Collegebrief inzake Definitieve vaststelling gebundelde uitkering 2023 (BUIG)

GEMEENTE HILVERSUM POSTBUS 9900 1201 GM HILVERSUM BEZOEKADRES: RAADHUIS

Aan de gemeenteraad cc commissieleden cc pers

DUDOKPARK 1 TELEFOONNUMMER: 14 035 WWW.HILVERSUM.NL

13 november 2023 ZAAKNUMM ER 1371410 BEHA NDELD DOOR Renee Bollebakker TELEFOON 14035 DATUM

UW KENMERK

1 BETREFT Definitieve vaststelling gebundelde uitkering 2023 (BUIG)

BIJLAGEN

Geachte raadsleden, Met deze brief informeren wij u over de hoogte van de Definitieve gebundelde uitkering (BUIG) voor 2023. Deze is lager vastgesteld ten opzichte van het Voorlopig BUIG budget. Definitie BUIG Het Rijk stelt jaarlijks in september voor elke gemeente de Definitieve gebundelde uitkering (BUIG) voor het betreffende kalenderjaar vast en de Voorlopige voor het daaropvolgende kalenderjaar. Deze specifieke uitkering is bestemd voor het bekostigen van de uitkeringen voor levensonderhoud (Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004) en voor de inzet van loonkostensubsidie. De BUIG is de gebundelde uitkering als bedoeld in art. 69 van de Participatiewet (Pw). De BUIG was de naam van de wet die in 2009 ingevoerd werd en regelde dat verschillende geldstromen (toen nog de WWB, IOAW, IOAZ en de WWIK) werden gebundeld tot één geldstroom, vastgelegd in artikel 69 van de WWB, thans de Participatiewet. De BUIG is het landelijk budget dat jaarlijks door het Rijk wordt vastgesteld en volgens een vaste verdeelsystematiek onder de gemeenten wordt verdeeld. Gemeenten mogen een overschot vrij besteden, maar moeten een tekort in beginsel ook zelf opvangen. Dit geeft gemeenten een prikkel om zoveel mogelijk mensen uit een uitkering te houden en aan het werk te helpen en houden. Gemeenten met grote tekorten kunnen een beroep doen op gedeeltelijke compensatie: de vangnetuitkering.

Hilversum heeft in 2017 onderzoek laten doen naar de oorzaken van het te kort op de BUIG. De opbouw van bijstandsbestand en de omgevingsfactoren zijn in Hilversum anders dan het landelijk gemiddelde dat het Rijk hanteert voor de berekening van het budget. Daardoor is de gemeente Hilversum een zogenaamde nadeelgemeente. Hilversumse situatie Het definitief BUIG budget wijkt al enige jaren af van het voorlopig BUIG budget. Het (voorlopig) budget dat een jaar eerder wordt vastgesteld is gebaseerd op economische ontwikkelingen op landelijk niveau, landelijke realisaties uit het voorgaande jaar, rijksbeleid en loon- en prijsbijstelling. Hierdoor wordt dit aan het eind van het uitvoeringsjaar bijgesteld en is het voor de gemeente Hilversum vooraf lastig te voorspellen.

In de onderstaande tabel is weergegeven hoe de afgelopen jaren, het voorlopige Buigbudget en het definitieve Buigbudget zich tot elkaar verhouden. In bijlage 1 is dit ook uitgewerkt in een grafiek. Jaar Voorlopig BUIG budget Definitief BUIG budget Saldo

2018 27.610.000 29.030.000 1.420.000

2019 29.650.000 28.940.000 -710.000

2020 30.190.000 31.310.000 1.120.000

2021 32.310.000 31.720.000 -590.000

2022 32.180.000 29.780.000 -2.400.000

2023 32.580.000 31.980.000 -600.000

Het definitief BUIG budget is de afgelopen jaren regelmatig naar beneden bijgesteld. Dat komt onder andere door landelijke factoren die nauwelijks beïnvloedbaar zijn maar die wel gevolgen hebben voor de hoogte van het buigbudget dat Hilversum ontvangt. De verdeelsleutel van het Buigbudget is onder andere gebaseerd op het aantal mensen dat landelijk een uitkering ontvangt. Door de krappe arbeidsmarkt is dat aantal landelijk afgenomen. Daarom ontvangt Hilversum een lager Buigbudget. Op regionaal niveau is die ontwikkeling er in mindere mate. Ook in Hilversum is het aantal bijstandsgerechtigden afgenomen omdat er hard wordt gewerkt aan uitstroom, maar de uitstroom gaat niet gelijk op met de landelijke trend. Dat komt onder andere door mismatch binnen de arbeidsmarkt Gooi en Vechtstreek. Daar is vooral vraag naar hoger opgeleid personeel, terwijl het aanbod vanuit de bijstand vooral bestaat uit praktijk geschoolde mensen. Andere lokale oorzaken zijn: • De kosten per uitkering zijn gestegen. Zie in de bijlage onder figuur 3. • De instroom van statushouders is toegenomen. In 2022 waren 1 op de 5 bijstandsgerechtigden een statushouder, in 2023 is dit 1 op de 4. Deze doelgroep is moeilijker aan het werk te krijgen, doordat zij scholings- en inburgeringsverplichtingen hebben. • Vraag en aanbod op de arbeidsmarktregio Gooi en Vechtstreek sluiten niet goed op elkaar aan.

In onze regio is veel vraag naar hoger opgeleiden e/o beroepen in de dienstverlening, terwijl het aanbod zich voornamelijk richt op praktijkgerichte werkzaamheden. • Het versterken van de arbeidsmarktpositie van de doelgroep met een grote afstand tot de arbeidsmarkt kost tijd, ook op de huidige krappe arbeidsmarkt. Gemeenten die een tekort op de BUIG hebben kunnen, onder voorwaarden, in aanmerking komen voor een vangnetuitkering. Het tekort in Hilversum is 10% van het BUIG budget, daarom verwachten wij een beroep te kunnen doen op de vangnetuitkering voor een bedrag van € 400.000. Deze aanvraag zal aan de gemeenteraad worden voorgelegd in juni 2024. Voor 2023 verwachten we een nadeel op de begroting van € 1.6 miljoen. Met de eindejaarsrapportage zal worden voorgesteld de begroting (programma 3, taakveld 6.3) hierop aan te passen. In de huidige begroting 2023 wordt uitgegaan van een nadelig saldo van € 1.140.000, op basis van het definitieve BUIG budget en actuele prognoses wordt verwacht dat we uitkomen op een nadelig saldo van € 3.1 miljoen. Bovendien verwachten wij aanspraak te kunnen maken op de vangnetuitkering van € 400.000, dit resulteert derhalve in een nadeel van € 1.6 miljoen. In de onderstaande tabel is weergegeven hoe de afgelopen jaren, de realisatie en de begroting zich tot elkaar verhouden. Omschrijving Gerealiseerde lasten Overige inkomsten Buigbudget

2018 31.978.000 -515.000 -29.030.000

2019 32.280.000 -1.030.000 -28.940.000

2020 32.830.000 -960.000 -31.310.000

2021 33.560.000 -760.000 -31.720.000

2022 32.530.000 -190.000 -29.780.000

2023 35.620.000 -500.000 -31.980.000

Saldo Begroting

2.433.000 2.125.000

2.310.000 2.275.000

560.000 1.125.000

1.080.000 1.050.000

2.560.000 1.625.000

3.140.000 1.140.000

Vangnetuitkering Saldo t.o.v. begroting

-490.000 -182.000

35.000

-565.000

30.000

935.000

-400.000 1.600.000

Vervolgaanpak Het college neemt dit tekort zeer serieus en gaat op korte termijn een actieplan ontwikkelen waarin concrete actiepunten worden uitgewerkt om toekomstige tekorten op de BUIG te voorkomen dan wel zo klein mogelijk te houden. Het ontwikkelen van de basisbaan en het intensiveren van nazorg na het vinden van betaalde arbeid, zoals opgenomen in het coalitieakkoord, worden ook onderdeel van het actieplan, net als extra inzet op statushouders en op parttimewerk- en ondernemerschap. Het college verwacht het actieplan aan u te kunnen voorleggen in het eerste kwartaal van 2024. Wij hopen u hiermee voor dit moment voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Hilversum, De gemeentesecretaris,

de burgemeester,

mr. C.P. Torres Barrera

dr. ir. G.M. van den Top

Bijlage Figuur 1. Verloop definitief BUIG budget ten opzichte van het voorlopig Buig budget afgelopen 5 jaar

€33.000.000,00 €32.000.000,00 €31.000.000,00 €30.000.000,00 €29.000.000,00 €28.000.000,00 €27.000.000,00 €26.000.000,00 €25.000.000,00 2018

2019

2020

Voorlopig Buig budget

2021

2022

2023

Definitief Buig budget

Figuur 2 Verloop volume BUIG (PW/IOAW/IOAZ/Bbz) afgelopen 5 jaar in Hilversum

2300 2250 2200

2150 2100 2050 2000 1950 2018

2019

2020

2021

2022

2023

Figuur 3. Ontwikkeling van de uitkeringsprijs in Hilversum de afgelopen 5 jaar

€17.000,00 €16.500,00 €16.000,00 €15.500,00 €15.000,00 €14.500,00 €14.000,00 €13.500,00 €13.000,00 €12.500,00 €12.000,00 2018

2019

2020

2021

2022

2023