312018008.23.175 Gemeente Hilversum - Jaarrekening 2022 gewaarmerkt

Jaarstukken 2022

Publieke Sector Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorende bij de controleverklaring d.d. 31 mei 2023 kenmerk 312018008.23.175

ValidSigned door A. Booij RA op 31-05-2023

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 3 Jaarverslag ............................................................................................................................................... 4 1. Beschouwingen ................................................................................................................................... 5 1.1 Algemene beschouwingen .......................................................................................................... 6 1.2 Opvang Oekraïners en Coronacrisis .......................................................................................... 11 1.3 Financiële beschouwingen ........................................................................................................ 13 2. Programma verantwoording ............................................................................................................. 27 Programma 1: Wonen en leven.............................................................................................................

28 Programma 2: Zorg ................................................................................................................................ 61 Programma 3: Werken .......................................................................................................................... 80 Programma 4: Bestuur .......................................................................................................................... 96 Programma 5: Financiën en grondexploitaties ................................................................................... 110 3. De paragrafen .................................................................................................................................. 120 3.1 Lokale heffingen ...................................................................................................................... 121 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................ 133 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................. 142 3.4 Financiering .............................................................................................................................

159 3.5 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................ 175 3.6 Verbonden partijen ................................................................................................................. 184 3.7 Grondbeleid............................................................................................................................. 212 3.8 Openbaarheidsparagraaf ........................................................................................................ 214 Jaarrekening ........................................................................................................................................ 216 4. Het overzicht van lasten en baten................................................................................................... 217 4.1 Het overzicht van lasten en baten 'in één oogopslag' ............................................................ 218 4.2 Toelichting op de verschillen................................................................................................... 219 4.3 Overzicht van incidentele lasten en baten .............................................................................. 228 4.4 Overzicht verstrekte subsidies ................................................................................................

234 4.5 Bezoldiging topfunctionarissen (WNT) ................................................................................... 239 5. De uiteenzetting van de financiële positie ...................................................................................... 242 5.1 Balans ...................................................................................................................................... 243 5.2 Toelichting op de balans ......................................................................................................... 245 5.3 Investeringskredieten.............................................................................................................. 266 5.4 Staat van reserves ................................................................................................................... 278 5.5 Staat van voorzieningen .......................................................................................................... 283 5.6 Staat van overlopende passiva en activa, voortvloeiende uit rijk........................................... 288 5.7 Gewaarborgde geldleningen ................................................................................................... 291 5.8 EMU-saldo ............................................................................................................................... 298 6.

Bijlagen ............................................................................................................................................ 299 6.1 Overzicht van taakvelden per programma.............................................................................. 300 6.2 Toelichting weerstandsvermogen en risicobeheersing.......................................................... 303 6.3 Verantwoordingsinformatie over de specifieke uitkeringen (SiSa) ........................................ 316 7. Controleverklaring ........................................................................................................................... 331 8. In control verklaring ........................................................................................................................ 333

2

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 3

Leeswijzer De jaarstukken zijn het sluitstuk van de begrotingscyclus, en hebben een controlerende functie. Bij de controle zijn diverse aspecten van belang. De jaarrekening moet een getrouw beeld geven, en de baten en lasten en de balansmutaties, moeten op een rechtmatige manier tot stand zijn gekomen. Voorts is het jaarverslag vooral van belang voor de toetsing van de doelmatigheid en doeltreffendheid van het beleid. Door het vaststellen van de jaarrekening verleend de raad het college decharge voor het uitgevoerde financieel beheer. De jaarstukken van de gemeente moeten volgens artikel 24 van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) ten minste bestaan uit: 1. Het jaarverslag; 2. De jaarrekening waarbij het jaarverslag ten minste moet bestaan uit: • de programmaverantwoording; • de paragrafen. en de jaarrekening ten minste moet bestaan uit: • overzicht van baten en lasten en de toelichting hierop; • de uiteenzetting van de financiële positie (balans en de toelichting hierop); • de bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen; • een overzicht van taakvelden Het jaarverslag bevat de inhoudelijke ambities en de daarbij behorende resultaten en financiën, verdeeld over de begrotingsprogramma’s Wonen & leven, Zorg, Werken, Bestuur en Financiën & grondexploitaties.

De jaarrekening bevat financieel-technische overzichten, die inzicht verschaffen in de financiële situatie van onze gemeente. In hoofdstuk 1 zijn de algemene beschouwingen opgenomen. Dit is een terugblik op 2022 en bevat een resumé van de belangrijkste beleidsontwikkelingen. Apart wordt ingegaan op de opvang Oekraïners en de naweeën van de coronacrisis. In hoofdstuk 1 zijn ook de financiële beschouwingen opgenomen waarmee in het kort het financiële beeld wordt weergegeven en toegelicht. Uitgebreidere informatie vindt u terug in de programmaverantwoording (hoofdstuk 2) waar per programma wordt ingegaan op ambities, activiteiten, indicatoren en financiën. Hoofdstuk 3 omvat de wettelijk verplichte paragrafen. De formele jaarrekening van de gemeente, waarop de controleverklaring van de accountant is gebaseerd, betreft de hoofdstukken: • 4 Overzicht van baten en lasten, • 5 Balans met toelichting en • 6 Overzicht van de taakvelden per programma en de SiSa-verantwoording. Gelet op de bestendige gedragslijn ‘rekening volgt begroting’ volgt de inhoud en volgorde van de jaarstukken zoveel mogelijk de inhoud en volgorde van de programmabegroting 2022. Ten opzichte van 2021 is er overeenkomstig BBV een Openbaarheidsparagraaf toegevoegd.

3

Jaarverslag

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 5

1. Beschouwingen

5

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 6

1.1 Algemene beschouwingen Grote thema's vanuit de programmabegroting 2022 Voor u liggen de jaarstukken over het jaar 2022 van de gemeente Hilversum. In deze jaarrekening leggen wij verantwoording af over de Programmabegroting 2022 ‘Werken aan herstel’. Daarin was het werken aan herstel na de coronacrisis de belangrijkste rode draad. Het jaar 2022 was in meerdere opzichten een jaar van verandering. Het was het jaar waarin de coronapandemie op zijn retour was en de daarvoor ingestelde crisismaatregelen werden losgelaten. We konden de goedwerkende Hilversumse taskforce Anderhalve meter opheffen; de samenwerkingstaskforce die in coronatijd samen met ondernemers en organisaties oplossingen en mogelijkheden bedachten voor activiteiten binnen de anderhalvemeter’-samenleving’. De maatschappij ging weer ‘open’, we gingen weer terug ‘naar het oude normaal’. Begrippen uit de coronaperiode die de zwaarte van de crisismaatregelen voor de samenleving typeerde. Nu de crisis- en daarbij behorende steunmaatregelen werden teruggeschroefd, zou ook scherper duidelijk worden wat de maatschappelijke en economische effecten waren. Het werken aan herstel van de negatieve gevolgen van de coronacrisis voor een economisch en sociaal vitaal Hilversum, was daarom de rode draad van de begroting 2022.

2022 was ook het jaar waarin Hilversum na elf jaar afscheid nam van burgemeester Broertjes en onze huidige burgemeester verwelkomde. Het jaar waarin Nederland naar de stembus mocht voor de gemeenteraadsverkiezingen, waarna de huidige raad aantrad en de nieuwe raadsleden na een inwerkperiode veelbelovend van start gingen. Na een periode van coalitieonderhandelingen, presenteerden de coalitiepartijen op 1 juni hun coalitieakkoord ‘Hilversum koesteren’. Op 8 juni werd het nieuwe college geïnstalleerd en kon het van start met de nieuwe plannen die erop zijn gericht om volgende generaties ook van Hilversum te kunnen laten genieten. ‘Een nieuwe lente, een nieuw geluid’, zo zou Gorters dichtregel de bestuurlijke lente van 2022 kunnen typeren: een nieuwe burgemeester, een nieuwe raad en een nieuw college. 2022 was helaas vooral het jaar waarin Rusland op 24 februari Oekraïne binnenviel en een oorlog begon die duurt tot op de dag van vandaag. De effecten daarvan bleken na de coronacrisis opnieuw een grote maatschappelijke impact te hebben. Oekraïners sloegen op de vlucht, onder meer naar Hilversum. Er ontstond een energiecrisis en een stevige inflatie met directe gevolg voor onze inwoners en ondernemers. En zo werd het tegen de verwachting in opnieuw een jaar waarin we voor nieuwe uitdagingen kwamen te staan.

Bij de start van het begrotingsjaar 2022 formuleerde het (vorige) college ambities die gericht waren op herstel van de gevolgen van de coronacrisis. De inzet was om een stevige basis te leggen voor een sociaal en economisch gezond Hilversum voor de lange termijn. Vanuit de zorgen over langdurige schade aan onze samenleving door de coronacrisis, zowel economisch als sociaal, werden de volgende ambities in de begroting 2022 geformuleerd: • Versterken van sociale en onderwijskansen; • Bevorderen en versterken van gezondheid; • Inspelen op signalen rondom armoede en schulden; • Vergroten van weerbaarheid en veerkracht; • Werken aan werkgelegenheid; • Ondersteunen van de lokale economie; • Levendige stad op orde.

6

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 7

De gevolgen van de oorlog in Oekraïne, die bij het vaststellen van de begroting 2022 nog niet in beeld waren, hebben het belang van die ambities niet verminderd. De effecten van die oorlog op bijvoorbeeld de energieprijzen en kosten voor levensonderhoud, waren voor een deel van onze inwoners en ondernemers zodanig groot, dat ze hebben geleid tot extra inkomensregelingen. Naast de herstelambities, laten de effecten van de Oekraïneoorlog het belang van de energietransitie zien. Voor de opvang van de gevluchte Oekraïners zijn we in Hilversum direct aan de slag gegaan. Het lukte om in korte tijd een opvanglocatie op de Heuvellaan in te richten voor 350 Oekraïense vluchtelingen en werd in hotels en Hilversumse gastgezinnen opvang mogelijk gemaakt. We regelden daarnaast ook de noodzakelijke ondersteunende maatregelen zoals inschrijving bij de gemeente, inkomensondersteuning, (medische) zorg, onderwijs, kinderopvang, dagbesteding en begeleiding naar de arbeidsmarkt. En na de noodoproep van de staatssecretaris over de onhoudbare situatie in aanmeldcentrum Ter Apel, kwam er in april ook een groep asielzoekers naar Hilversum die worden opgevangen door Gooiland Hotel i.s.m. het COA. Onze leereffecten van de coronacrisis waren hierbij goed zichtbaar: flexibel en wendbaar opereren in nauwe samenwerking met onze partners in de stad, waardoor er snel resultaat was.

De inzet van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties was hierbij bewonderenswaardig. De ambities vanuit ‘werken aan herstel’: • Versterken van sociale en onderwijskansen In de coronacrisis is extra zichtbaar geworden dat ontwikkelkansen voor kinderen niet gelijk zijn en dat deze ongelijkheid in de coronaperiode groter werd. Daarom streven we in Hilversum naar een goede start in het onderwijs, een passende plek voor ieder kind en jongere en zetten we ons in om een geslaagde door- en uitstroom van leerlingen te realiseren, zowel naar het vervolgonderwijs als naar de arbeidsmarkt. We ondersteunen ouders in de eerste jaren van het jonge kind in positief ouderschap, waarvoor preventieve programma’s van Jeugd en Gezin worden ingezet, de voorleesexpres en andere programma’s gericht op het stimuleren van een talige en ontwikkelgerichte omgeving voor het kind. We faciliteren daarin ook met maatwerkplannen voor kinderen in groep 1 en 2 ter voorkoming en bestrijding van achterstanden in samenwerking met onderwijs, kinderopvang en Jeugd en Gezin. Met onze partners van de kinderopvang, onderwijs en andere professionele partners die een rol hebben bij de ontwikkeling van kinderen, hebben we een start gemaakt om voor kinderen van 0-13 jaar een stevig en toegankelijk netwerk met een ontwikkelingsgericht aanbod rondom het kind te kunnen gaan bieden.

Met het koppelen van een zorgconsulent aan iedere school, verstevigen we de zorg voor kinderen die dat nodig hebben zoveel mogelijk binnen hun school met een oplossingsgerichte aanpak. De evaluatie en actualisatie van het Hilversumse onderwijsbeleid en de actualisatie van het Integraal Huisvestingsprogramma biedt de gemeente kansen om haar rol hierin te versterken. We hebben in 2022 onderzoek gedaan naar het aanbod voor de aanpak van laaggeletterdheid bij volwassenen met als doel een extra en passend aanbod van taalonderwijs dat aan de voorwaarden voldoet te kunnen bieden. Omdat daaruit bleek dat de huidige partijen dat niet kunnen bieden, wordt hiervoor in 2023 een regionale aanbesteding gedaan. In 2022 heeft het rijk de looptijd van de NPO-gelden met een schooljaar verlengd tot schooljaar 2024-2025, waardoor wij de middelen over een langere periode kunnen inzetten. Dat komt de duurzame opbrengst van onze inzet ten goede. • Bevorderen en versterken van gezondheid De gemeente zet in op het bevorderen van gezondheid en daarbij ligt de nadruk ligt op het gezond opgroeien van de jeugd. Daarom hebben we in regioverband een campagne gestart op het bevorderen van een rookvrije generatie en zetten we in op het voorkomen van alcoholmisbruik 7

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 8 onder jongeren. We hebben de Jongeren Op Gezond Gewicht aanpak (JOGG).gecontinueerd. Jong en oud stimuleren we aan sport en beweging te doen door de inzet van de buurtsportcoaches in samenwerking met huisartsen. Op basis van het in december vastgestelde programma Groen Hilversum 2040, maken we samen met inwoners en bedrijven Hilversum groener, zodat een gezonde, groene stad is voor iedereen. • Inspelen op signalen rondom armoede en schulden We hebben een passend aanbod gerealiseerd voor de schuldhulpverlening (preventie, vroegsignalering, oplossing en nazorg), zowel voor particulieren als zelfstandigen. Daarnaast ondersteunen we de Hilversumse gedupeerde ouders van de toeslagenaffaire, mede door uitvoering van de verzamelwet hersteloperatie toeslagen waarmee publieke schulden worden kwijtgescholden. We hebben in 2022 de inkomensgrens voor de minimaregeling verduurzaming huishoudens en activering verhoogd van 120% tot 130% van het minimumloon. • Vergroten van weerbaarheid en veerkracht Hilversum streeft naar een samenleving waarin zoveel mogelijk inwoners naar eigen vermogen deelnemen aan onderwijs, werk, sport en cultuur. Daar waar nodig bieden wij een vangnet. De coronacrisis heeft geleid tot meer instroom van inwoners in de Participatiewet.

We verstrekken een inkomen wanneer men hier recht op heeft en bieden daar waar nodig aanvullende inkomensondersteuning. Samen met de inwoner gaan we op zoek naar oplossingen gericht op de eigen kracht. Niet iedereen kan op eigen kracht passende arbeid vinden om in eigen inkomen te voorzien. Daar waar nodig ondersteunen we mensen in hun ontwikkeling en het bemiddelen naar passende arbeid. Door het einde van de coronacrisis konden we onze werkzaamheden, zoals het begeleiden van inwoners naar dagbesteding of een andere vorm van meedoen aan de Hilversumse samenleving weer hervatten en volop uitvoeren. Daardoor zijn onze ambities gericht op arbeidsparticipatie in 2022 gerealiseerd. Dat geldt nog niet voor het begeleiden van mensen met een blijvende arbeidsbeperking naar een arbeidsplaats, op basis van de banenafspraak. We ontwikkelen die aanpak met werkgevers en binnen onze gemeentelijke organisatie. Wanneer werk niet binnen de mogelijkheden ligt, bieden we mensen kansen door het opdoen van werkervaring (zoals vrijwilligerswerk). We leggen daar de verbinding tussen de participatiewet en de WMO. We versterken de onderlinge betrokkenheid van inwoners in onze stad en we stimuleren de samenwerking tussen vrijwilligers en maatschappelijke organisaties. De samenwerking tussen maatschappelijke organisaties, zorgpartners en gemeente zijn we aan het verbeteren en versterken.

Met de Begeleiding-in-de wijk-teams en een aanbod van algemene voorzieningen hebben we een vangnet gerealiseerd om zelfredzaamheid van inwoners en hun deelname aan de samenleving te stimuleren en zwaardere zorg te voorkomen waar mogelijk. We richten ons daarbij op alle doelgroepen van jong tot oud. • Werken aan werkgelegenheid Om te werken aan werkgelegenheid is verder ingezet op behoud, uitbreiding en ontwikkeling van aantrekkelijke formele (o.a. Arenapark, Media Park en bedrijventerreinen ZuidWest) en informele werklocaties (centrum, stationsgebied en Gijsbrecht van Amstelstraat). Met het opstellen van en starten met de realisatie van de gebiedsagenda Centrum en het faciliteren van de verduurzaming en verlevendiging van het Media Park tot een bruisende campuslocatie hebben we in 2022 daarop ingezet. Daarnaast voegen we functies toe op plekken waar dit passend is en bijdraagt aan een levendig en divers gebied. Om verdere inzichten te krijgen in de ontwikkelingen van de Hilversumse economie is in 2022 voor het eerst de Monitor Economie Hilversum uitgegeven, waarin onder meer wordt ingegaan op werklocaties, leegstand en algemene economische ontwikkelingen, werkgelegenheid en maatschappelijke opgaven.

8

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 9 Voor de versterking van de regionale en Hilversumse economie, hebben we hebben in 2022 onze samenwerkingsverbanden met o.a. ROM Utrecht, Economic Board Utrecht, MRA en G40 voort kunnen zetten en verder geïntensiveerd. En met het MBO college Hilversum hebben we in 2022 een samenwerkingsagenda vastgesteld voor de versterking van onze regionale onderwijsarbeidsmarktaansluiting. • Ondersteunen van de lokale economie In 2022 hebben we met Hilversum Marketing de campagne ‘Shop Lokaal’ opgezet om Hilversummers en bezoekers uit de regio te stimuleren om te winkelen en zo de lokale economie te stimuleren. Want naast economische effecten van de coronacrisis, drukte de hoge inflatie en de energiecrisis zwaar op de lokale ondernemers. Voor de dienstverlening aan onze ondernemers hebben we het afgelopen jaar verder geïnvesteerd in onze online ondernemersdienstverlening en zijn we gestart met het uitbrengen van een online ondernemersnieuwsbrief. • Levendige stad op orde Na 2,5 jaar bouwen en de bijbehorende overlast voor omwonenden en andere Hilversummers, werd op 6 augustus de Alexiatunnel bij de Oosterengweg feestelijk geopend met een optocht door de voetgangers- en fietstunnel. Met de aanleg van de Alexiatunnel is een belangrijk verkeersknelpunt in Hilversum opgelost en is het voor automobilisten, fietsers en voetgangers veiliger geworden.

Omdat een bruisende binnenstad en een divers aanbod aan winkels van groot belang is voor een levendige stad, is in 2022 gestart met het opstellen van een gebiedsagenda Centrum. We zijn in gesprek gegaan met onder meer de bewoners en ondernemers van het centrum in verschillende bijeenkomsten en met een online participatieplatform. De aanpak is, mede op verzoek van de raad, geïntensiveerd met de uitbreiding van het participatietraject en de noodzakelijke versterking van de organisatiegraad in het centrum. Dat laatste is nodig om de agenda goed uit te kunnen voeren. Met de vaststelling van het plan om de verhuizing van de bibliotheek naar de Kerkbrink mogelijk te maken, kan de nieuwe bibliotheek met een breed pallet van activiteiten een grote rol gaan spelen in het ontmoeten en verbinden van inwoners met elkaar. De vernieuwde bibliotheek wordt een voorloper op het gebied van Mediawijsheid en leesbevordering, en een innovatief aanbod in combinatie met partners uit de stad zoals Beeld & Geluid, Museum Hilversum, het onderwijs, en het medialandschap, dat kenmerkend is voor Hilversum als geheel. We zijn in 2022 verder gegaan met de verduurzaming en verlevendiging van het Media Park. Met de mediasector hebben we innovatieagenda opgesteld met daarin een gezamenlijke toekomstvisie gericht op een bruisende mediacampus.

Want met de vestiging van het MBO college Hilversum met ruim 1000 leerlingen op het Mediapark is het belangrijk een levendig gebied te creëren. Voor een levendig Hilversum is het belangrijk dat Hilversummers zich veilig voelen. Hiervoor werken we zowel preventief, probleemoplossend en handhavend samen met politie, brandweer, Versa, woningcorporaties en vele andere partners. In 2022 hebben we de aanpak van jongerenoverlast met focus op preventie en de aanpak van overlast op straat geïntensiveerd evenals de aanpak van ondermijning, gericht op drugscriminaliteit en mensenhandel, witwassen, illegale prostitutie en misbruik van vastgoed. We doen dat samenlevingsgericht en participeren in wijkteams, zorgnetwerken en buurtoverleggen. Met de start van het nieuwe culturele seizoen vond op zaterdag 27 augustus de eerste editie van festival OPEN035 plaats. Een festival voor jong en oud dat door de hele stad plaats vond en tot doel had cultuur laagdrempelig en bereikbaar te maken voor alle Hilversummers. Een ander belangrijk doel voor de Hilversumse kunst- en cultuurorganisaties was om na de coronacrisis en lockdowns, de stad cultureel nieuw leven in te blazen. Het festival bleek met zijn vele en gevarieerde activiteiten een groot succes.

9

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 10 Beschouwend Wij hebben in juni 2022 ons coalitieakkoord ‘Hilversum koesteren’ gepresenteerd met stevige ambities om te investeren in Hilversum. De eerste resultaten ziet u in deze jaarrekening en in de voorjaarsnota die hierop volgt. De realiteit van vandaag is, dat we die ambities nastreven na een zware coronaperiode, direct gevolgd door de oorlog in Oekraïne met stevige effecten op de energieprijzen, inflatie en (inkomens)onzekerheid. En daarbij hebben we te maken met schaarste aan goed opgeleide vakmensen, stijgende kosten en ook voor onze gemeentelijke diensten een krappe arbeidsmarkt. En dat heeft voor veel van onze plannen maar ook voor reguliere uitvoering consequenties; alles wordt duurder en met enige regelmaat duurt het langer en wordt ons geduld op de proef gesteld. Desondanks houden we aan onze ambities vast en blijven wij resultaatgericht werken. Onze ambities gaan over duurzame investeringen om de problemen van vandaag en de nabije toekomst aan te pakken en daarom houden we vast aan onze in juni 2022 ingezette koers.

10

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 11

1.2 Opvang Oekraïners en Coronacrisis Opvang Oekraïners In het afgelopen jaar is de gemeente intensief aan de slag gegaan met het opvangen van vluchtelingen uit Oekraïne. Vanuit het rijk is in maart 2022 besloten om hiervoor een crisisaanpak te hanteren via het Veiligheidsberaad en vervolgens via de Veiligheidsregio’s deze aanpak te laten uitvoeren. Bij de start in maart 2022 is zowel regionaal als lokaal geïnventariseerd welke locaties geschikt gemaakt konden worden voor de (crisis nood)opvang van vluchtelingen. Dit heeft geresulteerd in de eerste locatie op de Heuvellaan 50, welke een jaar beschikbaar is geweest (tot maart 2023) voor de opvang. Parallel daaraan is voor de lange termijn het Thebe nr. 22 pand gehuurd en verbouwd voor semi zelfstandige opvang (tot medio 2027) en is halverwege 2022 ook met de eigenaar van de voormalige Philipslocatie (Anton Philipsweg 3) overeengekomen dit als opvanglocatie voor Oekraïense vluchtelingen gereed te maken voor de duur van maximaal 3 jaar. Naast deze locaties zijn ook hotelkamers gehuurd en is er een grote groep vluchtelingen door particulieren opgevangen. Behalve het realiseren van locaties is ook gewerkt aan het op elkaar afstemmen van vraag en aanbod rondom maatschappelijke initiatieven en hulp in de samenleving voor de vluchtelingen. Er waren het afgelopen jaar veel vrijwilligers die iets voor de vluchtelingen wilden doen.

Er is dan ook een heel netwerk opgebouwd door en met Hilversummers om allerlei maatschappelijke initiatieven voor de vluchtelingen te organiseren en te begeleiden. Hilversummers.nl heeft hierin het afgelopen jaar een belangrijke rol gespeeld om dit te stroomlijnen samen met alle andere vrijwilligers en initiatiefnemers. Binnen de gemeente Hilversum is, naast de inzet op en realisatie van de locaties, gewerkt aan het inrichten van de diverse processen zoals bijvoorbeeld; inschrijving in de BRP, inkomensondersteuning, openbare orde en veiligheid, het organiseren van (medische) zorg, onderwijs, kinderopvang, dagbesteding, begeleiding naar de arbeidsmarkt, communicatie aan inwoners, bedrijven, partners en de raad. Tevens heeft de projectorganisatie een transitie ondergaan, vanuit de projectmatige crisisaanpak naar een meer programmatische inrichting en sturing. Dit heeft geleid (en zal nog meer leiden) tot uitbreiding van ambtelijke capaciteit. Om de effecten van de opvang van ontheemden te kunnen opvangen is de reserve “Opvang Oekraïners” gevormd (raadsbesluit d.d. 11 mei 2022). Daarbij zijn het doel, het saldo van de bestemmingsreserve en de werkelijk gemaakte kosten (de realisatie) leidend. De reserve is in eerste instantie gevoed door een onttrekking van € 2,7 miljoen uit de algemene reserve.

Nadien zijn bij het Rijk voorschotten aangevraagd voor de transitiekosten om het gebouw aan de Heuvellaan 50, Thebe 22 en Anton Philipsweg 3 geschikt te maken voor de opvang alsook voor de dagelijkse kosten voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne. De financiële dekking van de kosten voor opvang voor ontheemden uit Oekraïne is gebaseerd op de Regeling Opvang Oekraïne, welke uitgevoerd wordt door het Ministerie van Justitie & Veiligheid (MinJ&V). Locaties zijn vooraf, met een business case op hoofdlijn en onder voorbehoud van bestuurlijke besluitvorming op het aangaan van verplichtingen, aangemeld bij het ministerie. Bij goedkeuring van het ministerie zijn vervolgstappen gezet, zoals contractonderhandelingen met locatie-eigenaren (huursom, looptijd, verzekeringen, etc.), planvorming inzake de transitie en inrichting van een pand en besluitvorming. De personele inzet voor locatiemanagement is onderdeel van de business case geweest en is het afgelopen jaar uitgevoerd door hierin gespecialiseerde marktpartijen zoals bijvoorbeeld het Leger des Heils , VIZZION en diverse beveiligingsbureaus. Ook in het komende jaar zullen bovengenoemde werkzaamheden een vervolg krijgen.

11

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 12

Coronacrisis Inleiding In 2022 zijn de Corona-maatregelen steeds verder versoepeld en is Corona geen crisis meer maar onderdeel van ons dagelijks leven geworden. Eind 2021 is door middel van de Corona herstelagenda de weg ingezet naar herstel. In 2022 hebben we uitvoering gegeven aan de herstelagenda. Nu er een sprake meer is van een pandemie en de maatregelen zijn opgeheven kunnen we afschalen. We stellen daarom voor om in deze jaarrekening de specifieke reserve covid-19 te laten vrijvallen ten gunste van de Algemene Reserve. Van herstel naar relatief rustig vaarwater Met de vaststelling van de Corona Herstelagenda op 6 oktober 2021 zijn de eerste stappen gezet richting herstel. De herstelagenda was gericht op een breed herstel over meerdere sectoren die door de crisis zijn geraakt en daarmee een stevige basis voor de lange termijn neer te zetten. In 2022 hebben wij uitvoering gegeven aan deze herstelagenda en u tussentijds geïnformeerd via RIB 202240 over de uitvoering. Begin 2023 hebben wij u een eindevaluatie gestuurd over de afgeronde onderdelen van de herstelagenda. In deze jaarrekening verantwoorden wij de uitgevoerde maatregelen die in 2022 hebben plaatsgevonden. Op 5 april 2023 heeft u een besluit genomen over de onderdelen van de herstelagenda die we nog in 2023 zullen uitvoeren.

Daarna zal in 2023 over deze onderdelen in de jaarrekening 2023 een eindevaluatie beschikbaar worden gesteld. We sluiten onze ogen niet voor de onzekerheden die er nog steeds zijn zoals een nieuwe besmettelijke variant (met mogelijk alle gevolgen van dien), de onzichtbare schade die is ontstaan variërend tussen log covid klachten tot een verdere tweedeling in de samenleving. We zullen deze onzekerheden via ons regulier beleid blijven volgen.

12

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 13

1.3 Financiële beschouwingen De jaarrekening is een omvangrijk boekwerk dat voor een groot deel vanuit de financiële techniek is opgesteld. Om de jaarrekening beter te kunnen duiden, geven deze beschouwingen een samenvattend beeld van de financiële positie van Hilversum per 31 december 2022 en de resultaten over het boekjaar 2022. Gemeentefinanciën zijn complex. Toch werkt de financiële huishouding van een gemeente in de basis zoals iedere andere financiële huishouding. Naast de jaarlijkse baten en lasten die in de exploitatie staan, kan er voor aanvullende lasten geld uit reserves worden gehaald. Via de balans en de exploitatierekening kan snel inzicht worden verkregen in de financiën van Hilversum. In de balans komt de verhouding tussen de bezittingen (activa) en de daarvoor beschikbare eigen middelen (reserves) en financieringsmiddelen van derden (schulden) tot uitdrukking. In de exploitatierekening wordt duidelijk welke inkomsten de gemeente heeft en waar het geld aan wordt uitgegeven. Het jaarrekeningresultaat volgt uit het saldo van de inkomsten en uitgaven in dat jaar (gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten) en de verrekening met de reserves (gerealiseerd resultaat).

Het saldo van inkomsten en uitgaven voor verrekening met reserves geeft aan of er per saldo middelen aan het eigen vermogen kunnen worden toegevoegd (bij een positief saldo), of dat er middelen aan het eigen vermogen moeten worden onttrokken (bij een negatief saldo). In de hierop volgende paragrafen geven we een korte financiële beschouwing van de jaarrekening inclusief de vermogenspositie, lichten we toe hoe het resultaat over 2022 is opgebouwd en hoe dit zich verhoudt tot het door de raad vastgestelde begrote resultaat.

Toelichting op het resultaat In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), de verslaggevingsregels van gemeenten, wordt onderscheid gemaakt tussen het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten en het gerealiseerd resultaat. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten bedraagt € 12,7 miljoen voordelig over 2022. Per saldo is tussentijds € 5,9 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het gerealiseerd resultaat afgerond € 18,6 miljoen voordelig bedraagt. Relevant voor het uiteindelijke resultaat is het 'resultaat na bestemming’. Dat is het resultaat na budgetoverhevelingen en aanvullende mutaties reserves, waarover de raad op 21 juni 2023 zal besluiten. Dit resultaat bedraagt € 12,2 miljoen voordelig. In onderstaande tabel ziet u hoe dit resultaat tot stand is gekomen: Bedragen x € 1.000 Financieel resultaat

Bedrag

Werkelijke lasten

324.542

Werkelijke baten

-337.248

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

-12.707

Stortingen in de reserves

6.538

Onttrekkingen uit de reserves

-12.423

Mutaties reserves

-5.885

Gerealiseerd resultaat (afgerond)

-18.592

Resultaatbestemming: budgetoverhevelingen

7.911

Resultaatbestemming: mutatie reserves

-1.740

Resultaatbestemming mutatie voorzieningen

203

Totaal voorgestelde resultaatbestemmingen

6.374

Resultaat na bestemming

-12.218

13

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 14

Toelichting Jaarrekeningresultaat 2022 Bij de jaarrekening vergelijken we het werkelijke resultaat met het door de raad vastgestelde begrote resultaat. Het rekeningresultaat werd bij de primaire Begroting 2022 op € 1,2 miljoen voordelig begroot. Door de tussentijdse besluitvorming door de Raad wordt dit oorspronkelijk begrote resultaat altijd bijgesteld. Het daadwerkelijke begrote jaarrekeningresultaat per 31 december 2022 is door de Raad bijgesteld naar € 4,0 miljoen voordelig. Het werkelijke (gerealiseerde) resultaat is € 18,6 miljoen positief en daarmee € 14,5 miljoen voordeliger dan begroot. Om een goed beeld te krijgen van de oorzaak van de afwijkingen is in onderstaande tabel weergegeven binnen welke programma’s verschillen optreden en hoe groot die zijn. Vervolgens worden de grootste afwijkingen (> 250k) toegelicht. Voor een uitgebreidere analyse per programma verwijzen wij u naar hoofdstuk 4.2 van de jaarstukken en de financiële analyses op de programmaverantwoording. Bedragen x € 1.000 (- = voordeel, zonder teken = nadeel) Financiële afwijkingen per programma > 250k

Bedrag

Programma 1 - Wonen en leven Uitstellen invoering omgevingswet Opbrengst bouwleges vertraagd Incidentele voordelen en minder onderhoud t.g.v. warme zomer Diverse vertragingen en uitstel naar 2023 Hogere parkeeropbrengsten Minder en/of uitstel groenonderhoud Rijksmiddelen klimaatakkoord Doorloop coronaherstelagenda naar 2023 Overige verschillen per saldo < €250 Programma 2 - Zorg

-739 526 -295 -885 -361 -215 -530 -183 -2.177

Lagere kosten opvang ontheemden Oekraïners Maatwerkvoorzieningen, zoals rolstoelen, scootmobielen, etc Zorglasten WMO Oplopende lasten dienstverlening Jeugdwet Doorloop coronaherstelagenda naar 2023 Overige verschillen per saldo < €250 Programma 3 - Werken Gebiedsagenda Centrum en Zuidwest Doorloop corona herstelagenda naar 2023 Stijging aantal uitkeringsgerechtigden Middelen Dichterbij dan je denkt naar 2023 Implementatie X-Works Overige verschillen per saldo < €250 Programma 4 - Bestuur Hogere uitgifte reisdocumenten en NID kaarten Hogere rekenrente pensioenvoorziening wethouders Uitloop ICT projecten Overige verschillen per saldo < €250 Programma 5 - Financiën Voorziening Stationsgebied OZB niet woningen Decembercirculaire Overige verschillen per saldo < €250 Totaal afwijkingen t.o.v. begroot resultaat Eindejaarsrapportage

14

Totaal -4.859

-5.738 -4.296 -338 -445 760 -229 -1.190 -156 -75 -142 799 -478 -220 -40 -2.684 -341 -992 -613 -738 -1.110 2.548 -200 -3.720 262 -14.547

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 15 Toelichting afwijkingen Programma 1 - Wonen en leven • Uitstellen invoering omgevingswet (739k V) Het Rijk heeft middels de septembercirculaire € 589.000 beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de Omgevingswet. Het bedrag is ter compensatie van de (extra) kosten mede door het uitstellen van de invoering van de Omgevingswet naar 1 januari 2024. Budgettair betekent dit dat de in 2022 geplande uitgaven verschuiven naar 2023 waarvoor een overhevelingsvoorstel is ingediend. • Opbrengst bouwleges vertraagd (526k N) In de begroting 2022 was rekening gehouden met de te ontvangen bouwleges van een groot bouwproject. De vergunningverlening heeft uiteindelijk plaatsgevonden in 2023. De baten worden om deze reden verantwoord in 2023. Hetgeen leidt tot een incidenteel nadeel in 2022. • Incidentele voordelen en minder onderhoud t.g.v. warme zomer (295k V) Als gevolg van de uitzonderlijk warme zomer is er minder uitgegeven aan straat reinigen en onkruidbestrijding. Er was ook minder onderhoud nodig aan de VRI’s, en er zijn minder (tijdelijke) verkeersmaatregelen nodig geweest dan vooraf was begroot. Verder is er een incidenteel voordeel op de uitvoering van kleinere projecten. • Diverse vertragingen en uitstel naar 2023 (885k V) In het kader van de ambitie verkeer en vervoer wordt in totaal voorgesteld om € 885.000 over te hevelen naar 2023.

• Voortvloeiend uit het Coalitieakkoord 2022-2026 is met de Eindejaarsrapportage € 150.000 beschikbaar gesteld ten behoeve van het verbeteren van mobiliteit. In 2023 wordt verder uitvoering gegeven aan het verbeteren van verkeersveiligheid rondom scholen en sportaccommodaties. • De onderzoeken voor de verbetering van de doorstroming Johannes Geradtsweg zijn in 2022 gestart. Het opstellen van de definitieve rapportages (€ 54.000) vindt plaats in 2023. • De gemeenteraad heeft in 2021 met een amendement € 70.000 beschikbaar gesteld voor Voorlopig Ontwerp en kostenraming herinrichting winkelgebied Gijsbrecht. Het ontwerp wordt in 2023 opgesteld. • Het participatieproces van het Uitvoeringsprogramma mobiliteitsvisie 2040 is in 2022 vertraagd en loopt door in 2023 (€ 82.000). • Door de uitspraak van de Raad van State in februari 2022 omtrent het vernietigen van het bestemmingsplan Stationsgebied heeft in 2022 de nadruk gelegen op het opstellen van een nieuw bestemmingsplan. De verdere uitvoering vindt plaats in 2023 (€ 339.000). • De planvorming van de nieuwe fietsenstalling onder het stationsplein is in 2022 gestart en wordt in 2023 afgerond. Het schetsontwerp wordt in 2023 verder uitgewerkt tot een aanbestedingsdossier (€ 190.000).

• Hogere parkeeropbrengsten (361k V) De extra parkeeropbrengsten uit straatparkeren en parkeergarages zijn toe te schrijven aan het opheffen van de coronamaatregelen. • Minder en/of uitstel groenonderhoud (215k V) De uitzonderlijk warme zomer heeft als gevolg dat het minder noodzakelijk was om het gras te maaien alsook onkruid te bestrijden in plantsoenen. Daarnaast loopt het onderzoek naar natuur inclusief bouwen en het onderzoek naar de verbondenheid van groen door in 2023. Hiervoor wordt voorgesteld om €62.000 over te hevelen naar 2023.

15

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 16 •

•

•

Rijksmiddelen klimaatakkoord (530k V) Het voordelige saldo van € 818.000 is voornamelijk gerelateerd aan de vanuit het Rijk ontvangen middelen voor uitvoering van het klimaatakkoord. In 2023 wordt de ontvangen € 530.000 ingezet voor het opstellen van een Hilversums Isolatie Plan (HIP). Aan de raad wordt voorgesteld om €530.000 ten behoeve van het klimaatakkoord over te hevelen. Doorloop coronaherstelagenda naar 2023 (183k V) Het voordelig saldo € 240.000 is voornamelijk toe te schrijven aan de activiteiten vanuit de Corona Herstelagenda. In totaal is € 600.000 beschikbaar gesteld waarvan € 183.000 in 2023 wordt besteed. Aangezien de kosten begroot waren in 2022 ontstaat hierdoor een voordeel in de lasten van €183.000. Overige verschillen per saldo < €250 (2.177k V) Het voordeel wordt grotendeels veroorzaakt door de voordelige afwijking op loon -en afdelingskosten van €1.301.000. Daarnaast zijn er diverse kleinere < €50.000 verschillen die samen optellen tot een voordeel van €876.000.

Programma 2 - Zorg • Lagere kosten opvang ontheemden Oekraïners (4.296k V) Het voordeel wordt voor € 4.296.000 bepaald door de opvang ontheemden Oekraïners. Hiervoor zijn de volgende oorzaken: • De opvanglocaties Thebe 22 en Philipsweg 1 zijn nog niet in gebruik in 2022, derhalve zijn in 2022 ook geen exploitatielasten gemaakt voortkomend uit de opvang. Dit levert een voordeel op van €1.587.000. • De opvang van de ontheemden Oekraïners vindt steeds minder plaats in hotels. De opvang in hotels is een relatief kostbare wijze van opvang ten opzichte van de reguliere opvang. Dit heeft tot gevolg dat de lasten van de opvang voor 2022 met €1.666.000 lager uitkomen dan begroot. • De exploitatie lasten van de opvanglocatie Heuvellaan 50 komen in 2022 €711.000 lager uit dan begroot. Dit wordt met name bepaald door lagere lasten voor het beheer van de opvang (beveiliging, catering, schoonmaak en locatiemanagement, maar ook door lagere persoonsgebonden lasten (medische kosten en vervoer) • Voor het uitbetalen van het leefgeld particuliere opvang (POO) wordt door het rijk een afzonderlijk forfaitbedrag vergoed. Deze vergoeding valt € 249.000 hoger uit de gemaakte lasten en resulteert in een even hoog voordeel. • Overige lasten en baten per saldo €83.000 voordelig.

Voorgesteld wordt het voordeel van €4.296.000 bij de resultaatbestemming toe te voegen aan de reserve opvang Oekraïners • Maatwerkvoorzieningen, zoals rolstoelen, scootmobielen, etc (338k V) Het voordeel wordt met name bepaald door lagere lasten voor de maatwerkvoorzieningen (rolstoelen, scootmobielen, woningaanpassingen, en trapliften). • Zorglasten WMO, schuldhulpverlening (445k V) De zorglasten huishoudelijke hulp en begeleiding komen in 2022 uit op €16,7 miljoen (2021: €16,5 miljoen). Dit resulteert in een voordeel van €367.000 ten opzichte van de begroting. Het voordeel is met name toe te rekenen aan begeleiding en dagbesteding. Daarnaast is er €78.000 meer eigenbijdrage ontvangen dan begroot. • Oplopende lasten dienstverlening Jeugdwet (760k N) De stijging van de lasten jeugd zet zich verder voort. De lasten 2022 komen uit op € 25,6 miljoen. Ten opzichte van de begroting betekent dit een nadeel van € 760.000.

16

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 17 •

•

Doorloop coronaherstelagenda naar 2023 (229k V) De projecten 'Ontwikkelen sociale kaart' en 'Suïcide preventie' uit de Corona herstelagenda kennen een doorloop in 2023. Aangezien de volledige kosten begroot waren in 2022 ontstaat hierdoor een voordeel in de lasten van € 94.000. Hierdoor is ook de onttrekking uit de reserve coronaherstelfonds €94.000 lager. In het voorjaar 2023 heeft de raad de eindevaluatie Corona Herstelagenda behandeld en de resterende middelen € 94.000 vrijgegeven voor 2023. Verder kent het project A2 "Begeleiding in de wijk versneld doorontwikkelen" vanuit de Corona Herstelagenda een doorloop in 2023. Aangezien de volledige kosten begroot waren in 2022 ontstaat hierdoor een voordeel in de lasten van € 135.000 in 2022. In het voorjaar 2023 heeft de raad de eindevaluatie Corona Herstelagenda behandeld en de resterende middelen € 135.000 vrijgegeven voor 2023. Overige verschillen per saldo < €250 (1.190k V) Het voordeel wordt grotendeels veroorzaakt door de voordelige afwijking op loon -en afdelingskosten van €721.000. Daarnaast zijn er diverse kleinere < €50.000 verschillen die samen optellen tot een voordeel van €245.000.

Programma 3 - Werken Gebiedsagenda Centrum en Zuidwest (75k V) De in 2022 beschikbaar gestelde middelen voor het opstellen van gebiedsagenda Centrum en Zuidwest van € 75.000 zijn nog niet ingezet. Voorgesteld wordt de middelen van € 75.000 over te hevelen naar 2023. • Doorloop coronaherstelagenda naar 2023 (142k V) Ten aanzien van de coronaherstelagenda zijn de beschikbaar gestelde middelen voor de projecten 'Impuls geven aan de (regionale) Human Capital Agenda' en 'Impuls aan digitalisering MKB via SPOT035' deels nog niet uitgegeven. De werkzaamheden hiervoor lopen door in 2023. Aangezien de volledige kosten begroot waren in 2022 ontstaat hierdoor dit jaar een voordeel in de lasten van € 142.000. Hierdoor is ook de onttrekking uit de reserve coronaherstelfonds € 142.000 lager. Met het voorstel over de eindevaluatie en afronding van de coronaherstelagenda (Raad april 2023) is een deel van de resterende middelen vrijgegeven voor 2023. • Stijging aantal uitkeringsgerechtigden (799k N) In 2022 is er € 32,5 miljoen uitgegeven aan uitkeringen (BUIG), terwijl de baten uitkomen op €30,1 miljoen. Ten tijde van de eindejaarsrapportage 2022 is de begroting gewijzigd en is uitgegaan van € 32,0 miljoen aan lasten en € 30,4 miljoen aan baten. Dit resulteert in een nadeel van € 799.000 in de jaarrekening.

• Middelen Dichterbij dan je denkt naar 2023 (478k V) Het voordeel wordt met name bepaald doordat de verkregen centrummiddelen voor het regionale actieplan 'Dichterbij dan je denkt' nog niet geleid heeft tot uitgaven. De gemeente Hilversum heeft als centrum gemeente bij de septembercirculaire voor het actieplan een bedrag van €478.000 ontvangen. Het actieplan zal in 2023 uitgevoerd worden door de Regio Gooi en Vechtstreek, derhalve wordt voorgesteld deze middelen over te hevelen naar 2023. • Implementatie X-Workls (220k V) De implementatie van X-Works (nieuwe applicatie Sociaal Plein) is gestart in 2022. De planning voor de implementatie is in de loop van 2022 aangepast. Het grootste deel van de implementatie zal nu gefaseerd plaatsvinden in 2023. De raad wordt voorgesteld om het voordeel van € 220.000 over te hevelen naar 2023. • Overige verschillen per saldo < €250 (40k V) Het voordeel wordt grotendeels veroorzaakt door de nadelige afwijking op loon -en afdelingskosten van €18.000. Daarnaast zijn er diverse kleinere < €50.000 verschillen die samen optellen tot een voordeel van €58.000.

17

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 18

Programma 4 - Bestuur • Hogere uitgifte reisdocumenten en NID kaarten (341k V) De hogere baten van €341.000komt door een toename van het aantal verzoeken voor het verkrijgen van het Nederlanderschap en door een toename van het aantal paspoort, rijbewijs, NID-kaarten verstrekkingen. • Hogere rekenrente pensioenvoorziening wethouders (992k V) In 2022 is een bedrag van € 992.000 vrijgevallen van de pensioenvoorziening wethouders. De hoge vrijval is een direct gevolg van de stijgende marktrente. Een stijgende rente betekent dat er een lager bedrag aan pensioenvoorziening noodzakelijk is om het gewenste eindsaldo te bereiken. De rente die ontvangen wordt over de uitstaande saldi is immers een toekomstige baten. De marktrente bedraagt op dit moment afgerond 2,5%. Dit resulteert in een voordeel van € 992.000. • Uitloop ICT projecten (613k V) Meerdere projecten lopen door naar 2023. Zoals het SaaS project E-HRM (€150.000), de activiteiten rondom het programma dienstverlening (€ 80.000), het project Hilversum 600 (€ 150.000), de verstedelijkingsopgaven (€ 193.000) en de doorontwikkeling van het zaakgericht werken (€ 40.000). Voorgesteld wordt om deze middelen bij de jaarrekening deels over te hevelen van 2022 naar 2023. • Overige verschillen per saldo < €250 (738k V) Het voordeel wordt grotendeels veroorzaakt door de voordelige afwijking op loon -en afdelingskosten van €1.060.000.

Daarnaast zijn er diverse kleinere < €50.000 verschillen die samen optellen tot een nadeel van €322.000.

Programma 5 - Financiën • Voorziening Stationsgebied (2.548k N) De belangrijkste afwijking betreft een toevoeging aan de voorziening grondexploitatie voor grondexploitatie Stationsgebied van € 2,5 mln. De grondexploitatie van het Stationsgebied is verlieslatend. Dit komt door het toevoegen van de boekwaarden van de voormalige GAK-locatie en de kostenstijging van bouw-woonrijp maken van het gebied. Voor een meer gedetailleerd inzicht in de mutaties wordt verwezen naar de Nota Actualisatie Grondexploitaties 2023 waarin de verschillen tussen de actualisatie 2022 en 2023 nader verklaard worden. • OZB niet woningen (200k V) Het voordeel wordt veroorzaakt door extra opbrengsten OZB Niet woningen. In 2022 zijn de panden opnieuw bekeken en van een hogere waarde voorzien door het lichten van de huurcontracten. De hogere opbrengst bedraagt €200.000. • Decembercirculaire (3.720k V) Er zijn extra middelen via de Decembercirculaire van het rijk in 2022 ontvangen. Onder meer €2.901.000 voor de energietoeslag voor lage inkomens ontvangen, €451.000 voor regionale middelen en €343.000 extra ten behoeve van de opvang Oekraïners. Zoals toegelicht in RIB 202307 bedraagt het totaal voordelig effect van de Decembercirculaire 2022 op de jaarrekening 2022 €3.720.000.

• Overige verschillen per saldo < €250 (262k V) Het voordeel wordt grotendeels veroorzaakt door de nadelige afwijking op loon -en afdelingskosten van €378.000. Daarnaast zijn er diverse kleinere < €50.000 verschillen die samen optellen tot een voordeel van €116.000.

18

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 19

Resultaatbestemming Een belangrijke bijdrage aan het resultaat wordt veroorzaakt door niet (volledig) uitgevoerde plannen en projecten. Het niet benutten van de hiervoor opgenomen budgetten heeft geleid tot een groot positief effect op het behaalde resultaat over 2022. Voor in totaal € 7,9 miljoen is een verzoek gedaan om niet uitgegeven budgetten uit 2022 over te hevelen naar 2023 voor de verdere uitvoering van de onderliggende plannen. Conform het BBV vallen niet bestede exploitatiebudgetten aan het eind van het jaar vrij. In de Nota financieel beleid zijn hierop twee uitzonderingen opgenomen. Overhevelingen zijn mogelijk als het budget incidenteel is en de uitvoering al gestart is of als het gaat om door medeoverheden of anderen voor een specifiek doel beschikbaar gestelde middelen. Dit leidt ertoe dat van het totaal behaalde resultaat over 2022 ad € 18,6 miljoen positief een bedrag van € 7,9 miljoen moet worden bestemd ter dekking van de genoemde overhevelingsvoorstellen. Bij deze jaarstukken wordt ook voorgesteld, voor in totaal € 1,8 miljoen toe te voegen aan de bestemmingsreserve Opvang Oekraïners. Daarnaast wordt voorgesteld de reserves Covid-19 en Inzet HHT middelen op te heffen van tezamen € 3,6 miljoen. Stortingen en onttrekkingen zijn een raadsbevoegdheid en vereist derhalve een raadsbesluit.

Daarom zijn de stortingen en onttrekkingen nog niet verwerkt in de jaarstukken 2022 en is het verzoek dit alsnog te doen. Dit betekent dat aan netto te bestemmen resultaat een bedrag van voordelig € 12,2 miljoen resteert. Dit bedrag zal, conform afspraak, ten gunste van de algemene reserve worden gebracht. Bedragen x € 1.000 Overhevelingen per programma

Bedrag

Middelen coalitieakkoord

Totaal 810

Thema Wonen

125

Thema Groen en Duurzaamheid

50

Thema Sociaal domein

100

Thema Mobiliteit

150

Thema Veiligheid

35

Thema Aantrekkelijkheid

208

Thema Economie

142

Af te ronden projecten en werkzaamheden

7.101

Uitvoering klimaatakkoord

530

Verbetering doorstroming Buitenring Noord

54

Programma Groen

62

Participatie uitvoeringsplan mobiliteitsvisie 2040

151

Dichterbij dan je denkt

717

Energietoeslag 2023

2.910

Behoud en versterking lokale media en journalistiek

144

Herinrichting Kerkbrink

50

Voorbereiding ondergrondse fietsenstalling

190

Voorbereiding Stationsgebied

339

Arenapark

131

Programma dienstverlening

80

Onderwijshuisvesting

250

Buurtinitiatieven en Wijkkansen

51

Versterken sociale basis

54

19

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 20 Project Invoering Omgevingswet

589

Implementatie van diverse SaaS applicaties

549

Prestatieafspraken met Woningcorporaties

57

Projectfolio Verstedelijkiing

193

Totaal

7.911 Bedragen x € 1.000 (- = voordeel, zonder teken = nadeel)

Mutaties Reserves en voorzieningen Reserve Opvang Oekraïners

Toevoeging

Onttrekking

Saldo

4.639

-2.818

1.821

-3.555

-3.555

-6

-6

-121

-121

Reserve Covid-19 Reserve Inzet HHT middelen

Egalisatiereserve afvalstoffen Egalisatievoorziening afvalstoffen

324

Totaal

4.963

20

324 -6.500

-1.537

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 21

Financiële positie Deze paragraaf geeft een financiële beschouwing op het eigen vermogen, de financiering en het weerstandsvermogen. Voor de beoordeling van de financiële positie is het belangrijk om zowel naar de exploitatie als de balans te kijken. In de balans komt de verhouding van de bezittingen (activa) in beeld en de daarvoor beschikbare eigen middelen (reserves) en financieringsmiddelen van derden (schulden). Ook voor het bepalen van het eigen vermogen kijken we naar de balans. Waarbij het eigen vermogen de uitkomst is van de waarde van alle bezittingen (activa) minus de schulden. Het eigen vermogen is opgebouwd uit de algemene reserve, bestemmingsreserves en het saldo van de jaarrekening. Het eigen vermogen is in 2022 per saldo met een bedrag van € 12,7 miljoen toegenomen van € 74,9 miljoen in 2021 naar € 87,6 miljoen eind 2022.

Schematisch ziet het verloop van het eigen vermogen er als volgt uit:

bedragen x € miljoen Het eigen vermogen bestaat voor € 12,1 miljoen uit “bestemmingsreserves”. Aan deze reserves heeft de raad eerder een bestemming gegeven. Deze reserves zijn zonder (nieuwe) besluitvorming van de raad niet vrij besteedbaar. De algemene reserve van de gemeente is binnen de financiële beleidskaders wel vrij aanwendbaar en bedraagt eind 2022 € 56,9 miljoen (exclusief het resultaat van deze jaarrekening). In de Toelichting op de Staat van Reserves (hoofdstuk 5.4) bij deze jaarrekening worden de verschillen tussen begrote en werkelijke mutaties per reserve toegelicht. Op het jaarrekeningsaldo van € 18,6 miljoen voordelig liggen claims voor budgetoverheveling van € 7,9 miljoen en aanvullende mutaties van tezamen € 1,5 miljoen aan bestemmingsreserves en voorzieningen. Door deze resultaatbestemmingen ontstaat uiteindelijk een voordelig resultaat van € 12,2 miljoen na bestemming, dat ten gunste zal worden gebracht aan de algemene reserve. Schuldpositie De houdbaarheid van de gemeentefinanciën op de langere termijn hangt af van de ruimte om, naast de noodzakelijke uitgaven voor publieke voorzieningen, de schuldverplichtingen in de vorm van rente en aflossingen te betalen. Daarom letten wij naast de baten en lasten (exploitatie) ook nadrukkelijk op de geldstromen, de hoogte van de schuld in relatie tot het kunnen betalen van de rente en

21

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 22 aflossing en de beschikbare weerstandscapaciteit. Het is wenselijk dit goed te monitoren omdat een oplopende schuldenpositie de begrotingsruimte op termijn kan verminderen. In de onderstaande grafiek is het verloop van de langlopende schuld over de afgelopen jaren weergegeven.

bedragen x € miljoen De langlopende schuld is uitgekomen op € 189 miljoen en is daarmee € 21 miljoen lager uitgekomen dan was voorzien in de begroting 2022. Ten opzichte van vorig jaar is de schuld met € 3,8 miljoen toegenomen. De schuldontwikkeling is nog steeds binnen de veiligheidsmarges zoals de VNG die hanteert. In de paragraaf Financiering (hoofdstuk 3.4) staat een uitgebreide analyse op het vreemd vermogen.

Houdbaarheidstest Inleiding De houdbaarheid van de gemeentefinanciën wordt langs twee wegen beoordeeld; de wettelijke financiële kengetallen en de houdbaarheidstest gemeentefinanciën. Beide beoordelingen geven een beeld hoe de gemeente er financieel voorstaat. Beide beoordelingen zijn een momentopname, kijken alleen terug in de tijd en geven geen doorkijk naar de toekomstige situatie. De voorgeschreven kengetallen zijn: schuldquote, solvabiliteit, grondexploitatie en onbenutte belastingcapaciteit. Een kengetal of beter gezegd, de ontwikkeling van een kengetal is een weerspiegeling van het gevoerde financiële beleid. De kengetallen samen geven inzicht in de financiële weerbaar- en wendbaarheid. Vanuit het BBV is er bewust voor gekozen om geen normering aan de kengetallen toe te kennen. Het gaat om een adequate toelichting en duiding bij de kengetallen. Ten eerste is de eigen specifieke lokale situatie verschillend. Daarnaast moet een norm niet als doel worden gezien. Terwijl het doel zou moeten zijn dat een gemeente nadenkt over wat bij hun eigen lokale situatie en profiel past en daarop gaat sturen. De raad kan zelf natuurlijk wel streef- of normwaarden vaststellen. Deze normwaarden kunnen raadsleden gebruiken bij hun beoordeling van het kengetal in de eigen begroting en jaarrekening, of de financiële consequenties van voorstellen die aan de raad worden voorgelegd.

22

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 23 Naast de kengetallen worden ook de uitkomsten van de houdbaarheidstest gemeentefinanciën van de VNG opgenomen in de jaarstukken. Deze houdbaarheidstest is in de eerste plaats een stresstest die gebaseerd is op kasstromen. De test bepaalt met behulp van aanvullende kengetallen de financiële conditie van de gemeente. Uiteindelijk wordt dit uitgedrukt in het financiële kengetal dat de “houdbaarheidsquote” wordt genoemd. De financiële positie die uit de kengetallen en de houdbaarheidstest blijkt is geen doel op zich, maar moet altijd worden bekeken in samenhang met de totale maatschappelijke opgave van de stad. Het te bereiken maatschappelijke rendement en de bijdrage aan de inhoudelijke beleidsdoelstellingen zijn hierbij van evident belang. De financiële positie is ondersteunend aan het afwegingsproces en moet het bestuur helpen verantwoorde keuzes te kunnen maken voor de (middel)lange termijn. Houdbare gemeentefinanciën Kengetallen Volgens de Nota van Toelichting bij het wijzigingsbesluit is het aan het College van BenW om een beoordeling te geven over de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Het verloop van de financiële kengetallen (de kengetallen zijn overigens gekoppeld aan begrotingsparagrafen waar ze meer inhoudelijk zijn beschreven) is als volgt:

Verloop van de kengetallen JS2021 B2022 netto schuldquote 74% 89% netto schuldquote gecorr. voor verstr. leningen 67% 81% solvabiliteitsratio 22% 19% grondexploitatie 2% -1% structurele exploitatieruimte 0,8% 1,3% belastingcapaciteit 102% 100%

Ref. Kengetal 1 2 3 4 5 6

JS2022 59% 53% 25% 1% 3,7% 102%

B2023 73% 66% 23% 1% 3,4% 93%

In combinatie met het weerstandsvermogen, dat als uitstekend wordt beoordeeld, laat dit zien dat de gemeente Hilversum een degelijke financiële positie heeft. De gemeente Hilversum wil haar financiële positie op orde hebben. Hiertoe stelt het college als randvoorwaarden een sluitende begroting, gedegen risicomanagement en een robuuste algemene reserve, waarbij de lasten voor de burger zo min mogelijk stijgen. Op basis van de in deze jaarstukken opgenomen cijfers beoordeelt het college de “onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie” als goed. Houdbaarheidstest De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft een houdbaarheidstest voor gemeenten ontwikkeld waarmee de financiële conditie van de gemeente Hilversum wordt bepaald aan de hand van 10 financiële kengetallen. Deze kengetallen zijn daarbij gerangschikt naar de thema’s vermogenspositie, exploitatie, voorzieningenniveau en weerbaarheid.

23

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENTE HILVERSUM | 24 Vermogenspositie 1. Netto schuldquote (Druk van de schuldverplichtingen op de exploitatie) 2. Effectieve netto schuldquote (Hoogte van de effectieve schuld) 3. Solvabiliteitsratio (Schuldbelasting van het bezit) Exploitatie 4. Exploitatieresultaat voor mutaties reserves (Mate waarin de uitkomst van de exploitatierekening positief is) 5. Onbenutte belastingcapaciteit (Ruimte voor verhoging van de eigen belastinginkomsten) 6. Afhankelijkheidsratio (Gevoeligheid voor bezuinigingen op Rijksoverdrachten) Voorzieningenniveau 7. Netto investeringsquote (Hoogte van de investeringsuitgaven) 8. Netto lasten per inwoner (Hoogte van de netto lopende uitgaven op de exploitatie) Weerbaarheid 9. Houdbaarheidsquote (Benodigde structurele ombuigingen bij een slechtweer-scenario) 10. Kasgeldratio (Gevoeligheid op de korte termijn voor renteverhogingen) Net zoals bij de wettelijk voorgeschreven kengetallen maakt het model van de VNG gebruik van signaalwaarden. Het overschrijden van een signaalwaarde kan duiden op financiële stress op dat betreffende aandachtsgebied. Ook voor beoordeling van de kengetallen zoals genoemd door de VNG geldt dat, een integrale analyse van de ontwikkeling van de financiële positie, waarbij alle relevante elementen in onderlinge samenhang betrokken zijn, zal leiden tot beter inzicht in de financiële positie.