Collegebrief inzake Afdoening moties en toezeggingen armoede en schulden (T20-81, M20-104, M20-105 en M20-115)

GEMEENTE HILVERSUM POSTBUS 9900 1201 GM HILVERSUM BEZOEKADRES: RAADHUIS

Aan de gemeenteraad cc. college van B en W cc. pers

DUDOKPARK 1 TELEFOONNUMMER: 14 0 35 WWW.HILVERSUM.NL

23 september 2021 ZAAKNUMM ER 1062124 BEHA NDELD DOOR Marianne van Dockum TELEFOON (035) 629 2617 BIJLAGEN 3 BETREFT Afhandeling toezegging T20/81 en moties M20/104, M20/105, M20/115 DATUM

Geachte raads- en commissieleden, Met deze brief willen wij u meenemen in de stand van zaken van de toezegging en de moties. 1. Toezegging T20/81 Informeren van de raad over de uitvoering van schuldhulpverlening. Op 4 november 2020 is aan de Gezamenlijke Commissies de volgende toezegging gedaan:  Wethouder Wolthers zegt toe de raad concretere informatie te zullen verstrekken met betrekking tot de actualisatie van de in uitvoering zijnde herziening van het beleid werk en inkomen, inclusief de schuldhulpverlening, via een RIB (T20/81) Op 15 april 2021 heeft het college hierover een Beeldvormende Sessie (BVS) georganiseerd. Wij beschouwen hiermee de toezegging T20/81 als afgedaan. 2. Motie M20/104 Humanere Schuldhulpverlening (bijlage 1) Op 9 december 2020 is de motie Humanere Schuldhulpverlening aangenomen. De motie bevatte het volgende verzoek:  een ‘pauzeknop’ in te voeren, naar Amsterdams voorbeeld, waarbij schulden aan de gemeente tijdelijk worden bevroren voor inwoners die zich melden voor schuldhulpverlening. Uitvoering van de motie: Bij het uitvoeren de motie bleek dat het verzoek om een “pauzeknop” in te voeren voor schulden aan de gemeente èn dit naar Amsterdams voorbeeld te organiseren, in feite twee verschillende,

elkaar overlappende, vragen bevat. De pilot “pauzeknop” in Amsterdam zet namelijk in op meerdere schuldeisers, dus niet alleen op de schulden aan de gemeente. De pilot hangt daarnaast samen met meerdere instrumenten (zoals renteloze sociale leningen) uit de brede schuldenaanpak van Amsterdam. In deze kleinschalige pilot, waar 37 mensen met schulden aan meedoen, worden vele zaken getest en werkenderwijs geleerd. Op het verzoek een pauzeknop naar Amsterdams voorbeeld in te voeren, is het advies om de resultaten van Amsterdam af te wachten. Dan kan een beter beeld worden gevormd wat de pilot oplevert. Daarnaast werkt de Nederlandse Vereniging van Kredietbanken (NVVK) in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan een analyse, waarin verkend wordt welke afspraken op landelijk niveau met private en publieke schuldeisers kunnen worden gemaakt om schuldenrust te bereiken. In deze analyse worden ook de ervaringen van de “pilot Pauzeknop” in Amsterdam meegenomen. Het ligt in de lijn der verwachting dat er naar aanleiding van de uitkomsten van deze analyse, er op landelijk niveau stappen worden gezet waardoor Hilversum kan aanhaken bij landelijke initiatieven. Het advies is deze ontwikkelingen af te wachten.

In uw motie verwijst u echter naar “een pauzeknop” waarbij schulden aan de gemeente tijdelijk worden bevroren voor inwoners die zich melden voor schuldhulpverlening. Deze is conform uw wens ingevoerd. De uitleg op welke wijze deze is ingevoerd, vindt u onder de stand van zaken van de motie M20/115 Verantwoordelijk debiteurenbeheer. Hiermee beschouwen wij de motie als afgedaan. 3. Motie M20/105 Informele schulden (bijlage 2) Op 9 december 2020 is de motie Informele schulden aangenomen. De motie bevatte het volgende verzoek:  in gesprek te gaan met deskundige professionals en vrijwilligers om de problematiek van informele schulden als belangrijk onderdeel van de schuldenproblematiek nader te analyseren;  in samenwerking met deskundige professionals en vrijwilligers op het gebied van schulddienstverlening, voorlichtingsmateriaal te ontwikkelen met een overzichtelijk hulpverleningsaanbod, dat voor de deskundige professionals en vrijwilligers goed bruikbaar is,  niet alleen voor dienstverlening bij formele schulden maar specifiek ook voor dienstverlening bij  informele schulden  aan samenwerkingsorganisaties (bijvoorbeeld Versa Welzijn) te vragen een training te verzorgen voor Hilversumse professionals en vrijwilligers;  de kosten van het voorgaande te dekken uit de algemene organisatiekosten (voor bijscholing)  de raad over de uitkomsten te informeren via een

raadsinformatiebrief. Uitvoering van de motie: ·Om de problematiek nader te analyseren heeft een extern bureau onderzoek uitgevoerd. Zij zijn in gesprek gegaan met deskundige professionals en vrijwilligers over de problematiek van informele schulden en hebben de literatuur hierop nageslagen. Daarbij is ook

gekeken welke punten moeten worden meegenomen in de voorlichting. De belangrijkste uitkomsten van het onderzoek: 1. Schaamte en taboe spelen een rol bij het kenbaar maken van informele schulden aan gemeenten. 2. De toegang tot schuldhulpverlening wordt niet als probleem ervaren door mensen met informele schulden. 3. Informele schulden worden door inwoners lang niet altijd als problematisch gezien. Daarmee moet bij het voorlichtingsmateriaal rekening worden gehouden. 4. Informele schulden komen vooral voor bij jongeren/studenten en migranten/vluchtelingen. Ook bij andere groepen komen informele schulden voor, zoals bij mensen die een schuldtraject hebben lopen en geen nieuwe schulden mogen maken, of ouders die kinderen bijstaan terwijl ze zelf weinig te besteden hebben. 5. Als informele schulden niet vastgelegd zijn, kan niet aangetoond worden dat deze daadwerkelijk bestaan. Deze kunnen dan niet worden meegenomen in schuldregelingen. 6. Inwoners willen ook vaak niet dat deze informele schulden in schuldregelingen worden meegenomen, want dan krijgt het uitlenende familielid, vriend of kennis maar een deel van het bedrag terug. In veel schuldregelingen ligt het percentage dat schuldeisers terugkrijgen namelijk rond de 10% van de totaalschuld. Dit zou de relatie(s) met de uitlenende partij op scherp kunnen zetten en/of de relaties worden door de uitlenende partij verbroken.

Naar aanleiding van deze inzichten zal het team Schuldhulpverlening in samenwerking met lokale partners (Versa Welzijn, Schuldhulpmaatje en Humanitas) professionals gaan voorlichten over de risico’s van het aangaan van informele schulden, rekening houdend met leeftijd en culturele achtergronden. Dit wordt meegenomen in het communicatiebeleid van het team Schuldhulpverlening. Dit kan binnen de huidige budgetten worden vormgegeven. Hiermee beschouwen wij de motie als afgedaan. 4. Motie M20/115 Verantwoordelijk debiteurenbeheer (bijlage 3) Op 9 december 2020 is de motie Verantwoordelijk debiteurenbeheer aangenomen. De motie bevatte het volgende verzoek:  verantwoordelijkheid te nemen op het gebied van schuldhulpverlening en te voorkomen dat problematische schuldsituaties verergeren door het debiteurenbeleid van de gemeente zelf. Zodoende wordt het college verzocht te onderzoeken hoe de samenwerking tussen de verschillende teams kan worden verbeterd en grondig te onderzoeken welke juridische mogelijkheden er zijn om deze samenwerking te bevorderen;  de gemeenteraad voor het zomerreces 2021 over de resultaten te informeren Uitvoering van de motie: Aan deze motie is uitvoering gegeven. Er zijn werkafspraken gemaakt tussen de teams belastingen (invorderingen), Schuldhulpverlening en Inkomen.

Dit heeft geleid tot een goede samenwerking om inwoners met schulden optimale dienstverlening te kunnen bieden. In het kort houden de werkafspraken in: Nadat de inwoner zich heeft aangemeld bij het team Schuldhulpverlening, wordt er geïnventariseerd of de klant openstaande vorderingen heeft bij de gemeente. Zo ja, dan wordt de inwoner geadviseerd kwijtschelding aan te vragen voor alle openstaande vorderingen bij de gemeente. Deze wordt vervolgens zo spoedig mogelijk behandeld door de afdeling Invordering. In het geval dat deze inwoner niet voldoet aan de kwijtscheldingscriteria, geeft het team Schuldhulpverlening de opdracht tot uitstel van invorderingen (pauzeknop). Dit uitstel is voor een

periode van vier maanden. In deze periode wordt de benodigde hulp geïnventariseerd en ingezet. Wanneer met de inwoner en schuldeisers een schuldregeling is afgesproken wordt de schuld van de inwoner hierin meegenomen (en invordering volledig gestaakt). Hiermee beschouwen wij de motie als afgedaan. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

W. Groot, ls.

P.I. Broertjes

Bijlagen Bijlage 1: Motie M20/104 Humanere Schuldhulpverlening Bijlage 2: Motie M20/105 Informele schulden Bijlage 3: Motie M20/115 Verantwoordelijk debiteurenbeheer

GROENLINKS ChristenUnie HILVERSUMS BELANG

Motie: Humanere schuidhuipverlening M20-104

De gemeenteraad van Hilversum, in vergadering bijeen op 9 december 2020, behandelende de “Verordening Schulddienstverlening 2021”, overwegende dat: • de aanpak schuldhuipverlening gebaat is bij een humane aanpak en gericht moet zijn op het niet verder vergroten en in de toekomst voorkomen van schulden; • in verband met de coronacrisis het zeer aannemelijk is dat de schuldenproblematiek zal toenemen; • ingrijpen voordat schulden problematisch worden duurdere hulpverlening in de toekomst kan voorkomen; • de aanpak “Vroeg er op af” een goed middel is om vroegtijdig hulp te bieden en schulden waar mogelijk te voorkomen, constaterende dat: • de overheid een grote schuldeiser is van mensen die leven in armoede; • er in Nederland tegenover het innen van 3 miljard euro aan problematische schulden jaarlijks 17 miljard euro aan maatschappelijke kosten staat; • een andere, meer vroegtijdige, benadering van schulden dus wenselijk is, vraagt het college: • een ‘pauzeknop’ in te voeren, naar Amsterdams voorbeeld, waarbij schulden aan de gemeente tijdelijk worden bevroren voor inwoners die zich melden voor schuldhulpverlening, en gaat over tot de orde van de dag.

GroenLinks Marleen Remmers

Christen Unie Aafke Vreugdenhil

Hart voor Hilversum Malika Boukhriss

2

M20/L

Hilversums Belang Henk Blok

-I

v T

io

OL

CIE.

S ChristenUnie i4i ii HILVERSUM BELANG HILVERSUM

M20/105

Informele schulden

De gemeenteraad van Hilversum, bijeen op 9 december 2020, behandelende het onderwerp Verordening Schulddienstverlening, constaterende dat: • • •

de problematiek rond informele schulden’ te weinig bekend is; de problematiek van informele schulden toeneemt; schaamtegevoelens een complicerende factor zijn voor zowel de erkenning, herkenning als verkenning van de problematiek,

overwegende dat: • •

een stapeling van informele schulden uiteindelijk kan Leiden tot grote formele schulden; daarom meer kennis, alertheid en openheid rond het ontstaan en voortbestaan van informele schulden noodzakelijk is, zowel bij inwoners, professionals als vrijwilligers,

verzoekt het college: • •

• • •

in gesprek te gaan met deskundige professionals en vrijwilligers om de problematiek van informele schulden als belangrijk onderdeel van de schuldenproblematiek nader te analyseren; in samenwerking met deskundige professionals en vrijwilligers op het gebied van schulddienstverlening, voorlichtingsmateriaal te ontwikkelen met een overzichtelijk hulpvcrleningsaanbod, dat voor de deskundige professionals en vrijwilligers goed bruikbaar is, niet alleen voor dienstverlening bij formele schulden maar specifiek ook voor dienstverlening bij informele schulden; aan samenwerkingsorganisaties (bijvoorbeeld Versa Welzijn) te vragen een training te verzorgen voor Hilversumse professionals en vrijwilligers; de kosten van het voorgaande te dekken uit de algemene organisatiekosten (voor bijscholing); de raad over de uitkomsten te informeren via een raadsinformatiebnef.

en gaat over tot de orde van de dag. Hart voor Hilversum

PvdA

Hilversums Belang

ChristenUnic

Malika Boukhriss

Jacqueline Kalk

Henk Blok

Aafice Vreugdenhil

1

Met de term ‘informele schulden’ wordt gedoeld op schulden bij vrienden en familie.

DH

O_

0 0 0

—

LH Ç’J

HB

sP C’

jj

PvdA

cu

%%Ç

0

L5

CDAO GrL VVD

D66 HvH

0

HILVERSUMS BELANG Motie Verantwoordelijk debiteurenbeheer M20-1 15 De raad van de gemeente Hilversum, in vergadering bijeen op 09-12-2020, behand elend agendapunt 9 raadsvoorstel Verordening Schulddienstverlening,

constaterende dat: •

er in Hilversum ongeveer 4000 huishoudens met problematische schulden zijn. Daarvan melden er zich jaarlijks ongeveer 400 bij de gemeentelijke schuldhulpverlening en worden er jaarlijks ongeveer 150 toegelaten tot een schuldregeling waarmee ze na drie jaar schuldenvrij zijn. Er zijn ongeveer 650 inwoners die in een schuldregeling zitten; • de gemeente verantwoordelijk is voor de schuldhulpverlening en zich het volgende ten doel heeft gesteld: o problematische schuldensituaties zoveel mogelijk voorkomen, opsporen in een vroeg stadium en oplossen en zorgen dat er geen recidive optreedt na succesvolle afronding van een schuldentraject; • de gemeente in veel van de gevallen een grote schuldeiser is. Het gaat dan om gemeentelijke belastingen, leenbijstand, terugvordering uitkering en parkeerservice; • stapeling van boetes, aanmaningskosten, invorderingskosten en rente op betalingsachterstanden onwenselijk is en naast de schuldenproblematiek ook de bijkomende maatschappelijke problemen vergroot; • er vaak achteraf alsnog kwijtschelding wordt aangevraagd; • de afdeling belastingen bijna altijd akkoord gaat met uitstel of een voorstel tegen finale kwijting tijdens een schuldregeling,

voorts overwegende dat: •

•

de gemeente al het mogelijke moet doen om te voorkomen dat kwetsbare inwoners door beslaglegging of boetes van de zijde van de overheid verder in financiële problemen komen; schuldhulpverlening alleen werkt als alle aan schulden gerelateerde problematiek wordt aangepakt en de gemeente belemmeringen die oplossingen in de weg staan waar mogelijk wegneemt,

verzoekt het college: •

•

verantwoordelijkheid te nemen op het gebied van schuldhulpverlening en te voorkomen dat problematische schuldsituaties verergeren door het debiteurenbeleid van de gemeente zelf. Zodoende wordt het college verzocht te onderzoeken hoe de samenwerking tussen de verschillende teams kan worden verbeterd en grondig te onderzoeken welke juridische mogelijkheden er zijn om deze samenwerking te bevorderen; de gemeenteraad voor het zomerreces 2021 over de resultaten te informeren,

en gaat over tot de orde van de dag. Gerben van Voorden CDA

Henk Blok Hilversums Belang

Q

N

cr-

Hi

dS

VPAd

liD

UAA

991

L’J