23. Brandbrief kasteel museum Sypesteyn aan gemeenteraad Wijdemeren inzake Structurele financiële steun voor Sypesteyn

1 november 2025 Aan: Fractievoorzitters gemeenteraad Wijdemeren

Nw. Loosdrechtsedijk 150 1231 LC Loosdrecht Telefoon +31 35 58 23 208 www.sypesteyn.nl info@sypesteyn.nl

Onderwerp: Samen sterk! Dringend appel voor structurele financiële steun Kasteel-Museum Sypesteyn, Loosdrecht Geachte dames en heren, Gezien uw inzet voor welzijn en welvaart van inwoners en ondernemingen in de gemeente Wijdemeren vragen wij, in aanloop naar bespreking van de gemeentebegroting 2026, nadrukkelijk uw aandacht voor de positie van Kasteel-Museum Sypesteyn: een uniek en in vele opzichten waardevol cultureel erfgoed-ensemble binnen het groenblauwe Wijdemeren en de metropoolregio Amsterdam. De trots van Loosdrecht en onze 60 vrijwilligers. Gastheer van ruim 8.000 bezoekers per jaar. Het kasteel-museum is in 1924 gebouwd door jonkheer Henri van Sypesteyn, die het heeft gevuld met een oogstrelende collectie Loosdrechts- en ander Hollands porselein, prachtige olieverfportretten en tal van andere collecties, allen van exceptioneel niveau. Bij het kasteel hoort een uitgestrekt park met bijzondere bomen, een slottuin, doolhof, boomgaard en parkbos. De bloei van ruim dertig soorten stinzenplanten alleen al brengt in het voorjaar vele honderden bezoekers naar Sypesteyn. De missie van de jonkheer was om een breed publiek van alle leeftijden te laten genieten van de schoonheid van kasteel, verzamelingen en de prachtige tuinen.

Kasteel-Museum Sypesteyn trekt dan ook uiteenlopende doelgroepen: van porseleinkenners tot families met kinderen, schoolklassen en niet te vergeten de vele recreanten in de omgeving van de Loosdrechtse plassen, waar met steun van de Provincie Noord-Holland prachtige wandelroutes zijn uitgezet. De Van Sypesteyn Stichting die het complex en de collectie beheerd heeft als doel om het kasteel, de collecties en de historische tuin optimaal in stand te houden en de sociaal-maatschappelijke, culturele en educatieve functie verder uit te bouwen. De organisatie drijft op een gemeenschap van trouwe vrijwilligers en donateurs (‘de Vrienden van’) en functioneert zonder enige vorm van structurele financiële ondersteuning vanuit het rijk, de provincie dan wel de gemeente Wijdemeren.

Rabobank - IBAN NL 57 RABO 0304 6356 77 BTW Nr. 003047295B01 KvK 41178017 ANBI 3047295

Die situatie laat twee dingen zien. Allereerst dat Sypesteyn wordt gedragen door de lokale gemeenschap die trots is op haar kasteel. Ten tweede dat het voorbestaan van het kasteel-museum door de beperkte financiële basis kwetsbaar is. Iets wat sinds enkele jaren extra duidelijk is geworden door een reeks van in elkaar grijpende problemen op het gebied van organisatie, museale functie en het behoud en beheer van kasteel en tuin. Drie uitdagingen staan daarbij centraal; het bouwen van een sterke organisatie (1), een eigentijds museum (2) en een vitaal monument (3). In een bijlage bij deze brief worden deze verder toegelicht. Door het bestuur wordt op dit moment met urgentie gewerkt aan het verstevigen van de financiële robuustheid van de organisatie, een basisvoorwaarde voor een duurzame toekomst. Met succes zijn externe fondsen en geldschieters gevonden die een bijdrage leveren aan de meest urgente opgaves. Zo heeft de Rabobank recentelijk 15.000 euro toegekend voor herstel van de slottuin. Bij de Rijksdienst voor Monumentenzorg (RCE) is een zesjarige instandhoudingssubsidie voor gebouw- en parkonderhoud (‘rode’ en ‘groene’ SIM) en dit jaar ook een eenmalige projectsubsidie voor het onderzoeken van verduurzaming van onze rijksmonumentale gebouwen. Andere aanvragen zijn in een vergevorderd stadium.

Ondanks die stappen is het onderliggende exploitatiemodel van het kasteel-museum op dit moment nog onvoldoende robuust en de instandhoudingsopgave van kasteel en tuin te groot waardoor het voortbestaan van het kasteel-museum nog niet is veiliggesteld. Een situatie die wij maatschappelijk zeer onwenselijk, zo niet onacceptabel vinden. Zeker gezien het belang van het kasteel-museum voor de lokale gemeenschap en de culturele en toeristisch-recreatieve infrastructuur van de regio. Wij doen daarom via deze ‘brandbrief’ met klem een beroep op u als vertegenwoordigers van die gemeenschap om het college van Wijdemeren bij de begrotingsbehandeling 2026 op te roepen Kasteel-Museum Sypesteyn op afzienbare termijn structureel financieel te ondersteunen. Dat is niet alleen urgent en zinvol. Het doet ook recht aan de aanbevelingen uit het rapport ‘Een Schat van Waarde’, dat in 2023 is opgesteld in opdracht van alle musea in de regio en de ambities uit het coalitieakkoord ‘Samen verder’ uit 2024.

2/6

Nw. Loosdrechtsedijk 150 1231 LC Loosdrecht Telefoon +31 35 58 23 208 www.sypesteyn.nl info@sypesteyn.nl

Uiteraard zijn wij ons ervan bewust dat de belangen van Sypesteyn voor de brede regio vanaf 2027 ingebracht zullen moeten in de nieuwe politiekbestuurlijke context van de samenvoeging van de gemeente Wijdemeren en Hilversum. Juist daarom is het zaak daar nu al het fundament voor te leggen. Uw oproep voor een structurele financiële ondersteuning voor het kasteel-museum zal voor die toekomst zeker gewicht in de schaal leggen. Daarnaast doen wij een klemmend beroep op u om in de jaarbegroting 2026 een substantiële eenmalige bijdrage toe te kennen aan KasteelMuseum Sypesteyn, zodat in ieder geval verder kan worden gewerkt aan de meest urgente zaken op het gebied van noodzakelijk onderhoud van kasteel en tuin en versterking van de organisatie. Wij vertrouwen op uw steun voor een duurzame toekomst voor KasteelMuseum Sypesteyn. Samen staan we sterk. Samen kunnen we verder. Met dank voor uw aandacht, Met vriendelijke groet, Van Sypesteyn Stichting

P. Smit Voorzitter

R. van Bokhorst Secretaris

N.B. Deze brief is gelijktijdig verstuurd naar het College Wijdemeren en naar de raadsfracties van de Gemeente Hilversum.

3/6

Nw. Loosdrechtsedijk 150 1231 LC Loosdrecht Telefoon +31 35 58 23 208 www.sypesteyn.nl info@sypesteyn.nl

Bijlage bij brief Kasteel-Museum Sypesteyn: ‘Samen sterk’ Kernpunten Actuele opgaves Kasteel-museum Sypesteyn.

(1)

Een sterke Organisatie

De opgave Voor een duurzame toekomst van Kasteel-Museum Sypesteyn moet allereerst de organisatorische kwetsbaarheid worden verminderd. Sypesteyn heeft op dit moment slechts twee betaalde krachten in dienst: de conservator en de tuinbaas, beide slechts op parttime basis te bekostigen. Zij dragen inhoudelijk zorg voor de collecties en de historische tuin. Openstelling, rondleidingen, winkelbezetting, secretariaat en behoud en beheer van kasteel, collecties en tuinen is al jarenlang uitsluitend mogelijk dankzij de belangeloze inzet van ruim 60 vrijwilligers, waaronder de, eveneens onbezoldigde directeur, mevrouw Riwkah de Vries. Het is algemeen bekend dat het steeds moeilijker is om vrijwilligers aan te trekken – onder invloed van de covid-pandemie slonk het aantal vrijwilligers van Sypesteyn van ruim 80 naar 60 – waardoor de belasting per persoon steeds hoger wordt en bepaalde werkzaamheden soms niet of ternauwernood kunnen worden uitgevoerd. Dat maakt de organisatie niet alleen extreem kwetsbaar, het staat een duurzame en financieel gezonde toekomst in de weg. De koers Om Kasteel-Museum Sypesteyn goed te kunnen laten functioneren is een professionele directeur in loondienst een eerste vereiste.

Op die manier kan toegewerkt worden naar een robuustere, stabiele organisatie met meer slagkracht voor het aansturen van de vrijwilligers, technische dienst, tuinteam, IT, marketing en het genereren van publiciteit en subsidies. Urgentie gemeentelijke bijdrage Zonder structurele financiële ondersteuning van de gemeente is deze stap niet mogelijk en kan het voorbestaan van het kasteel-museum op elk moment in gevaar komen. Een situatie die gezien de betekenis van het museum op lokaal, regionaal en landelijk niveau onverantwoord is.

4/6

Nw. Loosdrechtsedijk 150 1231 LC Loosdrecht Telefoon +31 35 58 23 208 www.sypesteyn.nl info@sypesteyn.nl

(2)

Een eigentijds museum

De opgave De eisen van een modern museum zijn anders dan jonkheer Van Sypesteyn indertijd kon voorzien. Om de toegankelijkheid van het kasteel voor alle doelgroepen te verbeteren en de collecties naar behoren te kunnen presenteren is uitbreiding en optimalisatie van de expositieruimte in het kasteel noodzakelijk. Ook de horecavoorziening– niet meer weg te denken voor hedendaags museumbezoek en de exploitatie - vraagt om een heroverweging van de huidige situatie. De koers Op dit moment wordt een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd hoe deze zaken gecombineerd kunnen worden met een verduurzaming van de rijksmonumentale (bij)gebouwen. De uitkomst van het haalbaarheidsonderzoek levert bouwstenen op voor een lange termijnvisie op het functioneren en de ruimtelijke opzet van het kasteelmuseum en de bijdrage die Sypesteyn kan leveren aan het realiseren van de bestuurlijke ambities van gemeente en provincie. Deze visie wordt in 2026 opgesteld in nauw overleg met onze partners, buren, gemeente, RCE en provincie en vormt de basis voor een gefaseerde realisatie. Urgentie gemeentelijke bijdrage Op voorhand is duidelijk dat de huidige omvang van de exploitatie (m.n. entreegelden, horeca, incidentele subsidies en giften) niet zal kunnen voorzien in de investeringen die noodzakelijk zijn om te kunnen voldoen aan de eisen van een eigentijds museum.

Er zal daarom gezocht worden naar extra financieringsbronnen in de vorm van projectsubsidies. Om die te kunnen verwerven is een structurele financiële ondersteuning vanuit de gemeente essentieel. Vrijwel alle aanvragen voor projectsubsidies gaan uit van ‘matching’ vanuit eigen middelen. Met een structurele bijdrage vanuit de gemeente ontstaat daar meer financiële speelruimte voor waardoor er grotere projectsubsidies kunnen worden aangevraagd en we kunnen stapelen en werk met werk maken.

5/6

Nw. Loosdrechtsedijk 150 1231 LC Loosdrecht Telefoon +31 35 58 23 208 www.sypesteyn.nl info@sypesteyn.nl

(3)

Een vitaal monument

De opgave Voor het noodzakelijk onderhoud van het kasteel-museum en de historische tuin met rijksmonumentstatus ontvangt Sypesteyn op dit moment een meerjarige instandhoudingssubsidies van de RCE, de zogeheten ‘rode’ en ‘groene’ SIM. Deze subsidies zijn niet structureel en moeten voor 40% gematcht worden uit eigen middelen. Dat laatste is gezien de beperkte financiële speelruimte binnen de eigen begroting bij vrijwel ieder project een grote uitdaging. Daarbij komt dat onderhoud aan het interieur van het kasteel niet subsidiabel is. Gevolg is dat niet of nauwelijks middelen beschikbaar zijn voor cruciale zaken als verlichting, pleisterwerk, isolatie, schilderwerk, vloeren, water, riool (o.a. toiletten), verwarming, deuren, ed. Ook het optimaliseren van de brandveiligheidsinstallaties vraagt in de nabije toekomst om grote investeringen. De koers Op basis van recente opnames van de huidige situatie is duidelijk op welke termijn welke projecten moeten worden aangepakt. Een van de meest urgente en in het oog springende opgave is het herstel van de slottuin, het sieraad van het park van de jonkheer. Na een jarenlange strijd tegen de buxusmot zijn de oude haagjes rond de plantvakken in 2023 afgestorven, net als de originele topiary (snoeivormen). Voor de renovatie is een herstelplan opgesteld waarmee we de tuin tegelijkertijd duurzamer, klimaatbestendiger en biodiverser kunnen maken.

Een eerste bijdrage voor deze ingrijpende renovatie is recent verstrekt door het Rabo Stimuleringsfonds. We vullen dit aan met eigen middelen en zetten in op aanvullende fondsen. Desondanks is er een veelvoud aan middelen nodig om de totaal beraamde kosten van 70K te kunnen betalen. Dit staat nog los van toekomstige kostbare renovaties van kademuren, het vervangen van bruggen en de noodzaak voor het grootschalig uitbaggeren van de sloten en grachten. Bij de gebouwen en het interieur zijn vergelijkbare opgaves. Urgentie gemeentelijke bijdrage Al deze projecten vergen investeringen die zonder een structurele financiële ondersteuning van derden en/of een significante groei van de inkomsten niet realistisch zijn. Een structurele bijdrage voor de gemeente is daarbij essentieel en doet recht aan de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de rol die Sypesteyn heeft voor de lokale economie en gemeenschap, het toeristisch-recreatief profiel van de regio en de ecologische- en erfgoedwaardes die in stand gehouden worden.

6/6

Nw. Loosdrechtsedijk 150 1231 LC Loosdrecht Telefoon +31 35 58 23 208 www.sypesteyn.nl info@sypesteyn.nl