstijl is een cruciale factor hierin, niet alleen voor preventie maar ook als onderdeel van de behandeling. Het principe van natuurlijke beweging, geïnspireerd door de ‘blue zones’▲, is hierbij het uitgangspunt. We versterken de huidige aanpak o.a. door: • Het bieden van training en informatie aan inwoners (incl. specifiek gericht op gezinnen) en zorgprofessionals over het belang van gezonde voeding, beweging, verantwoord middelengebruik en mentale weerbaarheid • Het versterken van de rol van scholen om problemen te voorkomen of op te vangen, incl. de uitbreiding van de gezonde schoolaanpak • Het inrichten van en/of voortbouwen op leefstijlloketten of -punten die centrale toegang bieden tot advies en (bestaande) gezondheidsinitiatieven (bijv. in het ziekenhuis). Dit dient in samenhang met het centrale wijknetwerk▲ geconcretiseerd te worden 2.
Vervolg van implementatie van de integrale ketenaanpakken▲ – zie bijlage 3 voor concept werkagenda • Kansrijke start: ieder kind verdient de best mogelijke start van hun leven. Omdat ouders hier een cruciale rol in spelen, zet deze aanpak in op betere ondersteuning van ouders in kwetsbare situaties • Welzijn op Recept: voor het bevorderen van gezondheid en welbevinden bij onze inwoners, faciliteert een welzijnscoach de begeleiding naar en ondersteuning bij het vinden van passende welzijnsactiviteiten • Valpreventie: de ketenaanpak is gericht op thuiswonende ouderen van 65 jaar of ouder, met een verhoogd valrisico. Onderdelen van de aanpak zijn: opsporen valrisico, screenen valrisico’s, beweeginterventies en verwijzen naar structureel beweegaanbod • Overgewicht bij volwassenen en GLI(M): integrale aanpak met meerdere hulpverleners waarin overgewicht bij volwassenen wordt aangepakt, met aandacht voor een medicatie-check. Hiervoor kan gebruik gemaakt worden van gecombineerde leefstijlinterventies • Overgewicht en obesitas bij kinderen: door meerdere hulpverleners wordt er gekeken naar de leefstijl én kenmerken van het kind, gezin en omgeving 3. Versterken van de regionale preventie-infrastructuur Binnen Gezond Gooi wordt preventie op bestuurlijk niveau geborgd, omdat alle betrokken organisatie een verantwoordelijkheid hebben op het gebied van preventie.
De tactische en operationele uitvoering van preventie ligt in de wijken, daarom ligt het voor de hand een koppeling te maken met het centrale wijknetwerk. Hoe deze koppeling er precies uit komt te zien moet nader worden uitgewerkt.
Inwoners van de regio, met aandacht voor kwetsbare groepen en inwoners met een lage SES, maar ook inwoners met een hogere SES. Beoogde effect • • • • •
•
Lange termijn gezondheidswinst door inzet op achterliggende maatschappelijke problemen zoals armoede en kansenongelijkheid Verhoogde toegankelijkheid en effectiviteit van gezondheidsinterventies voor kwetsbare groepen Verhoging van de gemeenschapskracht en steun onderling Versterkte vitaliteit, welzijn en gezondheid van inwoners Betere samenwerking en integratie tussen zorg- en sociaal domein Als resultaat verlaagt op de lange termijn de zorgvraag Randvoorwaarden – o.b.v. addendum
• • • • • • •
Aansluiten bij de principes uit het GALA Actieve samenwerking en betrokkenheid van alle ketenpartners Inrichten van een informatiesysteem voor communicatie over verschillende domeinen (zie E3.B) Inzicht in bestaand aanbod voor inwoners en professionals (E3. A) Communicatie- en opleidingsplan Inclusie van inwoners en lokale gemeenschappen Ontwikkeling van een monitorings- en evaluatiesysteem
Bron: werkgroep Gezond leven en Preventie, incl. trekkers ketenaanpakken
Inleiding
Uitdagingen
Perspectief van inwoners
Transformaties Transformaties
Vervolgopgaven & Monitoring
Randvoorwaarden
Bijlage
23
Krachtige gemeenschap B1 B2
Community building Passende en gezonde woon- en leefomgeving
24
B
Krachtige gemeenschap Doelstelling: de regio kenmerkt zich door sterke gemeenschappen en een leefomgeving die gezond gedrag stimuleert. Inwoners ervaren dat de gemeenschap hen kan ondersteunen bij hulpvragen, doordat zij terug kunnen vallen op ondersteuning van en door gelijkgestemden▲ en een sterke community. Dit is ingebed in de werkwijze van professionals, zodat zij inwoners hierin kunnen begeleiden wanneer dat nodig is.
B1 B1
B. Krachtige Gemeenschap
Community Building (gemeenschapsopbouw*)
B2
Passende en gezonde woonen leefomgeving
We faciliteren en stimuleren de (door)ontwikkeling van sterke en inclusieve gemeenschappen. Hierbij bevorderen we als regio het omzien naar elkaar en versterken we de solidariteit in wijken en dorpen. Dit omvat het waarderen van de veelkleurigheid van onze samenleving en het accepteren van mensen zoals ze zijn, met aandacht voor kwetsbaren en hen die anders zijn. We bevorderen nabuurschap en de kracht van lokale gemeenschappen. We verbinden inwoners met elkaar, ook tijdens het wachten op professionele ondersteuning, zodat zij elkaar kunnen ondersteunen.
Onze regio bevordert een gezonde woon- en leefomgeving met positieve gezondheid als centraal uitgangspunt. We stimuleren inwoners om gezond te leven en ondersteunen hen daarbij, waarbij de omgeving uitnodigt tot ontmoeting, beweging en gezonde keuzes. Hiervoor richten we een regionaal netwerk van experts op dat adviseert bij het (her)inrichten van de openbare ruimte. Hierbij wordt aangesloten op netwerken die er al zijn en wordt waar van toepassing aangesloten bij het GALA en WOZO. Ook streven we naar een landelijk beleid dat de gezondheid van inwoners actief beschermt en bevordert, door bijv. lobby te voeren op invoering van een suikertaks en ontmoediging van alcoholgebruik.
Dit draagt in zekere mate bij aan een oplossing op uitdaging 1, 2, 4, 5, 9, 11, 13
Dit draagt in zekere mate bij aan een oplossing op uitdaging 1, 2, 4, 5, 8, 9, 11
B2
Inleiding
Uitdagingen
Perspectief van inwoners
Transformaties Transformaties
Vervolgopgaven & Monitoring
Randvoorwaarden
Bijlage
25
B1
Community building Doel: Het creëren van sterke gemeenschappen met betrokken inwoners in solidaire wijken en dorpen door het bevorderen van community building. We leggen de focus op het versterken van nabuurschap, het stimuleren van onderlinge hulp en het bieden van ondersteuning voor mensen op de wachtlijst
Subonderwerpen
Doelgroep
1. Bewustwording nabuurschap We versterken de lokale gemeenschappen bij het stimuleren van onderlinge betrokkenheid. Het omvat het creëren van een gedeeld begrip dat alledaagse uitdagingen en het streven naar welzijn een gezamenlijke verantwoordelijkheid zijn. Dit omvat onder anderen: • Opzetten van een transitie-arena met goede voorbeelden, waarin betrokken partijen samenkomen om de dialoog aan te gaan en samenwerking en innovatie te faciliteren • Partnerschappen met scholen voor de integratie van maatschappelijke stages, gericht op het stimuleren van jongeren om actief deel te nemen aan de gemeenschap • Inzet van lokale media, zoals Gooi-tv en digitale schermen in wachtkamers, voor het delen van goede voorbeelden • Ontwikkelen van specifieke content en campagnes om bewustwording te creëren over de voordelen van community building 2. Versterken van sociale netwerken en actief bevorderen van verbindingen tussen inwoners We stimuleren dat wederzijdse betrokkenheid leidt tot het versterken van lokale gemeenschappen. Het betekent het creëren van een gezamenlijk begrip dat het omgaan met alledaagse uitdagingen en het streven naar welzijn een gezamenlijke verantwoordelijkheid zijn.
Mogelijke acties zijn: • Versterken van mantelzorgondersteuning in de wijk • Lokale focusgebieden identificeren en (door)ontwikkelen waarbij we inwoners aan elkaar verbinden en aandacht hebben voor onderwerpen als natuurlijk bewegen, verstandige voeding en zingeving • Opzetten van digitale platforms voor buurtbewoners om hulpvragen en –aanbod te delen, zoals een buurtapp (zie E3.A) • Actieve promotie van samenwonen en woningdelen, met ondersteuning van initiatieven zoals “Austerlitz zorgt”, “Live-inn”, en “Knarrenhof”, wat mantelondersteuning stimuleert
3. Actieve, ondersteunend lotgenotencontact voor mensen op de wachtlijst We willen mensen op de wachtlijst beter ondersteunen. Bijv. door het bieden van ondersteuning tijdens het wachten en het organiseren van lotgenotencontact voor mensen op wachtlijsten om ervaringen te delen en onderlinge steun te bieden. Dit versterkt de betrokkenheid van de gemeenschap. Bovendien willen we inwoners koppelen aan (in)formele zorg binnen toegankelijke zelfregiecentra.
Alle inwoners van de regio Gooi en Vechtstreek, inclusief diegenen zonder directe hulp- of zorgbehoefte
Beoogde effect • • • •
Verlagen van eenzaamheid onder inwoners Eerder signaleren van problemen, zoals mentale problematiek en bestaansonzekerheid, wat ook bijdraagt aan het voorkomen van escalatie Toename zingeving, mede door vrijwilligerswerk Verlagen beroep op zorg en ondersteuning door opvang kleine klachten in gemeenschap
Randvoorwaarden • • • • • • •
Inwonerparticipatie is onderdeel van de plannen Gezamenlijke visie over community building en maatschappelijke bewustwording Samenwerking tussen welzijns- en zorgorganisaties ondersteund door passende financiering Duurzame en lange termijn financiering Integratie in lokale beleidskaders en plannen Monitoring en evaluatie van de impact en effectiviteit Bij opstellen KPIs: erkenning van langetermijnresultaten
Bron: werkgroep Gezond leven en Preventie en Mentale gezondheid
Inleiding
Uitdagingen
Perspectief van inwoners
Transformaties Transformaties
Vervolgopgaven & Monitoring
Randvoorwaarden
Bijlage
26
B2
Passende en gezonde woon- en leefomgeving* Doel: het bevorderen van een gezonde woon- en leefomgeving door een regionaal netwerk van experts in te richten dat adviseert bij het (her)inrichten van de openbare ruimte. Hierbij wordt aangesloten op netwerken die er al zijn en er wordt, waar van toepassing, aangesloten bij het GALA en WOZO.
Subonderwerpen
Doelgroep
1. Gezondheid zichtbaar meenemen in de ruimtelijke plannen binnen de regio We zetten erop in dat gezondheid centraal staat in de ruimtelijke plannen binnen de regio, hier attenderen we de verantwoordelijken voor ruimtelijke ordening op via een regionaal netwerk van experts. Dit omvat o.a.: • Adviseren op bestaande ruimtelijke ordeningsplannen over gezondheid • Bevorderen van samenwerking tussen woningcorporaties en het zorgdomein, dit bevordert ook de kennisdeling. De principes van positieve gezondheid staan hierin centraal • Oproepen om gezondheidseffecten en gezondheidseffectrapportages onderdeel te maken van ruimtelijke ordening 2. Gezonde en groene ontmoetingsplekken met sociale interactie We streven naar gezonde gemeenschappen in een gezondere en meer welzijnsgerichte leefomgeving waar positieve gezondheid centraal staat. We willen, met inbreng uit verschillende leeftijdsgroepen, groenvoorzieningen toevoegen, sociale interactie stimuleren en mobiliteit bevorderen.
Ideeën die genoemd zijn om dit te realiseren zijn: • Creëren van bruisende ontmoetingsplaatsen voor jongeren, met aandacht voor de volgende vier aspecten (afkomstig van de blue zones): natuurlijk bewegen, verstandige voeding, zingeving en verbinding • 10 straten van ongezonde wijken selecteren voor vergroening en voorzien van ontmoetingsplekken • De inwoners verantwoordelijkheid geven om een groene straat te creëren die aansluit bij hun behoeften geïnspireerd door '12 straten groen met Anita Witzier’ • Fietsers en voetgangers prioriteit geven in ruimtelijke plannen, gebruik van auto beperken of ontmoedigen 3. Beschermen van de gezondheid van inwoners d.m.v. landelijke randvoorwaarden We streven naar een beleidskader op landelijk niveau dat de gezondheid van onze inwoners actief beschermt en bevordert, met maatregelen die gezondheid beschermen en stimuleren. Denk aan groente BTW vrij, invoering suikertaks, bevorderen van toegang tot sport en ontmoediging van alcoholgebruik.
Alle inwoners, ook zonder hulp- of zorgbehoefte
Beoogde effect • • •
Randvoorwaarden • • • • • •
*Met het regioplan wordt uitgegaan van en aangesloten op bestaande structuren rondom ruimtelijke ordening
Preventie van zorg als het aanbod helder is Bewustwording van elkaars behoefte Bevorderen van sociale interactie, sociale verbinding en welzijn door het voorzien van ontmoetingsplekken voor meerdere doelgroepen
Aansluiten bij de principes uit het GALA en WOZO Betrek ruimtelijke ordeningsexperts bij leefomgevingsplan Verwachtingen en de-medicaliseren als onderdeel opnemen in de regio-brede communicatie aan inwoners Budget ruimtelijke plannen Beschermen van inwonersgezondheid vereist inspanning vanwege politieke lobby voor landelijke randvoorwaarden Regionaal kader o.b.v. positieve gezondheid essentieel voor identificeren van regionale behoeften en prioriteiten
Bron: werkgroep Gezond leven en Preventie
Inleiding
Uitdagingen
Perspectief van inwoners
Transformaties Transformaties
Vervolgopgaven & Monitoring
Randvoorwaarden
Bijlage
27
Ondersteuning nabij C1 C2
Wijkgericht werken Aanvullende expertisenetwerken
28
C
Ondersteuning nabij Doelstelling: door een sterk en samenhangend netwerk in de wijk met aanvullende expertise waar nodig, streven we naar een passende, nabije en zoveel mogelijk informele oplossingen voor inwoners met een hulpvraag. Dit draagt bij aan het voorkomen van onnodige verwijzing naar institutionele zorg. Zo houden we zorg toegankelijk voor mensen die dat echt nodig hebben
C1 C1
C. Ondersteuning nabij C2
C2 B1
Wijkgericht werken
In iedere wijk streven we naar het versterken van de onderlinge samenhang en multidisciplinaire wijkzorg waarbij de verbinding tussen informele en formele zorg, en tussen 0de▲ en 1e lijn centraal staan. Het netwerk werkt samen rondom individuele zorg en ondersteuning vanuit een gemeenschappelijke overtuiging, en gedeelde taal en werkwijze. Er is uitgebreide kennis en overzicht van het formele en informele preventie, welzijns- en zorgaanbod. In eerste instantie wordt met wijkgericht werken de druk op het gemeentelijk aanbod vergroot. Het doel van deze oplossingsrichting is het zelfoplossend vermogen van de wijk en inwoners te vergroten, zodat er (op langere termijn) minder gebruik gemaakt wordt van zorg en ondersteuning buiten de wijk. Hierin wordt voorgebouwd op wat er al is (bijv. in gemeenten en bij verschillende organisaties). Het wijknetwerk wordt versterkt met aanvullende regionale expertisenetwerken (zie C2). Dit draagt in zekere mate bij aan een oplossing op uitdaging 1, 2, 4, 5, 9, 11, 13
Inleiding
Uitdagingen
Perspectief van inwoners
Transformaties Transformaties
Aanvullende expertisenetwerken
Naast een algemeen netwerk op wijkniveau, is het van belang dat inwoners met meer specifieke of specialistische vragen ook passend worden geholpen. Dit houdt in dat aanvullende kennis of expertise regionaal passend ingericht moet worden. Dat kan van wijk- (bijv. bij consultatiebureaus) tot regionaal niveau (bijv. voor de EPA-doelgroep). Deze kennis is vaak al aanwezig bij individuele aanbieders, en het is hierbij dus essentieel om beter inzicht te creëren en hier gebruik van te maken. Door vanuit een regionale visie samen te werken, worden inwoners bij gelijke hulpvragen op dezelfde wijze geholpen. We bouwen voort op bestaande netwerken of vormen nieuwe, domein overstijgende samenwerkingen.
Dit draagt in zekere mate bij aan een oplossing op uitdaging 3, 4, 5, 7, 10, 11, 12, 13
Vervolgopgaven & Monitoring
Randvoorwaarden
Bijlage
29
C1
Wijkgericht werken Doel: in iedere wijk is een krachtig en samenhangend wijknetwerk vormgegeven om samen met iedere inwoner een passend antwoord te vinden op hulpvragen. Het wijknetwerk heeft uitgebreide kennis en overzicht van het formele en informele preventie-, welzijns- en zorgaanbod in de wijk en werkt vanuit eenzelfde taal en werkwijze. Hierdoor kan het ontstaan van ziektes en onnodig gebruik van zorg en ondersteuning worden voorkomen Subonderwerpen
Doelgroep
1. Concept en uitgangspunten regionaal uitwerken In iedere wijk zetten we ons in voor een multidisciplinaire en samenhangende aanpak door informele en formele zorg en ondersteuning. Dit organiseren we in een wijknetwerk. Het netwerk werkt samen vanuit een gedeelde taal en werkwijze en heeft uitgebreide kennis en overzicht van de formele en informele preventie-, welzijns- en zorgaanbod in de wijk. Dit concept en de bijbehorende uitgangspunten moeten in de regio verder worden uitgewerkt en vastgesteld door een nieuw te vormen coalitie van experts. Deze coalitie is nader vorm te geven en ook de betrokken (in)formele professionals zijn nader vast te stellen. Denk bijv. aan het buurtteam, huisarts/POH en wijkverpleegkundige, maar ook informele hulpaanbieders, community builders, gemeenten, zorgverzekeraars en andere aanbieders uit het sociaal domein kunnen hier een rol in spelen. Een aantal uitgangspunten kunnen hierbij worden meegegeven bij deze verdere uitwerking: • Het wijknetwerk vormt de plek voor hulpvragen op het gebied van gezond leven, ouder worden, zorg en ondersteuning wanneer de inwoner hier zelf of met het netwerk niet uit komt • In het netwerk werken sociaal professionals, eerstelijns▲ professionals (bijv.
huisartsen, paramedici, apothekers) en wijkverpleegkundigen op een nader te bepalen wijze nauw samen met informele hulp en buurtinitiatieven om een alles omvattende benadering van gezondheid en welzijn te bieden vanuit een gezamenlijk taal en werkwijze • Het wijknetwerk heeft overzicht van de mogelijkheden in de wijk en borgt samenhang tussen het formele en informele, medische en niet-medische aanbod. Er wordt hierdoor in sterkere mate gebruik gemaakt van het informele aanbod en buurtinitiatieven (incl. sport, dieetadvies en financiële ondersteuning) • Het wijknetwerk kan een overlegpunt voor professionals bevatten voor uitwisseling van expertise en om knelpunten te signaleren • Voor gerichte en/of complexere vragen van specifieke doelgroepen wordt samengewerkt met expertisenetwerken (zie C2) • De precieze inrichting van het netwerk kan en mag per wijk verschillen om goed aan te sluiten op de lokale dynamiek, regionaal worden een visie en uitgangspunten opgesteld, o.a. met het oog op vergelijkbare werkwijzen, het faciliteren van de wijknetwerken (bijv. in kader van financiering) en het efficiënte organisatie 2.