bijlage 4. Collegebrief bestuurlijke reactie op advies clientenraad op de beleidsagenda armoede en schulden 2024-2030

GEMEENTE HILVERSUM POSTBUS 9900 1201 GM HILVERSUM BEZOEKADRES: RAADHUIS DUDOKPARK 1

Aan de leden van de Cliëntenraad

TELEFOONNUMMER: 14 035 WWW.HILVERSUM.NL

31 oktober 2023 1229153 BEHANDELD DOOR Sanne Noordijk TELEFOON (035) 629 2699 DATUM

ZAAKNUMMER

UW KENMERK BIJLAGEN

BETREFT

Reactie op gevraagd advies inzake beleidskaders armoede en schulden 2023-2030. Geachte leden van de cliëntenraad, Allereerst wil het college u hartelijk bedanken voor uw advies van 11 oktober 2023 over het beleidskader Armoede en Schulden 2024-2030. Daarnaast ook dank voor het volgen van de procedure voor het geven van het advies. Ondanks de beperkte tijd voor advisering is de cliëntenraad erin geslaagd om waardvolle aanbevelingen te formuleren. Het belang van een beginspraak zal het college ook na dit traject blijven benadrukken. Het college is verheugd met de positieve advisering. In onderstaande matrix gaat het college in op de inhoudelijk opmerkingen. In de laatste kolom is aangegeven wat er met de opmerking is gedaan.

1.

Opmerking / advies

Reactie College

Cliëntenraad Hilversum, d.d. 13-10-2023 Algemeen advies:

Het college is verheugd met het positieve advies en gaat hier verder inhoudelijk in op uw advies en vragen en opmerkingen.

Verwerken in voorstel / Actie

De Cliëntenraad ondersteunt het plan om zoveel mogelijk inwoners te bereiken zodat zij optimaal gebruik zullen maken van de minimaregelingen en weten dat ze ook voor kleine (financiële) zaken bij de gemeente terecht kunnen aankloppen. De cliëntenraad ziet in deze beleidsnota een goede aanzet voor het toekomstige beleid. Het stuk is helder geschreven met goede intenties. Er wordt ingezet op betere dienstverlening en samenwerking met netwerkpartners. De cliëntenraad mist een beetje de inwoner waar het allemaal om draait. De cliëntenraad wil graag een aantal punten meegeven die in onze visie voor de inwoner duidelijker zijn. Tevens willen we ook herinneren aan een reactie van de cliëntenraad in mei op de Startnotitie armoede en schulden. Daarin staan ook punten die wij niet helemaal terug zien in dit stuk. 2.

pagina 3 In het stuk minimabeleid 2019 staat dat 5.700 huishoudens met een inkomen tot 130% van het WSM hebben. Volgens het CBS zijn het 6.500 huishoudens. Er staat nu dat ongeveer 3600 huishoudens een inkomen hebben op het sociaal minimum. Klopt dit? Verder staat er dat 3200 huishoudens problematische schulden hebben. De cliëntenraad gaat ervanuit dat dit niet gaat over de huishoudens op sociaal minimum maar van alle inwoners. Dit zou duidelijker omschreven kunnen worden.

Hilversum kent 3.600 huishoudens met een inkomen op het sociaal minimum. 5.100 huishoudens hebben een inkomen tot 130% van het wettelijk sociaal minimum en een vermogen binnen de vermogensgrenzen van de participatiewet. Dit aantal huishoudens is berekend met de armoede index van KWIZ. Dit is een door KWIZ ontwikkeld analysemodel, dat is samengesteld op basis van een combinatie van gemeentelijke gebruiksgegevens, geëxtrapoleerde en bewerkte CBS-gegevens en door KWIZ ontwikkelde kengetallen op basis van ervaringscijfers bij andere

Niet aangepast

3.

pagina 4, het kader 'Belangrijke definities' Het wettelijk sociaal minimum is het bedrag dat het Rijk hanteert als minimaal bedrag om in het levensonderhoud te kunnen voorzien. Dit wordt ook wel de lage inkomensgrens genoemd. Het sociaal minimum is even hoog als een bijstandsuitkering. Boven op het sociaal minimum hebben huishoudens nog recht op verschillende toeslagen zoals huurtoeslag en zorgtoeslag. In totaal heeft een gezin met twee kinderen op het sociaal minimum maandelijks € 2.859,00 aan inkomsten. Het lijkt nu alsof het sociaal minimum € 2.859 is. Dit is echter inclusief de toeslagen. Het echte bedrag is bij 100% € 1.651,12 en bij 130 % € 2.146,46. Daar komen de toeslagen bovenop.

gemeenten. Belangrijke toevoeging is dat er rekening wordt gehouden met de vermogens en derhalve op deze wijze alleen inzoomen op de doelgroep die in aanmerking komt voor de minimaregelingen. Naar aanleiding van de reactie van de Aangepast cliëntenraad is de tekst aangepast zodat duidelijker wordt omschreven wat het sociaal minimum is.

De cliëntenraad wil er ook op wijzen dat een gezin met kinderen vaak meer dan € 1.000 te besteden heeft na vaste lasten en ook elke 3 maanden de kinderbijslag ontvangt. Een alleenstaande heeft evenwel bijna dezelfde vaste lasten maar heeft een inkomen dat 30% lager is. Dit is een groep die het in de praktijk het lastigst heeft en extra aandacht verdient. 4.

pagina 5, de infographic: Bij de inleiding staat dat het om 3.200 huishoudens gaat en hier gaat het om 5.100 huishoudens. '83% van de minimahuishoudens maakt gebruik van de minimaregelingen': hoe is ‘maakt gebruik van’ gedefinieerd? Is dat het aantal huishoudens dat een beroep doet op minimaal 1 minimaregeling? Op basis van de gegevens in het beleidskader komen wij niet op 83%.

De percentages zijn inderdaad niet juist. Om die reden is de infographic aangepast. Dit geldt zo wel voor het bereik van de minimaregelingen voor 18+ en het kindpakket.

Aangepast

5.

6.

7.

Idem '3 van de 4 van de kinderen ...' Het plattegrondje is wat onduidelijk. 2.300 Kinderen in minimahuishouden. 59% maakt gebruik van regelingen. Is dat 3 van de 4? Dit roept meer vragen op dan dat het duidelijkheid. Verder is niet zo duidelijk wat 'noordoost' en 'oost' precies is. Is het niet duidelijker om te praten over postcodegebieden? Dat is in ieder geval ondubbelzinnig gedefinieerd. Pagina 6 Om inwoners te informeren worden regelmatig berichten geplaatst op de sociale media van Hilversum, in de lokale kranten en op de website van de gemeente. De Gooi en Eembode wordt in veel wijken in Hilversum niet bezorgd. Mensen betrekken een artikel in de krant misschien niet op zichzelf. Persoonlijke benadering is noodzakelijk. Er wordt gezocht naar manieren om de inwoner direct te bereiken. Enige suggesties: -Zet ervaringsdeskundigen in om makkelijker in contact te komen met de inwoner. -Sta elke week op de markt met een kraam (bij voorkeur samen met de Energieklusser). Deel daar bijvoorbeeld warme sokken uit en de inwoner komt echt wel bij de kraam en kan dan meteen advies krijgen. Pagina 6 Inwoners die een aanvraag doen voor een bijstandsuitkering of vanuit een aanmelding voor schuldhulpverlening, worden ook geïnformeerd over het minimabeleid.

De cliëntenraad ziet hier graag staan: alle inwoners die bij het Sociaal Plein binnenkomen met een vraag, worden geïnformeerd over de minimaregelingen die voor hen van belang kunnen zijn. Pagina 7 De cijfers die in de tabel staan komen niet helemaal overeen met de monitor 2022 (zie boven)

Het doel van het beleidskader is om inwoners gerichter en persoonlijk te informeren over de dienstverlening. Bij de uitvoering van het beleidskader zullen verschillende activiteiten worden ontwikkeld om deze ambitie te realiseren.

Niet aangepast, maar wordt meegenomen in de uitvoering van het beleidskader.

Aangepast

Met de Hilversum Monitor 2022 is aan Niet aangepast inwoners gevraagd wat de effecten zijn van de hoge energielasten en hogere kosten vanwege de inflatie op inwoners. De cijfers

8.

Pagina 8 Vervolgens gaan we de stress reduceren door zorg te dragen voor overzicht in inkomsten en uitgaven en het borgen dat de vaste lasten betaald worden. De cliëntenraad ziet graag toegevoegd: -We maken samen met de inwoner een budgetplan bij begin uitkering en bij de jaarlijkse gesprekken. -We bieden actief aan de vaste lasten door te betalen in overleg met de inwoner.

9.

pagina 11 Energietoeslag laat zien dat groter bereik mogelijk is De les die we hiervan leren is dat bekendheid gecombineerd met heldere, beperkte voorwaarden vooraf, resulteert in een groter bereik. Deze groep is nu in beeld; hou ze dan regelmatig op de hoogte van de mogelijkheden waar ze mogelijk recht op hebben.

over het bereik van de regelingen geven inzicht in het gebruik van de minimaregelingen door de totale minimadoelgroep. De getallen hebben geen verband met elkaar. Het aanbod om een budgetplan te maken (of misschien breder, het aanbod om in gesprek te gaan met een budgetcoach), nemen we mee ter overweging voor de uitvoering. Het actief aanbieden om vaste lasten door te betalen, is iets dat meegenomen wordt bij de ‘uitbreiding Budgetbeheer’. Hier zijn wel bepaalde voorwaarden aan verbonden.

We nemen dit advies ter overweging mee in de implementatie van het beleidskader

Niet aangepast, maar wordt (deels) meegenomen in de uitvoering van het beleidskader.

Vooralsnog niet aangepast.

10. pagina 11 ***? Blokje 'Met maatwerk ...' Bijzondere bijstand is altijd maatwerk; dat volgt al uit de wet. We hopen dat hier wordt bedoeld dat er naast de aanvraag voor bijzondere bijstand ook wordt gekeken of de inwoner recht heeft op andere regelingen.

Niet aangepast, maar wordt meegenomen in de uitvoering van het beleidskader.

11.

Niet aangepast

Pagina 12 Financiële educatie aan jongeren uitbreiden Onze ambitie is om aan zoveel mogelijk jongeren rond de 18e levensjaar de lessen van Moneyways te bieden. Daarom gaan we het

De lessen worden verzorgd door MoneyStart en Diversion (Moneyways). Diversion heeft samen met het Nibud haar lesaanpak ontwikkeld. MoneyStart gebruikt de

aantal deelnemende de scholen in het voortgezet onderwijs uitbreiden. Graag toevoegen waarbij de jongere een budgetplan kan maken tijdens deze lessen (als dit er al niet in zit). Misschien kun je al beginnen op basisscholen met lessen.

12.

13.

beproefde aanpak ‘Hoe word je rijk’. Ze werken zowel met professionals (zoals schuldhulpverleners) als met ervaringsdeskundige jongeren. Beiden sluiten in hun lessen nauw aan bij de belevingswereld van jongeren. Het is aan deze organisaties om de inhoud van de lessen vorm te geven. Periodiek spreken we over de samenwerking, voortgang en resultaten van de lessen. Overigens zijn we per dit schooljaar al gestart met het uitbreiden van het aanbod. In ons beleid richten we ons op het voorkomen van schulden en daarmee op jongeren in een leeftijd dat ze zelfstandig met geldzaken moeten leren om te gaan. Om die reden richten we ons op jongeren vanaf het voortgezet onderwijs en niet op de basisscholen. De budgetcoaches gaan wijkgerichter werken door hen aan de Het zorgen dat inwoners weten wat er Niet aangepast, maar wordt buurtteams te koppelen. mogelijk is bij de gemeente of in de wijk, is meegenomen in de Stap 1 is: Zorg dat de inwoner weet wat er mogelijk is bij de gemeente inderdaad een onderdeel van de activiteiten uitvoering van het die gericht zijn op het ‘bereik’. In het nog uit beleidskader of in de “wijk” te werken communicatieplan komt dit zeker aan bod. Pagina 13 Het in eigen beheer uitvoeren van Niet aangepast Uitbreiding van Budgetbeheer onderzoeken budgetbeheer, heeft niet de voorkeur van de We gaan onderzoeken hoe we dit kunnen realiseren. Onderdeel gemeente.

Het beheren van cliëntengelden hiervan is de manier waarop de kosten aan inwoners kunnen worden vraagt om het opzetten van een speciaal vergoed. daarop uitgerust team. De kosten hiervoor De cliëntenraad adviseert al jaren, en ook nu weer, dat de gemeente wegen niet op tegen de baten. De voorkeur het Budgetbeheer in eigen hand neemt. Het enige dat bij heeft om hierin samen te werken met Budgetbeheer gebeurt is doorbetalen van vaste lasten. Dit kost de professionele organisaties die hiertoe zijn inwoner € 60 minimaal per maand. Bij iemand met een uitkering uitgerust. Voor wat betreft het uitvoeren van kunnen deze vaste lasten worden doorbetaald door de gemeente. Bij budgetbeheer, is de vorm van budgetbeheer

de overige inwoner kan in 60 minuten worden geregeld dat de vaste lasten via een automatische overschrijving worden geregeld. Dit vraagt 2x per jaar om een aanpassing omdat de huur bijvoorbeeld omhoog is gegaan. Een grote besparing is mogelijk omdat dit hooguit 2 uur kost in het eerste jaar en daarna kan het in 1 uur geregeld zijn.

14.

afhankelijk van de behoefte van de client. Zo kan er sprake zijn van financieel beheer, waarbij uitsluitend de reservering voor de aflossing aan de schuldeisers wordt geregeld. Er is sprake van regulier budgetbeheer, waarbij de vaste lasten worden betaald en het restantbedrag wordt doorgestort aan de client. Ook is er Plus Beheer, voor cliënten waarbij niet alleen de vaste lasten worden doorbetaald, maar waarbij ook betalingsregelingen kunnen worden getroffen en een bedrag aan leefgeld wordt uitbetaald. Het uitbreiden van budgetbeheer ziet toe op alle vormen van budgetbeheer. Pagina 13 Het advies dat het hierbij maatwerk betreft, Het bieden van nazorg na een schuldregeling intensiveren nemen we graag mee in de verdere De gemeente gaat nazorg verbeteren door begeleiding te bieden uitwerking van Nazorg. Er is geen minimale periode voor Nazorg, omdat niet alle gericht op duurzame uitstroom na een schuldregeling. De cliëntenraad ziet graag dat hier een duidelijke periode van inwoners gebruik wensen te maken van Nazorg. Dit hangt ook nauw samen met de begeleiding wordt genoemd, bijvoorbeeld minimaal 6 maanden. oorzaak van de schulden en de hulpvraag van Verder willen we duidelijker zien dat niet elke inwoner dezelfde begeleiding nodig heeft. Maatwerk dus! Zodat de duur en intensiteit de inwoner.

Wat in de uitwerking eveneens meegenomen zal worden, is dat de periode van de begeleiding na een schuldhulptraject wordt afgestemd op de persoon in kwestie, en dat dat kan inhouden dat de begeleiding veel van Nazorg sterk samenhangt met de persoonlijke situatie. Het uitgangspunt is dat langer duurt dan een half jaar, en in principe zelfs voor onbepaalde tijd kan worden gegeven. Want liever heel langdurige begeleiding dan Nazorg beschikbaar is zolang als nodig, maar wel is gericht op het voorkomen van recidive. dat iemand weer in de problematische schulden belandt. Dit betekent, dat als blijkt dat er structureel (‘voor onbepaalde tijd’) begeleiding nodig zou zijn, dat dit niet valt onder Nazorg, maar dat dan gekeken wordt naar een alternatief. Pagina 14 15. Vereenvoudigen van de minimaregelingen

Dit stuk is uit het beleidskader gehaald.

Niet aangepast, maar wordt meegenomen in de uitvoering van het beleidskader

Aangepast.

Inwoners kunnen om voor hen moverende redenen geen beroep willen doen op de regelingen. Ook willen zij wachten met het doen van de aanvraag totdat zij het geld echt nodig hebben. Door de beoordeling en uitbetaling ambtshalve te verrichten wordt deze burgers deze keuze ontnomen. Zeker in het sociaal domein is het van groot belang de burger zo veel mogelijk regie te geven. bij de uitvoering zal rekening worden gehouden met de persoonlijke levenssfeer van inwoners en de AVG (algemene verordening gegevensbescherming). Het is niet duidelijk wat er in dit stuk bedoeld wordt. Nu vraagt maximaal de helft van de inwoners de activeringsregeling, de bijzondere bijstand of collectieve ziektekostenverzekering aan. Dit maakt dat de inwoner eerder in de problemen komt. Actief aanbieden lijkt een goed idee. De inwoner kan altijd zelf aangeven als ze de regeling liever niet of op een ander tijdstip willen ontvangen. Alles beter dan te weinig gebruik maken met risico op latere problemen. De Cliëntenraad adviseert wel om alle regelingen weer synchroon te laten lopen met de kalenderjaren (1 januari - 31 december). Nu zijn mensen in verwarring en dat kan ook leiden tot niet-gebruik. 16.

Samenwerking in de wijk versterken De gedachten bij deze actie is dat we Het klinkt goed dat de buurten elkaar moeten vinden, maar het gebruiken maken van de contacten die de probleem is meer hoe weten de inwoners dat ze in de “buurt” kunnen maatschappelijke partners en intermediars aankloppen of binnenlopen. Je kan samenwerken wat je wil, maar als (bijvoorbeeld de huisarts) hebben met er geen inwoners komen zit je met je duimen te draaien. inwoners die een beroep kunnen doen op de Bij een kleine inventarisatie van buurtbijeenkomsten lijkt het er soms dienstverlening. Zo sluiten we aan bij de op dat er meer hulpverleners of vrijwilligers zijn dan inwoners. Dan bestaande netwerken in de wijken. Op deze slaan we de plank flink mis. Je kunt 'we gaan meer werken in de manier willen we ook de doelgroep bereiken wijken en buurten' NIET realiseren door dat simpelweg te vertalen in niet in de wijkcentra komt. Dit is één van de manieren om de inwoners te bereiken. 'we worden actief in de wijkcentra'. Er zijn gewoon veel te veel mensen die daar nooit komen.

Niet aangepast

Vervolgens volgen een aantal praktische opmerkingen om mee te nemen, zeker bij de uitvoering. De navolgende opmerkingen zijn niet aangepast in het beleidskader, maar worden meegenomen in de uitvoering van het beleidskader. 1. Het is goed om een plan te ontwikkelen om zoveel mogelijk mensen te bewegen We realiseren ons dat we onze ambities niet kunnen behalen zonder een om een minimaregeling aan te vragen, maar het is belangrijk dat áls ze dat dan eenvoudige toegang. Om die reden zijn in het beleidskader ook eenmaal doen, dat dat aanvraagproces zelf (digitaal dan wel bij het Sociaal Plein) voorstellen gedaan om de aanvraagprocedure te vereenvoudigen. We ook geen drempels/moeilijkheden opwerpt. Juist voor de wat minder 'handige', zullen dit bij de implementatie nader uitwerken. minder assertieve en minder goed geïnformeerde inwoners. 2. Als de mensen naar het SP komen om een aanvraag te doen, gebruik die Zie antwoord vraag 4. gelegenheid dan om het iets breder te maken en te kijken of die mensen ook andere regelingen kunnen gebruiken, en misschien zelfs om te kijken 3. Sommige regelingen, zoals de Activeringsregeling, lopen nu van juli tot en met juni van het daaropvolgende jaar. Dit zorgt al jaren continu voor verwarring, zowel voor de inwoners als voor consulenten en andere betrokkenen.

Probeer om de aanvraagperioden voor alle periodieke regelingen gelijk te maken aan het kalenderjaar. 4. Het begint met de mentaliteit en capaciteit op het Sociaal Plein. Hoe wordt dat De mentaliteit hoort niet in dit beleidsstuk thuis, aan “houding en gedrag” meegenomen in het stuk? wordt Sociaal Domein breed aandacht aan gegeven. Dit o.a. in het kader van de Visie Sociaal Domein. De leidende principes uit de Visie vormen de uitgangspunten voor het beleidskader Armoede en Schulden. 5. We zitten met het probleem dat sommige mensen niet deelnemen aan sociale De huisarts is inderdaad een belangrijke maatschappelijke partner. Wij verbanden zoals clubs, buurthuizen, kerken, et cetera. Dat maakt die mensen zullen de huisartsen toevoegen aan het maatschappelijk netwerk lastig bereikbaar, ook via onze sociale partners. Maar iedereen gaat weleens waarmee we de samenwerking willen versterken. naar de huisarts. Probeer daarom huisartsen meer in te zetten in het gemeentelijk netwerk. Denk daarbij behalve aan huisartsen zelf ook aan assistentes en aan de POH-GGZ-praktijkondersteuners. Zorg ervoor dat ze hun patiënten deze informatie kunnen aanbieden zonder dat het voor henzelf veel extra werkbelasting betekent. 6. De locatie van het Sociaal plein is ongelukkig sinds de HOV voor de deur loopt.

De locatie van het pand is iets waar wij met dit beleidskader geen invloed Fijn dus dat mensen in de eigen buurt terecht kunnen maar een gemeente moet op hebben. Medewerkers komen op huisbezoek bij Inwoners die niet bij laagdrempelig en toegankelijk zijn voor zijn inwoners. Zonder inwoners geen het Sociaal Plein kunnen komen gemeente. 7. Houd bij de communicatie in de gaten dat de inwoner angst kan hebben voor de We zullen de suggesties ter harte nemen en hier al alert op zijn, maar dit “gemeente”. Vaak is de inwoner afhankelijk van de gemeente en het zou mooi zeker blijven doen en waar nodig meer doen.

zijn als alle inwoners weten dat je voor bijna al je vragen bij de gemeente terecht kan en niet alleen voor je paspoort of rijbewijs. 8. Om dit alles goed uit te voeren lijkt het ons zoals al eerder aangegeven nodig dat Een grondige inventarisatie van activiteiten en dienstverlening voor er wordt geïnventariseerd wat doen de organisaties en netwerkpartners voor minima in Hilversum kan zeker bijdragen aan het verbeteren van de wie en hoe. efficiëntie, de effectiviteit en de samenwerking bevorderen. 9. Om de inwoner beter te bereiken is een optie om elke week op de markt te staan met een kraam. Als daar ervaringsdeskundigen staan samen met een consulent en de energieklusser kan je de inwoner naar de kraam lokken door bijvoorbeeld gratis sokken uit te delen of tocht dorpels. Ze staan dan bij de kraam en dan is er gelijk een mogelijkheid de inwoner breder te informeren over de regelingen. Een extra voordeel is dat de kans bestaat dat iets gratis krijgen als een lopend vuurtje rond gaat. 10.Nog een afsluitende opmerking (al eerder onderling besproken): heel goed dat Hilversum meer wil gaan doen voor de inwoner met problemen, maar het zal ook vaak extra uitvoeringscapaciteit kosten. Is die er wel? Daarnaast is het belangrijk om continu aandacht te blijven houden voor de kwaliteit van de uitvoering, dus dat er zo min mogelijk fout gaat

In het op te stellen communicatieplan kijken we ook naar mogelijkheden voor het uitbreiden van persoonlijk contact.

Op het moment dat bij de implementatie van het beleidskader blijkt dat er substantieel meer capaciteit nodig is dan zal aan de Raad een voorstel voor uitbreiding worden voorgelegd.

Mocht u vragen of opmerkingen hebben naar aanleiding van de reactie van het college, dan staan wij uiteraard tot uw beschikking voor verdere toelichting. Nogmaals dank voor uw betrokkenheid en samenwerking. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

mr. C.P. Torres Barrera

dr. ir. G.M. van den Top