24. Raadsinformatiebrief 2024-16 inzake Partner worden van het Geopark Heuvelrug, Gooi en Vecht

Raadsinformatiebrief Van

Burgemeester en Wethouder/Burgemeester

Zaak nr.

1362212

Aan

Gemeenteraad

RIB nr.

2024 - 16

Portefeuillehouder

B. Heller

Datum

15 maart 2024

Informatie bij

Arnold Huisman

Tel. nr.

(035) 629 2026

Onderwerp Hilversum wordt partner van het Geopark Heuvelrug, Gooi en Vecht

Kernboodschap De Stichting Geopark Heuvelrug Gooi en Vecht vraagt de gemeente Hilversum om achter hun burgerinitiatief te gaan staan en partner te worden. De wens is om tot een door Unesco erkend Geopark te komen voor de hele Heuvelrug en de lager gelegen waterrijke gebieden aan weerszijden (Vechtstreek, Kromme Rijnstreek, Eemland en de voormalige Zuiderzeekust). Een Geopark is een landschap van wereldniveau met unieke aardkundige, culturele, historische en ecologische waarden. Wat de Heuvelrug, Gooi en Vecht specifiek bijzonder maakt is naast de ondergrond vooral ook het bijbehorende watersysteem. Het doel van een Geopark is niet alleen de geologie of aardkundige waarden veilig te stellen, maar ook de cultuurhistorische ontwikkelingen. Het gaat daarbij ook om het verhaal, de ontstaansgeschiedenis naar boven te halen en uit te dragen, opdat bewoners en bezoekers meer daarvan kunnen zien en beleven (zie bijlage 1). Mede hierdoor draagt de status Geopark bij aan de identiteit, bekendheid en aantrekkelijkheid van het gebied, ook voor toeristen. Lokaal draagvlak van burgers, cultureel-maatschappelijke organisaties, ondernemers en overheden is essentieel. Daarnaast is integraal beheer door samenwerkende gebiedsbeheerders noodzakelijk. Met het tekenen van het partnerschap draagt de gemeente uit achter het burgerinitiatief te staan en te ondersteunen (zie bijlage 2).

Aanleiding Een Geopark is een landschap van wereldniveau met unieke aardkundige, culturele, historische en ecologische waarden. Het is een landschap waarin gewoond, gewerkt en gerecreëerd wordt met steden, dorpen en infrastructuur, met veel landschapsschoon en cultureel erfgoed, dat toegankelijk en interessant is. Het burgerinitiatief Heuvelrug, Gooi en Vecht streeft de Unesco status Geopark voor ons gebied na enerzijds om de bijzondere waarden veilig te stellen anderzijds om de bijzondere verhalen en de ontstaansgeschiedenis naar boven te halen en uit te dragen. De bijzondere waarden worden in ons gebied planologisch goed beschermd. De initiatiefnemers werken daarom vooral aan het vergroten van het draagvlak (partnerverklaringen) partners Geopark , en vragen ons om ook partner te worden. Daarnaast werken de initiatiefnemers aan het vergroten en het verspreiden van de kennis over het gebied zoals een ontdekkaart en informatieboekje en het stimuleren van integraal beheer door samenwerkende gebiedsbeheerders. Gemeentes staan als bestuurslaag het dichtst bij de burger. Bijna alle gemeentes rondom Hilversum ondersteunen dit mooie initiatief en zijn al partner geworden. Het is aan de initiatiefnemers om aan de provincies te vragen de Geopark status aan de vragen bij Unesco.

Het primaat van de besluitvorming over dit burgerinitiatief ligt uiteindelijk bij de provincies Utrecht en Noord-Holland. 1

Consequenties Partner worden kan bijdragen aan een stuk bewustwording bij de gemeente dat wij in een zeer bijzonder gebied wonen. Aan partner worden zitten geen juridische gevolgen. De meeste omliggende gemeentes zoals Gooise Meren, Laren, Huizen (gaat tekenen), De Bilt, Baarn zijn al partner geworden. Draagvlak van de diverse overheden is nodig om uiteindelijk een Unesco status te verkrijgen. We geven als partner waardering aan de enorme inspanningen die het burgerinitiatief tot nu heeft geleverd. Partner worden heeft geen financiële gevolgen. Mocht het uiteindelijk tot een Geopark komen dan zal er eerst besluitvorming moeten plaatsvinden over bijvoorbeeld een jaarlijkse exploitatiebijdrage. Regulier onderhoud en beheer is al geregeld en wordt uitgevoerd door de verantwoordelijke partners in het gebied. Ook als het Geopark officieel die status krijgt zal het beheer en onderhoud voor de natuurgebieden van de partners in het Gooi, zoals nu ook al het geval is, blijven vallen onder het GNR. Er is daarmee geen intensivering van taken nodig ten opzichte van wat nu al voor deze natuurgebieden wordt gedaan.

Vervolgtraject Het burgerinitiatief richt zich de komende tijd op het verder vergroten van het draagvlak in de regio. Daarna zal een poging worden ondernomen om ook de provincies mee te krijgen. Medewerking verkrijgen van deze bestuurslaag is essentieel voor het uiteindelijk verkrijgen van de Unesco erfgoed status. Burgemeester en wethouders van Hilversum, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

mr. C.P. Torres Barrera

dr. ir. G.M. van den Top

Bijlage(n): 1. Flyer Geopark 2. Concept partnerschap verklaring Geopark Deze raadsinformatiebrief is digitaal beschikbaar op internet onder “Vergaderstukken”, B en W-vergadering van 12 maart 2024.

2

De Lange duinen, Soest

OVER GEOPARK HEUVELRUG GOOI EN VECHT

(SAMEN)WERKEN IN HET GEOPARK

Het Geopark omvat de hele Heuvelrug en de lager gelegen

De stichting is ontstaan vanuit (vrijwillige) burgerinitiatieven

waterrijke gebieden aan weerszijden (Vechtstreek, Kromme

en heeft een Bestuur, Maatschappelijke en Wetenschappelijke

Rijnstreek, Eemland en de voormalige Zuiderzeekust).

Adviesraad, Strategisch Beraad en veel Partners.

Een Geopark is een landschap met unieke aardkundige, eco-

Samen werken we aan het creëren van meer bewustwording

logische en cultuurhistorische kenmerken. De stuwwal vormt

van de samenhang tussen het ontstaan, de ondergrond en

de kern, maar is onlosmakelijk verbonden met de overgangs-

het grondgebruik.

GEOPARK

HEUVELRUG GOOI EN VECHT

Op w e naar g Une s Geo co park

gebieden en het water er omheen. Concreet gebeurt dit door de publicatie van Ontdekkaarten en In het Geopark zijn Geosites en Aardkundige Monumenten

Informatieboekjes, het organiseren van lezingen, presentaties

te vinden. Dit zijn bijzondere plekken, waar de genoemde

en excursies, de uitgave van nieuwsbrieven, flyers, de website

kenmerken samenkomen en echt te zien en te beleven zijn.

www.geoparkhgv.nl en sociale media.

Oud Zuilen

IJsvogel

Een UNESCO-Geopark status is van belang, omdat het een internationale erkenning betekent. De stichting Geopark Heuvelrug Gooi en Vecht is ervan overtuigd dat deze internationale erkenning leidt tot een duurzamere toekomst voor het gebied. Overal in de wereld zijn Geoparken, in totaal 169 in 44 verschillende landen.

Naardermeer

Kasteel Amerongen

SAMENWERKEN STAAT BIJ HET GEOPARK VOOROP Dit doen we met onze Partners, provincies, gemeenten, waterschappen, universiteiten, terreineigenaren en -beheerders, natuurorganisaties, bedrijven, culturele instellingen, Nationaal Park Utrechtse

Kwintelooijen, Rhenen

Zanderij Crailoo

aardkundig, ecologisch en cultuurhistorisch juweel

Heuvelrug en bewoners met hart voor dit gebied. Werk jij ook mee?

De Vecht, Maarsen

www.geoparkhgv.nl

WEESP MUIDEN

NEDERLAND IN HET KLEIN Geopark Heuvelrug Gooi en Vecht is Nederland in het klein: land

AAN DE SLAG!

van stuwwallen, polders en laagland, rivieren en zeekust, dijken linies. Omlijst door imposante landgoederen, historische dor-

het gebied gaat niet ‘op slot’. Provincies, gemeenten en andere

LAREN HILVERSUM

pen en steden. Dit gebied spreekt tot de verbeelding, nationaal

EEMNES

grondeigenaren bepalen zelf welke waarden beschermd worden.

BUNSCHOTEN SPAKENBURG

Het Geopark biedt inzicht in het ontstaan van het landschap

BAARN

LOOSDRECHT

te gaan en te werken aan een duurzame toekomst. De opgave is om de bijzonderheid en uniciteit blijvend onder de aandacht

voor de omgeving. Er komt geen extra wet- en regelgeving en

BLARICUM

en molens. Een gebied met sloten, rivieren en verdedigings-

en internationaal. Van groot belang om zeer zorgvuldig mee om

Het Geopark staat voor duurzame ontwikkeling, met respect

HUIZEN

NAARDEN

en de processen die de omgeving hebben gevormd. Zo draagt

SOEST

STICHTSE VECHT

het bij aan de bewustwording en oplossingen voor de uitda-

te brengen. Een status van Unesco Geopark kan hierbij helpen

gingen die er liggen op het gebied van water, natuur, land-

AMERSFOORT

en zou een mooie bekroning zijn.

bouw en energie. Het Geopark wil daarbij een verbindende

LEUSDEN

schakel zijn tussen bewoners en gebruikers van het gebied.

DE BILT

Vanaf het allereerste begin van bewoning is door de mens

UTRECHT

ZEIST

keihard gewerkt aan een goede en mooie leefomgeving. In de eerste plaats ging het daarbij om grip krijgen op het water,

BUNNIK

productieve landbouw en economische welvaart. Het resultaat

Jij hebt ook invloed op de

WOUDENBERG

toekomst van onze omgeving.

MAARN

Werk mee aan het Geopark en mail ons.

DRIEBERGEN

is prachtig, maar dit vergt blijvende zorg en aandacht. Zeker in

HOUTEN

DOORN

deze tijd, waarbij we te maken hebben met verlies van biodiver-

LEERSUM

siteit, teveel afval, een overmaat aan stikstof, droogte en overWIJK BIJ DUURSTEDE

stromingsdreiging. Grote uitdagingen liggen voor ons. Daarom onze oproep om dit gebied te koesteren en vooral samen te

AMERONGEN

Als je ons wilt steunen is een financiële bij-

ELST

drage welkom. Dit kan op rekeningnummer RHENEN

t.n.v. Geopark Heuvelrug Gooi en Vecht.

werken aan een duurzame toekomst voor dit Geopark.

Klifkust, Huizen

Westbroekse Zodden

NL62RABO0322086769

De Waaien, Eemnes

Muiderslot

DE MENS EN HET WATER

Het water werd ook ingezet voor militaire verdediging bij de

De kern van Heuvelrug Gooi en Vecht is de stuwwal, ontstaan

Grebbelinie en de Nieuwe Hollandse Waterlinie. In het veen

in de voorlaatste ijstijd. Deze stuwwal heeft grote invloed

werd turf gewonnen, enkele eeuwen geleden de belangrijkste

gehad op de vorming van het landschap. Zo is de ligging van

brandstof. Om landbouw mogelijk te maken, werden de reste-

de Rijn veranderd na het ontstaan van de Heuvelrug.

rende veengebieden ontwaterd. Water is nog altijd van groot

De enorme grondwaterbel in de ondergrond zorgde (en zorgt)

belang op de Heuvelrug en is hoofdthema van het Geopark. Er

voor kwelwater in de lagergelegen omgeving. En levert drink-

liggen urgente opgaven ten aanzien van de waterhuishouding

water van hoge kwaliteit. Het opwellende water werd ook

en waterkwaliteit. Er zijn structurele maatregelen nodig voor

benut om fraaie landschappen te creëren: voor de aanleg van

de inrichting van het watersysteem, verhoging van de grond-

slingervijvers en sprengen.

waterspiegel en vermindering van ons watergebruik.

Grebbeberg

Waterliniemuseum Fort bij Vechten

Zwerfsteneneiland Maarn

WIL JIJ MEER INFORMATIE EN MEEWERKEN OF MEEDENKEN? Bezoek onze website:

Aanmelden voor onze nieuwsbrief of mailen:

www.geoparkhgv.nl

geoparkhgv@gmail.com

Foto’s: www.opdeheuvelrug.nl, Utrechts Landschap, Goois Natuurreservaat, IVN, Kasteel Amerongen, Waterliniemuseum, Muiderslot en Marc Hofstra.

Correspondentieadres: Biltseweg 4a 3735 MC Bosch en Duin Nederland geoparkhgv@gmail.com KvK 68712243 RSIN 857558845 Bank NL62 RABO 0322 0867 60

Partnerverklaring Geopark Heuvelrug Gooi en Vecht Hierbij meld ik mij / mijn bedrijf / mijn organisatie aan als Partner aan bij stichting Geopark Heuvelrug Gooi en Vecht. Als Partner sta ik / staat mijn bedrijf / Gemeente / Provincie / Organisatie achter het burgerinitiatief Geopark Heuvelrug Gooi en Vecht en zal dat waar mogelijk ondersteunen.

Naam / Bedrijf / Gemeente / Provincie / Organisatie:

Naam:

Plaats:

Datum:

Handtekening:

Geopark Heuvelrug Gooi en Vecht: verrassend veelzijdig; een aardkundig, ecologisch en cultureel juweel