Bijlage 2d_Notitie Overwegveiligheid Hilversum Sportpark

NOTITIE

Onderwerp Project Opdrachtgever Projectcode Projectleider Status Datum Referentie

Auteur(s) Gecontroleerd door Goedgekeurd door

Overwegveiligheid Hilversum Sportpark Verkenning OV-knoop Hilversum Sportpark en overwegveiligheid Soestdijkerstraatweg ProRail B.V. 149570 Ir. E.F. Holtrop Definitief 13 februari 2026 149570/26-002.138 N.B. van Bergeijk MSc, J.M. Scholte MSc Ir. E.F. Holtrop Ir. E.F. Holtrop

Paraaf

Bijlage(n)

-

Aan

ProRail Gemeente Hilversum -

Kopie

1

-

INLEIDING

De overgang bij de Soestdijkerstraatweg is onderdeel van het Landelijk Verbeterprogramma Overwegen (LVO). Het is een overweg die door onjuist gebruik, zoals fietsers die tegen de richting in fietsen en voetgangers die onverwacht oversteken, tot te veel gevaarlijke situaties leidt. Er is daarnaast verbeterpotentieel opgemerkt qua veiligheid en doorstroming van het noordelijk ontvangstdomein van het station in relatie tot de overweg en de oversteek van de Soestdijkerstraatweg van en naar Arenapark. De overweg Soestdijkerstraatweg bestaat in beide richtingen uit een rijbaan, fietspad en trottoir, zie afbeelding 1.1. Vanaf de Arenaparkzijde is er daarnaast ook een uitvoegstrook voor links afslaand autoverkeer naar het Laapersveld. Deze strook, de ‘linksaffer’, begint voor de overweg en het afslaan gebeurt na de overweg.

Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V. | Deventer Hoogoorddreef 15 | Postbus 12205 | 1100 AE Amsterdam | +31 (0)20 312 55 55 | www.witteveenbos.com | KvK 38020751

Afbeelding 1.1 Huidige situatie overweg Soestdijkerstraatweg

De oorzaken van deze gevaarlijk situaties, zijn de volgende: - stilstaand verkeer op de overweg; - veel roodlichtnegatie door voetgangers; - fietsers rijden tegen de richting in over het aan de zuidkant gelegen fietspad over de overweg; - fietsers en voetgangers steken schuin de overweg over; - aanrijdgevaar fietsers - AHOB paal (automatisch halve overwegboom); - deze oorzaken vormen het vertrekpunt voor de beoordeling van nieuw te overwegen maatregelen.

Afbeelding 1.2 Knelpunteninventarisatie overweg Soestdijkerstraatweg (Arcadis, 2022)

Daarnaast wordt ook de intensiteit op de overweg beschouwd. Hoe drukker de overweg gebruikt wordt door fietsers, voetgangers, gemotoriseerd verkeer én treinen, hoe groter het risico op een ongeval. Het verlagen van de intensiteiten kan een belangrijke bijdrage leveren aan het veiliger maken van de overweg. Het verlagen van de intensiteiten op de overweg kan teweeggebracht worden door maatregelen op de overweg zelf of door maatregelen nabij de overweg die gebruikers onttrekken aan de overweg. Voor dat laatste type maatregelen lopen op dit moment verkenningen naar afweging tussen de vorm en inpassing

2 | 13

Witteveen+Bos | 149570/26-002.138 | Definitief

van een traverse of een onderdoorgang ten zuiden van de overweg Soestdijkerstraatweg. Een traverse zou een kortere of comfortabelere looproute kunnen bieden voor voetgangers van en naar Arenapark en daarmee voetgangers aan de overweg onttrekken. Een onderdoorgang voor langzaam verkeer zou een soortgelijke route voor voetgangers en daarnaast een nieuwe verbinding voor fietsers bieden. Deze maatregelen leveren een bijdrage aan de overwegveiligheid, doordat het minder druk wordt op de overweg, waardoor het risico op een ongeval kleiner wordt. Ook zijn er andere maatregelen voor het (gemotoriseerd) verkeer mogelijk, zoals een linksaffer direct na de overweg opheffen. Dit leidt tot minder risico van wachtend link afslaand verkeer op de overweg. En omdat het verkeer niet meer linksaf kan, leidt het ook tot minder verkeer. Echter heeft dit invloed op de verkeerscirculatie en bereikbaarheid van het Laapersveld waardoor er mogelijk elders maatregelen nodig zijn. In deze notitie wordt er gekeken naar de overwegveiligheid bij de Soestdijkerstraatweg bij station Hilversum Sportpark. Hierin wordt er eerst, in hoofdstuk 2, gekeken naar eerder onderzochte maatregelen. Hoofdstuk 3 gaat over maatregelen die op dit moment worden overwogen, mede om bij te dragen aan de overwegveiligheid.

In hoofdstuk 4 worden de effecten - intensiteit en veiligheid op de overweg - van deze maatregelen beschouwd en in hoofdstuk 5 worden de kosten en baten tegenover elkaar gezet.

2

EERDER ONDERZOCHTE MAATREGELEN

In een eerder stadium was het gewenste eindbeeld voor station Hilversum Sportpark, in combinatie met de ontwikkeling van Arenapark, een verplaatst station, met een hoofdentree die midden in het ontwikkelde Arenapark zou komen te liggen. De overweg op de Soestdijkerstraatweg zou blijven bestaan, maar zou niet meer de functie van een stationsentree hebben, met de drukte bij aankomende en vertrekkende treinen van dien. In deze context is tussen 2017 en 2023 een LVO-verkenning naar de Soestdijkerstraatweg uitgevoerd door Arcadis, met als doel om de overweg veiliger te maken. Binnen het LVO-programma zijn er vier principe-oplossingen die mogelijk zijn voor een overwegvraagstuk: - niets doen; - opheffen overweg; - het opheffen van de overweg en vervangen door een ongelijkvloerse kruising; - het optimaliseren van de overweg (spoor en/of weg). De gemeente Hilversum en ProRail willen graag iets veranderen aan de huidige overwegsituatie, omdat het onveilig is. Opheffen kan vooralsnog niet, omdat er geen alternatief voor de Soestdijkerstraatweg is. De Soestdijkerstraatweg heeft een belangrijke functie als radiaal tussen de centrum- en buitenring en is een verbinding van verschillende woon- en werkgebieden. Een ongelijkvloerse kruising heeft de voorkeur van partijen, maar is een ambitieus plan vanwege de hoge kosten en het ruimtebeslag.

Vooralsnog is dit geen realistische oplossing, mogelijk is het een optie voor de lange termijn. Daarom is besloten optimalisaties aan de overweg verder te onderzoeken. In het LVO-verkenningenrapport zijn er verschillende scenario’s onderzocht voor het optimaliseren van de overweg: - aanbrengen van een fysieke scheiding op de overweg om verkeersstromen uit elkaar te houden (1); - aanbrengen van een verkeerslicht voor zowel gemotoriseerd- als langzaam verkeer (2); - het verbreden van de fiets- en voetpaden op en bij de overweg en het creëren van een veilige overwegsituatie voor fietsers, door middel van een inkorting van de linksaf strook (3a) en het uitbreiden van de overwegbevloering t.b.v. vrij liggende fietspaden (3b); - een nieuwe verbinding creëren tussen het zuidwestelijke perron naar het Arenapark door middel van een perrontunnel of traverse (4); - het toepassen van een traverse tussen het Arenapark en beide perrons van Hilversum Sportpark ter plaatse van de overweg Soestdijkerstraatweg (5); - het verplaatsen van de halte Hilversum Sportpark richting het zuiden.

3 | 13

Witteveen+Bos | 149570/26-002.138 | Definitief

Afbeelding 2.1 Oplossingsscenario’s LVO studie (Arcadis, 2022)

(1) is afgevallen, omdat, hoewel hekwerken mogelijk het aantal ongewenste voetgangersoversteken bij de oostelijke overweg verlaagt, de kans bestaat dat voetgangers de Soestdijkerstraatweg alsnog via ongewenste routes oversteken en is een hek tussen voet- en fietspad ongewenst wegens botsingsrisico’s en een slechtere bereikbaarheid van het noordoostelijke perron bij calamiteiten. (2) valt af, omdat het de afrijcapaciteit voor gemotoriseerd verkeer verlaagt, omdat dit verkeer bij overstekende voetgangers op de Soestdijkerstraatweg moet wachten, ook wanneer de overweg open is, wat tot langere wachtrijen leidt. Bovendien kan de combinatie van de AHOB-installatie en ProRail-voorschriften ertoe zorgen dat voetgangers tijdelijk geen groen krijgen of alleen knipperend groen zien terwijl de overweg sluit, waardoor roodlichtnegatie kan ontstaan doordat mensen een trein willen halen. (3a) valt af, omdat het onwenselijk is dat de linksaf strook op de overweg wordt ingekort. Het inkorten van de linksaf strook tot ten westen van de overweg creëert wat extra ruimte, met een westelijke opstellengte van circa 10-12 m die nog genoeg is voor twee auto’s of een 12 m lange vrachtwagen.

Echter voldoet de aanpassing niet aan de ASVV 2012-normen (bij 50 km/u is 18,4 m deceleratielengte vereist) en door de korte strook en de bochtverbreding ontstaat een onveilige situatie voor link afslaand verkeer, waardoor het ontwerp afgeraden wordt. (3b) is naar aanleiding van LVO-verkenning verder uitgewerkt. Door het verbreden van de overwegbevloering zou de linksaf strook intact kunnen blijven. Fietsers en voetgangers worden in deze variant achter de hoofdboom langs geleid. Bij treinpassage worden de fiets- en voetpaden volledig afgesloten met aparte overwegbomen. Dit werd vanuit de LVO-verkenning als de meest wenselijke variant gezien. Dan is er nog gekeken naar het verplaatsen van het westelijke perron in zuidelijke richting en het plaatsen van een perrontunnel of traverse van het westelijke perron (4). Dit is afgevallen, vanwege de onzekerheid rondom de mogelijk benodigde perronverlenging en een vermeend laag oplossend vermogen. Ook heeft het mogelijk langere reistijden voor de treinen richting Utrecht tot gevolg. Tenslotte is besloten dat er geen traverse gebouwd wordt tussen het MBO College Hilversum en de perrons van Hilversum Sportpark ter plaatse van de overweg Soestdijkerstraatweg (5).

Het daadwerkelijk verminderen van voetgangersstromen op de overweg is niet gegarandeerd omdat voetgangers vaak de voorkeur geven aan gelijkvloers kruisen en het oplopen van circa 8 m trappen naar de bovenleiding nodig is, terwijl afsluiten van de overweg voor langzaam verkeer geen optie is. Een traverse op die plek kan het zicht op de overweg belemmeren, bij drukte te smal zijn en vereist aanvullende voorzieningen zoals liften voor toegankelijkheid, waardoor de haalbaarheid in de huidige omgeving en de kosten twijfelachtig blijft. In dit onderzoek is dus de overwegbevloering uitbreiden om zo vrij liggende fietspaden aan te leggen als meest kansrijk beoordeeld.

4 | 13

Witteveen+Bos | 149570/26-002.138 | Definitief

De geraamde investeringskosten (P50) van het uitbreiden van de overwegbevloering (3b) bedroegen in april 2025 € 3.854.861,-- (P85: € 4.406.967,--). In een eerder stadium is de MVI (Maatschappelijk Verantwoorde Investering) van deze maatregel, gecombineerd met een aanpassing in de schakeling, geschat op M€ 3,7. Het grootste deel van deze MVI-waarde werd veroorzaakt door de aanpassing in de schakeling, die verbeterde dichtligtijden tot gevolg had. De aanpassing aan de schakeling is reeds uitgevoerd. Als losstaande maatregel waren de baten van het uitbreiden van de overwegbevloering naar verwachting vele malen lager, waardoor deze maatregel op de overweg (te) duur is bevonden in relatie tot de veiligheidswinst op de overweg. Inmiddels is het inzicht veranderd: voor het nu gewenste eindbeeld met verplaatste stationssituatie is het bijvoorbeeld mogelijk noodzakelijk om de linksafslag naar de Laapersweg te verwijderen. Daarnaast blijkt dat een verbreding van de overwegbevloering zeer kostbaar is, waardoor het de moeite waard is om eerdere, eerder afgevallen varianten opnieuw te bekijken en te onderzoeken of bezwaren opgelost kunnen worden met een aangepaste uitwerking.

3

MAATREGELEN HUIDIG ONDERZOEK

3.1

Traverse en onderdoorgang langzaam verkeer

Er loopt op dit moment een verkenningenproces naar het realiseren van een verbinding tussen beide zijdes van het spoor bij station Hilversum Sportpark, ook uitgevoerd door Witteveen+Bos. Dit is een vergelijkbare maatregel met maatregel (4) uit het LVO-verkenningenrapport, met als belangrijk verschil dat waar het in het LVO-verkenningenrapport bedoeld was als enige ontsluiting van het westelijke perron, het hier gaat om een aanvullende ontsluiting, boven op de bestaande ontsluiting bij de overweg Soestdijkerstraatweg. Het doel van een dergelijke verbinding is drieledig: het verbinden van de wijken Laapersveld en Arenapark, het beter bereikbaar maken van Arenapark voor treinreizigers via station Hilversum Sportpark én het veiliger maken van de overweg Soestdijkerstraatweg. Dit laatste gebeurt met name door middel van het onttrekken van fietsers en voetgangers aan de overweg, omdat met de verbinding een aantrekkelijkere route wordt gecreëerd. Door lagere intensiteiten op de overweg wordt de kans op een ongeval lager. Deze maatregelen worden dus niet enkel beschouwd in het kader van het verbeteren van de veiligheid op de overweg, maar ook in het kader van de bijdrage aan de gebiedsontwikkeling van Arenapark en het verbinden van de beide zijdes van het spoor.

3.1.1

Uitgangspunten traverse en onderdoorgang

De huidige uitgangspunten voor een traverse of onderdoorgang verschillen van die in de eerdere LVOverkenning. Waar toen werd uitgegaan van een traverse als enige ontsluiting van het perron, waarbij het perron verplaatst zou moeten worden en de toegang aan de Soestdijkerstraatweg zou worden afgesloten, wordt de traverse nu gezien als een aanvullende route. Hierdoor biedt de traverse een alternatief voor de route over de overweg, zonder dat nadelen zoals perronverplaatsing, rijtijdverlies, aanpassing van bovenleidingen en ingrijpende veranderingen aan monumentale spoorbogen optreden zoals in de eerdere verkenning werden verwacht.

5 | 13

Witteveen+Bos | 149570/26-002.138 | Definitief

Voor de huidige situatie op de overweg Soestdijkerstraatweg en de mogelijk te nemen maatregelen is in overleg met gemeente Hilversum, NS Stations en ProRail een aantal uitgangspunten bepaald: - in de huidige situatie zijn er zo’n 4.500-5.500 voetgangers op de overweg. In de toekomst neemt dit toe tot 6.500-7.500 vanwege onder andere de geplande gebiedsontwikkeling in Arenapark en de ATCscholieren die op het Arenapark zullen gaan gymmen; - in de huidige situatie zijn er zo’n 5.000 fietsers op de overweg. In de toekomst neemt dit toe tot 9.700; - de in te passen traverse landt ongeveer ter hoogte van bouwblok A uit het Stedenbouwkundig Plan van de gemeente Hilversum (afbeelding 3.1); - de in te passen onderdoorgang landt tussen bouwblokken A en B uit het Stedenbouwkundig Plan van de gemeente Hilversum (afbeelding 3.2).

Afbeelding 3.1 Locatie traverse

Afbeelding 3.2 Locatie onderdoorgang

6 | 13

Witteveen+Bos | 149570/26-002.138 | Definitief

3.2

Aanvullende maatregelen op de overweg

De mogelijke realisatie van een traverse of onderdoorgang raken aan de overwegveiligheid op de Soestdijkerstraatweg omdat ze gebruikers van de overweg wegnemen. Daarnaast worden er ook een aantal aanvullende maatregelen, zowel voor de korte als middellange termijn, overwogen die zouden kunnen bijdragen aan de veiligheid op de overweg.

3.2.1

Kortetermijnmaatregelen

Door ProRail en de gemeente Hilversum is er een pakket aan kortetermijnmaatregelen opgesteld. Dit behelst maatregelen aan de overweg zelf, te zien in afbeelding 3.3, aanpassingen aan het oostelijke perron (richting station Hilversum), te zien in afbeelding 3.4 een aangepaste oversteek van de Soestdijkerstraatweg met het Sportpad en het kappen van de boom nabij het westelijke perron. De kortetermijnmaatregelen bevinden zich in verschillende fasen van realisering: het kappen van de boom is al gebeurd, de aanpassingen aan het oostelijke perron zijn nog in planvorming en de werkzaamheden voor de oversteek met het Sportpad worden afgerond in Q1-2026. De effecten van dit pakket worden niet verder meegenomen in deze notitie, omdat de maatschappelijk verantwoorde investering (MVI) van een aantal van deze korte termijnmaatregelen te beperkt blijkt te zijn om als zelfstandig overwegveiligheidsproject op korte termijn uit te voeren. Als onderdeel van overige projecten kunnen de verschillende onderdelen mogelijk wel uitgevoerd worden. De gemeentelijke onderdelen kunnen in het kader van het project Sportpad gerealiseerd worden, aanpassingen aan het oostelijke ontvangstdomein kunnen mogelijk mee in het project Perronkeerwandvervanging en de overige kortetermijnmaatregelen kunnen mogelijk mee in het pakket verkeersmaatregelen voor de middellange termijn (zie 3.2.2).

Afbeelding 3.3 Kortetermijnmaatregelen aan de overweg Soestdijkerstraatweg

7 | 13

Witteveen+Bos | 149570/26-002.138 | Definitief

Afbeelding 3.4 Kortetermijnmaatregelen aan het westelijke ontvangstdomein van station Hilversum Sportpark

3.2.2

Pakket verkeersmaatregelen (middellange termijn)

Op de middellange termijn wordt een pakket aan verkeersmaatregelen rondom de overweg overwogen. De gemeente Hilversum gaf ten tijde van de LVO-verkenning aan dat het volledig opheffen van de linksafbeweging niet mogelijk is vanwege capaciteitsproblemen van de huidige VRI op de Utrechtseweg. Het opnemen van een linksafstrook op de kruising bij de Utrechtseweg om het verkeer van de Laapersweg op te vangen is om die reden niet uitvoerbaar. Wordt de linksafbeweging zonder passende compensatiemaatregelen verwijderd, dan zou de wijk Laapersveld onvoldoende bereikbaar worden. Inmiddels is een volledige opheffing van de linksafbeweging wel bespreekbaar voor de gemeente Hilversum en wordt deze verder uitgewerkt. Dit naar aanleiding van een drietal nieuwe inzichten: - een verplaatsing van het station Hilversum Sportpark, nog steeds een wens van de gemeente, is alleen mogelijk in combinatie met het ongelijkvloers uitvoeren van de overweg Soestdijkerstraatweg. Hiervoor is het randvoorwaardelijk dat de linksaffer verwijderd wordt; - de gemeente heeft aanvullende studies gedaan naar de verkeerssituatie in de wijk Laapersveld, en hieruit kwam de mogelijkheid naar voren om een aanvullende ontsluiting voor de wijk Laapersveld te realiseren aan de zuidzijde van de wijk.

In combinatie met een aangepaste verkeerscirculatie biedt dit mogelijkheden om de linksaffer te verwijderen; - de gemeente heeft aanvullend onderzoek naar de bereikbaarheid van Arenapark uitgevoerd. Hieruit ontstond het idee om de vrijgekomen ruimte op de overweg te gebruiken voor een tweerichtingsfietspad, wat een betere route voor fietsers vanuit het Arenapark richting het centrum creëert. Het totale pakket gaat om het eruit halen van de linksaffer vanaf de Soestdijkerstraatweg richting de Laapersweg, het toevoegen van een inprikker vanaf de Diependaalselaan (om Laapersveld bereikbaar te houden) en het toevoegen van een tweerichtingsfietspad aan de zuidzijde van de overweg Soestdijkerstraatweg. Het eruit halen van de linksaffer voor automobilisten is een randvoorwaarde voor als er op lange termijn wordt gekozen voor een ondertunneling van de overweg Soestdijkerstraatweg. Het schetsontwerp voor de benodigde maatregelen op de overweg, inclusief het tweerichtingsfietspad aan de zuidzijde van de overweg, om dit pakket mogelijk te maken is te vinden in afbeelding 3.5. De

8 | 13

Witteveen+Bos | 149570/26-002.138 | Definitief

schetsontwerpen voor de benodigde aanpassingen van een inprikker op de Diependaalselaan zijn te vinden in afbeelding 3.6.

Afbeelding 3.5 Het schetsontwerp voor het pakket verkeersmaatregelen bij de overweg Soestdijkerstraatweg

Afbeelding 3.6 Schetsontwerp inprikker Diependaalselaan

9 | 13

Witteveen+Bos | 149570/26-002.138 | Definitief

4

EFFECTEN MAATREGELEN

4.1

Effecten traverse

De traverse zal zorgen voor een afname in het aantal voetgangers dat gebruik maakt van de overweg, omdat er met de realisatie van een traverse een snellere en/of comfortabelere route richting hun bestemming bijkomt. De realisatie van een traverse op de locatie bij bouwblok A zal resulteren in 2.500-3.000 gebruikers van de traverse per dag. Dit zijn voetgangers die anders de overweg zouden gebruiken, die hiermee een afname van +/- 40 % van de voetgangers op de overweg zal kennen. De groep gebruikers bestaat voornamelijk uit treinreizigers van en naar Arenapark, waaronder een deel van de ROC-studenten en het merendeel van de Nike medewerkers, en ATC-scholieren die gebruik maken van het nieuw te realiseren sportcentrum aan de oostzijde van het spoor, zie afbeelding 4.1 voor de looproutes.

Afbeelding 4.1 Indicatieve looproutes vanaf een korte traverse (bron: gemeente Hilversum)

4.2

Effecten onderdoorgang

De onderdoorgang zal zorgen voor een afname in het aantal voetgangers én het aantal fietsers dat gebruik maakt van de overweg, omdat er met de realisatie van een onderdoorgang een snellere en/of comfortabelere route richting hun bestemming bijkomt. De realisatie van een onderdoorgang op de locatie tussen bouwblokken A en B zal resulteren in 2.200-2.600 gebruikers te voet door de onderdoorgang. Dit resulteert in een afname van +/- 35 % van de toekomstige voetgangers op de overweg. De groep gebruikers te voet bestaat uit treinreizigers van en naar Arenapark en ATC-scholieren die gebruik maken van het nieuw te realiseren sportcentrum aan de oostzijde van het spoor. Voor de fiets zal een onderdoorgang op deze locatie resulteren in +/- 3.400 gebruikers per fiets. Dit resulteert in een afname van +/- 35 % van de toekomstige fietsers op de overweg. De groep fietsgebruikers bestaat uit fietsers van en naar Arenapark, fietsers tussen Hilversum Oost/Baarn en Laapersveld en een klein aantal fietsers van en naar het station. Er is een derde van dit aantal afgetrokken vanwege mogelijke sociale onveiligheidissues rondom het park aan Laapersveldzijde, met name in het donker en op stille momenten,

10 | 13

Witteveen+Bos | 149570/26-002.138 | Definitief

waarop sommige reizigers dan de route via de overweg zullen verkiezen, zie afbeelding 4.2 voor de fietsstromen.

Afbeelding 4.2 Aantal fietsgebruikers van de onderdoorgang voor langzaam verkeer

4.3

Effecten pakket verkeersmaatregelen overweg

Het pakket verkeersmaatregelen overweg bestaat uit: 1 het afsluiten van de linksaffer richting de Laapersweg; 2 het aanbrengen van een tweerichtingsfietspad aan de zuidzijde van de overweg; 3 het aanbrengen van een inprikker vanaf de Diependaalselaan op het Laapersveld; 4 overige aanpassingen om de verkeerscirculatie in de wijk Laapersveld zo aan te passen dat de wijk goed bereikbaar blijft en sluipverkeer wordt beperkt. Dit pakket aan verkeersmaatregelen rondom de overweg heeft een aantal effecten, zowel op het gebied van verkeersintensiteit op de overweg, de verkeerscirculatie in Laapersveld en de overwegveiligheid: - de intensiteit van gemotoriseerd verkeer op de overweg neemt af met ongeveer 1.500 motorvoertuigen per etmaal (XTNT, 2025). Dit is het saldo bestaande uit het huidige linksafslaande verkeer welke wegvalt en nieuw verkeer vanuit Laapersveld dat rechtsaf slaat richting de overweg de stad uit; - de verkeersintensiteit op de route van de Soestdijkerstraatweg via de Laapersweg naar de Gijsbrecht van Amstelstraat daalt van circa 2.000 naar ongeveer 600 motorvoertuigen per dag. Het weghalen van de linksaffer en toevoegen van de inprikker verbetert ook de doorstroming op de rotonde Laapershoek; - als gevolg van het afsluiten van de linksaffer is er minder risico op terugslag van verkeer op de overweg.

Als in de huidige situatie de opstelstrook voor de linksaf beweging bezet is, is er een risico dat extra aansluitend verkeer stil komt te staan op de overweg; - de hoeveelheid schuin of tegen de richting in overstekend (fiets)verkeer wordt naar waarschijnlijkheid kleiner. Met een tweerichtingfietspad vervalt de noodzaak om ter plaatse van de overweg schuin of tegen de richting in over te steken. Bij een vergelijking met de eerder geïdentificeerde knelpunten (zie hoofdstuk 1), zien we dat dit pakket aan maatregelen een aanzienlijk deel van de bestaande overwegveiligheidsproblemen kan wegnemen. Daarnaast zijn de maatregelen slechts beperkt verstorend en op een aantal punten positief voor de verkeerscirculatie in Laapersveld.

11 | 13

Witteveen+Bos | 149570/26-002.138 | Definitief

5

KOSTEN EN BATEN MAATREGELEN HUIDIG ONDERZOEK

ProRail heeft een tool overwegveiligheid in beheer. Met deze tool kunnen aanpassingen aan of rondom overwegen worden uitgedrukt in monetaire baten (een Maatschappelijk Verantwoorde Investering). Dit is een uitdrukking van het veranderde risicoprofiel van de overweg. Daar tegenover staan de totale kosten van een maatregel (TKM), een opsomming van de initiële investeringskosten en het geheel aan onderhoud en beheerkosten tijdens de levensduur van de maatregel. De TKM en MVI kunnen met elkaar vergeleken worden. Als de verhouding MVI/TKM groter dan 1 is, betekent dat dat de monetaire baten van een maatregelen hoger zijn dan de kosten ervan. De effecten van de maatregelen - de verplaatsing van vervoersstromen en daaropvolgende veranderingen in intensiteiten op de overweg, evenals een veranderde risicofactor door verbeteringen in veiligheid op de overweg - worden in tabel 5.1 weergegeven. Hierin worden ook combinaties van maatregelen gemaakt die haalbaar of wenselijk worden geacht. Het is geen uitputtende lijst van alle mogelijke combinaties van oplossingsrichtingen. Een combinatie van de maatregelen onderdoorgang langzaam verkeer en het pakket verkeersmaatregelen is bijvoorbeeld ook een denkbare oplossingsrichting.

Uitgangspunten - voor verbeteringen in de overwegveiligheid die niet teweeg worden gebracht als gevolg van intensiteitsverandering, is door de overwegdeskundige van ProRail een kwantitatieve inschatting gemaakt van een verbetering van het risicoprofiel van de overweg; - er is uitgegaan van een levensduur van 100 jaar voor alle maatregelen; - vanwege de ruime onzekerheidsmarge van de verwachte gebruikersaantallen uit de notitie van XTNT, is er ook in de berekening van de maatschappelijk verantwoorde investering uitgegaan van een bandbreedte voor de bijdrage aan de veiligheid op de overweg; - alle bedragen zijn afgerond op tonnen en de verhoudingen op twee getallen achter de komma; - de investeringskosten zijn afkomstig uit de probabilistische kostenraming uitgevoerd door ProRail.

Tabel 5.1 Samenvatting TKM (totale kosten maatregel) en MVI (maatschappelijk verantwoorde investering) van maatregelen rondom de overweg Soestdijkerstraatweg Investeringskosten

TKM

MVI

M€ 2,8-3,0

M€ 4,2-4,5

M€ 2,3-€ 2,4

M€ 4,8

M€ 7,2

M€ 2,4-€ 2,8

M€ 7,6-€ 7,8

M€ 11,4-11,6

M€ 4,7-€ 5,2

M€ 15,0

M€ 22,4

M€ 3,7-€ 4,2

pakket verkeersmaatregelen linksaffer + inprikker Laapersveld traverse traverse + pakket verkeersmaatregelen onderdoorgang

6

CONCLUSIE

In deze notitie zijn een aantal maatregelen beschreven die een bijdrage leveren aan de veiligheid van de overweg Soestdijkerstraatweg. Het betreffen maatregelen die een bijdrage leveren doordat ze spoorkruisende reizigers aan de overweg onttrekken of doordat ze een directe bijdrage leveren aan de wijze waarop mensen het spoor kruisen op de overweg Soestdijkerstraatweg. Het pakket kortetermijnmaatregelen wordt niet als één pakket uitgevoerd. Een deel van de korte termijnmaatregelen, waaronder het verbeteren van de oversteek van de Soestdijkerstraatweg naar het oostelijke ontvangstdomein, wordt in Q1-2026 uitgevoerd door de gemeente, als onderdeel van het project Sportpad. Het kappen van een boom is al uitgevoerd. Het aanpassen van het oostelijke ontvangstdomein

12 | 13

Witteveen+Bos | 149570/26-002.138 | Definitief

(door ProRail genoemd: noordelijke ontvangsdomein) heeft op zichzelf een lage MVI, maar zou meegenomen kunnen worden in het project Perronkeerwandvervanging of aanvullende investeringen vanuit toegankelijkheid/stationskwaliteit vergen. De optimalisaties op de overweg zelf (het verbeteren van de noordelijke en zuidelijke voetgangsoversteken) hebben te beperkt invloed op het risicoprofiel van de overweg om een zelfstandig project voor te verantwoorden. Een investering in die maatregelen zou denkbaar kunnen zijn als ze meegaan in een groter pakket van maatregelen op/aan de overweg, bijvoorbeeld in combinatie met het opheffen van de linksaffer. Het opheffen van de linksaffer, in combinatie met de overige maatregelen (de inprikker Laapersveld en het toevoegen van een tweerichtingfietspad aan de zuidzijde van de overweg) uit het pakket verkeersmaatregelen voor de middellange termijn, biedt voordelen in de vorm van een veiligere inrichting van de overweg en een vermindering van het gemotoriseerd verkeer. Dit biedt een MVI (Maatschappelijk verantwoorde investering) die in de buurt komt van de totale kosten van dit pakket aan maatregelen.

De toevoeging van een traverse of onderdoorgang direct ten zuiden van het station Sportpark biedt ook verbeteringen voor de overwegveiligheid, in de vorm van een lager aantal voetgangers en/of fietsers dat gebruik maakt van de overweg om het spoor te kruisen. Een deel hiervan is terug te vinden in de MVIwaarde van deze maatregelen. Daarnaast wordt het bieden van een conflictvrije kruising met het spoor - en daarmee keuzemogelijkheid voor de gebruiker voor het gewenste type kruising - gezien als waardevol. Deze toegevoegde waarde is aanvullend boven op de MVI-waarde van deze maatregelen. Aanvullende baten, niet gerelateerd aan overwegveiligheid, kunnen ook worden gevonden in het beter ontsluiten van het gebied Arenapark en het faciliteren van een interwijkverbinding tussen de wijken Laapersveld en Arenapark. Hier tegenover staan substantiële kosten, de zogenoemde TKM (totale kosten van een maatregel), die maken dat de MVI van een traverse of onderdoorgang, beschouwd op het gebied van overwegveiligheid, niet in de buurt komen van de benodigde investeringskosten. In absolute zin biedt een onderdoorgang voor langzaam verkeer een hogere MVI. Gezien de lagere benodigde investeringskosten voor een traverse heeft deze echter een hogere verhouding MVI/TKM.

13 | 13

Witteveen+Bos | 149570/26-002.138 | Definitief