Aanvraagformulier Basis VU 2023

Aanvraag Vangnetuitkering Participatiewet over 20231 Versie: basisverzoek

Wat is een vangnetuitkering? Gemeenten ontvangen op grond van de Participatiewet budget voor bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidies. Dit budget wordt ook wel het BUIG-budget genoemd. Gemeenten die een tekort hebben kunnen in aanmerking komen voor een vangnetuitkering. De voorwaarden op hoofdlijnen: -

het tekort is groter dan een bepaalde toegangsdrempel; het college verklaart maatregelen te hebben getroffen om te komen tot tekortreductie; het college geeft een toelichting op deze verklaring; de gemeenteraad stemt in met de verklaring van het college.

Bekostiging door en verantwoording aan andere gemeenten Met de verklaring verantwoordt u zich als college niet alleen naar de gemeenteraad, maar ook naar andere gemeenten. Deze gemeenten dragen financieel bij aan de vangnetuitkering waarop uw gemeente een beroep doet. Het gaat dus om solidariteit tussen gemeenten. De vangnetuitkeringen worden bekostigd uit het macrobudget (voor alle gemeenten) van twee jaar na het tekortjaar. Daarom moet het college inzicht geven in de maatregelen die het heeft getroffen om het tekort te reduceren.

Wat wordt verwacht van het college en de gemeenteraad? Bij het indienen van het verzoek moet het college verklaren dat het maatregelen heeft getroffen om tot tekortreductie te komen. Deze verklaring moet de instemming hebben van de gemeenteraad. Ook moet deze verklaring worden toegelicht, zoals gevraagd in het aanvraagformulier (op het formulier de onderdelen A, B en C).

Wat is de autonome rol van de gemeenteraad t.a.v. de vangnetuitkering? Het college vraagt de gemeenteraad om in te stemmen met de verklaring van het college. Met deze instemming bevestigt de gemeenteraad dat het college inzicht heeft gegeven in de maatregelen die zijn getroffen om het tekort te reduceren. De gemeenteraad moet in staat worden gesteld om de verklaring van het college adequaat te kunnen beoordelen. Het gaat hierbij dus om een gelijkwaardige informatiepositie van de gemeenteraad ten opzichte van het college. Daarom moet het college een samenvatting van de verklaring maken. De toetsingscommissie heeft een checklist voor raadsleden gemaakt, waarmee raadsleden de verklaring inhoudelijk kunnen controleren Deze checklist wordt tezamen met andere informatie door VNG aangeboden op de website van VNG, zie link website VNG pagina raadsleden.

1

Versie aanvraagformulier d.d. 17 november 2022 1

Op welke wijze is de gemeenteraad geïnformeerd door het college? Een belangrijke veronderstelling bij het vangnet is dat gemeenteraad en college regelmatig in gesprek zijn over ontwikkelingen in het bijstandsvolume (bijv. middels kwartaalrapportages). Op dit niveau wordt inhoudelijk gesproken over maatregelen (beleid en uitvoering) om eventuele tekorten te reduceren. Het college wordt verzocht te beschrijven op welke wijze de gemeenteraad is betrokken vanaf het moment dat het tekort door het college wordt gesignaleerd tot en met het treffen van de maatregelen en de monitoring daarvan. Dit onderdeel is opgenomen na de samenvatting.

Wat mag de gemeenteraad van het college verwachten? • •

•

•

• •

Het college en de gemeenteraad moeten een gelijkwaardige informatiepositie hebben, daarom maakt het college een samenvatting van de toelichting. Het college beschrijft op welke wijze de gemeenteraad is betrokken vanaf het moment dat het tekort door het college wordt gesignaleerd tot en met het treffen van de maatregelen en de monitoring daarvan. Onderdeel A: Het college geeft de gemeenteraad via een analyse inzicht in de oorzaken van het tekort op de gebundelde uitkering (ook wel BUIG genoemd). Deze analyse kan zowel kwantitatieve als kwalitatieve elementen bevatten. Onderdeel B: Het college geeft de gemeenteraad inzicht in de (interne en externe) maatregelen, met een kwantitatieve en kwalitatieve toelichting waarom die naar verwachting leiden tot een reductie van het tekort. Onderdeel C: Het college geeft de gemeenteraad inzicht in welke mate (interne en externe) maatregelen beogen bij te dragen aan het (verder) reduceren van het tekort. Het college geeft de gemeenteraad inzicht in de planning en control-cyclus ten aanzien van het vangnet.

Bovenstaande informatie staat ook op de website van de VNG2.

Op welke wijze wordt de gemeenteraad gefaciliteerd? De toetsingscommissie heeft een checklist gemaakt voor gemeenteraadsleden. Het is een handzaam lijstje vragen en aandachtspunten. Raadsleden kunnen dit lijstje gebruiken bij het beoordelen van de vangnetaanvraag van het college. Deze checklist is opgesteld in samenwerking met raadsleden uit verschillende gemeenten en de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden. De checklist staat samen met andere informatie op de website van de VNG. De gemeenteraad heeft de mogelijkheid om in de aanvraag vangnetuitkering zijn opvattingen te geven over de verklaring van het college (in de verklaring staan de oorzaken van het tekort, de maatregelen om het tekort te reduceren, etc.). In het formulier zal op hoofdlijnen het proces worden

2

Vangnetuitkering Participatiewet: informatie voor raadsleden | VNG 2

beschreven hoe de gemeenteraad betrokken is. Dit is vanaf het moment van signalering van het tekort en het daaropvolgend proces van treffen van maatregelen waar de raad bij betrokken is voordat de raad instemt met de verklaring van het college. De voorzitter van de gemeenteraad en de griffier tekenen voor de juistheid hiervan en worden in de gelegenheid gesteld om dit overzicht aan te vullen.

Hoe verloopt de aanvraagprocedure? Het college dient het aanvraagformulier in bij de onafhankelijke Toetsingscommissie vangnet Participatiewet. De commissie moet de aanvraag uiterlijk op 15 augustus 2024 hebben ontvangen. De aanvraag dient met behulp van dit, door de minister vastgestelde aanvraagformulier, voor instemming aan de raad te worden voorgelegd en wordt naar ondertekening aangeboden aan de commissie via de website. De Toetsingscommissie beoordeelt de aanvraag procedureel. Dit betekent dat wordt beoordeeld of het college en de gemeenteraad een aantal processtappen hebben doorlopen: het tekort is groter dan de drempelwaarde; het college heeft in de verklaring toegelicht dat maatregelen zijn getroffen om het tekort te reduceren en de gemeenteraad heeft ingestemd met de verklaring. De commissie geeft dus geen inhoudelijk oordeel over de aanvraag. Vervolgens adviseert deze commissie de Minister. Deze adviezen worden in beginsel overgenomen. Gemeenten die interesse hebben in de maatregelen van andere gemeenten, kunnen terecht op de website van het vangnet. Hier zijn alle aanvragen gepubliceerd en gerubriceerd naar type maatregel, omvang van de gemeente en omvang van het tekort. Aan het eind van het aanvraagformulier is een uitgebreide toelichting per vraag opgenomen voor de ambtelijke ondersteuning van het college.

Voor een verdere toelichting op dit formulier wordt verwezen naar de informatie op de website: https://www.toetsingscommissievp.nl/vangnetuitkering-2023

3

1. Verklaring college bij een basisverzoek

Dit gedeelte bestaat uit de volgende onderdelen: -

Samenvatting van de verklaring De beschrijving van de wijze waarop de gemeenteraad is geïnformeerd door het college A. Analyse van de oorzaken van het tekort B. Getroffen maatregelen om het tekort te reduceren C. Beoogde effect van de genoemde maatregelen D. Ondertekening door het college

4

Samenvatting van de verklaring van het college De verklaring van het college bestaat uit vier subonderdelen: A) analyse van de oorzaken van het tekort, B) getroffen interne en externe maatregelen om het tekort verder te reduceren, C) beoogd effect van de genoemde maatregelen & D) ondertekening door het college. Het college geeft hieronder een samenvatting van onderdeel A, B en C. Dat geeft de gemeenteraad een kernachtig overzicht, op basis waarvan het raadslid kan vaststellen waarmee hij instemt voordat hij ondertekent. Voor het gemeenteraadslid dat zich wil verdiepen in de verklaring van het college, wordt verwezen naar onderdelen A, B, C en D van het aanvraagformulier. Richtlijn voor de omvang van de samenvatting van de drie onderdelen is in totaal maximaal twee A4. Het ligt voor de hand dat een gemeenteraadslid de antwoorden op de checklist (zie achteraan dit formulier) terug kan vinden in de samenvatting. A. Samenvatting onderdeel analyse van de oorzaken van het tekort Het college maakt in dit onderdeel duidelijk wat het probleem is. Hilversum kampt de laatste jaren met tekorten op het BUIG-budget. In 2021 bedroeg het tekort € 1.152.344. Het tekort op het BUIG-budget bedroeg in 2022 € 2.103.735. In 2023 is het tekort uitgekomen op € 3.220.080 waardoor Hilversum nu aanspraak kan maken op de vangnetuitkering.

De gemeenteraad is hierover geïnformeerd met raadsinformatiebrief op 13 november 2023. Ook de voorgaande jaren is de gemeenteraad geïnformeerd over de ontwikkeling van het BUIGbudget.. Oorzaken van het tekort: -De verdeelsleutel van het macrobudget valt nadelig uit voor Hilversum (zgn nadeel gemeente) -De kosten per uitkering zijn gestegen, maar het BUIG budget beweegt niet mee -Mismatch tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt -Hogere instroom statushouders

B. Samenvatting onderdeel getroffen maatregelen om het tekort te reduceren. Het college maakt in dit onderdeel duidelijk dat dit pakket van maatregelen afdoende is om de geschetste problemen aan te pakken. Het college heeft op 19 maart 2024 het actieplan omBUIGen vastgesteld. Daarin staan 7 maatregelen om het tekort te reduceren. De maatregelen richten zich op: -statushouders; -re-integratie; -preventie; -handhaving; -nazorg en parttime werken; -basisbanen en jobcarven; -inkomsten uit marginaal ondernemen. 5

De maatregelen worden hieronder per onderwerp kort toegelicht. In het bijgevoegde actieplan omBUIGen zijn de maatregelen volledig uitgewerkt. 1. Statushouders Om het aantal statushouders in het bijstandsbestand terug te dringen en zo het volume van het bestand en de uitkeringskosten te beïnvloeden worden de volgende maatregelen ingezet: -Een vroege start van inburgering. -Een welkomstprogramma voor statushouders. -Duale trajecten. 2. re-integratie -Het re-integratie aanbod is in 2023 opnieuw aanbesteed en sluit hierdoor beter aan bij de doelgroep. 3. Preventie -De werkwijze bij de toegang wordt vernieuwd. De aanvrager krijgt een duo-gesprek met inkomensconsulent en re-integratieconsulent. Er wordt een brede uitvraag gedaan en de reintegratie start direct bij de aanvraag. -Door deze nieuwe werkwijze verwachten we een afname van hulpvragen. 4. Handhaving Om onterechte bijstandsverlening te voorkomen worden de volgende maatregelen ingesteld: -Er wordt een nieuw lokaal handhavingskader opgesteld. -Er zijn 2 fraudepreventiemedewerkers aangenomen die onderzoeken verrichten. -Er wordt intensiever samen gewerkt met de Sociale Recherche Gooi en Vechtstreek. Men kan een beroep doen op elkaars expertise en capaciteit. -Het terugvorderingspercentage wordt verbeterd.

5. Nazorg en parttime werken De gemeente Hilversum zet actief in op duurzame uitstroom. Om herinstroom in de bijstand te verlagen en om parttime uitstroom te bevorderen worden de volgende maatregelen genomen: -De nazorg wordt geïntensiveerd. Langer contact na uitstroom uit de bijstand on her-instroom te voorkomen. -De APP WerkenLOONT wordt ingezet. -Meer inzet op gedeeltelijke uitstroom door middel van inkomen uit parttime werk. -Vrijlaten van inkomsten uit parttime werk is verruimt. -Jobcoaching wordt vaker ingezet. -Loonkostensubsidieproces wordt vaker ingezet.

6. Basisbanen -De gemeente Hilversum creëert 8 basisbanen binnen de publiek dienstverlening of de energietransitie. De basisbaan dienst als doorstroombaan naar een reguliere baan. 6

7. Inkomsten uit marginaal ondernemen -Meer actie op inkomsten uit marginaal ondernemerschap voor de doelgroep kwetsbare bijstandgerechtigden die heel ver van de reguliere arbeidsmarkt afstaan. Het beleid is ten gunste van deze doelgroep gewijzigd. -Er wordt een pilot gedraaid met Sociale corporatie Bloei. 10 Bijstandsgerechtigden met grote afstand tot de arbeidsmarkt, die niet kunnen voldoen aan de BBZ criteria worden begeleid en ondersteunt bij de ontwikkeling naar marginaal ondernemerschap.

C. Samenvatting onderdeel beoogd effect van de genoemde maatregelen Het college maakt in dit onderdeel duidelijk dat dit pakket van maatregelen tezamen leidt tot tekortreductie, waarbij het effect van deze maatregelen kwantitatief dan wel kwalitatief is beschreven en inzichtelijk is gemaakt. De maatregelen zijn opgenomen in het actieplan omBUIGen. De verwachting is dat de combinatie van zowel maatregelen op re-integratie, preventie en handhaving en het creëren van 8 basisbanen, leidt tot meer uitstroom naar werk, meer werkplekken voor mensen met een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt en dat nieuwe instroom en herinstroom wordt beperkt. Hierdoor reduceert de gemeente het tekort op het BUIG-budget. In de tabel hieronder is het verwachte financiële effect uitgewerkt. Verwachte besparingen op grond van de maatregelen Ref. 1.2.3

Omschrijving Inburgering statushouders 4 Nieuw re-integratieaanbod 5 Toegang Participatiewet 6 Versterkt lokaal handhavingskader 7 Breed offensief 8 Intensiveren nazorg en inpassen in caseload 9 Nieuwe werkgelegenheid in de publieke sector 10 Inkomsten uit marginaal ondernemen Totaal OmBuiging

2024 € € € € € € € € €

2025 10 € 100 € 75 € 100 € 50 € - € 15 € 50 € 400 €

2026 10 € 170 € 125 € 165 € 50 € 100 € 30 € 50 € 700 €

2027 150 € 170 € 125 € 165 € 50 € 75 € 65 € 50 € 850 €

2028 150 € 150 170 € 170 125 € 125 165 € 165 50 € 50 75 € 75 65 € 65 50 € 50 850 € 850 (bedragen x €1.000)

7

Op welke wijze is de gemeenteraad geïnformeerd door het college? In dit onderdeel wordt het proces op hoofdlijnen beschreven hoe de raad betrokken is vanaf het moment van signalering van het tekort op het BUIG-budget en het daaropvolgend proces van bepalen en treffen van maatregelen, tot aan het moment dat de verklaring van het college voor instemming wordt voorgelegd aan de raad. Ten einde dit zo eenvoudig mogelijk te beschrijven wordt gevraagd aan te kruisen op welke momenten de raad hierbij is betrokken. Dit geschiedt d.m.v. het plaatsen van een X voor het betreffende onderdeel. Daarnaast is er ruimte voor aanvullingen. Op welke momenten werd de raad geïnformeerd over beleid, uitvoering en sturing van de Participatiewet en meer specifiek over het tekort op de BUIG, de maatregelen en de beoogde effecten daarvan? X

Moment in het proces

x

Begroting 2023, 2022, 2021

x

Voorjaars- en eindejaarsrapportage en jaarrekening 2023, 2022, 2021

x

Informatie over bestandsontwikkelingen of over de voortgang van maatregelen, middels het raadsdashboard Raadsdashboard Q1 2023: aangeboden aan raad op 5 juli 2023 Raadsdashboard Q 2 2023: aangeboden aan raad op 21 november 2023 Raadsdashboard Q3 2023: aangeboden aan raad op 17 januari 2024

x

Actieplan omBUIGen 19 maart 2024.

x

Nieuwsbrieven, bijeenkomsten en/of presentaties. Collegebief 13 november 2023 Informatiebrief over actieplan omBUIGen 19 maart 2024. (de raad is ook geïnformeerd in 2022, 2021 met informatiebrieven)

8

1. Verklaring college bij een basisverzoek Dit gedeelte bestaat uit de volgende vier onderdelen: A. Analyse van de oorzaken van het tekort B. Getroffen maatregelen om het tekort te reduceren C. Beoogde effect van de genoemde maatregelen D. Ondertekening door het college

A. Analyse van de oorzaken van het tekort Oorzaken van het tekort Hilversum kampt de laatste jaren met tekorten op het BUIG-budget. In 2021 bedroeg het tekort €1.152.344. Het tekort op het BUIG-budget bedroeg in 2022 € 2.103.735. In 2023 is het tekort uitgekomen op € 3.220.080 waardoor Hilversum nu aanspraak kan maken op de vangnetuitkering. Hiermee voldoet Hilversum aan de eerste twee gestelde voorwaarden van de vangnetuitkering, namelijk, a. over 2023 moet sprake zijn van een tekort dat meer bedraagt dan 7,5% van de definitief over dat jaar toegekende gebundelde uitkering als bedoeld in artikel 69 Participatiewet; b. over 2021, 2022 en 2023 is er sprake zijn van een gecumuleerd tekort dat meer bedraagt dan 7,5%, berekend over de in 2022 toegekende gebundelde uitkering als bedoeld in artikel 69 Participatiewet.

9

Hieronder de financiële analyse van het tekort.

Uitwerking van de analyse van het tekort Hilversum is aangesloten bij de benchmark Werk en Inkomen van Divosa. Deze benchmark maakt maandelijks inzichtelijk hoe de gemeente ervoor staat. De uitkomsten hiervan worden per kwartaal besproken met de betrokken wethouders door middel van het raadsdashboard. De gemeenteraad wordt ook geïnformeerd via het raadsdashboard. Vanuit de benchmark is het tekort in Hilversum geanalyseerd. Hieronder worden de oorzaken toegelicht. 1. BUIG-budget is lager dan verwacht Een van de oorzaken is dat het begrote budget hoger lag dan het daadwerkelijk ontvangen BUIGbudget. Dit bedrag is lager uitgevallen omdat het macrobudget lager is uitgevallen. Door de krapte op de arbeidsmarkt is het aantal mensen met een uitkering op nationaal niveau teruggelopen. Dit beïnvloedt het macrobudget. Wijzigingen in het landelijk bijstandsvolume worden echter pas met enige vertraging merkbaar in het lokale bijstandsvolume. Dit is in Hilversum het geval. De uitgaven dalen wel, maar gaan niet gelijk op met de landelijke ontwikkelingen. Daardoor ontstaat een tekort op het ontvangen budget. 2. Verdeelsleutel is nadelig voor Hilversum Een andere oorzaak is de verdeelsleutel van het Macro-budget. De verdeelsystematiek die sinds 2015 wordt gehanteerd, werkt voor sommige gemeenten nadelig. Hilversum is zo’n nadeelgemeente.

De systematiek van de verdeelsleutel gaat uit van de statistische kans dat iemand in Hilversum in de bijstand geraakt op grond van bijvoorbeeld bevolkingssamenstelling, samenstelling van huishoudens 10

en inkomens-/opleidingsniveau. In de praktijk blijkt dat er meer bijstandsgerechtigden zijn in Hilversum dan met de verdeelsleutel wordt voorspeld. Dit leidt tot een tekort op het BUIG-budget. 3. Mismatch op de arbeidsmarkt Een derde oorzaak van het tekort is de mismatch op de arbeidsmarkt. In Hilversum (maar ook binnen de hele arbeidsmarktregio Gooi en Vechtstreek) is er vooral vraag naar hoger opgeleiden in zakelijke dienstverlening, ict en media, terwijl het aanbod vanuit de bijstand vooral gericht is op praktijkgeschoold werk. Vraag en aanbod matchen niet met elkaar, waardoor minder mensen aan het werk kunnen. Hierover is het college ingelicht op 14 oktober 2022 met een collegebrief getiteld ‘Collegebrief voortgang re-integratie en arbeidstoeleiding PW-gerechtigden' (1122182). De gemeenteraad is hierover ingelicht op 13 november 2023 (zaaknummer 1371410) , met een Raadsinformatiebrief over het BUIG tekort van 2023. 4. Mismatch op re-integratie aanbod Een vierde oorzaak is dat het re-integratie aanbod niet matchte met het bijstandsbestand. Een groot aandeel van de uitkeringsgerechtigden in Hilversum heeft een middelgrote tot grote afstand tot de arbeidsmarkt. Het re-integratie aanbod was het laatste jaar minder passend voor deze groep. Hierdoor zijn minder mensen dan werd verwacht uitgestroomd uit de bijstand.

Hierover is het college ingelicht op 14 oktober 2022 met een collegebrief getiteld ‘Collegebrief voortgang reintegratie en arbeidstoeleiding PW-gerechtigden' (1122182). In 2023 is het re-integratie aanbod vernieuwd waarmee betere resultaten worden beoogd. De effecten van het nieuwe re-integratie aanbod worden naar verwachting zichtbaar vanaf 2024.

B. Getroffen maatregelen om het tekort te reduceren Hieronder beschrijft het college maatregelen die zijn getroffen om een bijdrage te leveren aan het reduceren van het tekort. Het college heeft op 19 maart 2024 het actieplan omBUIGen vastgesteld. In het actieplan zijn de maatregelen opgenomen om het tekort op de BUIG te reduceren. Daarbij is uitgegaan van handelperspectieven die Divosa adviseert maar heeft het college daar bovenop extra maatregelen voorgesteld om het financiële effect van de maatregelen te verhogen. Actieplan omBUIGen Hilversum heeft het actieplan omBUIGen ontwikkelt om diverse maatregelen te treffen op reintegratie, preventie en handhaving. Ook gaat Hilversum 8 basisbanen creëren en komt er meer focus op meedoen naar vermogen voor bijstandsgerechtigden zoals inkomen uit marginaal ondernemerschap en inkomen uit parttime arbeid. Dit wordt ingezet voor bijstandsgerechtigden die weinig kan maken op de reguliere arbeidsmarkt of die niet in staat zijn om fulltime aan het werk te gaan. Daarnaast wordt er meer gestuurd op duurzame uitstroom door de nazorg te intensiveren aan uitgestroomde bijstandsgerechtigden.

11

De maatregelen uit het actieplan richten zich op: -Statushouders -Re-integratie -Preventie -Handhaving De gemeente initieert daarnaast ook een extra maatregel, door 8 basisbanen te creëren, die dienen als doorstroombaan naar regulier werk. Hieronder zijn de actiepunten uitgewerkt. Statushouders 1. Een vroege start van inburgering Hilversum gaat het inburgeringsproces eerder starten (conform het idee achter de nieuwe inburgeringswet): als de statushouder al is gekoppeld aan de gemeente, maar nog op het AZC verblijft.

2. Ontwikklen en aabieden van een welkomstptogramma. Door statushouders een welkomstprogramma aan te bieden zodra zij in onze gemeente komen wonen of zodra zij vanuit het AZC gekoppeld zijn aan onze gemeente zijn zij eerder bekend met rechten en plichten van de particiaptiewet en de cultuur en organissaties in Hilversum. Dat beoogt hun positie op de arbeidamrkt te versterken.

3. Duale traejcten. De gemeente wil meer specifieke werkgelegenheidsprojecten en (leerwerk)trajecten samenstellen en zorgen dat vraag en aanbod op elkaar worden afgestemd. Het combineren van inburgering en werken: zgn. duale trajecten staan hierbij centraal. Re-integratie (re-integratie aanbod, basisbanen, inkomen uit parttime werk, marginaal ondernemen) 1. Het re-integratie aanbod is in 2023 opnieuw aanbesteed om een beter passend aanbod te bewerkstelligen voor de doelgroep met een middellange tot lange afstand tot de arbeidsmarkt Sinds het wegvallen van de Wajong en Wsw in 2015 is de groep mensen die een middelgrote tot grote afstand hebben tot de arbeidsmarkt hebben steeds groter geworden in Hilversum. Per 1 april 2023 is de nieuwe aanbesteding re-integratie afgerond. Het re-integratieaanbod sluit daarmee beter aan op de behoefte van de doelgroep met een middelgrote tot grote afstand tot de arbeidsmarkt.

12

2. Continueren van deelname aan het regionale arbeidsmarktplan ‘Werken aan werk’, waarmee extra banen en opleidingstrajecten worden gerealiseerd Deze regionale arbeidsmarktbewerkingsplannen lopen nog tot het einde van 2024 en worden daarna voortgezet of individueel ingekocht. Werken aan werk is een regionaal arbeidsmarktplan van de gemeenten in de regio Gooi en Vechtstreek en het UWV. Het doel is om inwoners van Gooi en Vechtstreek aan het werk te helpen, of om te scholen naar werk binnen sectoren waar krapte op de arbeidsmarkt is zoals horeca, zorg en ict/media. 3. Basisbanen ontwikkelen Hilversum creëert 8 basisbanen met als doel doorstroom naar de reguliere arbeidsmarkt. De basisbaan is opgenomen in het coalitieakkoord en het actieplan omBUIGen. Dit is een nieuw initiatief om mensen te laten doorstromen naar een reguliere baan. Een basisbaan is een werkplek binnen de publieke dienstverlening voor inwoners voor wie een reguliere betaalde baan nog niet haalbaar is. Bijvoorbeeld omdat ze een grote afstand hebben tot de arbeidsmarkt. 4. Inkomen uit parttime werk stimuleren Hilversum wil parttime werken in de bijstand stimuleren. De vrijlating van inkomsten uit parttime werk is verhoogt conform het “Breed offensief” en het instrument simpel switchen wordt ingezet. Daardoor wordt het verrichten van parttime werk toegankelijker.

Ook verhoogt een inkomen uit parttime werk het uitstroom perspectief van bijstandsgerechtigden. 5. Marginale inkomsten uit ondernemerschap stimuleren Dit wordt ingezet voor de doelgroep bijstandsgerechtigden die weinig kans maken op de reguliere arbeidsmarkt en (door lichamelijk of psychisch problematiek) niet in staat zijn om uren uit te breiden. De gemeente gaat een pilot draaien met de Sociale Corporatie Bloei om de doelgroep beter te begeleiden en ondernemersvaardigheden te ontwikkelen. Dit sluit aan bij het gemeentelijk beleid dat in 2020 is verruimt ten gunste van de bijstandsgerechtigden. Men mag (marginaal) ondernemen binnen de bijstandswet en er is een vrijlating van inkomsten van toepassing op de inkomsten die gegenereerd worden. Preventie 1. Dienstverlenend gesprek bij de toegang De intake voor een bijstandsaanvraag wordt door de inkomensconsulent en de reintegratieconsulent samen gedaan. Re-integratie activiteiten beginnen direct en er wordt een brede uitvraag gedaan om andere maatschappelijke of sociale problematiek te signaleren. Daarmee wordt beoogd om sneller factoren weg te nemen die een belemmering vormen voor uitstroom naar werk. 2. Intensiveren van de nazorg aan uitgestroomde bijstandsgerechtigden De gemeente intensiveert de nazorg door lange en vaker contact te houden met inwoners die uitstromen uit de bijstand.

De gemeente biedt daarmee extra ondersteuning met als doel het voorkomen van her-instroom. Daarnaast wordt vanaf juli 2024 de werkenLOONT app ingezet. 13

3. Hilversum zet vaker en langer jobcoaches in Jobcoaches begeleiden en ondersteunen bijstandgerechtigden als zij werken tijdens de bijstandsuitkering maar ook als zij zijn uitgestroomd uit de bijstand. Het doel is dat inwoners duurzaam uitstromen naar betaald werk en minder snel terugstromen naar de bijstand. In 2023 is de inzet van Jobcoaches specifiek benoemd in de verordening inkomensvoorzieningen 2023, zodat zij vaker worden ingezet. Handhaving 1. Fraudepreventie medewerkers Hilversum heeft in 2023,.twee fraudepreventie medewerkers in dienst genomen. De fraudepreventie medewerkers verrichten fraudeonderzoeken en adviseren klantmanagers over het handhavingsbeleid. 2. In 2024 wordt een nieuw handhavingskader ontwikkelt Het nieuwe handhavingskader zal erop gericht zijn om onrechtmatige bijstandverlening te voorkomen. Zowel onbewuste als bewuste onrechtmatigheid krijgt structureel aandacht. 3. Intensievere samenwerking met de Sociale Recherche Er wordt samengewerkt met de Sociale Recherche Gooi en Vechtstreek zodat men gebruik kan maken van elkaars expertise en de werkzaamheden efficiënter kunnen worden uitgevoerd. 4. Toegangsproces handhaving Er is een medewerker ingehuurd om het toegangsproces te actualiseren.

C.Beoogd effect van de genoemde maatregelen op de tekortreductie Financieel effect Met de inzet van de omBUIG acties wordt beoogd onderstaande besparingen te kunnen realiseren . Ref. 1.2.3

Omschrijving Inburgering statushouders 4 Nieuw re-integratieaanbod 5 Toegang Participatiewet 6 Versterkt lokaal handhavingskader 7 Breed offensief 8 Intensiveren nazorg en inpassen in caseload 9 Nieuwe werkgelegenheid in de publieke sector 10 Inkomsten uit marginaal ondernemen Totaal OmBuiging

2024 € € € € € € € € €

2025 10 € 100 € 75 € 100 € 50 € - € 15 € 50 € 400 €

2026 10 € 170 € 125 € 165 € 50 € 100 € 30 € 50 € 700 €

2027 150 € 170 € 125 € 165 € 50 € 75 € 65 € 50 € 850 €

2028 150 € 150 170 € 170 125 € 125 165 € 165 50 € 50 75 € 75 65 € 65 50 € 50 850 € 850 (bedragen x €1.000)

14

Financieel effect op de BUIG In 2024 stijgen de prijzen van uitkeringen landelijk met gemiddeld 3,75%, wanneer Hilvesum geen actie zou ondernemen resulteert dit in een nadeel van € 2 miljoen (t.o.v de begroting). Echter met het actieplan omBUIGen verwachten wij dit nadeel te kunnen reduceren naar € 1.6 miljoen in 2024 en vanaf 2026 conform de begroting van € 675.000.

D. Ondertekening Een verzoek tot vangnetuitkering dient door het college van burgemeester en wethouders te worden ingediend, ook indien de uitvoering van de Participatiewet aan een samenwerkingsverband is overgedragen. De ondertekening geschiedt door burgemeester en secretaris. De ondertekening is volledig indien de naam van de gemeente en de naam van de ondertekenaar zijn ingevuld, de datum is ingevuld en de handtekening is gezet. De verklaring is slechts geldig indien dit door middel van het door de minister van SZW ter beschikking gestelde aanvraagformulier wordt aangeboden aan de raad. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Hilversum, verklaart dat het voor 15 augustus 2024 de genoemde maatregelen heeft getroffen om te komen tot tekortreductie. Datum: ___________ De secretaris,

Naam van de ondertekenaar: ___________ De burgemeester,

Naam van de ondertekenaar: ___________

15

2. Instemming gemeenteraad In artikel art. 10, eerste lid, onderdeel d, BPw staat dat de verklaring van het college de instemming van de gemeenteraad moet hebben. De instemming is pas geldig indien de verklaring aan de raad is aangeboden in de vorm van het door de minister vastgestelde aanvraagformulier. De gemeenteraad stemt in met de verklaring van het college. Daarmee bevestigt de gemeenteraad dat het college: 1. 2. 3.

voldoende duidelijk heeft gemaakt wat de oorzaken zijn van het tekort; voldoende duidelijk heeft gemaakt dat het pakket van maatregelen effectief is om de geschetste problemen aan te pakken, binnen de mogelijkheden die de gemeente heeft; voldoende duidelijk heeft gemaakt dat dit pakket van maatregelen, voor zo ver door de gemeente beïnvloedbaar is, leidt tot een beoogde tekortreductie. Daarbij wordt het effect van deze maatregelen kwantitatief dan wel kwalitatief inzichtelijk gemaakt.

Op welke wijze is de gemeenteraad geïnformeerd door het college? Voorafgaand aan, het hiervoor opgenomen onderdeel A. Analyse, is door het college het proces op hoofdlijnen beschreven hoe de raad betrokken is: vanaf het moment van signalering van het tekort op het BUIG-budget en het daarop volgend proces van bepalen en treffen van maatregelen, tot aan het moment dat de verklaring van het college voor instemming wordt voorgelegd aan de raad .

Hieronder is er ruimte voor de gemeenteraad voor aanvullingen op het genoemde overzicht. Samenvatting van de opvattingen van de gemeenteraad In de samenvatting van de opvattingen van de gemeenteraad staat op hoofdlijnen op welke onderwerpen de raad heeft gereageerd op de verklaring van het college. De onderdelen van de verklaring zijn vaak al eerder in de raad besproken. Het gaat dus om het gehele proces vanaf de signalering van het tekort. Verder betreft het hier alleen onderwerpen die in de raadsbesluiten zijn opgenomen, die afwijkend zijn van het raadsvoorstel. Om de beschrijving zo eenvoudig mogelijk te houden wordt gebruik gemaakt van een checklist die kan worden aangevuld. Het verzoek is om aan te kruisen welke onderwerpen in de raadsbesluiten zijn opgenomen. Dit geschiedt d.m.v. het plaatsen van een X voor de betreffende onderdelen. Daarnaast is er ruimte voor aanvullingen.

X

Typering van de reacties die in de raadsbesluiten zijn opgenomen gedurende het gehele proces Expliciet goedkeurend, waardering over analyse en maatregelen uitgesproken Impliciet goedkeurend, is behandeld als hamerstuk Afkeurend en gevraagd het plan te herzien Verzoek om onderdelen van de globale analyse te herzien of aan te vullen Verzoek om bepaalde maatregelen te schrappen of aanvullend maatregelen te treffen. Verzoek om het tempo van invoering en/of uitvoering van maatregelen te versnellen. Verzoek om extra informatie over maatregelen Verzoek on meer informatie t.a.v. de beoogde effecten van maatregelen

16

Verzoek om gerealiseerde effecten te monitoren en terug te koppelen Motie om een andere beleidsmaatregel te treffen

Ondertekening De ondertekening geschiedt door voorzitter en griffier. De gemeenteraad dient voor het moment van indiening van het verzoek zijn instemming te hebben gegeven. De aanvraag dient uiterlijk 15 augustus 2024 door de Toetsingscommissie te zijn ontvangen. De gemeenteraad van de gemeente [zet hier de naam van uw gemeente] stemt in met de onder 1 afgegeven verklaring door het college van deze gemeente.

Met de ondertekening gaat de gemeenteraad akkoord met de beschrijving van de wijze waarop hij is geïnformeerd door het college en met de weergave van de samenvatting van de opvattingen van de gemeenteraad.

De voorzitter,

Naam van de ondertekenaar: ___________ De griffier,

Naam van de ondertekenaar: ___________

17

Toelichting op het aanvraagformulier bij het basis verzoek voor de ambtelijke ondersteuning van het college Voor de juistheid en beoordeling van de aanvraag is het niet toegestaan dat u het format van de pagina’s aanpast. U vindt in deze toelichting • • • • • • •

Hoe verloopt de aanvraagprocedure? Waarom zijn er twee versies van dit formulier? Hoe is het aanvraagformulier opgebouwd? Waarom is er een samenvatting in het aanvraagformulier opgenomen? Waarom is er een procesvraag in het aanvraagformulier opgenomen over de wisselwerking tussen het college en de gemeenteraad? Hoe uitgebreid moet het aanvraagformulier worden ingevuld en is hier een extern bureau bij nodig? Toelichting per vraag

Hoe verloopt de aanvraagprocedure? Een verzoek om een vangnetuitkering over 2023 dient uiterlijk op 15 augustus 2024 te zijn ontvangen door de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet. Omdat sprake is van een fatale termijn worden verzoeken die na 15 augustus 2024 door de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet worden ontvangen, niet in behandeling genomen. Het college dient het verzoek digitaal door middel van het webformulier op www.toetsingscommissievp.nl in te dienen. Na de aangegeven datum is dit webformulier niet meer beschikbaar. U vindt onderaan dit formulier meer achtergrondinformatie over de aanvraagprocedure, de wet- en regelgeving, de relatie met jaarcijfers (SiSa verantwoording) en de ondersteuning vanuit Divosa. Op de website www.toetsingscommissievp.nl kunt u meer informatie vinden over de aanvraagprocedure en de deadline voor het indienen van een complete aanvraag. Waarom zijn er twee versies van dit formulier? Van dit formulier bestaan twee versies: ‘basisverzoek’ en ‘uitgebreid verzoek’. De versie die u moet gebruiken is afhankelijk van het volgende: •

indien uw gemeente zowel over 2021 als over 2022 geen vangnetuitkering is verleend, gebruikt u de versie ‘basisverzoek’.

•

indien uw gemeente over 2021 en/of over 2022 wel een vangnetuitkering is verleend, gebruikt u de versie ‘uitgebreid verzoek’.

De verklaring van het college verschilt tussen een ‘basisverzoek’ en een ‘uitgebreid verzoek’. Hoe is het aanvraagformulier opgebouwd? De vangnetaanvraag bestaat uit twee gedeelten: 1. De verklaring van het college en de toelichting op de verklaring 18

2. De instemming van de gemeenteraad Onderdeel 1 bestaat uit vier onderdelen: A, B, C en D. Het gaat om de verklaring van het college (onderdeel D) en een toelichting van het college op deze verklaring. Deze toelichting gebeurt aan de hand van drie vragen (onderdelen A, B en C). Na iedere vraag kunt u het antwoord invoegen. U kunt eventueel tabellen of grafieken invoegen. U kunt aangeven op welke brondocumenten, die eventueel in de gemeenteraad zijn besproken, de aanvraag is gebaseerd. U kunt geen bijlagen toevoegen aan deze aanvraag. Hieronder wordt per vraag aangegeven wat verwacht wordt van de beantwoording. Daarna dient in onderdeel 2 de gemeenteraad te tekenen voor zijn instemming met de verklaring van het college. Dit mag niet worden vervangen door het in- of toevoegen van een gemeenteraadbesluit. Waarom is er een samenvatting in het aanvraagformulier opgenomen? Uit het onderzoek naar de rol van de gemeenteraad is duidelijk geworden dat raadsleden behoefte hebben aan beknopte informatie op hoofdlijnen, zodat de rol van de gemeenteraad om in te stemmen met de verklaring van het college beter uitvoerbaar wordt.

Waarom is er een procesvraag in het aanvraagformulier opgenomen over de wisselwerking tussen het college en de gemeenteraad? In het aanvraagformulier is de volgende vraag opgenomen: ‘op welke wijze is de gemeenteraad geïnformeerd door het college?’ Onder deze vraag is een korte checklist opgenomen met een zestal punten die kunnen worden aangevuld. Vanaf de invoering van de vangnetuitkering in 2015 heeft de gemeenteraad een inhoudelijkbeoordelende ten aanzien van de vangnetuitkering; deze rol lag voorheen bij de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet. Uit een onderzoek door de Toetsingscommissie bleek dat gemeenteraden slechts beperkt de vangnetaanvragen inhoudelijk beoordeelden. De beantwoording van de procesvraag geeft inzicht in de mate waarin de raad is betrokken bij de processtappen van signalering tot reductie van het tekort. Hoe uitgebreid moet het aanvraagformulier worden ingevuld en is hier een extern bureau bij nodig? Het uitgangspunt van de aanvraag van de vangnetuitkering is dat elke gemeente – ongeacht het aantal inwoners – zelfstandig de aanvraag moet kunnen voorbereiden en indienen. Dat houdt in dat alleen het opstellen van de aanvraag geen reden is om een extern bureau te betrekken. Daarbij wordt benadrukt dat het aan het lokale bestuur is hoe uitgebreid de vragen in het aanvraagformulier worden beantwoord, mits deze vragen duidelijk worden beantwoord.

De beantwoording van de vragen in het aanvraagformulier is verplicht. Dat geldt niet voor de suggesties in de onderstaande toelichting. Op de pagina ‘beoordeling en advisering’ over de VU 2023 wordt een en ander eveneens toegelicht.

19

Toelichting per vraag Het college van de tekortgemeente verklaart dat het maatregelen heeft getroffen om tot tekortreductie te komen en geeft daarop een toelichting door het invullen van de onderdelen A, B en C. Alle vragen moeten worden beantwoord. Hieronder staat een toelichting bij vraag B en C. Hieronder staan suggesties bij vraag A, B en C. Bij D volgt ondertekening door het college van de gemeente. Alle onderdelen moeten worden ingevuld.

Onderdeel A In dit onderdeel van de verklaring van het college wordt een analyse van de oorzaken van het tekort beschreven. Onder een analyse van de oorzaken van het tekort wordt verstaan: ‘de ontwikkeling van de uitgaven en de oorzaken daarvan.’ Deze analyse dient specifiek in te gaan op de situatie in de eigen gemeente of de eigen arbeidsmarktregio. Een algemene analyse, die niet ingaat op de situatie in de eigen gemeente of arbeidsmarktregio, volstaat niet als analyse van de oorzaken van het tekort. Suggesties bij de beantwoording van A • • •

• •

Kunt u de omvang van het tekort betrekken bij uw analyse? Kunt u aangeven op welke moment het college heeft gesignaleerd dat een tekort zal ontstaan? Wilt u in uw analyse van de oorzaken de nadruk leggen op factoren die door het college kunnen worden beïnvloed? De analyse betreft dus vooral de ontwikkelingen in de uitgaven van de gemeente. U kunt hierbij ook gebruik maken van de rekentool Participatiewet 2023i en/of de Benchmark van Divosaii. U kunt in de analyse ook beschrijven wat het effect is van getroffen maatregelen in voorgaande jaren.

Onderdeel B De maatregelen kunnen worden getroffen vanaf het moment dat het tekort bekend is of dat men vanuit een prognose het tekort ziet aankomen, tot uiterlijk de datum van indiening van het verzoek. Er zijn meerdere factoren die een invloed hebben op de ontwikkeling van het tekort. Om die reden wordt gesproken van een bijdrage aan de reductie van het tekort. Hieronder staat toegelicht wat wordt bedoeld met ‘het treffen van maatregelen’. •

•

Wat wordt verstaan onder een maatregel? o Onder een maatregel wordt verstaan: een besluit over hoe iets wordt opgelost of veranderd. Wat wordt verstaan onder het treffen van maatregelen.

20

o

•

Onder het treffen van een maatregel wordt verstaan dat het besluit is genomen door het college en waarvan de uitvoering in gang is gezet voor het tijdstip van indiening van de aanvraag. Moet het steeds een nieuwe (aanvullende) maatregel zijn? o Van het college wordt verwacht om te analyseren wat de oorzaken zijn van het tekort, wat hieraan inmiddels is gedaan en wat hiervan de effecten per jaar zijn. En vervolgens of, in dat licht, al dan niet nodig is om tot extra maatregelen te komen ten einde het tekort verder te reduceren. Die afweging is aan het lokaal bestuur. Het college dient wel de gemeenteraad inzicht te verschaffen over deze afweging. Deze afweging dient dan ook in dit onderdeel te worden beschreven.

Suggesties bij de beantwoording van B • • •

• •

•

Geef waar mogelijk en voor zover relevant de relatie tussen oorzaken en maatregelen. U kunt in uw antwoord verwijzen naar eerder genomen maatregelen. Indien mogelijk kunt u de effecten van eerder genomen maatregelen betrekken bij de maatregelen die u nu treft. U kunt bij het antwoord aangeven of gebruik gemaakt is van de volgende tool(s): o de rekentool SEO o de benchmark Divosa o de tool “informatie over eerdere aanvragen”, te vinden via de gelijknamige pagina “Informatie over eerdere aanvragen”. Met deze tool kunnen aan de hand van kenmerken van gemeenten (grootteklasse, omvang tekort en arbeidsmarktregio) vergelijkbare gemeenten worden gevonden, waarbij direct zichtbaar wordt welke maatregelen deze gemeenten hebben getroffen. Dit kan nuttig zijn bij het oriënteren op de externe maatregelen. U kunt in uw antwoord bij voorkeur onderscheid maken tussen eerder getroffen maatregelen (voorafgaande jaren) en nieuwe (nog te treffen, lopende het jaar tot indiening). U kunt hierbij ook de maatregelen aangeven die in het kader van de aanpak van uw arbeidsmarktregio worden gedaan en waaraan uw gemeente een extra bijdrage levert. In het geval van externe maatregelen dient ook sprake te zijn van externe consultatie. U kunt bij het noemen van de maatregelen ook de samenhang met andere maatregelen of effecten in het sociale domein benoemen.

Onderdeel C De toetsingscommissie geeft geen oordeel over de mate van effectiviteit van de maatregelen. Bij deze vraag wordt verwacht dat het college inzichtelijk maakt dat het maatregelen treft waarmee het college beoogt/verwacht dat deze bijdragen aan een reductie van het tekort.

Suggesties bij de beantwoording van C 21

•

• •

U kunt een inschatting van het beoogde effect kwantitatief uitdrukken en als dat niet mogelijk is kunt u het beoogde effect kwalitatief uitdrukken. Onder kwantificering wordt verstaan: de beoogde opbrengst in minder uitkeringen respectievelijk in het beoogde besparingsbedrag. U kunt de beoogde effecten presenteren per maatregel of als dat niet mogelijk is voor meerdere maatregelen gezamenlijk. U kunt aangeven op welke wijze het college de effecten van de maatregelen monitort.

22

Achtergrondinformatie bij dit formulier Wet- en regelgeving In het BPw is geregeld dat het college alleen via een door de minister van SZW beschikbaar gesteld aanvraagformulier een verzoek tot een vangnetuitkering kan indienen, als bedoeld in artikel 74 van de Participatiewet. De verklaring van het college voor een basisverzoek kunt u vinden in het BPw, artikel 10, eerste lid, onder d. De verklaring van het college voor een uitgebreid verzoek kunt u vinden in het BPw artikel 10, eerste lid, onder d, jo. artikel 10, tweede lid. In het BPw staat dat de verklaring van het college een toelichting omvat zoals gevraagd in het modelaanvraagformulier (BPw, artikel 10, onderdeel e). Aanvraagprocedure De toekenning van een vangnetuitkering gebeurt uitsluitend op verzoek van het college van burgemeester en wethouders van de tekortgemeente en nadat is vastgesteld dat aan alle geldende eisen wordt voldaan. Blijkens artikel 8c, eerste lid, van de Participatiewet, kan het indienen van een verzoek tot vangnetuitkering niet worden overgedragen aan het bestuur van een openbaar lichaam op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Bij het indienen van een verzoek tot vangnetuitkering moet het college verklaren dat het maatregelen heeft getroffen om tot tekortreductie te komen.

Verdere toelichting op de aanvraagprocedure en de vangnetuitkering 2023 kunt u vinden op: www.toetsingscommissievp.nl Via het aanvraagformulier hoeft het college geen informatie te verstrekken over de jaarcijfers (toegekend budget, de netto uitkeringslasten en de door de accountant gerapporteerde foute of onzekere bestedingen), aangezien het ministerie –mede op basis van de SiSa-verantwoording- al over deze gegevens beschikt en zij de toetsingscommissie daarover zal informeren. Ondersteuning Divosa Divosa, de vereniging van leidinggevenden in het Sociaal Domein, zal periodiek bijeenkomsten organiseren waarbij wordt ingegaan op de vangnetuitkering. Daarnaast wordt de Benchmark door Divosa ondersteund en heeft Divosa een factsheet maatregelen uitgegeven. Ook heeft Divosa bijgedragen aan het beschikbaar komen van een tool waarin de aanvragen van de afgelopen drie jaar zijn verwerkt. De tool en aanvragen worden per VU-jaar op de website van de Toetsingscommissie gepubliceerd. Zie hiervoor de rubriek: informatie over eerdere aanvragen.

i https://atlasresearch.shinyapps.io/rekentool-bijstandsverdeelmodel/ iiwww.divosa.nl/diensten/divosa-benchmark

23