Document · PDF

Bijlage 5. Participatieverslag Hilversum aan het woord

GEMEENTERAAD 19 juli 2023, gemeente HilversumBij agendapunt: Stedenbouwkundig plan Arenapark (1122685)6.275 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

HILVERSUM AAN HET WOORD Participatieverslag Arenapark van masterplan naar stedenbouwkundig plan 1

INHOUDSOPGAVE

Inleiding

1. Aanpak participatie

2. Communicatiemiddelen

3. De opbrengsten van de participatie

4. Het vervolg

Bijlage

In 2020 heeft de gemeenteraad het masterplan voor het Arenapark vastgesteld. Dit masterplan is in stappen uitgewerkt naar een stedenbouwkundig plan. Het masterplan was het vertrekpunt voor de verder ontwikkeling van het Arenapark en het participatietraject over de plannen. In verschillende stappen is toegewerkt naar een stedenbouwkundig plan.

Participatieverslag Arenapark

De komende jaren verandert het Arenapark in een groene en levendige buurt waar sporten, werken, studeren en wonen worden gecombineerd. Dit nieuwe sportieve hart van Hilversum is straks voor Hilversummers een aantrekkelijke plek om te verblijven en voor bedrijven om zich te vestigen. De plannen voor het Arenapark maakt de gemeente samen met bedrijven, scholen, sportverenigingen en omwonenden.

HILVERSUM AAN HET WOORD

Inleiding

INLEIDING

ANALYSE & SCENARIOSTUDIE EIND 2021

VOORKEURSVARIANT MAART 2022

EXTRA UITGANGSPUNTEN OKTOBER 2022

CONCEPT STEDENBOUWKUNDIG PLAN VOORJAAR 2023

In de eerste helft van 2021 is gestart met een analyse van de opgave. In de tweede helft van 2021 is deze analyse uitgewerkt in drie scenario’s. Eind 2021/begin 2022 zijn de raadscommissie en inwoners door de gemeente gevraagd om zich over de scenario’s te buigen. Via een peiling heeft de stad hierop gereageerd. De waardevolle inbreng die dit heeft opgeleverd, is meegenomen in het opstellen van de voorkeursvariant.

De scenariostudie heeft geleid tot de voorkeursvariant ‘middelhoge bouw’, die het college heeft vastgesteld. In deze variant was het uitgangspunt ontwikkelingen met middelhoge bouwhoogtes tot 35 meter, met accenten tot 50 meter. Met genoeg plek voor 1200 nieuwe woningen, werkruimte en een groene openbare ruimte. Dit uitgangspunt is tot stand gekomen na advies van inwoners, betrokken partijen en de raadscommissie.

In mei 2022 heeft de nieuwe coalitie een coalitieakkoord gesloten. Hierin staan aanvullende uitgangpunten en ambities voor het Arenapark. Deze zijn vertaald in extra uitgangspunten en in oktober 2022 vastgesteld door het college. De uitgangspunten vormden de basis voor het concept stedenbouwkundig plan.

In het voorjaar van 2023 is een concept stedenbouwkundig plan opgesteld. Een stedenbouwkundig plan laat zien hoe de gemeente een gebied wil inrichten. Voor het stedenbouwkundig plan gelden de zes uitgangspunten die onderaan deze pagina gepresenteerd staan. Deze zes uitgangspunten vormen de basis van dit stedenbouwkundig plan. In november en december 2022 kon iedereen zich uitspreken over deze uitgangspunten en laten weten of de gemeente met deze plannen op de goede weg was. Deze input is meegenomen in het definitief stedenbouwkundig plan.

SPORT EN BEWEGEN

CIRCULAIR EN DUURZAAM

MOBILITEIT VAN DE TOEKOMST

LANDSCHAP VOOR MENS EN NATUUR

ECONOMISCHE MOTOR

LEVENDIGE GEMENGDE BUURT

LEESWIJZER

Het stedenbouwkundig plan Arenapark is het kader voor de ontwikkeling van het gebied en de nadere planuitwerking voor de komende jaren. Met de input uit het participatieproces verrijkten wij het stedenbouwkundig plan, dat in meerdere stappen tot stand is gekomen. Het definitieve stedenbouwkundig plan – met dit participatieverslag als bijlage – wordt ter besluitvorming aan de gemeenteraad van Hilversum aangeboden. 7

Participatieverslag Arenapark

VERVOLG

HILVERSUM AAN HET WOORD

De beschrijving van dit participatieverslag bestaat uit een aantal hoofdstukken. Na deze inleiding staat in hoofdstuk 1 de aanpak van het participatietraject beschreven. Hierin worden het doel van de participatie, de participatiekaders en de gebruikte participatiemethodes beschreven. Daarna volgt in hoofdstuk 2 een overzicht van de communicatiemiddelen die zijn ingezet om de participatie bij de stakeholders onder de aandacht te brengen. Het participatietraject is uitgevoerd in verschillende stappen. Per stap staat in hoofdstuk 3 beknopt beschreven wat de hoofdlijn van de input was en wat er mee is gebeurd. In hoofdstuk 4 is uitgelegd hoe het proces verder gaat. In de bijlagen is de tijdlijn van de participatie terug te vinden.

AANPAK PARTICIPATIE 8

Participatieverslag Arenapark

In onze participatieaanpak vinden wij het belangrijk om in te spelen op de verschillende behoeftes die leven bij de stakeholders. Dit doen wij door te redeneren vanuit verschillende groepen. Wij spelen in op verschillende intensiteiten van betrokkenheid door een mix aan participatiemethoden en communicatiemiddelen in te zetten.

HILVERSUM AAN HET WOORD

Dit hoofdstuk beschrijft de aanpak van de participatie om van een masterplan naar een stedenbouwkundig plan te komen. Het participatietraject liep van midden 2021 tot januari 2023. Om tot een goed plan te komen, is participatie onmisbaar. Gebruikers van het Arenapark, omwonenden en andere belanghebbenden hebben namelijk de kennis en ervaring in huis die het Arenapark beter maken en de planvorming kunnen voeden. Om deze kennis goed op te halen en de omgeving te betrekken, zijn verschillende participatiemethoden gebruikt. Hierin was er niet alleen aandacht voor de verschillende betrokken partijen op het Arenapark en omwonenden, maar is alle Hilversummers gevraagd hun kennis en ervaringen met ons te delen.

HOOFDSTUK 1

GR O EL

O EP TOESCHOUWER Website, Nieuwsbrief & Filmpjes

REAGEERDER Social media & Enquetes BEZOEKER Dialoogtafel & Wandeling KENNER Thematische werkgroep & 1 op 1 gesprekken

laag

hoog

PARTICIPATIE-INTENSITEIT

Doel participatie •

Het masterplan Arenapark is op een transparante manier met stakeholders doorontwikkeld tot een stedenbouwkundig plan;

•

Input van stakeholders ophalen en zo mogelijk vertalen in het ontwerp, om samen te komen tot een beter plan;

•

Begrip creëren voor elkaars standpunten en belangen, door transparante communicatie en verwachtingsmanagement;

•

Mogelijk maken van een goede belangenafweging bij besluitvorming door de raad.

A ANPAK PARTICIPATIE

PARTICIPATIEKADERS

3. ZICHTBAARHEID IN HET GEBIED Het is belangrijk dat de mensen die werken aan het Arenapark zichtbaar en aanspreekbaar zijn voor de stakeholders. Dit komt de kwaliteit en kwantiteit van het project ten goede.

Participatieverslag Arenapark

1. HELDERE COMMUNICATIE EN DUIDELIJKE VERWACHTINGEN NEERZETTEN Het proces om van een masterplan tot een stedenbouwkundig plan te komen, is lang en veelomvattend. Het is belangrijk dat wij door middel van heldere communicatie uitleggen wat elk plan inhoudt, hoe dit tot stand komt en wie op welk tijdstip inbreng kan geven. Dit zorgt voor een duidelijk participatieproces.

2. BREDE COMMUNICATIEMIDDELENMIX Om zoveel mogelijk stakeholders te bereiken, is het belangrijk dat wij een ruime mix van online en offline communicatiemiddelen inzetten.

Onderstaand overzicht geeft aan waar stakeholders over mee konden denken.

HIER IS RUIMTE OM IN MEE TE DENKEN

DIT STAAT VAST

Invulling van de ontwikkelkavels

Masterplan met daarin de hoofdstructuur

Programmering/functiemix in het gebied en per kavel

Ambitie tot verplaatsing van het station en optimalisatie van het huidige station en overweg

Bouwvolumes, aantal woningen en bouwhoogtes

Komst van een internationale school, bewegingsonderwijs en zwembad

Parkeeroplossingen en ontsluiting

Betrekken van Laapersveldzijde binnen de scope

Mate van duurzaamheid en keuze voor warmtevoorziening

Werken, sport en onderwijs als basisprogramma

Fasering

Toevoegen van wonen aan het Arenapark

HILVERSUM AAN HET WOORD

Wanneer stakeholders mogen participeren is het essentieel dat vooraf duidelijk is waarover zij wel of niet kunnen meepraten. Dit doen we aan de hand van drie uitgangspunten:

HOOFDSTUK 1

O P

Q K

B K M

B G

F H

H E

L G K J

MEEBEPALEN

MEEWERKEN

MEEDENKEN

MEEWETEN

Disclaimer: dit is de stakeholderanalyse d.d. 2021

STAKEHOLDERSANALYSE Het is belangrijk om een goede stakeholdersanalyse te doen voordat een project van start gaat. Zonder stakeholders is namelijk geen participatieproces mogelijk. Deze analyse maakt inzichtelijk wie waardevol zijn voor het project en zorgt ervoor zorgen dat stakeholders in een vroeg stadium betrokken worden. Hiernaast staat een overzicht van de stakeholders van het Arenapark, hun rol en hun mate van participatie.

A ANPAK PARTICIPATIE

ANALYSE AANPASSINGEN HUIDIGE SITUATIE

UITVOERDERS

GEBRUIKERS

A. ProRail B. CSF C. NS D. STIP Hilversum E. Internationale school F. MBO college G. Goois Natuurreservaat H. Woningcorporatie Alliantie I. Omgevingsdienst J. Hulpdiensten K. Woningcorporatie Dudok L. Woningcorporatie Gooi en omstreken M. Optisport N. Scholen tegen het spoor aan O. Alberdingk Thijm college P. Schoolbestuurders

A. GACH B. Toekomstige kopers/huurders C. Gebruikers Zwembadverenigingen D. 6DOF E. NCOI F. Taxi centrum G. Conexxion H. BeGreen I. Bergman Clinics J. Winkeliers stichting & stichting goederenhub Hilversum K. Waternet L. Brandweer M. Kinderopvang

Participatieverslag Arenapark

BESLISSERS A. Gemeenteraad B. B&W C. GA Capital D. Spring Real Estate E. Wethouder F. Grondeigenaren generiek G. Provincie

HILVERSUM AAN HET WOORD

BEINVLOEDERS A. Nike B. Beleidsadviseur C. Projectgroep Arenapark D. Ambtelijk opdrachtgever E. Projectontwikkelaar generiek F. Bewonersvereniging Arenapark G. Betrokkenen Omgevingsvisie H. Makelaars generiek I. Platform chronisch zieken en gehandicapten J. Vastgoed owners collectief K. OVAEL L. Bedrijven Arenapark Generiek M. Makelaar Castanea N. GNR O. Bewonersgroep Riebeeckkwartier en Soestdijkerstraatweg P. Bewonersverenigingen Hilversum Q. Bewoners Laapersveld R. Potentiele bedrijven generiek S. Platformeconomie

HOOFDSTUK 1

PARTICIPATIEMETHODEN De volgende methoden zijn in het participatietraject toegepast.

DIALOOGTAFELS De dialoogtafels zijn de vaste momenten in het proces waarop er is geparticipeerd met de directe belanghebbenden, ontwikkelaars en omwonenden van het Arenapark. Tijdens deze dialoogtafels is de gemeente samen met VenhoevenCS (stedenbouwkundig bureau, dat het stedenbouwkundig plan heeft opgesteld) in gesprek gegaan met de verschillende partijen zodat zij hun belangrijke inbreng voor de planvorming konden leveren. De dialoogtafels hebben wij verdeeld over drie verschillende tafels met gelijkgestemde participanten. Dit was een efficiënte invulling omdat aan de dialoogtafels specifieke onderwerpen zijn besproken. Alle inbreng is door VenhoevenCS verwerkt en teruggekoppeld naar de aanwezigen.

LAAPERSVELD

MBO COLLEGE HILVERSUM

DUDOK ARENA

Dit zijn de drie verschillende dialoogtafels:

1. Ontwikkeltafel Bij de ontwikkeltafel zijn stakeholders met grondposities op het Arenapark uitgenodigd. Denk hierbij aan grondeigenaren en ontwikkelaars, maar ook aan de spoorsector zoals de NS en ProRail. In totaal hebben er zes ontwikkeltafels plaatsgevonden. 2. Omgevingstafel Bij de omgevingstafel zijn omwonenden en gebruikers van het Arenapark uitgenodigd. Dit zijn o.a. de aanwezige bedrijven op het Arenapark, buurtbewoners van de Soestdijkerstraatweg en Laapersveld, de sportclubs zoals de Gooise Atletiek Club en het MBO College (ROC). In totaal hebben er zes omgevingstafels plaatsgevonden. 3. Beleidstafel Bij de beleidstafel sluiten verschillende betrokken beleidsadviseurs aan. Dit zijn adviseurs van de gemeente Hilversum, provincie Noord-Holland, Waternet en de regio Gooi en Vechtstreek. In totaal hebben er vier beleidstafels plaatsgevonden.

CIRCULAIR EN DUURZAAM

LEVENDIGE GEMENGDE BUURT

MOBILITEIT VAN DE TOEKOMST

A ANPAK PARTICIPATIE

SKATEPARK

NIKE EHQ

EEN-OP-EEN-GESPREKKEN Met verschillende deelnemers van de dialoogtafels zijn een-op-een-gesprekken gevoerd. De reden hiervoor was om een goed beeld te krijgen van wat er speelt en leeft op het Arenapark.

ECONOMISCHE MOTOR

LANDSCHAP VOOR MENS EN NATUUR

SPORT EN BEWEGEN

RONDLEIDINGEN IN GEBIED Voor leden van de dialoogtafels en de raadsleden organiseerden wij een rondleiding door het gebied. Aan de hand van zes informatiepanelen konden zij het nieuwe Arenapark bleven. Wat gaat er in de toekomst op het Arenpark gebeuren en hoe komt het er uit te zien?

BELEEF ZELF HET ARENAPARK Voor Hilversummers is een belevingsroute langs verschillende informatiezuilen op het Arenapark uitgezet. Mensen konden deze route wandelend, fietsend of hardlopend afleggen en vervolgens de enquête invullen om feedback te geven.

Participatieverslag Arenapark

GAC

ONLINE ENQUÊTES Het doel van de online enquêtes was om waardevolle informatie uit de omgeving op te halen. Hiervoor namen wij onderwerpen mee waar ruimte is voor participatie (zie ‘Participatiekaders’). De enquête was laagdrempelig om in te vullen; met een laagdrempelige basispresentatie en een beperkt aantal simpele vragen. De inhoud van de enquête is vooraf goed afgestemd op de vraagstukken in het ontwerptraject, zodat het de juiste informatie oplevert voor het stedenbouwkundig plan. De enquêtes hadden een looptijd van 2 à 3 weken. Een van de enquêtes is gehouden via het burgerpanel en daarnaast gepubliceerd op bouwenaanhilversum.nl. Via de verschillende communicatiemiddelen werden deze gepromoot.

HILVERSUM AAN HET WOORD

Routekaartje belevingsroute Arenpark

COMMUNICATIEMIDDELEN 16

De website: bouwenaanHilversum.nl/arenapark Op deze projectwebsite is alle belangrijke informatie over het Arenapark te vinden.

2. Bewonersbrieven 3. Social media-kanalen gemeente Hilversum 4. Nieuwsbrief Arenapark 5. Persberichten 6. Artikelen op de Raadhuis aan huis-pagina in de Gooi en Eembode 7.

Flyer ‘Beleef het gebied’

8. Mailing naar ondernemers in het gebied 9. WhatsApp-groepen omwonenden 10. Raadsinformatiebrieven 11. Rondleidingen in het gebied 12. Beeldvormende sessies 17

Participatieverslag Arenapark

HILVERSUM AAN HET WOORD

Voor elk participatietraject is het belangrijk dat alle informatie goed vindbaar is. Zonder een goede informatievoorziening zijn verwachtingen niet duidelijk en kunnen mensen geen goede input geven. Hiervoor hebben wij de volgende communicatiemiddelen gebruikt:

HOOFDSTUK 2

OVERZICHT COMMUNICATIEMIDDELEN Vlog wethouder Scheepers

Arenapark

KLIK OM TE OPENEN

COMMUNICATIEMIDDELEN

HILVERSUM AAN HET WOORD Participatieverslag Arenapark

Podcast sport gemeente Hilversum

HOOFDSTUK 2

COMMUNICATIEMIDDELEN

HILVERSUM AAN HET WOORD Participatieverslag Arenapark

HOOFDSTUK 2

COMMUNICATIEMIDDELEN

HILVERSUM AAN HET WOORD Participatieverslag Arenapark

DE OPBRENGSTEN VAN DE PARTICIPATIE 24

Analyse & scenariostudie 2.

Scenariostudie 3.

Voorkeursvariant 4.

Doorontwikkelen voorkeursvariant 5.

Extra uitgangspunten 6.

Coalitieakkoord 7.

Concept stedenbouwkundig plan

Participatieverslag Arenapark

HILVERSUM AAN HET WOORD

De participatie is uitgevoerd in verschillende stappen. Per stap staat onderstaand in het kort beschreven wat de hoofdlijn van de input was en wat er mee is gebeurd.

HOOFDSTUK 3

ANALYSE & SCENARIOSTUDIE (2021) GEBIEDSANALYSE Het gezamenlijk opstellen van een analyse van het masterplan vormde de start van de participatie. Wat is goed en wat kan beter? Waar liggen kansen en waar zorgen? Tijdens de eerste dialoogtafel is met elkaar de onderstaande kansen- en zorgenkaart opgesteld:

HIL VE

RS U

BA A

PLANGEBIED

PROJEC TGEBIED

OE ST

A27

UTRECH

Sterk / Zwak

Goede kwaliteit gebied

Spoorweg

Knelpunt

Versterken verbinding

Zichtlijn

Belangrijke verbinding

Alternatieve route

Monofunctioneel gebied

Plangebied

Projectgebied

Ontwikkelkavels

DE OPBRENGSTEN VAN DE PARTICIPATIE

• De ambitie om van het Arenapark een

HILVERSUM AAN HET WOORD

WAT IS ER OPGEHAALD? De belangrijkste bevindingen: levendige en duurzame mixed use campus te maken wordt breed gedragen; stad Hilversum moet beter in kaart worden gebracht dan nu in het masterplan is gedaan;

• De kwaliteit van de naastgelegen

Laapersheide versterken en inzetten als drager van het Arenapark;

• De voetganger centraal stellen in het

Arenapark. Het verplaatste station en de mobiliteitsoplossingen moeten beter aansluiten op de omringende wijken;

• Het Arenapark als mixed use gebied verbetert de vitaliteit en zorgt voor een levendige openbare ruimte;

• Het is van belang om het gebied op een

duurzame manier te verdichten met aandacht voor de omgeving;

• Er liggen kansen voor sport in relatie met

gezonde verstedelijking. Dit biedt weer kansen voor hieraan verbonden bedrijvigheid en onderlinge kruisbestuiving.

HOE ZIJN DE BEVINDINGEN VERWERKT? De inbreng van de deelnemers aan de dialoogtafel is allereerst verwerkt in de gebiedsanalyse. Aan de hand van deze analyse zijn verschillende ontwikkelscenario’s opgesteld. Deze scenario’s gaven de breedte weer van de verschillende ambities die tijdens de eerste dialoogtafel zijn besproken.

Participatieverslag Arenapark

• De impact op de directe omgeving én de

HOOFDSTUK 3

DE OPBRENGSTEN VAN DE PARTICIPATIE

Aan de hand van de opgehaalde inbreng zijn vier verschillende ontwikkelscenario’s opgesteld. De scenario’s zijn tijdens de tweede dialoogtafel uitgebreid besproken. De vooren nadelen zijn in kaart gebracht om ze te verbeteren.

•

Met name de hoeveelheid nieuwbouwprogramma en de bouwhoogtes waren onderwerpen van discussie. Door meer woon- en werkprogramma in het gebied toe te voegen, kan er ook meer geïnvesteerd worden in de kwaliteit van het gebied;

•

Er is behoefte aan een levendig Arenapark met ruimte om te wonen en werken, maar tegelijkertijd moet er geen massaal programma met veel hoogbouw komen wat teveel druk om het gebied en de omgeving legt;

•

Het verplaatste station als middelpunt van het nieuwe Arenapark is door iedereen omarmd evenals het autoluw maken van het gebied, terwijl de bereikbaarheid wel verbeterd dient te worden;

•

Er is de wens om het Laapersveld beter te betrekken in de planvorming;

•

Veel praktische zaken zijn besproken, zoals de locatie van faciliteiten, loopafstanden, parkeren en verkeerscirculatie, busroutes en potentiële overlast.

HOE IS DE OPBRENGST VERWERKT? De opmerkingen zijn verwerkt in één of meerdere scenario’s, om de stad voor het meedenken zo de volle breedte van de mogelijkheden te kunnen presenteren. Daarnaast is het scenario met het minste programma geschrapt, omdat dit te weinig levendigheid en mogelijkheden bracht voor de verdere ontwikkeling van het Arenapark. Bovendien was dit scenario financieel onhaalbaar. De eindversie van de scenario’s ziet er als volgt uit:

Participatieverslag Arenapark

WAT IS ER OPGEHAALD? De verschillende scenario’s zijn door de deelnemers voorzien van sterke en zwakke punten. De belangrijkste bevindingen waren:

HILVERSUM AAN HET WOORD

SCENARIOSTUDIE

HOOFDSTUK 3

SCENARIO — 0

MASTERPLAN

Voorbeeldverkaveling Arenapark

groenkwaliteit

werken

ca 45.000 m²

wonen

ca 9.000 m²

voorzieningen*

0 m²

parkeren CROW norm met

ca 50.000 m²

economie mobiliteit duurzaamheid ontwikkelbaarheid bandbreedte saldo GREX

-36 tot -66 mln

dubbelgebruik**

* kleinschalige voorzieningen voor de nieuwe bewoners zoals kleine supermarkt to-go, zorg, fietsmaker etc.

DE OPBRENGSTEN VAN DE PARTICIPATIE

SCENARIO — 1

HILVERSUM AAN HET WOORD

RONDJE ARENAPARK

Participatieverslag Arenapark

P+R

groenkwaliteit

werken

ca 62.000 m²

wonen

ca 21.000 m²

voorzieningen*

ca 2.000 m²

parkeren CROW norm met

ca 35.000 m²

economie mobiliteit duurzaamheid ontwikkelbaarheid bandbreedte saldo GREX

-22 tot -40 mln

dubbelgebruik**

** gebaseerd op beschikbare data uit het masterplan. Hieruit is niet goed op te maken welke getallen bij de berekening zijn gehanteerd. Het aantal m2 is gebaseerd op het aantal genoemde parkeerplekken in het masterplan, vermenigvuldigd met de 28m2 per parkeerplek die in de andere scenario’s wordt gehanteerd. Beperkte vergelijking met andere scenario’s mogelijk.

HOOFDSTUK 3

SCENARIO — 2

KNOOPPUNTONTWIKKELING MET GROEN MIDDEN

P+R P P

groenkwaliteit

werken

ca 79.000 m²

wonen

ca 104.000 m²

voorzieningen*

ca 8.000 m²

parkeren CROW norm met

ca 50.000 m²

economie mobiliteit duurzaamheid ontwikkelbaarheid bandbreedte saldo GREX

-14 tot -26 mln

dubbelgebruik**

* kleinschalige voorzieningen voor de nieuwe bewoners zoals kleine supermarkt to-go, zorg, fietsmaker etc.

DE OPBRENGSTEN VAN DE PARTICIPATIE

SCENARIO — 3

HILVERSUM AAN HET WOORD

STAD EN PARK

Participatieverslag Arenapark

groenkwaliteit

werken

ca 49.000 m²

wonen

ca 32.000 m²

voorzieningen*

ca 4.000 m²

parkeren CROW norm met

ca 32.000 m²

economie mobiliteit duurzaamheid ontwikkelbaarheid bandbreedte saldo GREX

-26 tot -48 mln

dubbelgebruik**

HOOFDSTUK 3

VOORKEURSVARIANT REACTIES OP SCENARIOSTUDIE Via een online enquête zijn de drie scenario’s voor het Arenapark gepresenteerd. Respondenten is gevraagd om hun voorkeursscenario aan te geven en eventuele aanvullende wensen, ideeën en zorgen verder toe te lichten. De enquête is door 286 respondenten ingevuld. Ongeveer de helft van de respondenten is bewoner of omwonende, grotendeels in postcodegebieden 1212 en 1213 (grenzend aan het Arenapark). De andere helft bestaat uit sporters, reizigers en werknemers. Scenario’s 1 en 2 scoorden gemiddeld gelijk: 3,3 van de 5 sterren. Scenario 3 scoort lager met 2,6 sterren. De belangrijkste redenen hiervoor:

• Bij scenario 1 spreekt de groene omgeving en

de lage bebouwing aan. De weinige nieuwe woningen en het karakter van een werklocatie worden niet als aansprekend ervaren;

• Bij scenario 2 spreekt de grote hoeveelheid

nieuwe woningen aan, net als het groen en het autoluwe karakter. Niet aansprekend zijn de vele kantoren en de bouwhoogte (tot 70m);

• Bij scenario 3 spreken het groen, de goede

hoeveelheid woningen en de combinatie van werken en leven aan. Tegelijkertijd spreken de (te weinig) nieuwe woningen en de bouwhoogte niet aan.

Naast de enquête is de raadscommissie gevraagd te adviseren over de scenario’s. Hieruit volgde een advies – in meerderheid – om scenario 2 met diverse aandachtspunten verder uit te werken tot voorkeursvariant. De belangrijkste aandachtspunten zijn de bouwhoogte, de woningaantallen, de woningtypen en het behoud van het illusielandschap. In een derde dialoogtafel zijn de scenariostudie, de enquêteresultaten en het advies van de raadscommissie besproken. Hieruit is een eerste proef van een voorkeursvariant opgesteld. Deze concept voorkeursvariant is besproken op vooren nadelen, en samen verder aangescherpt.

WAT IS ER OPGEHAALD? De belangrijkste bevindingen waren:

• De bouwhoogte in het plan blijft ter discussie

staan. Zoektocht om de bouwhoogte te reduceren maar het programma te behouden door middel van meer dichtheid en kleinere woningen voor specifieke doelgroepen;

• Groen langs het spoor om de natuur van de Laapersheide naar het Arenapark te halen;

• Het stationsplein moet beter tot zijn recht

komen met een autoluw hart, een goede parkeeroplossing en de mogelijkheid voor een mobiliteitshub;

• De wens is de busroute langs het nieuwe

station te leggen en niet door het hart van het gebied om zo voor een betere overstap aansluiting te zorgen;

• De locatie van de sporthal dient dichter bij

het MBO College te komen voor een betere bereikbaarheid voor de leerlingen;

• Een combinatie (integratie) van sporthal en

zwembad in één gebouw heeft potentieel veel voordelen voor exploitatie;

• Er zijn zorgen bij bewoners en ondernemers

over de autobereikbaarheid. Hebben de auto entrees van het Arenapark wel voldoende capaciteit met de nieuwe ontwikkeling? En meer auto leveren in potentie overlast op. Hoe wordt hiermee omgegaan?

DE OPBRENGSTEN VAN DE PARTICIPATIE

HILVERSUM AAN HET WOORD

HOE IS DE OPBRENGST VERWERKT? De opbrengsten zijn verwerkt in de voorkeursvariant die in maart 2022 door het college is vastgesteld. In de raadsinformatiebrief stelt het college dat de volgende aanpassingen zijn gedaan:

• Reductie van de bouwhoogte: de maximale hoogte is van 70m naar 50m gegaan;

• Aanpassing aan het programma: er is

Participatieverslag Arenapark

verdicht en woningen zijn (beperkt) verkleind. Daarnaast zijn woon- en werkprogramma 50/50 gereduceerd;

• Busroute deels langs het spoor: de busroute

is gedeeltelijk langs het spoor gelegd om een auto- en busvrij hart van het Arenapark te creëren, waarbij de bus direct naast het nieuwe station stopt. Dit zorgt tevens voor een goede aansluiting tussen bus en trein;

• Beter stationsplein: om een herkenbaarder hart van het Arenapark te creëren en een nieuw station beter in te passen, is een duidelijker stationsplein ontworpen;

• Tijdelijkheid: er is in kaart gebracht hoe het

Arenapark functioneert met het station nog op de huidige plek, omdat er een periode kan ontstaan waarin het Arenapark zich al sterk ontwikkelt en het station nog niet verplaatst is;

• Voetganger voorop, fiets te gast in het

hart: de centrale oost-west- en noord-zuidverbindingen zijn primair vormgegeven als voetgangersverbindingen, doorgaande fietsroutes liggen om het hart heen;

• Mobiliteitshub en logistieke hub: de

parkeergarage onder de kavels aan het spoor fungeren als mobiliteitshub, de inpassing van een logistieke overslaglocatie op het Arenapark wordt nader onderzocht.

Deze maatregelen gecombineerd, zorgen ervoor dat een groot deel van de mobiliteit via voet, fiets en OV gaat. Daarmee is de groei van het autoverkeer relatief beperkt te houden. In latere fasen is dat nader onderbouwd via mobiliteitsonderzoek

DE GROTE OPENSTAANDE ONTWERPOPGAVEN OP DAT MOMENT WAREN: INPASSING VAN DE INTERNATIONALE SCHOOL, AANSLUITING BIJ LAAPERSVELD, VERKEER EN PARKEREN, EN DE INTEGRATIE VAN SPORTFACILITEITEN. OP DEZE ONDERWERPEN IS INGEZOOMD TIJDENS DE VIERDE DIALOOGTAFEL.

HOOFDSTUK 3

DOORONTWIKKELEN VOORKEURSVARIANT De vierde dialoogtafel draaide specifiek om de volgende vier onderwerpen: •

Functioneren van het station op de huidige en toekomstige locatie

•

Integreren van programma (aandacht voor het ‘stapelen’ van sportfuncties in één sportcomplex en ruimtelijk inpassen internationale school)

•

Functioneren van mobiliteit en parkeren

•

Ruimtelijke vertaling van klimaatadaptatie en groen

WAT IS ER OPGEHAALD? De belangrijkste bevindingen waren:

• Het verplaatsen van het huidige station biedt kansen voor het creëren van een levendig stationsplein met een goede aansluiting;

• De aansluiting met het beoogde busstation,

de kruising van verschillende verkeersstromen en de aansluiting met Laapersveld blijven een aandachtspunt;

• Verder is het van belang dat alle kavels

goed bereikbaar blijven voor bijvoorbeeld pakketdiensten en dat sluipverkeer op het Arenapark wordt voorkomen;

• Voor het thema groen en duurzaamheid is het belangrijk dat er een groeneis komt voor de nieuwbouw op het Arenapark. Tegelijkertijd is het goed om te kijken hoe de huidige eigenaren op het Arenapark omgaan met duurzaamheid;

• Voor mobiliteit en parkeren is de insteek

• Voor de openbare ruimte zijn sportelementen

• De verkeersveiligheid en ruimtelijke inpassing

HOE IS DE OPBRENGST VERWERKT? De opbrengsten zijn verwerkt tot een eerste opzet voor het concept stedenbouwkundig plan, waarbij een brede onderdoorgang een belangrijke basis is. De opzet is in de volgende dialoogtafel besproken.

om zoveel mogelijk parkeerplaatsen uit het straatbeeld te laten verdwijnen waarbij er genoeg kiss&ride-mogelijkheden zijn. Daarnaast moeten er voldoende alternatieven zijn zoals ruimte voor de fiets, scooter, bus en trein; tijdens piekmomenten is een aandachtspunt;

• Er wordt gepleit voor het realiseren van één

onderdoorgang onder het spoor in plaats van twee smalle fietstunnels zodat de focus ligt op een brede verbinding van hoge kwaliteit gekoppeld aan het nieuwe station;

een aandachtspunt. Voor het nieuwe programma is dit onderdeel van de ontwikkeling.

DE OPBRENGSTEN VAN DE PARTICIPATIE

EXTRA UITGANGSPUNTEN

WAT IS ER OPGEHAALD? De belangrijkste bevindingen waren:

• De gevolgen van de bouwhoogte voor

• Het beheer en onderhoud van groen gevels is besproken;

• Er is besloten dat er geen ingang komt

voor auto’s aan de noordzijde vanaf de Soestdijkerstraatweg;

• De zorgen over verkeersstromen op het Laapersveld kwamen aan de orde;

• Er moet meer aandacht komen voor het uitwerken van de voorzieningen op het Arenapark;

• Er zijn zorgen over de fasering. Betrokkenen willen niet tien jaar in een bouwput zitten.

COALITIEAKKOORD In mei 2022 heeft de nieuwe coalitie een coalitieakkoord gesloten. Hierin staan aanvullende uitgangpunten en ambities voor het Arenapark. Deze zijn vertaald in extra uitgangspunten en in oktober 2022 vastgesteld door het college. Deze vormen de basis voor het op te stellen concept stedenbouwkundig plan. Over deze uitgangspunten heeft geen extra participatie met de omgeving plaatsgevonden.

Participatieverslag Arenapark

het illusielandschap worden besproken en mogelijke maatregelen geformuleerd; aanplant van groen, aangepaste hoogtes aan de randen;

HOE IS DE OPBRENGST VERWERKT? De input van de dialoogtafeldeelnemers is door VenhoevenCS verwerkt in een volgende versie voor de opzet van het concept stedenbouwkundig plan. Dit concept wordt verrijkt met afspraken uit het hieronder genoemde coalitieakkoord.

HILVERSUM AAN HET WOORD

In de vijfde ronde van de dialoogtafels kregen de betrokkenen voor het eerst een integraal concept gepresenteerd. Dit in afwachting van de verkiezingsuitslag en coalitiebesprekingen.

HOOFDSTUK 3

CONCEPT STEDENBOUWKUNDIG PLAN Het coalitieakkoord en het bijbehorende collegebesluit maakten het concreet opstellen van een concept stedenbouwkundig plan mogelijk. De ontwerpprincipes van het concept plan zijn gedeeld met de stad in de vorm van panelen in het gebied, een rondwandeling voor raadsleden en via de website. Reflectie gebeurde door de stad via een enquête en door direct betrokkenen in een-op-een-gesprekken. Ook was er een zesde ronde van de dialoogtafels.

In totaal zijn er 820 online enquêtes ingevuld. Uit de resultaten blijkt heel duidelijk dat het draagvlak voor alle uitgangspunten en plannen daarbinnen erg groot is. Bij ieder uitgangspunt is er namelijk sprake van een overduidelijke meerderheid aan stemmen vóór de inhoud. Het uitgangspunt ‘Landschap voor mens en natuur’ wordt het allerbest gewaardeerd en het uitgangspunt ‘Economische motor’ het minst. Ook bij dit laatste uitgangspunt is een duidelijke meerderheid van de Hilversummers positief. Nergens in de peiling is er sprake van een meerderheid die ergens tegen is.

• Bijna 85% van de Hilversummers vindt het

uitgangspunt ‘sport en bewegen’ erg geschikt voor dit gebied. Men vindt beweging en gezondheid zeer belangrijk en juicht het dus toe dat dit thema geïntegreerd wordt in het plan voor het Arenapark. 75% van de inwoners vindt de binnen dit uitgangspunt beschreven plannen ook positief. Wel geeft 35% aan dat er nog ruimte voor verbetering is. Zo is er de wens voor een buitenzwembad. Ook is er bezorgdheid dat andere sportfaciliteiten – bijvoorbeeld in het centrum – door de komst van veel moderne sportfaciliteiten op het Arenapark verdwijnen of worden wegbezuinigd;

• Bijna 80% van de bevolking staat positief

tegenover het uitgangspunt ‘levendige en gemengde buurt’ en 67% staat ook positief tegenover de beschreven plannen die daarbinnen vallen. Die plannen vindt men erg geschikt en er is vooral enthousiasme over de combinatie van werken en wonen. Het gebied wordt in de huidige situatie als ‘doods’

omschreven. Wel geeft 41% van de inwoners aan dat er nog ruimte is voor verbetering, bijvoorbeeld voor meer ruimte voor woningen dan nu het geval is. Ook is er twijfel over de toekomstige bereikbaarheid van het gebied. Daarnast ziet men nog graag meer voorzieningen zoals een supermarkt en meer horeca dan nu beschreven;

• Meer dan 70% van de Hilversumse inwoners

staat positief tegenover het uitgangspunt ‘mobiliteit van de toekomst’. Men is vooral zo positief omdat de huidige verkeerssituatie als zeer onoverzichtelijk wordt ervaren. Er is ook brede enthousiasme over de verplaatsing van het station, de creatie van een autoluw gebied en de focus op openbaar vervoer. Wel ziet ruim de helft van de inwoners nog ruimte voor verbetering, zoals toch wat meer parkeerplekken en een overdekte fietsenstalling;

• Bijna 90% van de Hilversummers staat positief tot zeer positief tegenover het uitgangspunt ‘landschap voor mens en natuur’ in het te ontwikkelen gebied. Men is vooral heel erg enthousiast over de aanwezigheid van zoveel groen en het behoud van het landschap. Wel vragen sommigen zich af of behoud van landschapswaarde wel samengaat met 35m hoge gebouwen. Zij kunnen zich moeilijk voorstellen dat deze niet zichtbaar zijn vanaf de hei. Een derde van de bevolking ziet nog wel wat verbeteringpunten, zoals meer laagbouw, en men benadrukt nogmaals de goede verbinding en overgang naar de heide en natuurgebieden;

DE OPBRENGSTEN VAN DE PARTICIPATIE

het uitgangspunt ‘economische motor’ binnen het Arenapark. Men is vooral zo enthousiast omdat het gebied met meer werk levendig wordt en vanwege de combinatie met wonen. Ook vindt men het belangrijk om banen en bedrijven in Hilversum te behouden. Bijna 40% ziet echter nog wel ruimte voor verbetering. Zo wordt het gevaar van leegstand genoemd omdat mensen tegenwoordig meer thuis werken en niet alleen op kantoor. En de bereikbaarheid is wederom een punt van zorg; staat (zeer) positief tegenover het beschreven uitgangspunt ‘circulair en duurzaam’. Men vindt het erg belangrijk om alvast te anticiperen op klimaatverandering. Over de plannen daarbinnen staat 75% (zeer) positief. Wel ziet 25% van de inwoners nog ruimte voor verbetering, zo wordt vaak het hergebruik van bestaande gebouwen genoemd;

Hilversum heeft in een eerdere fase nog niet meegedacht over de ontwikkeling. Met deze burgerpeiling zijn dus weer veel extra inwoners bereikt om mee te participeren en om mee te denken. Van de 20% van de inwoners die al eerder hebben en meegedacht, deed het grootste deel (66%) dit via een digitale vragenlijst.

• Het volledige verslag is terug te lezen op: burgerpanelhilversum.nl

Participatieverslag Arenapark

• Bijna 90% van de bevolking van Hilversum

• Meer dan 80% van de inwoners van

HILVERSUM AAN HET WOORD

• 65% van de inwoners staat positief tegenover

HOOFDSTUK 3

WAT IS ER OPGEHAALD?

HOE IS DE OPBRENGST VERWERKT?

Aanvullend op de enquêteresultaten is in een zesde ronde dialoogtafels het concept plan gepresenteerd aan direct betrokkenen. Openstaande thema’s die nog uitwerking behoeven zijn:

De opmerkingen en vragen zijn door VenhoevenCS meegenomen voor de verdere uitwerking van het concept stedenbouwkundig plan. Verder is in diverse een-op-eengesprekken verder gesproken over de grootste zorgen van individuele stakeholders. Daarnaast heeft mobiliteitsadviesbureau Goudappel een advies over mobiliteit afgerond. De aanbevelingen die hier uit volgden zijn overgenomen, zoals een verbeterde locatie voor kiss & ride bij het nieuwe station.

• Parkeren, bijvoorbeeld bij evenementen op het Arenapark;

• Effecten van het toenemende autoverkeer op

en rondom het Arenapark door toevoegen van nieuw programma;

• Fasering en hoe alle plannen hierin zijn uitgewerkt;

• De verhouding groen en bebouwing in de

nieuwe situatie, in relatie tot de dichtheid van het gebied;

• De zorg dat de toekomstige onderdoorgang

voor het verplaatste station voor meer drukte aan de Laapersveldzijde zorgt, wat niet bevorderlijk is voor de leerlingen van (met name) de Gooise Praktijkschool.

DE OPBRENGSTEN VAN DE PARTICIPATIE

CONCLUSIE PARTICIPATIEOPBRENGT

De keuze om vol in te zetten op sport en gezondheid als DNA van het gebied en het plan; 2

De keuze voor één grote en kwalitatief hoogwaardige spooronderdoorgang, in plaats van twee kleine; 3

De keuze om Dudok Arena te slopen en te integreren in een multifunctioneel sportcomplex met zwembad, gymzalen, een sporthal voor bewegingsonderwijs en een indoor atletiekbaan; 4

De keuze om het hart van het gebied autoluw te maken, en de auto en bus zoveel mogelijk te concentreren langs het spoor; 5

De keuze om voor veel groen en minder verharding in het gebied en maximale inzet op de beleving van het illusielandschap vanaf de Laapersheide.

Participatieverslag Arenapark

HILVERSUM AAN HET WOORD

Terugkijkend op het hele participatieproces is duidelijk dat de intensieve participatie zeer sturend is geweest voor de planvorming. Dat betekent niet dat iedereen zijn zin heeft gekregen of (helemaal) tevreden is, maar dat het plan is verrijkt met lokale kennis en ervaring en de verschillende belangen van betrokkenen. De belangrijkste elementen die daar uitspringen zijn:

HET VERVOLG 42

Het participatieproces dat wij de afgelopen twee jaar doorlopen hebben, was gericht op het opstellen en verrijken van het stedenbouwkundig plan. Daarbij is ook input opgehaald die thuishoort in de nadere planuitwerking. Die opbrengst nemen wij mee naar de volgende fase.

Participatieverslag Arenapark

De komende jaren wordt het stedenbouwkundig plan uitgewerkt in onder andere een beeldkwaliteitsplan, inrichtingsplan voor de openbare ruimte en ontwerpbestemmingsplan (inclusief diverse onderzoeken). Participatie blijft een belangrijke rol spelen. Per plan en per onderwerp bepalen wij welke participatie wenselijk en nodig is, op welk moment en op welke manier.

HILVERSUM AAN HET WOORD

Het definitieve stedenbouwkundig plan, met dit participatieverslag als bijlage, wordt ter besluitvorming aan de gemeenteraad van Hilversum aangeboden. Het Stedenbouwkundig Plan Sportpark - sport in elke vezel is het kader voor de ontwikkeling van het gebied.

BIJLAGE

FASE 1 ANALYSE & SCENARIOSTUDIE (2021)

WAT HEBBEN WIJ GEDAAN

WIE IS BETROKKEN

Begin 2021

Kennismakingsgesprekken

Tijdens deze gesprekken zijn de eerste wensen en behoeften opgehaald bij de betrokken partijen

Brede groep van stakeholders van het Arenapark

Juni 2021

1e ronde dialoogtafelsontwikkeltafel

Reflectie op het masterplan en ophalen van de ambities

Grondeigenaren, ontwikkelaars, spoorse partijen

Juni 2021

1e ronde dialoogtafels- omgevingstafel

Reflectie op het masterplan en ophalen van de ambities

Bedrijven Arenapark, omwonenden, betrokken organisaties

Juni 2021

Collegebrief stand van zaken De raad informeren wat de Arenapark stand van zaken is van het project Arenapark

Gemeenteraad

September 2021

Beeldvormende sessie

Reflectie op masterplan, analyse en afwegingen als basis voor scenario’s

Raadsleden

September 2021

2e ronde dialoogtafelsontwikkeltafel

Presentatie conceptscenario’s en ophalen feedback

Grondeigenaren, ontwikkelaars, spoorse partijen

September 2021

2e ronde dialoogtafels- omgevingstafel

Presentatie conceptscenario’s en ophalen feedback

Bedrijven Arenapark, omwonenden, betrokken organisaties

TIJDLIJN PARTICIPATIE

WAT HEBBEN WIJ GEDAAN

December/Januari 2022

Online enquête scenariostudie

Hilversummers konden via Alle inwoners van Hilversum deze enquête hun mening en bezoekers van het geven over de verschillende Arenapark scenario's voor het Arenapark

Januari 2022

Commissievoorstel scenario- De commissie werd gevraagd Grondeigenaren, studie Arenapark om het college te adviseren ontwikkelaars, spoorse over het besluit om een partijen voorkeursvariant uit te werken met als basis

Januari 2022

3e ronde dialoogtafels ontwikkeltafel

Presentatie uitkomst Grondeigenaren, scenariostudie en ophalen ontwikkelaars, spoorse input voor voorkeursscenario partijen

Januari 2022

3e ronde dialoogtafels- omgevingstafel

Presentatie uitkomst Bedrijven Arenapark, scenariostudie en ophalen omwonenden, betrokken input voor voorkeursscenario organisaties

Maart 2022

Collegevoorstel voorkeursvariant Arenapark

De voorkeursvariant is een verdere uitwerking van scenario 2. Dit is door het college vastgesteld als de basis waarop het stedenbouwkundig plan wordt uitgewerkt.

Maart 2022

4e ronde dialoogtafelsontwikkeltafel

Presentatie voorkeursvariant Grondeigenaren, en feedback ophalen voor ontwikkelaars, spoorse deelthema’s partijen

Maart 2022

4e ronde dialoogtafels- omgevingstafel

Presentatie voorkeursvariant Bedrijven Arenapark, en feedback ophalen voor omwonenden, betrokken deelthema’s organisaties

WIE IS BETROKKEN

College

Participatieverslag Arenapark

WAT HEBBEN WIJ GEDAAN

HILVERSUM AAN HET WOORD

FASE 2 VOORKEURSVARIANT (MAART 2022)

BIJLAGE

FASE 3 EXTRA UITGANGSPUNTEN (OKTOBER 2022)

WAT HEBBEN WIJ GEDAAN

WIE IS BETROKKEN

Mei 2022

5e ronde dialoogtafels ontwikkeltafel

Eerste doorkijk voorlopig ontwerp stedenbouwkundig plan en bespreken deelthema's

Grondeigenaren, ontwikkelaars, spoorse partijen

Mei 2022

5e ronde dialoogtafels - om- Eerste doorkijk voorlopig gevingstafel ontwerp stedenbouwkundig plan en bespreken deelthema's

Grondeigenaren, ontwikkelaars, spoorse partijen

Juni 2022

Coalitieakkoord ’Hilversum Koesteren’

College

Oktober 2022

Collegevoorstel UitgangUitgangspunten gehanteerd spunten voor het stedenbou- bij het opstellen van het wkundig plan concept stedenbouwkundig plan

Nieuw coalitieakkoord dat uitspraken doet over het Arenapark. De impact van het coalitieakkoord moet in de planvorming worden verwerkt.

College

TIJDLIJN PARTICIPATIE

FASE 4 CONCEPT STEDENBOUWKUNDIG PLAN

WIE IS BETROKKEN

Oktober 2022

6e ronde dialoogtafelsontwikkeltafel

Presenteren concept stedenbouwkundig plan en het beantwoorden van eventuele vragen

Grondeigenaren, ontwikkelaars, spoorse partijen

Oktober 2022

6e ronde dialoogtafels- omgevingstafel

Presenteren concept stedenbouwkundig plan en het beantwoorden van eventuele vragen

Grondeigenaren, ontwikkelaars, spoorse partijen

December 2022

Online enquête (brede participatie)

Toetsen van de zes uitgangspunten van het concept stedenbouwkundig plan

Alle betrokken stakeholders

November 2022

Rondleidingen gebied en in gesprek met wethouder en projectgroep

De zes uitgangspunten van het concept stedenbouwkundigplan beleven in het gebied en vragen stellen

Alle betrokken stakeholders

November 2022

Beeldvormende sessie

De zes uitgangspunten van het concept stedenbouwkundigplan

Raadsleden

November/ december 2022

Beleef het gebied fysiek

De zes uitgangspunten van het concept stedenbouwkundigplan beleven in het gebied

Alle betrokken stakeholders

Maart 2023

Beeldvormende sessie

Proces gebiedsontwikkeling Raadsleden en uitwerking uitgangspunten stedenbouwkundig plan

Begin 2023

Diverse individuele feedback gesprekken

Begin 2023

Alle input verwerken

Direct betrokken grondeigenaren

Alle input is verwerkt tot een Gemeente definitief stedenbouwkundig plan (incl. business case), ter vaststelling door gemeenteraad

Participatieverslag Arenapark

WAT HEBBEN WIJ GEDAAN

HILVERSUM AAN HET WOORD

WAT HEBBEN WIJ GEDAAN

COLOFON HILVERSUM AAN HET WOORD Participatieverslag Arenapark van masterplan naar stedenbouwkundig plan

TEKST Projectgroep Arenapark gemeente Hilversum

BEELD Chiel van Diest

VORMGEVING blossity.nl

BETROKKENEN Ontwerp Stedenbouwkundig Plan Venhoeven CS Artist impressions A2 Studio Participatieplan Kickstad Enquête I&O research

mei 2023 48

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Hilversum&id=af8b49b8-66db-454a-9a54-4b8e7b4a10b8