45. Netwerk Weerbaar Bestuur - Nieuwsbrief april 2024

Toen hebben we uitgelegd dat ze vanaf nu weer naar bed zouden gaan als de kleine wijzer op de 7 stond en de grote op 12. En toen ging het eigenlijk direct goed.” Aansluiten bij oudere kinderen (12-21 jaar) Het helpt tieners om in een situatie zelf tot een beslissing te komen. Daarom is het belangrijk om samen op zoek te gaan naar antwoorden op vragen of dilemma’s waar ze mee zitten en ze niet voor te schrijven wat ze moeten doen. De aansluiting bij hun belevingswereld kan gevonden worden door de situatie te koppelen aan een bekende ervaring en aan de hand daarvan het kind zoveel mogelijk zelf de antwoorden te laten vinden. Vraag bijvoorbeeld bij angst wat in eerdere situaties hielp. Door het ervaren van gevoelens van veiligheid kan de angst minder worden.

17

Bij oudere tieners en adolescenten kan het helpen een rechtstreekse uitleg van de situatie te geven. Ze zijn immers (bijna) volwassen. Vaak is er echter nog sprake van (emotionele) afhankelijkheid. Daarom is het belangrijk voor deze leeftijds-groep te weten en te voelen dat je als ouder beschikbaar en aanspreekbaar bent. Erken als ouder wat er bij hen speelt en vertel ook over eigen emoties. Ook in deze leeftijd is het opmerken van veranderingen in gedrag en daar met begrip op reageren helpend, maar het is ook van belang negatief gedrag te begrenzen. Verder is het voor tieners en adolescenten cruciaal dat zij hun sociale leven zoveel mogelijk kunnen behouden. Bespreek bedreiging en (social) media Soms komen er in de media nieuwsberichten voorbij die met de dreigingssituatie van het gezin samenhangen. Zeker als deze berichten onverwachts in beeld komen, kunnen volwassenen en kinderen daarvan schrikken. Het kan dan helpen om tijd te nemen om erover met elkaar in gesprek te gaan en grenzen in te bouwen. Dit kan door bijvoorbeeld een artikel weg te klikken of de radio of tv uit te zetten. Bedreiging kan ook plaatsvinden via de tijdlijn, of nieuwsgierige mensen kunnen via iemands tijdlijn proberen in contact te komen om zo informatie te krijgen. Soms worden kinderen direct benaderd op hun eigen profiel.

Helaas kan iedereen zomaar een online profiel aanmaken en zich als iemand anders voordoen. Tenzij het gaat om bekenden uit de ‘echte’ wereld, is dat nauwelijks te checken. Het is daarom raadzaam binnen het gezin te bespreken hoe alle gezinsleden online veilig kunnen blijven. Afhankelijk van de leeftijd van het kind zal het daar zelf ook al over hebben nagedacht. Soms kunnen we als volwassenen zelfs veel van ‘digiwijze’ tieners leren. Neem de tijd de juiste antwoorden te vinden Wellicht stelt een kind heel specifieke vragen en lukt het niet meteen om een antwoord paraat te hebben. Zolang er een anker wordt uitgeworpen naar een vervolgmoment is het prima om tijd te nemen en dat antwoord voor te bereiden, bijvoorbeeld: “Dat is een hele goede vraag. Ik kom erop vanavond als we samen zijn op terug, dan kunnen we het er met elkaar even over hebben.”

18

Informatie delen in samengestelde gezinnen In samengestelde gezinnen kan het delen van informatie over een bedreiging ingewikkeld zijn. Wie informeer je wel en wie niet? Soms kiezen ouders in een samengesteld gezin ervoor geen informatie over de dreiging met de andere betrokken ouders te delen en vragen hun kind(eren) dit niet te vertellen. Ze kunnen bijvoorbeeld bang zijn dat er dan consequenties voor de omgangsregeling zijn, omdat het bij de andere ouder veiliger zou zijn. Informatiedeling vraagt bij iedere leefsituatie om maatwerk. Het is belangrijk om goed te wegen en stil te staan bij de eventuele consequenties van wel of niet delen van informatie. Daarnaast is het belangrijk dat het kind van beide ouders steun kan ontvangen en geen zaken hoeft te verzwijgen/liegen tegenover de andere ouder. Een geheim moeten bewaren en de mensen van wie je houdt niet mogen informeren, kan heel belastend zijn voor kinderen en hen in een ernstig loyaliteitsconflict brengen.

19

4. Aanvullende tips Onderstaande zaken hebben gezinnen in vergelijkbare situaties geholpen en zijn in deze folder opgenomen ter inspiratie.

Praktische tips om je gezin te ondersteunen • Zorg voor extra momenten van plezier, bouw ze bewust in in het ritme van alledag; • Maak elke dag even tijd vrij voor je kinderen, omdat dit juist de verbinding creëert; • Plan vaste momenten voor een gesprek met elkaar over de situatie en hoe jullie je voelen (bijvoorbeeld een of tweewekelijks);

Suggesties ter ondersteuning van het gesprek met jongere kinderen • Het maken van een gevoelsthermometer: Wanneer je kind moeite heeft zijn eigen emoties te uiten, dan kun je samen een gevoelsthermometer knutselen van 1-10 waarop het kan laten zien hoe angstig je kind zich voelt op dat moment. • Praten via knuffelbeer: Voor sommige kinderen kan het helpen om via een knuffelbeer te praten, omdat dit minder confronterend is. • Bij nachtmerries kun je samen een dromenvanger knutselen of de droom tekenen en er samen een goed einde aan maken. Voor het slapengaan kun je uit een boekje voorlezen over ontspanning en meditatie bij kinderen en daaruit korte oefeningetjes doen.

20

De weegschaal van bedreiging en veiligheid De weegschaal kan ondersteunen om met kinderen te praten over de balans vinden tussen de bedreiging en de eventuele maatregelen enerzijds en je veilig voelen anderzijds. • Gebruik een ouderwetse weegschaal met twee armen en schalen of een tekening ervan. De ene schaal staat voor de bedreiging, de andere voor veiligheid; • Inventariseer samen met je kind wat bedreigend voelt en wat je kind kan doen om tegengewicht op de andere arm te leggen. Neem samen de volgende vragen door: • Wat wordt er gedaan om je gezin veilig te houden? • Wat helpt jou als ouder om jezelf veilig te voelen? • Wat helpt je kind, wat doet het concreet om zich lekker te voelen? • Wat doen jullie samen als gezin? • Zoek samen naar concrete antwoorden en leg die op de andere arm. De weegschaal zal balans zoeken. Of teken een weegschaal die de andere kant op beweegt. Kinderen begrijpen dit concept heel goed en vaak vinden ze het fijn om de weegschaal als ingang te gebruiken om over ingewikkelde zaken te spreken; soms zullen ze zelf aangeven dat de weegschaal door een gebeurtenis wiebelt. Je kunt de weegschaal ook gebruiken als een check-in moment; hoe is het vandaag met je weegschaal? Moeten we er samen nog wat gewichtjes opleggen of lukt dat zelf?

Gespreksvragen voor veiligheid online De weegschaal kan ondersteunen om met kinderen te praten over de balans vinden tussen de bedreiging en de eventuele maatregelen enerzijds en je veilig voelen anderzijds. • Welke gevolgen heeft het zelf delen van informatie of van beelden? • Is het verstandig om je online profiel (tijdelijk) te beschermen? • Doen je gezinsleden er beter aan tijdelijk helemaal offline te blijven? • Welke online contacten zijn juist wél helpend en veilig? Zijn er bijvoorbeeld mensen die je kent of websites waar je afleiding kunt vinden? • Bespreek de mogelijkheid tijdelijk met bekenden via ‘direct messages’ te communiceren in plaats van op een tijdlijn. Blijf in dialoog met je kind en zoek samen naar de balans tussen privacy en eigen regie enerzijds en veiligheid anderzijds. Verlangt de situatie dat je tijdelijk voor meer controle moet kiezen, leg dit dan duidelijk uit aan je kind dat het de bedreiging is die dat nodig maakt.

22

Netwerk in beeld Het kan helpen om het vangnet van het gezin in beeld te brengen. • Neem een groot blad papier en teken het gezin in het midden. • Bespreek wie er allemaal om het gezin heen staan en teken deze mensen om het gezin heen. Wees creatief: teken figuurtjes of schrijf de namen van mensen op. • Mensen kunnen in cirkels dicht rond het gezin of in cirkels wat verder weg worden getekend. Mensen kunnen ook eerst worden benoemd en vervolgens met dikkere of dunnere lijnen aan het gezin worden verbonden; wie staat er dichtbij en bij wie vindt het gezin veel houvast? • Teken ook mensen die eventueel tijdelijk helpen bij de veiligheid van het gezin. • Bij wie vinden gezinsleden afleiding, juist omdat die persoon niet geïnformeerd is? Laat de (kleinere) kinderen helpen er een mooie tekening van te maken, die vervolgens wordt opgehangen. Een kind kan het ook fijn vinden diens eigen netwerk te tekenen. Zet dan de naam van het kind in het midden en breng samen het steunnet rond je kind in kaart. Op lastige momenten kan de tekening helpen, je kunt dan vragen: • Wie zou er nu kunnen helpen? • Wie wil je bellen of met wie spreek je af om even wat afleiding te vinden?

23

Logboek of dagboek bijhouden • Je legt informatie vast die je op een later moment nog wilt bespreken binnen je gezin; • Je legt informatie vast, zodat je het beter uit kunt leggen; • Het is iets om op terug te vallen als kinderen op een latere leeftijd vragen stellen. Je kunt er ook een gezamenlijke activiteit van maken, zodat je kind dit zelf later nog eens kan inkijken. • Maak een boekje met plaatjes • Leg uit wat papa of mama voor werk doet, wat er nu aan de hand is en wat er gebeurt. • Voeg iets toe over bijvoorbeeld mensen die camera’s komen ophangen, een beveiligingssysteem installeren, of de politie die langskomt om dingen te bespreken.

24

5. Mogelijkheden voor professionele hulp Wanneer normale stressreacties aanhouden of verergeren, kan er een moment komen dat er voor iemand binnen het gezin professionele hulp nodig is. Als de stressreacties langer duren dan een maand en/of de normale ontwikkeling van het kind in de weg staan door bijvoorbeeld probleemgedrag, ruzies of terugval op school of zelfdestructief gedrag, dan is het raadzaam om contact op te nemen met de huisarts. Het zou kunnen dat het betreffende gezinslid specifieke klachten en/of angsten of een posttraumatische stressreactie ontwikkelt. Door middel van therapie kan de verwerking van de gebeurtenissen op gang worden gebracht en kunnen de stressreacties afnemen

Waar vindt u goede zorg? Ook als alles geheim moet blijven, is een huisarts of een BIG-geregistreerd psycholoog de aangewezen persoon om aanhoudende klachten van een van de gezinsleden te bespreken. Doordat zij gehouden zijn aan hun beroepsgeheim, zijn dit soort zaken bij hen in goede handen. Ga bij een psycholoog na of deze vindbaar is onder het BIG-nummer en of deze aangesloten is bij een erkende beroepsvereniging. Niet alle huisartsen en psychologen zijn overigens thuis in de psychosociale effecten van bedreiging. Het is raadzaam na te gaan of ze op dit specifieke thema ondersteuning kunnen bieden.

25

Bij samengestelde gezinnen met kinderen onder de 16 jaar is er voor een verwijzing toestemming nodig van beide biologische ouders. De andere biologische ouder is echter lang niet altijd op de hoogte van de bestaande dreiging en/ of beveiliging. Mogelijk bestaat bij de ouder helemaal niet de behoefte om de ex-partner te informeren over de persoonlijke situatie. Vanuit het belang van het kind kan dit soms toch noodzakelijk zijn, omdat alleen daarmee vanuit de ex-partner begrip voor de situatie kan ontstaan, waardoor toestemming voor verwijzing verkregen kan worden. Een TBP wilde een gesprek met pleegzoon van 12 onder begeleiding van een psycholoog. Maar ook de biologische vader moest toestemming voor dit gesprek geven. Omdat er geen (goed) contact met deze vader was en informatie over de bedreiging niet gedeeld mocht worden, kon het gesprek niet plaatsvinden. Indien de bedreigde persoon aanhoudende klachten heeft, kan de werkgever er voor kiezen te verwijzen naar ARQ IVP voor ondersteuning. ARQ IVP is sinds 2005 betrokken bij het thema Bedreigen en Beveiligen en begeleidt bedreigde personen bij de psychosociale impact ervan. De werkgever kan naar hen doorverwijzen voor ondersteunende gesprekken met een psycholoog. Tijdens deze gesprekken komen vaak ook de dilemma’s rond de kinderen ter sprake.

Ook kan de betrokken psycholoog meedenken over eventuele ondersteuning als u een kind heeft met (aanhoudende) klachten.

26

27

28

29

30

Opdrachtgever: Kenniscentrum Bewaken en Beveiligen Opdrachtgever: Kenniscentrum Bewaken en Beveiligen

Verantwoordelijk uitvoerende: Verantwoordelijk uitvoerende: ARQ IVP, ARQ IVP, onderdeel van ARQ Nationaal onderdeel vanCentrum ARQ Nationaal Psychotrauma Psychotrauma Centrum Nienoord 5 1112 XE Diemen Nienoord 5 1112 XE Dieme

Auteur: Auteur: Drs. Ine Spee Drs. Ine Spee Jaar van uitgave: augustus 2023

Jaar van uitgave: februari 2023