Bijlage 5. Reactienota Kerkbrink_20231107

Achtergrond Op 21 september 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd met de verhuizing van de bibliotheek naar de Gooische Brink. Tegelijkertijd zijn uitgangspunten vastgesteld voor herinrichting van de Kerkbrink. Hiermee geeft de gemeente een belangrijke impuls aan het centrum van Hilversum. Ambitie is om eind 2024 de herinrichting van de Kerkbrink af te ronden. Parallel aan de opening van de nieuwe bibliotheek in de Gooische Brink. Participatie In januari 2023 heeft een eerste bijeenkomst plaatsgevonden met vertegenwoordigers van verschillende groepen zoals de Fietsersbond Hilversum, Seniorenvereniging Hilversum, erfgoedverenigingen, een VvE, maatschappelijke instellingen en ondernemers rond de Kerkbrink. Op basis van de uitkomsten hiervan en de kaders die de gemeenteraad heeft meegegeven, zijn er vier schetsvoorstellen ontwikkeld door de gemeente. Vier basisontwerpen die verschillend (modulair) ingericht kunnen worden. Op maandag 17 april 2023 vond een bijeenkomst plaats in de Grote Kerk. Via Mentimeter (digitaal stemmen via de telefoon) en schriftelijk, gaven 55 aanwezigen hun voorkeuren aan voor de verschillende elementen verwerkt in de schetsontwerpen. Vervolgens spraken de aanwezigen hun mening uit over enkele specifieke elementen. Tijdens inloopmomenten in het MediaLab (Gooische Brink Passage) zijn we in gesprek gegaan met verschillende bewoners.

Daarnaast bezochten 60 leerlingen van de Alberdingk Thijm Mavo de gemeente Hilversum. In de Burgerzaal gingen de leerlingen in teams aan de slag, om hun ideale Kerkbrink te ontwerpen. Zo’n 80 geïnteresseerden kwamen op 19 september jl. naar de Grote Kerk aan de Kerkbrink waar de gemeente Hilversum haar plannen presenteerde voor de herinrichting van de Kerkbrink. Na de informatiebijeenkomst is er aangegeven dat de gemeente Hilversum graag tips of opmerkingen ontvangt op het voorlopig ontwerp. Reacties konden tot 9 oktober 2023 digitaal ingediend worden.

Reactienota en planning Deze reactienota beantwoordt de 28 binnengekomen reacties op het ontwerp. De reactienota wordt als bijlage toegevoegd aan het raadsvoorstel. Het raadsvoorstel is voorgedragen voor behandeling in de raadscommissie op 23 november a.s. en tijdens de raadsvergadering op 8 december 2023. Behandeling reacties De reacties zijn gesorteerd op thema. Wanneer er meerdere reacties met dezelfde strekking zijn ingediend dan is hier één antwoord op geformuleerd.

Groen Opmerking: In alle eerdere gesprekken en zienswijzen hebben wij aangegeven dat het van groot belang is om goed na te denken over de toe te passen boomsoorten. De inrichting van een historische brink vraagt om andere soorten dan een eigentijdse groenstrook in een buitenwijk. Wij betreuren het zeer dat u nu vooral voor modieuze exoten heeft gekozen. Reactie: Er is gekeken naar een biodiverse afweging met betrekking tot de boomkeuze.

De voorgestelde boomsoorten zijn inheemse soorten, verwanten van inheemse soorten of bomen die goed aanslaan in een omgeving zoals de Kerkbrink. De huidige bomen zijn inheems maar zijn niet goed aangeslagen. Dit willen we in de toekomst voorkomen. Opmerking: In het ontwerp is een rij bomen voor het BCC gebouw voorzien. De bewoners zouden het op prijs stellen als dat ofwel kortblijvende bomen zouden kunnen zijn, ofwel, en dat zou in mijn opinie een prachtig gezicht zijn aan de oude Kerkbrink, Leilindes. Op die manier krijgen wij later geen overlast van de bomen. Het uitzicht voor bewoners wordt beperkt. Reactie: Er is gekeken naar een biodiverse afweging met betrekking tot de boomkeuze. De bomen staan op gepaste afstand van de bebouwing, zodat uw zicht niet belemmerd wordt. De toppen van de bomen laten bovendien meer licht en zicht door. Opmerking: De monumentale zomereik die gelegen is voor het huidige fietspad tussen de Grote Kerk en het Oude Postkantoor kan zondermeer gehandhaafd worden. Dus niet vellen maar laten staan. Reactie: Boomonderzoek wijst uit dat de Zomereik niet gezond is. Vellen zal op termijn nodig zijn.

Fietsen Opmerking: Het vervallen van de fietsroute Langestraat - 's Gravelandseweg v.v. is niet wenselijk. Fietsers hebben er hekel aan te moeten omrijden achter de Grote Kerk langs. In de praktijk zullen daarom nog steeds fietsers de oude route blijven gebruiken. Reactie: We denken met het voorliggende ontwerp van de Kerkbrink dat de route voor Loetje langs onwennig zal aanvoelen voor fietsers. De vervormde driehoek (pleinvorm) is zo gepositioneerd dat het niet logisch is voor fietsers om over de Kerkbrink te fietsen. Opmerking: Alle drie de fietsroutes open houden voor fietsers. Reactie: De gemeenteraad heeft de opdracht gegeven om het opheffen van twee fietsroutes te onderzoeken. In goed overleg met de Fietsersbond Hilversum is gebleken dat twee van de drie fietsroutes over de Kerkbrink verwijderd kunnen worden, mits er een goed alternatief is. In samenspraak met de Fietsersbond Hilversum is de oplossing van het opwaarderen van het fietspad aan de centrumzijde aan de Oude Torenstraat en ’s-Gravelandseweg benoemd als goed alternatief wanneer de fietser niet langer over de Kerkbrink kan fietsen (Noord-Zuid verbinding). Opmerking: Het tweerichtingsfietspad langs de Oude Torenstraat en ‘s-Gravelandseweg moet breder worden om het fietsers gemakkelijker te maken. Daarnaast moet worden overwogen om een fietsoversteek met voorrang voor fietsers aan te leggen.

Dit zal niet alleen de veiligheid vergroten, maar ook de doorstroming van fietsverkeer bevorderen. Reactie: Het ontwerp is aangepast. In het nieuwe ontwerp is gekozen voor een volledige reconstructie van de Oude Torenstraat waardoor een breder fietspad en daarnaast voldoende ruimte voor de voetganger gerealiseerd kan worden. Deze aanpassing is onderdeel van Uitvoeringsprogramma Mobiliteit dat zal bijdragen aan de verlaging van de verkeersintensiteit en snelheid. Dit zorgt voor verbetering van de verkeersveiligheid op de Centrumring. Dit komt ook de oversteekbaarheid voor voetgangers en fietsers ten goede. Opmerking: Blij ben ik met de verwijdering van 2 fietsroutes die over de Kerkbrink gingen. Fietsers houden zich helaas niet allemaal aan de regels. Daarom ben ik ook tegen het plan om in de avond uren fietsers via de Kerkstraat te laten rijden. Mijn vraag bij het opheffen van de twee routes is wel op welke manier dit gehandhaafd gaat worden?

Reactie: De gemeenteraad heeft verzocht het opheffen van de twee fietsroutes te onderzoeken. We denken een goed alternatief te bieden via de Oude Torenstraat. Fijn dat u dit waardeert in het ontwerp. Handhaving op fietsgebruik over de Kerkbrink is ingewikkeld. We denken met het ontwerp fietsers te ontmoedigen om over de Kerkbrink te fietsen en de alternatieve route via de Oude Torenstraat te gebruiken. Opmerking: Middenweg fietspad inrichten voor snel verkeer en aan beide kanten ruimte voor langzaam verkeer. Reactie: Het fietspad over de Kerkbrink biedt voldoende ruimte voor fietsers met verschillende snelheden. Er wordt daarom niet een ‘snelfietsroute’ aangelegd over dit pad. Opmerking: Graag een dubbele fietsstraat in de Oude Torenstraat als reactie op de nieuwe ontwikkelingen op het fietspad. Reactie: In het ontwerp behouden we losliggende fietspaden. Dit geeft fietsers een veilig gevoel. Wel is het ontwerp aangepast waardoor er een breder fietspad ontstaat en door aanpassing van de Oude Torenstraat zal daar de snelheid en intensiteit van het verkeer afnemen. Ook dat verbetert de fietskwaliteit. Opmerking: Creëer een veilige, logische en realistische omrij-route voor fietsers: het 2 richtingen fietspad moet breder (zie breedte fietspad voor de Kei) Reactie: Het ontwerp is aangepast om de fietsverbinding te verbeteren.

Het college heeft gekozen voor een variant waarbij er ruimte is voor zowel een breed fietspad als voldoende ruimte voor de fietser. Opmerking: Realiseer een fietsoversteek met voorrang voor de fiets bij de oversteek Kerkbrink naar de Oude Torenstraat. Reactie: Er zal geen zebrapad of haaientanden worden aangelegd. De komende periode wordt tot 2040 binnen het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit aan de verlaging van de verkeersintensiteit en de verbetering van de verkeersveiligheid op de Centrumring gewerkt. Dit komt ook de oversteekbaarheid voor voetgangers en fietsers ten goede. Opmerking: Een hele belangrijke keuze is het schrappen van de doorgang voor fietsers. Dit vinden we positief. Momenteel wordt de Kerkbrink steeds onveiliger door de steeds meer snelle fietsen, zoals Ebikes, fatbikes etc. Het is momenteel een gevaarlijke situatie. Hopelijk gaat dit goed doordachte plan door. Reactie: We denken met het voorliggende plan invulling te geven aan de thema’s en uitgangspunten vastgesteld door de gemeenteraad. We hopen dat het ontwerp de Kerkbrink tot een prettig verblijfsgebied maakt voor voetgangers. Opmerking: Er zijn verschillende opmerkingen ontvangen over de handhaving wanneer er twee fietsroutes over de Kerkbrink verdwijnen. Reactie: Handhaving wordt ingezet op basis van prioritering.

We denken met het voorliggende ontwerp van de Kerkbrink dat de route voor Loetje langs onwennig zal aanvoelen voor fietsers. De route langs Museum Hilversum en de Grote Kerk blijft een aandachtspunt in het voorliggende ontwerp. De gemeente beseft dat handhaving op fietsgebruik op de Kerkbrink ingewikkeld is, toch willen we de Kerkbrink inrichten als een voetgangersgebied zoals de gemeenteraad dit verzocht heeft.

We hopen dat de inrichting van de Oude Torenstraat, met een fietsroute aan de centrumzijde in twee richtingen, fietsers verleidt deze route te nemen. Opmerking: Voor de richting Langestraat heb ik het advies om op de T-kruising met de Brinkweg voorrang te geven aan de fietsers t.o.v. het verkeer dat van rechts komt. Auto's rijden daar door de drukte vaak toch al langzaam en kunnen dan best even wachten voor fietsers die daar in de huidige situatie een lastige oversteek hebben Reactie: De benoemde maatregel past niet binnen de reikwijdte van het project Kerkbrink. Wel wordt er de komende periode tot 2040 binnen het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit aan de verlaging van de verkeersintensiteit en de verbetering van de verkeersveiligheid op de Centrumring gewerkt. Dit komt ook de oversteekbaarheid voor voetgangers en fietsers ten goede. Opmerking: Fietsnietjes zijn er te weinig. Parkeren in fietsenstalling onder informatiecentrum is voor ouderen lastig. Reactie: De gemeenteraad heeft als kader meegegeven dat fietsen niet in de openbare ruimte worden gestald op de Kerkbrink. Er worden daarom geen extra fietsnietjes toegevoegd. We begrijpen dat de fietsenstalling onder het informatiepunt niet ideaal is. Dit is wel de ruimte die momenteel voorhanden is. We onderzoeken of er een grotere fietsenstalling rond de Kerkbrink gerealiseerd kan worden.

Opmerking: Hoogwaardige fietsenstallingen op strategische locaties in de stad zijn van groot belang. Deze stallingen moeten niet alleen veilig en logisch zijn, maar ook aantrekkelijk voor fietsers. Een suggestie is om te investeren in een ruime fietsenstalling onder de Kerkbrink, vergelijkbaar met de inzet voor parkeergarages voor auto's. Reactie: De gemeenteraad heeft de opdracht gegeven voor het herinrichten van de Kerkbrink. Een grote civieltechnische aanpassing zoals een parkeervoorziening onder de Kerkbrink past hier niet in. De archeologische waarde van de grond rond de Kerkbrink maakt een parkeervoorziening ook ingewikkeld. Het belang van een goede fietsenstalling onderschrijft de gemeente. We onderzoeken daarom of er een grotere fietsenstalling rond de Kerkbrink gerealiseerd kan worden.

Historie Opmerking: Waarom moet het fraaie oude hek voor de kerk weg? Dat is een stuk historisch Hilversum. Er is al zoveel verdwenen. Het hek behouden dus; Beeldbepalende historische aanzichten en gebouwen moet worden gekoesterd; Wij betreuren het idee om het historische hekwerk rondom de Grote Kerk volledig te verwijderen om zo een wandelroute te realiseren naar de monumentale begraafplaats Gedenkt te Sterven. Wij hebben zelf altijd deze wandelroute bepleit, dus in de basis steunen wij dit idee. De vraag is echter of het hek voor deze route moet verdwijnen. Allereerst is het hek een belangrijk historisch element dat hoort bij de rijksmonumentale kerk. Al eeuwen staat er een muur of hek rondom de kerk. Dat is een belangrijk historisch beeld dat niet mag verdwijnen. Reactie: We begrijpen dat er veel waarde wordt gehecht aan het hekwerk bij de Grote Kerk. Het hekwerk is geen gemeentelijk- of rijksmonument. De Gemeente Hilversum is over het verwijderen van het hekwerk in gesprek gegaan met de Grote Kerk. We hebben in goed overleg besloten dat de meer groene en open uitstraling de Grote Kerk ten goede komt als onderdeel van de Kerkbrink.

Bus Opmerking: Ik ben tegen het vervallen van de busroute over de kerkbrink. OV wordt steeds belangrijker en dus moet de busverbinding in stand blijven. Dat geldt zeker voor de bushaltes in het centrum. Wanneer straks de bibliotheek naar de Gooische Brink verhuist, moet deze goed per OV bereikbaar zijn. Reactie: Door de verlegde Centrumring verwachten wij dat de doorstroming – en daarmee de reistijd – verbetert, ondanks dat het een langere route is. Verder werken wij de komende periode tot 2040 binnen het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit aan de verlaging van de verkeersintensiteit en de verbetering van de verkeersveiligheid op de Centrumring. Er wordt bovendien gekeken naar een extra bushalte ter hoogte van het voormalig postkantoor aan de Oude Torenstraat. Opmerking: Voor een duurzaam bereikbaar centrum van Hilversum mag de bus niet verbannen worden naar de autofile over de centrumring en zijn veilig bereikbare haltes in het centrum van groot belang. Reactie: We verwachten niet dat de bus in een file komt te staan. Door de verlegde Centrumring verwachten wij dat de doorstroming – en daarmee de reistijd – verbeterd, ondanks dat het een langere route is. Verder werken wij de komende periode tot 2040 binnen het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit aan de verlaging van de verkeersintensiteit en de verbetering van de verkeersveiligheid op de Centrumring.

Dit komt ook de oversteekbaarheid voor voetgangers en fietsers ten goede. Opmerking: Ik ben blij dat de bussen niet meer over het plein zullen rijden. Wel vraag ik mij af of er op deze manier een bushalte mogelijk is vlak bij de nieuwe bibliotheek. Reactie: Goed om te horen dat u tevreden bent met het besluit van de gemeenteraad. Er komt geen enkele bushalte te vervallen. De Gemeente Hilversum wil juist een extra bushalte ter hoogte van het oude postkantoor weer in gebruik laten nemen. De bereikbaarheid van het centrum wordt hiermee verbeterd ten opzichte van de huidige situatie. Opmerking: Wat me in de plannen verbaast is het ogenschijnlijke gemak om ook de busroute voor lijn 1 en 121 over de Kerkbrink te schrappen. Ik weet dat dit destijds in de uitgangspunten voor de herinrichting is meegegeven. Inmiddels heeft Hilversum echter een Uitvoeringsprogramma Mobiliteitsvisie 2040 vastgesteld met als maatregel 4.10 het invoeren van een fijnmazig vervoersnetwerk met meer en kleinere bussen. Mijn vraag is of het voor dit fijnmazig vervoersnetwerk het in de toekomst wel mogelijk is om bussen over de Kerkbrink te laten rijden? Reactie: De gemeenteraad heeft besloten om de buslijnen van de Kerkbrink te halen. De voetganger op de Kerkbrink moet weer prioriteit krijgen. Dat moet in onze ogen gebeuren door in ieder geval de busroutes van lijn 1 en 121 op de Kerkbrink op te heffen.

Belangrijkste argument is de verkeersveiligheid van de voetgangers op de Kerkbrink, omdat het publiek – zeker bij mooi weer – het plein vooral als verblijfsgebied ervaart. Instandhouding van de busroute zou betekenen dat het publiek dan nog altijd rekening met de bus moet houden en dat er zich dan nog steeds ongewenste confrontaties kunnen voordoen tussen publiek en passerende bussen. Kleine bussen maken hierin geen verschil.

Algemene inrichting Kerkbrink Opmerking: Dit is een erg ondoordacht plan. De banken zullen vooral een 'huiselijk gevoel' geven aan de zwervers en hangjongeren.

Reactie: We denken met het voorliggende ontwerp een plein ontworpen te hebben dat prettig is voor iedereen. Jongeren mogen ook gebruik maken van de openbare ruimte en de zitgelegenheden op de Kerkbrink. Het open karakter en de levendigheid die we beogen te bereiken met het ontwerp zorgt ervoor dat eventuele overlast wordt beperkt. Opmerking: Wij bepleiten nadrukkelijk hergebruik van het kunstwerk voor burgemeester KraaijeveldWouters. Wij begrijpen dat het een complex kunstwerk is dat niet overal past. Bij deze doen wij het voorstel om te onderzoeken of het een plek kan krijgen op Begraafplaats Gedenkt te Sterven. Hier hebben meerdere monumenten een plek gekregen. Reactie: We onderzoeken momenteel met de eigenaar het kunstwerk of het kunstwerk elders geplaatst kan worden. Dit heeft de sterke voorkeur van de Gemeente Hilversum. De gemeenteraad heeft als uitgangspunt aangegeven dat het kunstwerk, muziekkapel en het muurtje bij Loetje niet terugkomen op de nieuw ingerichte Kerkbrink. Opmerking: Er moet rekening worden gehouden met mensen met een beperking. Dan heb ik het over voldoende ruimte en zo min mogelijk obstakels voor mensen met een rolstoel dan wel rollator. En ook over goede en adequate geleide lijnen en gidslijnen voor mensen met een visuele beperking. Ook zal duidelijk moeten worden aangegeven waar zich de trap bevind en hoe men er zonder problemen langs kan lopen.

Reactie: Het hoogteverschil op de Kerkbrink maakt inclusiviteit en toegankelijkheid tot een uitdaging. Bij de verschillende participatiebijeenkomsten hebben we daarom Senioren Vereniging Hilversum (SenVer) en Platform Gehandicapten en Chronisch Zieken Hilversum uitgenodigd en om advies gevraagd. De opmerkingen zijn verwerkt in het ontwerp. Duidelijke gidslijnen en logische wandelroutes zorgen voor een inclusief en toegankelijk ontwerp. Bovendien zorgt voldoende openbare zitgelegenheid voor rust tijdens een bezoek aan het centrum, het museum of de Kerk. Opmerking: Binnenring doortrekken en ‘s-Gravelandseweg aansluiten op Langestraat. Dus tunnel onder kerkbrink, Zo kom je van die hopeloze knoop af bij Vaartweg en Oude Torenstraat Reactie: De gemeenteraad heeft de opdracht gegeven voor het herinrichten van de Kerkbrink. Een grote civieltechnische aanpassing zoals een ondertunneling van de Kerkbrink past hier niet in. De archeologische waarde van de grond rond de Kerkbrink maakt een ondertunneling ook ingewikkeld. Opmerking: Wij zijn blij met het idee om de historische driehoek een passende gele/zandkleur te geven, maar zien liever geen natuursteen. Het centrum wordt door alle ingrepen al steeds meer een lappendeken van verschillende soorten steen. Andere brinkjes in het centrum heeft u in de afgelopen jaren voorzien van gele klinkers.

Reactie: We denken dat natuursteen een mooie toevoeging biedt aan het ontwerp. Dit verhoudt zich bovendien goed tot de gele half verharding die we toepassen in de twee voorgestelde plekken. Opmerking: Inkoop van materialen speelt een rol in duurzaamheid. Het is van belang om te voldoen aan de inkooprichtlijnen van de gemeente en materialen uit Azië, zoals natuursteen uit China, te vermijden. Reactie: We beseffen ons dat het inkopen van materialen uit verre oorden niet de voorkeur heeft. We halen de gele natuursteen daarom uit Europa. We proberen de overige materialen te hergebruiken of conform onze richtlijnen, zo dichtbij mogelijk aan te kopen. Opmerking: Graag een water kunstwerk. Dit plein verdient meer karakter dan een fontein uit de grond.

Reactie: Er is geen kunstwerk opgenomen in het ontwerp. De gemeenteraad heeft meegegeven spaarzaam om te gaan met het toevoegen van vaste elementen. We denken dat een fontein die uitgezet kan worden wanneer er een evenement op de Kerkbrink plaatsvind een mooie toevoeging is. Bovendien is de fontein vaak genoemd tijdens de verschillende participatierondes. Opmerking: Laat STOMP niet afglijden naar Spel (Stappen, Privé auto en Laat maar) Reactie: De aansluiting met het fietspad vanaf de ‘s Gravelandseweg langs het museum en de Grote Kerk is niet mogelijk meer. De Kerkbrink richten we in volgens de STOMP-methode (Stappen, Trappen, OV, deelvervoer en daarna pas de auto). De Kerkbrink wordt daarom in de eerste plaats voor de voetganger. We zijn de fietsers absoluut niet vergeten. De dubbelzijdige route aan de centrumzijde van de Oude Torenstraat biedt een snel en veilig alternatief. Hier komen we de fietser meer tegemoet. Opmerking: Er was wat discussie over fietsparkeerruimte tijden de presentatie, maar nu het pand van de BCC misschien beschikbaar komt (i.v.m. faillissement), zou dat een hele mooie plek kunnen zijn voor een centrale en grote fietsparkeerruimte. Reactie: De gemeente onderzoekt alle mogelijke locaties voor een grote fietsenstalling in het centrum van Hilversum. Op het moment van opstellen van deze notitie is het BCC gebouw nog niet beschikbaar.

Opmerking: Mijn suggestie sluit m.i. aan op het nagestreefde huiselijke gevoel. Ik stel voor om de schaaktafeltjes op de Kerkstraat in te passen in de nieuwe Kerkbrink. Reactie: De schaaktafels passen goed bij het huiselijke gevoel op de Kerkbrink. Bij de uitvoering wordt gekeken of er een schaaktafel toegevoegd kan worden. Opmerking: Laat het onzinnige idee om te experimenteren met losse stoelen op het plein varen; wie houdt wie voor de gek? Reactie: Het toevoegen van losse stoelen geeft meer vrijheid en benadrukt het huiskamer gevoel op de Kerkbrink. We zijn ons ervan bewust dat het een uitdaging met zich meebrengt. We zijn momenteel in gesprek met leveranciers om te horen wat de ervaringen zijn van de leveranciers. Opmerking: De fontein op het relatief kleine plein is overdone. Moet dát nou hetgeen zijn wat de gemeente oppikt uit de participatie (is zo gezegd), en dan nog met name van jongeren? Reactie: We vinden participatie zowel tijdens de participatieavonden als de werksessie met de scholieren een belangrijke graadmeter. We denken dat de spuwertjes / fontein een waardevolle toevoeging is voor de Kerkbrink. Wanneer de spuwertjes niet aanstaan zullen deze bijna niet opvallen. Erg handig voor wanneer een evenement plaatsvindt op de Kerkbrink.

Algemeen/ overig Opmerking: Het is uitermate vreemd, dat de HHK Alb. Perk niet is uitgenodigd voor de gesprekken over de herinrichting van de Kerkbrink en het Cuypersgenootschap wel. Hoe komt dat? Reactie: De Hilversumse Historische Kring Albertus Perk is voor alle drie de participatiebijeenkomsten uitgenodigd.