72. Reactie van Stichting Houtrookvrij op ingezonden beleidsbrief NHK

Op de webpagina wordt het weckpotje direct bovenaan de pagina getoond met op de achtergrond een houtkachel met in een groen blok daarnaast de tekst: “Fijnstofmetingen. Milieu Centraal heeft gemeten hoeveel fijnstof er vrijkomt bij een avondje stoken. Meer informatie over de metingen vind je hier”, met daaronder een knop met de tekst “Lees meer”. Dit roept in eerste instantie het beeld op dat dit de werkelijke uitstoot van deze kachel betreft. Deze indruk wordt vervolgens versterkt door de lager op de pagina geplaatste afbeelding van een vrouw in een witte jas die tegen dezelfde achtergrond het potje vasthoudt, met als begeleidende tekst: “Longarts [naam] met een avondje stoken in een potje.” Verderop op de webpagina, onder de koptekst “Over de campagne”, wordt vervolgens gesteld dat bij een avondje stoken gemiddeld 28 gram fijnstof via de schoorsteen wordt uitgestoten, wat “ongeveer een klein weckpotje vol” zou zijn. Er wordt vermeld: “Hoe dat eruit ziet laten we zien in de campagne.” Deze tekst wordt kort daaronder, onder de kop “Wat vinden mensen op straat van houtstook” herhaald, waar staat: “Maar wat mensen niet weten is dat er gemiddeld 28 gram fijnstof uit de schoorsteen komt tijdens één avondje stoken, dat is bijna een klein weckpotje vol.” 15.

Door deze opeenvolgende tekstuele en visuele elementen ontstaat het beeld dat het afgebeelde weckpotje daadwerkelijk de hoeveelheid fijnstof bevat die bij een avond houtstoken vrijkomt, hetgeen gelet op hetgeen is geoordeeld onder randnummer 5, wordt gepresenteerd als feitelijk accuraat. Dat het weckpotje in werkelijkheid slechts een visualisatie is van deze fijnstofuitstoot wordt alleen toegelicht onder de ‘dropdown’ knop met de tekst “Fijnstof kun je toch niet zien, wat zit er dan in het potje?”. Deze ‘dropdown’ knop staat echter vrijwel helemaal onderaan de webpagina — waardoor consumenten meerdere keren naar beneden moeten scrollen om deze te vinden — en dient eerst door de consument aangeklikt te worden voordat de informatie over de werkelijke inhoud van het weckpotje zichtbaar wordt. Nu elders op de webpagina, ook niet achter de bovengenoemde “Lees meer” knop, niet wordt verduidelijkt dat het een visualisatie betreft en een verwijzing naar de informatie onder de dropdown knop ontbreekt, is het reëel dat een deel van het publiek deze aanvullende uitleg niet onder ogen krijgt en aldus in de veronderstelling verkeert dat (de inhoud van) het weckpotje een letterlijke weergave van de uitstoot is.

Door dit gebrek aan toelichting direct bij de afbeeldingen van het weckpotje respectievelijk het ontbreken van een duidelijke verwijzing naar de toelichting is dit onderdeel van de webpagina in strijd met artikel 5 NRC. Ad 6. De taartdiagram met de titel “Fijnstof (PM2,5) uitstoot van Nederlandse bronnen in 2023” voor zover daar in een taartpunt met de titel “Consumenten houtstook sfeer binnen” een percentage van 23% wordt weergegeven. 16. Met betrekking tot in de cirkeldiagram genoemde cijfers heeft MC ter zitting verklaard dat de cijfers zijn gebaseerd op de door Emissieregistratie gepubliceerde cijfers met betrekking tot fijnstofemissies. Emissieregistratie is een samenwerkingsverband tussen vijf kennisinstellingen: RIVM, CBS, PBL, Wageningen Research en Deltares en stelt de emissies (van onder andere fijnstof) van alle relevante

Nederlandse bronnen vast. De Commissie heeft vastgesteld dat op de website van Emissieregistratie het in de uiting genoemde percentage van circa 23% wordt vermeld in de volgende context: “De fijnstofuitstoot door houtstook valt onder de emissieoorzaak ‘sfeerverwarming door consumenten’ […]. Daarmee stijgt het aandeel PM2.5 uit houtstook van ongeveer 10 naar ongeveer 23 procent in de landelijke PM2.5-uitstoot.” MC heeft ter zitting toegelicht dat dit percentage uitsluitend ziet op houtstook door middel van houtkachels en andere vormen van houtstook binnenshuis. 17. De NHK betwist dit en wijst in haar klacht op een door het RIVM opgestelde cirkeldiagram, waar een sector – met een vergelijkbare omvang als de sector “Consumenten houtstook sfeer binnen” in de cirkeldiagram in de uiting – de naam “Houtstook (sfeer + buitenshuis) + barbecue” heeft gekregen. Zij concludeert hieruit dat de cirkeldiagram van het RIVM dezelfde diagram is als die in de bestreden uiting en dat de houtstooksoorten “buitenshuis + barbecue” onderdeel uit maken van de bovengenoemde 23%. Op grond hiervan stelt de NHK dat MC deze houtstooksoorten bewust zou hebben weglaten in haar cirkeldiagram. MC betwist dit en stelt dat de categorieën ‘houtstook buiten’ en ‘barbecues’ zijn geschaard onder de categorie “Consumenten overige bronnen”. 18.

De Commissie merkt ten eerste op dat de door NHK overgelegde cirkeldiagram van het RIVM geen percentages of andere cijfers bevat, waardoor enkel op basis van deze cirkeldiagram niet objectief kan worden vastgesteld of sprake is van een onjuiste of onvolledige weergave van de houtstooksoorten in de door MC gepresenteerde grafiek. Nu de NHK geen andere cijfers heeft overgelegd ter motivering van dit klachtonderdeel is Commissie niet in staat de juistheid van de stelling van de NKH dat MC gedateerde dan wel onjuiste cijfers heeft gebruikt te beoordelen. Hierop gelet en in het licht van het door MC voldoende gemotiveerde gevoerde verweer wordt dit klachtonderdeel op dit punt afgewezen. 19. Voor zover wordt aangevoerd dat de uiting misleidend is, omdat daarin niet wordt vermeld dat de uitstoot van fijnstof door haarden en kachels ongeveer 4% van de totale fijnstofuitstoot in Nederland bedraagt, kan ook dit onderdeel van de klacht niet slagen. Zoals reeds is overwogen onder randnummer 9, moet deze informatie worden beoordeeld in het licht van het doel en de strekking van de campagne. Zowel in de uiting als elders op de webpagina wordt niet expliciet of impliciet gesteld dat het aandeel van haarden en kachels in de totale fijnstofuitstoot groter is dan in werkelijkheid het geval is. Gelet hierop is het ontbreken van dit specifieke percentage niet zonder meer misleidend.

Dit klachtonderdeel wordt daarom afgewezen. 20. Gelet op het bovenstaande beslist de Commissie als volgt. De beslissing Gelet op hetgeen geoordeeld is onder 8 en 15, acht de Commissie uitingen 1 en 5 in zoverre in strijd met artikel 5 NRC. De Commissie geeft MC het vrijblijvende advies om niet meer op een dergelijke wijze reclame te maken. De overige klachtonderdelen wijst de Commissie af.

Samenvatting

Inhoudsopgave

1

Inleiding

2 Vergelijking meetmethoden

bevatten en ontstaan bij onvolledige verbranding van hout, of vluchtige organische stoffen (VOS) die ook bij houtverbranding vrijkomen, zoals benzeen, tolueen en formaldehyde.

°

Bij isokinetische bemonstering worden deeltjes uit de lucht verzameld met een snelheid die evenredig is aan hun concentratie, ongeacht de luchtsnelheid of de grootte of gewicht van de deeltjes. Het doel hierbij is om representatieve monsters van zwevende deeltjes te verkrijgen.

▪ ▪ ▪ ▪

3 Internationaal beeld en handvatten voor inspecties

4 Ondertekening

Referenties

Burgemeester en Wethouders

Afschrift: Gemeenteraadsleden Afschrift: Beleidsmedewerker Luchtkwaliteit Ede , 20 augustus 2025

Betreft: Uitspraak procedure Reclame Code Commissie (RCC) van de Stichting Nederlandse Haarden- en Kachelbranche (NHK) tegen Stichting Milieu Centraal (MC).

LS , Wij schrijven

u naar aanleiding van de uitspraak van de Reclame Code Commissie (RCC) inzake een klacht ingediend door de Nederlandse Haarden- en Kachelbranche (NHK) tegen de campagne van Milieu Centraal (MC): ”Eerlijk over houtstook”.

In bovengemelde procedure is de naam van de campagne “Eerlijk over houtstook” door de RCC als misleidend bestempeld en in strijd met artikel 5 van de NRC , ondermeer omdat wetenschappelijk bewijs van gezondheidsschade door houtrook ontbreekt. Ook het in de campagne gebruikte symbool , het weckpotje met daarin zogenaamd fijnstof uit een houtkachel , is door de RCC bestempeld als “een vertekend beeld gevend van de werkelijkheid ”en als zodanig eveneens in strijd met artikel 5 van de NRC. De volledige uitspraak kunt u vinden op de website van de RCC of onder de volgende link. De campagne “Eerlijk over houtstook” is tot stand gekomen door nauwe samenwerking tussen ambtenaren van het ministerie van IenW en MC , op basis van een opdracht vanuit het ambtelijk apparaat. Als fundament voor deze opdracht diende een advies van een gespecialiseerd bureau in consumentengedrag , dat in opdracht van het ministerie van IenW is uitgebracht. Dit advies richtte zich op het ontwikkelen van een gedragsveranderingsprogramma met als doel het uitfaseren van houtstook. Met andere woorden een veel hardere campagne waar men , zo nu is gebleken , niet geaarzeld heeft om consumenten angst aan te jagen en te mis-

leiden. De NHK vraagt zich af waar deze beleidswijziging vandaan komt en waarom deze noodzakelijk was? Geen enkel beleidsstuk rechtvaardigt een dergelijke aanpak. Wij noemen slechts enkele voorbeelden: 1. 2.

3.

In de Uitvoeringsagenda SLA 2024 -2030 is sprake van “ontmoediging” en het geven van “voorlichting” , maar staat niets over uitfasering of gedragsverandering van consumenten. In de laatste emissieramingen van het PBL (Emissieramingen Luchtverontreinigende stoffen 2025) geeft het RIVM aan , dat de kans groter dan 95% is , dat de SLA emissiedoelen voor fijnstof van houtstook in woningen in 2030 wordt gehaald (door openhaarden en verouderde toestellen te vervangen door moderne Ecodesigntoestellen kan de fijnstofemissie met circa 2/3 worden teruggebracht). In de RIVM Monitoringsrapportage Luchtkwaliteit 2024 wordt met geen woord gerept over noodzakelijke aanvullende maatregelen om de meest recente EU fijnstofdoelstellingen te halen en/of dat aanvullende maatregelen ten aanzien van houtstook noodzakelijk zouden zijn.

1

Stichting Nederlandse Haarden- en Kachelbranche Postbus 404 , 6710 BK Ede Telefoon (0318) 55 12 60 Email info @stichting-nhk.nl NL36 INGB 0675 2838 84 , KvK 27178099 BTW nr. NL8076. 56. 616. B. 01

NHK Stichting Nederlandse Haarden-

4.

Kachelbranche

en

De

vorige Staatssecretaris, de heer Chris Jansen, heeft ons op 2 april 2025 geïnformeerd dat hij inmiddels had gesproken met MC. Hij benadrukte dat de opdrachtformulering achter de campagne niet overeenkomt met de standpunten van lenW en het huidige kabinetsbeleid, en dat deze daarom herzien moet worden.

5.

Uit recente en

vens

Er

naar

lijkt sprake het

buiten

komen.

ambtelijke koers richting uitfasering van houtstook, zonder dat dit voortvloeit uit kaparlementaire besluitvorming. Hierdoor ontbreekt het politieke debat over deze koers en beleid buiten het zicht van de Kamer verschoven. Dit ondermijnt het vertrouwen in transparant

binetsbeleid wordt

(nog niet gepubliceerde) cijfers blijkt het aandeel van fijnstof afkomstig van openhaarden aanzienlijk lager dan tot dusverre gerapporteerd. De NHK zal spoedig met deze gege-

houtkachels

van

een

of

en

democratisch

beleid.

De

Nederlandse

Haarden-

verbetering van de luchtkwaliteit, met een daarbij toekomstbestendige belangrijke bijdrage aan de heris nieuwbare energie doelstelling van Nederland (en de EU), een vorm van hernieuwbare energie (94% brandstof uit eigen land) en speelt een belangrijke rol bij energiearmoede en energiezekerheid in onzekere tijden van elektriciteitsproblemen en oorlogsdreiging (de burger dient zich van de overheid voor te bereiden). Nederland heeft een sterke sector van (exporterende) producenten van toestellen en dus ook een economisch belang. en

Kachelbranche

(NHK)

houtstooksector.

een

zet

zich

in

Houtstook

voor

levert

huidige situatie is, dat consumenten in verwarring verkeren doordat verschillende gemeenten uiteenlopende maatregelen nemen zonder duidelijke onderbouwing. De consument is gebaat bij duidelijkheid en dus een consistent beleid van de overheid. Enkele gemeenten proberen met een houtstookverbod te komen, terwijl ze zelf toegeven dat dit onmogelijk te handhaven is. Gelukkig zien wij daarin nu een kentering, waarbij meer gemeenten kiezen voor een kwalitatieve aanpak. De NHK ondersteunt dit door bijvoorbeeld omgeboa’s te trainen op de bestaande wetgeving (Bbl, NEN normen, Ecodesign, etc.) en in te vingsdiensten en spreken op lokale bijeenkomsten. Daarnaast organiseert de NHK vanaf de herfstperiode wekelijks stooktrainingen voor consumenten door het hele land. De

Wij

verzoeken

dringend om het houtstookdossier zorgvuldig te behandelen, gebaseerd op de beschikbare objectieve gegevens. Het is essentieel dat de communicatie naar burgers toe transparant, eerlijk en duidelijk verloopt, zodat er vertrouwen blijft bestaan en misverstanden en polarisatie worden voorkomen. Een correcte en open communicatie draagt bij aan een beter begrip van de situatie en bevordert de samenwerking tussen alle betrokken partijen. feiten

en

Mocht

u

Met

u

nadere

toelichting

of ondersteuning

wensen

dan

zijn wij

daartoe gaarne

bereid.

vriendelijke groet,

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) PE

-

voorzitter

(geanoniÌmise rd)

(geanonimiseerd) nn

-

Stichting Nederlandse Haarden-

en

Kachelbranche

Postbus 404, 6710 BK Ede Telefoon (0318) 55 12 60 Email NL36 INGB 0675 BTW

info@stichting-nhk.nl 2838 84, KvK 27178099

nr.

NL8076.56.616.B.01

De Stichting Nederlandse Haarden- en Kachelbranche (NHK) is een brancheorganisatie met als doel , het be-

vorderen van de kwaliteit en installatie van hout- , pellet- , elektrisch- en (bio)gas- gestookte haarden en kachels voor lokale verwarming met als uitgangspunt maatschappelijke verantwoordelijkheid. De door de overheid geaccrediteerde Vakopleiding Installateur Haarden , Kachels en Rookkanalen en certificeringsregelingen voor installateurs vormen daarvoor een belangrijk fundament. Ook houden wij ons bezig met onderzoek naar marktomstandigheden en (installatie) techniek en zijn wij kennispartner voor diverse stakeholders , zoals de ministeries van EZK , BZK , IenW , gemeenten , PBL , CBS , NEN , RIVM , etc. Internationaal is de NHK ondermeer lid van de CEFACD (Europese brancheorganisatie voor lokale verwarmingsproducten) en benchmarken wij met zusterorganisaties in Europa. Ruim 130 bedrijven zijn aangesloten bij de NHK. Wij zijn lid van ONL (Ondernemend Nederland).

3

Stichting Nederlandse Haarden- en Kachelbranche Postbus 404 , 6710 BK Ede Telefoon (0318) 55 12 60 Email info @stichting-nhk.nl NL36 INGB 0675 2838 84 , KvK 27178099 BTW nr. NL8076. 56. 616. B. 01