3. Investeringsvermogen ROM 2025 2025
Tekst van het document
18 maart 2025
Investeringsvermogen ROM 2025-2035 ROM UTRECHT REGION
Agenda 1
Achtergrond en aanleiding
2
De portfolio eind 2024
3
Verwachte ontwikkeling portfolio
BIJLAGE: Scenario huidig investeringsvermogen
2
Achtergrond en aanleiding •
Sinds 2020 is er in de regio Utrecht een professionele en goed draaiende ROM opgebouwd die inmiddels meer dan 1 miljard waarde heeft toegevoegd aan de regio (700 euro per inwoner; Birch 2024) en die veel tevreden stakeholders heeft. Daarboven heeft de ROM significante positieve effecten op de maatschappelijke transities. De ROM heeft drie kerntaken: Investeren, Internationaliseren en Innoveren.
•
De ROM is voor haar kerntaak Investeren van start gegaan met een voor de regio relatief beperkt startkapitaal van ongeveer 50 miljoen euro. Bijstortingen zijn in de komende periode nodig om een revolverende portefeuille te realiseren.
•
Tussentijdse rapportage van het kapitaalmarktonderzoek bevestigt dat er nog steeds een tekort is aan middelen in de bedrijfsfase waarin de ROM investeert.
•
Voor de aandeelhouders van ROM Utrecht Region is deze investering een voorinvestering in een groeiende portfolio die haar economische waarde behoudt en bovendien daarnaast een grote maatschappelijke waarde zal genereren.
•
Ook na deze bijstortingen is er in onze regio een grote onvervulde kapitaalbehoefte. Er is momenteel beperkt investeringskapitaal beschikbaar voor investeringen in maatschappelijke transities en in het innovatieve mkb. 3
ROM Utrecht Region heeft de kleinste beleggingsportefeuille ten opzichte van de omvang van de regionale economie Regio & ROM OostNL Impuls NOM Utrecht Region InWest BOM InnovationQuarter Horizon LIOF
BBP (2022) 148.588 17.839 76.490 100.660 181.601 143.315 200.451 17.303 54.104
AuM (2023)* 700 50 300 65** 240 600 350 50 160
AuM/ BBP 4.7 2.8 3.9 0.6 1.5 4.2 1.7 2.9 3.0
*AuM = Assets under Management (geld in beheer) ** Dit betreft alle AuM (VFF, POC, SIF en PCP)
• ROM Utrecht Region heeft de kleinste beleggingsportefeuille gegeven de omvang van de economie. • De oudere ROM’s (NOM, BOM, LIOF, OostNL) hebben relatief veel belegd vermogen door de continue, langdurige groei van de portfolio. • Ook beide andere jonge ROM’s (InnovationQuarter, InWest) zijn van start gegaan met een fors hoger investeringsvermogen mogelijk gemaakt door hun aandeelhouders. 4
De huidige investeringscapaciteit van ROM Utrecht Region is beperkt in schaal en scope…
Kapitaalmarktonderzoek Panteia (2019)
Ervaringen ROM (2020-2024)
• De regio Utrecht heeft een niet ingevulde investeringsbehoefte (vraag – aanbod) van 4,25 miljard per jaar: • 250 miljoen startupkapitaal (vooral startups) • 2 miljard groeikapitaal (vooral mkb en scale-ups) • 1,5-2 miljard transitiekapitaal (vooral mkb) •
De ROM is gestart met een relatief klein kapitaal van 50 miljoen. Met een investeringsvolume van 10 miljoen per jaar zit de ROM daarmee op koers zoals die voorzien was in het oorspronkelijke Business Plan (2019). Het fondsvermogen is onvoldoende voor een revolverend fonds omdat het 10-12 jaar duurt voordat het exitvolume even groot is als het investeringsvolume. Er is expliciet gekozen om dit beperkte kapitaal alleen in te zetten voor startups & scale-ups, niet voor mkb of voor transities (projectfinanciering). Dat wil de ROM wel (gelet op de behoefte van het MKB), maar het beschikbaar vermogen is hiervoor ontoereikend.
• • • •
•
De ROM Utrecht heeft een goede toestroom van leads. Er is veel belangstelling voor onze fondsen. De ROM kan NIET investeren in niet-innovatieve maar wel maatschappelijk relevante ondernemingen. De ROM kan NIET investeren in innovatieve mkbbedrijven. De ROM kan geen grote tickets (>500k euro) doen in een vroegefase. Daar lopen we tegen revolverendheidseisen aan i.v.m. het hoge risico. De ROM is goed in staat om andere investeerders naar de regio te lokken en privaat kapitaal te mobiliseren.
…waardoor we in veel gevallen niet kunnen investeren terwijl er wel een goede financiële en maatschappelijk relevante business case is. 5
Agenda 1
Achtergrond en aanleiding
2
De portfolio eind 2024
3
Verwachte ontwikkeling portfolio
BIJLAGE: Scenario huidig investeringsvermogen
6
Stand van de portfolio (ultimo 2024)
38 PORTFOLIOBEDRIJVEN
60 INVESTERINGEN
Fonds
22,1 MILJOEN INVESTERINGEN
30,0 MILJOEN COINVESTERINGEN
GEMIDDELDE TICKETSIZE 361K
84 CO-INVESTEERDERS
# investeringen
# bedrijven
Totaal bedrag
Participatiefonds
22
13
14,9 mln
SIF-fonds
5
5
1,6 mln
POC-fonds
27
18
4,4 mln
VFF-fonds
6
4
1,3 mln
Ecosysteem
# investeringen
# bedrijven
Totaal bedrag
Life Sciences & Health
28
16
7,1 mln
Earth Valley
17
9
8,3 mln
New Digital Society
10
9
4,1 mln
Overig*
5
4
2,6 mln
Gemeente Utrecht Amersfoort Hilversum De Bilt Houten Gooise Meren Overig
# investeringen
# bedrijven
38 5 4 3 3 2 5
24 2 3 2 1 2 4
*80% van de investeringen passen binnen drie ecosystemen, 20% zijn ecosysteemdoorsnijdend of vrije ruimte.
7
Agenda 1
Achtergrond en aanleiding
2
De portfolio eind 2024
3
Verwachte ontwikkeling portfolio
BIJLAGE: Scenario huidig investeringsvermogen
8
De portfolio van de ROM groeit in de komende jaren gestaag door van bijna 40 naar ongeveer 90 bedrijven • De figuur hiernaast geeft aan hoe de portfolio van de ROM zich aan het ontwikkelen is naar een mooie omvangrijke en diverse portfolio. • De ROM bestaat nu 4 jaar en wordt steeds zichtbaarder in de regio. Het is daarom te verwachten dat het volume de komende jaren zal toenemen, hetgeen we ook zien in de geschiedenis van de andere ROM’s. Temporisering is daardoor niet in het belang van de regio. • De bedrijven waarin de ROM investeert zijn in de regel startups en scale-ups met innovatieve technologie, een groot groeipotentieel en die werken aan de
maatschappelijke opgaven van de regio. Noot: Deze analyses en deze zijn afhankelijk van diverse assumpties.
• Het ontwikkelpatroon van ROM Utrecht Region lijkt erg op dat van InnovationQuarter, de ontwikkelingsmaatschappij van Zuid-Holland die in 2013 begonnen is. 9
De eerste analyses laten zien dat er in 2026 en enkele jaren later nog stortingen nodig zijn om te groeien naar een revolverende portefeuille… • De figuur hiernaast geeft aan hoeveel kapitaal de ROM op elk moment beschikbaar heeft voor vervolginvesteringen
2026: Storting van 26,1 miljoen euro
(excl. VFF*). • De figuur laat zien dat er in 2026 26,1 miljoen euro wordt geïnvesteerd en dat enkele jaren later w.s. nogmaals moet W.s. storting nodig van ca 20 miljoen euro
worden geïnvesteerd (ca. 20 miljoen euro). Het totale ingelegde vermogen is dan ongeveer 100 miljoen euro. • Vanaf 2031 zijn de inkomsten uit exits ongeveer net zo groot als de nieuwe investeringen en wordt de portfolio revolverend.
…die vervolgens verder groeit naar een geschatte waarde** van 130-140 miljoen euro eind 2033. Investeren in bedrijven die bijdragen aan de maatschappelijke transities rendeert daarmee financieel voor de aandeelhouders. *Voor het VFF-fonds zijn ook op korte termijn additionele middelen nodig van de provincie en RVO. Voor het SIF-fonds verwachten we voorlopig geen extra middelen nodig te hebben ** Op basis van waardevermeerdering. Dit zijn de eerste analyses en deze zijn afhankelijk van diverse assumpties.
10
Toelichting Revolverendheid •
Het fonds is revolverend als er voldoende middelen terugkomen voor het doen van nieuwe investeringen.
•
De fondsstorting van 26,1 miljoen euro is nodig in 2026 om uitputting van het fonds tegen te gaan. Een risico is dan dat we dan geen kruit droog (“dry powder”) hebben voor bedrijven in problemen.
•
De ROM verwacht met een fondsgrootte van 100-120 miljoen geheel revolverend te zijn. Daarvoor is nog een volgende storting nodig (naar verwachting voor het eind van het decennium). Echter, het succes – en dus de revolverendheid – van het fonds hangt altijd nog af van een aantal externe factoren als geopolitieke ontwikkelingen, marktomstandigheden en de ontwikkeling van portfoliobedrijven.
•
We vergelijken het verloop van onze ROM vaak met InnovationQuarter. IQ bestaat 12 jaar en is bijna revolverend. De andere ROM’s bestaan al veel langer (en hebben dus een aanzienlijke fondsgrootte opgebouwd, zoals BOM, OostNL, NOM, die dus kunnen blijven investeren) en/of hebben een bredere investeringsfocus (bijv. breed mkb, zoals LIOF en Impuls).
•
In vergelijking met commerciële investeerders zit de ROM veelal vroeger en complexer in investeringen (o.a. Gezond, Groen); zie verdere toelichting op de volgende slide.
11
Toelichting: de looptijd van commerciële fondsen De gemiddelde looptijd van een commercieel VC-fonds is 10 jaar met twee jaar uitlooptijd (dus totaal: 10-12 jaar) hangt sterk af van industrie en investeringsfocus. De belangrijkste factoren die de looptijd beïnvloeden zijn: •
•
Industriespecifieke factoren: •
Deep Tech en Life Sciences hebben nog wel eens een langere looptijd. In deze sectoren zijn er lange R&D-processen, zoals klinische proeven en is er strenge regelgeving. Het kan jaren duren voordat producten op de markt komen. VCC is een voorbeeld van zo’n fonds.
•
Cleantech en Circulair hebben vaker de standaard looptijd (10-12 jaar). Deze sectoren vereisen vaak grote kapitaalinvesteringen en hebben te maken met langzame marktacceptatie en infrastructuurontwikkeling. 4Impact is een voorbeeld van zo’n fonds.
•
Software en SaaS (Software-as-a-Service) zijn beter in staat om sneller de investeringen weer te gelde te maken. Softwarebedrijven kunnen snel opschalen met relatief lage kapitaalbehoeften. TIN Capital is een voorbeeld van zo’n fonds.
•
Consumentengoederen en E-commerce (niet de focus van de ROM) hebben vaak een kortere looptijd (7-10 jaar). Bedrijven in deze sectoren groeien vaak snel en hebben een snellere weg naar een exit.
Investeringsfase •
Seed- en Vroege Fase-fondsen hebben een langere looptijd. Startups in de vroege fase hebben meer tijd nodig om te groeien en een exit te bereiken, waardoor fondsen in deze fase een langere tijdshorizon nodig hebben.
•
Late Fase-fondsen kunnen een kortere looptijd hebben. Deze fondsen richten zich op bedrijven die al dichter bij een exit staan, omdat ze op de markt actief zijn en dus voorspelbaardere groei hebben. Hierdoor kan de looptijd 5-7 jaar zijn. 12
SCENARIO: HUIDIG INVESTERINGSVERMOGEN
ROM UTRECHT REGION
Indien er geen fondsstorting bij komt in 2026 betekent dit dat ROM Utrecht Region ophoudt te bestaan. Indien de additionele storting van 26,1 miljoen euro begin 2026 niet plaatsvindt heeft dat grote impact. Er zijn dan twee mogelijkheden: •
Uitinvesteren van de portefeuille (business as usual tot 2026) •
Vanaf eind 2026/begin 2027 geen investeringen meer mogelijk vanuit de ROM; dit betekent een rem op innovaties in transities in de regio.
•
Het investeringsteam gaat in 2027 terug naar 7-8 FTE gericht op beheer van de bestaande investeringsportefeuille.
•
Portfolioresultaten gaan fors naar beneden doordat niet meegeïnvesteerd wordt (= verwateren). Dit kost naar verwachting 25-30 miljoen euro. Verwateren
betekent dat we niet kunnen door investeren in een portfoliobedrijf en ons aandeel dus kleiner wordt. Een exit rendeert dan minder.
•
Stoppen met investeren eind 2025 •
Vanaf eind 2025 zijn geen investeringen meer mogelijk vanuit de ROM; dit betekent eveneens een rem op innovaties in transities in de regio.
•
Het investeringsteam gaat in 2026 terug naar 6 FTE gericht op beheer van de bestaande investeringsportefeuille. Daar horen afvloeiingskosten bij.
•
Portfolioresultaten gaan naar beneden. Maar doordat er 20 miljoen euro dry powder is, kan nog wel meegeïnvesteerd worden. Het verlies is dan beperkter.
In beide gevallen betekent dit het einde van de ROM als investeringsmaatschappij. Het opnieuw opzetten daarvan is daarna niet meer mogelijk en zal leiden tot grote reputatieschade bij investeerders. Een pauzeknop is niet mogelijk.
Het ontbreken van een investeringspropositie heeft ook impact op de effectiviteit van de ROM. Naar verwachting leidt dit tot minder bijdragen van participanten voor de ontwikkelingstaken (en daarmee een hoger exploitatietekort). 14