1c. Verslag Stadsgesprek mei 2022

Het Stadsgesprek

Verslag van het Stadsgesprek in De Vorstin mei 2022

1

Inhoudsopgave 1

Inleiding

1 Inleiding 3

Verslaglegging3 2.

Aanpak

5

Drie vraagstukken

5

Stadsgesprek5 3.

Verslag stadsgesprek

6

4.

Vervolg

12

Dit is een verslag van het Stadsgesprek op 12 mei 2022

gesprek over hun standpunten. De burgemeester,

in pop- en cultuurpodium De Vorstin in Hilversum. Na

wethouders en leden van de (nieuwe) gemeenteraad

de rapporten ‘Inwoners aan het woord’ (en de aanvulling

waren aanwezig als toehoorder.

hierop in de ‘Toevoeging bij verslag inwonersparticipatie Omgevingsvisie Hilversum’) en ‘Organisaties aan het

Verslaglegging

woord’, maakt dit verslag het drieluik over de participatie

Het verslag is geschreven door een onafhankelijk

voor de Omgevingsvisie van Hilversum compleet.

tekstbureau. Het verslag van het Stadsgesprek is geen letterlijke uitwerking van wat er is gezegd. Sommige

Uit ‘Inwoners aan het woord’ en ‘Organisaties aan het

ideeën werden door meerdere deelnemers genoemd.

woord’ blijkt dat veel mensen dezelfde onderwerpen

Voor de leesbaarheid zijn standpunten gebundeld en

belangrijk vinden voor de toekomst van Hilversum. Over

gerangschikt. Het verslag geeft een goede afspiegeling

wat mensen binnen die onderwerpen wel en niet willen,

van wat de inwoners en vertegenwoordigers van

is ook veel overeenstemming. Dat geeft al veel richting

organisaties hebben ingebracht. Een redactieteam heeft

aan de Omgevingsvisie. Wat overblijft zijn de zaken

toegezien op een zorgvuldige en zo objectief mogelijke

waarover de meningen verschillen. Daarover moet de

verslaglegging. De opname van het Stadgesprek is hier

Hilversumse gemeenteraad uiteindelijk beslissen. Het

te vinden: www.hilversum2040.nl.

doel van het Stadsgesprek was de gemeenteraad richting mee te geven voor het maken van keuzes.

Behalve het redactieteam was er een klankbordgroep die met de gemeente meedenkt over de participatie van de

Tijdens het Stadsgesprek konden inwoners en

Omgevingsvisie.

vertegenwoordigers van organisaties met elkaar in

2

3

2. Aanpak Drie vraagstukken

Zo kwamen zij tot drie vraagstukken:

Op voorstel van de klankbordgroep hebben vier onafhankelijke deskundigen voor het Stadsgesprek

→

allemaal: wat heeft prioriteit?

gekeken naar de rapporten ‘Inwoners aan het woord’ en ‘Organisaties aan het woord’. Zij hebben de vraagstukken

→

Vraagstuk 2: de kwaliteit van het buitengebied en de stad

geformuleerd waarover tijdens het Stadsgesprek werd gesproken. Wat zijn de onderwerpen waarover nog

Vraagstuk 1: de openbare ruimte is van ons

→

Vraagstuk 3: veerkrachtige buurten

verschillend wordt gedacht en/of waarover nog dieper moet worden gesproken.

Stadsgesprek

Ter voorbereiding op het Stadsgesprek zijn de vragen Volgens de deskundigen zou het gesprek moeten gaan

via een enquête voorgelegd aan het burgerpanel en aan

over:

iedereen die zich aanmeldde voor het Stadsgesprek. De enquête is 903 keer ingevuld, 97 keer via de website en

→

De prioriteiten in de openbare ruimte en de rol van

door 806 leden van het burgerpanel. De resultaten staan

de auto in die ruimte. Hoeveel plek is er voor de auto

op www.hilversum2040.nl.

als er ook ruimte nodig is voor fietsen, lopen, spelen →

→

en groen?

Tijdens het Stadsgesprek gingen ongeveer 200

Groei en kwaliteit, zowel in de stad als in het

inwoners en vertegenwoordigers live met elkaar over de

buitengebied. Hoe behoudt Hilversum zijn kwaliteit

vraagstukken in gesprek. Dit gesprek stond onder leiding

het beste en wat is de relatie tussen de stad en het

van onafhankelijk gespreksleider en tv-presentator

buitengebied?

Gert van ’t Hof. Elk vraagstuk werd vanuit de gemeente

De betekenis van de buurt en de voorzieningen.

ingeleid door projectleider Participatie Omgevingsvisie

Hoe werkt Hilversum aan sterke buurten? En moet

Renske Keur. Michael van Riet Paap, strategisch adviseur

elke buurt over eigen voorzieningen beschikken?

van de gemeente Hilversum, gaf een korte inleiding op

Of moeten die (deels) centraal worden gebundeld

basis van cijfers en kaarten.

in een gebied waar woningen, voorzieningen en levendigheid samenkomen?

Elk vraagstuk werd afgesloten met een korte blik op de resultaten van de enquête. Zo werd duidelijk of de standpunten in De Vorstin overeenkwamen met de resultaten van de enquête.

4

5

3. Verslag stadsgesprek VRAAGSTUK 1: DE OPENBARE RUIMTE IS VAN

vaak als oplossing genoemd, maar dan moet daar aan de

verder weg (ondergronds) parkeren?” “Kijk ook naar

ONS ALLEMAAL: WAT HEEFT PRIORITEIT?

randen wel ruimte voor zijn. Misschien moet groei niet

2040”, voegt een deelnemer daaraan toe. “Voor onze

burgemeester Gerhard van den Top en wethouder Floris

Uit ‘Inwoners aan het woord’ en ‘Organisaties aan het

het doel zijn, maar moeten we onszelf leren beheersen.”

generatie is de auto de heilige koe. Wij zien een eigen

Voorink. Met de burgemeester spreekt hij over hoe hij

woord’ komt een duidelijke wens naar voren om meer

Een andere deelnemer ziet de oplossing in het sturen van

auto als vrijheid. Maar jongeren kijken er anders naar, die

de eerste maanden in zijn nieuwe functie heeft ervaren.

ruimte te maken voor de fiets en voetgangers. Ook ruimte

de groei. “Geef een woonvergunning aan mensen die

denken al meer in de deeleconomie.”

Van wethouder Floris Voorink wil Van ’t Hof weten hoe

voor spelen, ontmoeten en groen is daarin veel genoemd.

binnen tien kilometer werken. Dan beperk je de mobiliteit

hij de inbreng van de inwoners en vertegenwoordigers

Veel inwoners vinden dat de auto in Hilversum erg veel

en kun je toch groeien.”

van organisaties heeft ervaren. Volgens Voorink heeft

ruimte krijgt.

Voordat het Stadsgesprek echt van start gaat, stelt gespreksleider Van ’t Hof een aantal vragen aan

≥

Auto- en fietsbereikbaarheid Een aantal deelnemers vindt dat er wel ruimte moet

Reguleren

blijven voor de auto, bijvoorbeeld omdat winkels

“Ik ben benieuwd hoe grote steden dat doen,” brengt

bereikbaar moeten blijven en omdat niet iedereen

terugkijkt. “Het is ongelooflijk gaaf dat er zo veel mensen

een deelnemer in. Zij krijgt antwoord van een aantal

goed ter been is. Het hoeft niet of/of te zijn, stelt een

betrokken zijn bij de toekomst van Hilversum en ik ben

deelnemers die in Amsterdam hebben gewoond of

deelnemer, en/en is ook mogelijk. “Er komen meer

blij met alles wat er is opgehaald.”

daar werken. Zij zien de manier waarop Amsterdam

ruimtegebruikers, zowel fietsers en voetgangers als

omgaat met de fiets en de auto als goed voorbeeld.

automobilisten. Daarop zou je een winkelstraat kunnen

De wethouder hoopt dat het proces en het Stadsgesprek

Zoals voorrang geven aan de fiets in bepaalde gebieden

inrichten, bijvoorbeeld door ervoor te zorgen dat auto’s

tot scherpe en heldere keuzes leidt in de Omgevingsvisie.

en anders omgaan met parkeernormen: “In sommige

wel bij een winkel kunnen komen, maar dat ze niet harder

Keuzes die ook richting geven aan de politiek. “Als er

nieuwbouwwijken is ruimte voor 0,2 auto per woning.”

rijden dan 15 km per uur.” Ook het beperken van het

over een aantal jaar een discussie ontstaat, hoop ik dat

Dat leidt tot verandering in gedrag, merken zij en daar

doorgaande verkeer wordt als oplossing aangedragen. En

de politiek naar de Omgevingsvisie kijkt en zich afvraagt

kunnen wij in Hilversum van leren. Er wordt meer gebruik

dan met name het vrachtverkeer over de N201, dat voor

‘wat hadden we toen ook alweer afgesproken, onder

gemaakt van deel- en huurauto’s.

onveilige situaties zorgt.

de participatie het proces beter gemaakt. Hij vertelt dat hij er ondanks de stroeve start met een goed gevoel op

Het vraagstuk in cijfers

meer hier in De Vorstin’.” “De eerste keer dat ik een deelauto gebruikte, vond ik Dat wil volgens Voorink niet zeggen dat de

dat vreselijk, niet je eigen auto”, zei een deelnemer.

Omgevingsvisie nu al vastlegt wat er de komende twintig

“Maar nu zie ik de voordelen. Het is ook een kwestie van

jaar gebeurt. De visie geeft richting. De omgeving

mentaliteit.” Een andere deelnemer met een deelauto

blijft immers continu veranderen. Participatie is een

ziet dat anderen haar voorbeeld volgen. Doordat nu

voortdurend proces. Hij voorspelt dat het Stadsgesprek

meerdere bewoners in de straat een deelauto hebben, is

niet het laatste gesprek is tussen de gemeente en de

er weer ruimte voor de kinderen om te spelen. Een hoge

inwoners. “Wij moeten als gemeente goed blijven luisteren en vaker keuzes en besluiten goed uitleggen.”

Enquête

parkeernorm frustreert ook ontwikkeling, wordt hier nog Hilversum telt meer auto’s dan andere steden waar

aan toegevoegd, waarbij de Havenstraat als voorbeeld

inwoners op vergelijkbare afstand van het station

wordt genoemd. Al zorgt het er ook voor dat gebruik van

wonen [bron: CBS 2019]

de auto mogelijk blijft.

redactieteam toe. Ook gaan ze kort in op de resultaten

Minder groei

Durf te reguleren, komt een aantal keer terug in het

van de participatie. Kwantes als vertegenwoordiger van

Een aantal deelnemers ziet een oplossing in het beperken

gesprek over dit vraagstuk. Beperk het autoverkeer

De enquête laat voor dit vraagstuk hetzelfde beeld

de inwoners in de klankbordgroep en het redactieteam,

van de groei. “Als we een tuinstad willen blijven, met veel

en zorg tegelijkertijd voor goed OV en goede

zien als het Stadsgesprek. De meeste mensen

en Betlem als vertegenwoordiger van de organisaties in

groen, dan is de vraag of het aantal inwoners met 20.000

fietsvoorzieningen. “Ik woon met veel plezier in

hebben een voorkeur voor meer ruimte voor fiets,

het redactieteam.

moet toenemen, zoals nu wordt verwacht. We missen

Hilversum, maar we zijn een autostad. Ik ken geen

voetgangers, groen en spelen.

nu al groen in de stad, zoals een park.” Een andere

stad waar het zo normaal is om je auto op de stoep te

deelnemer stelt dat het goed is om rekening te houden

parkeren. Een deel- of huurauto is misschien niet voor

met de unieke positie van Hilversum. “We zijn omsloten

iedereen haalbaar, maar je kunt je wel afvragen of de

door natuur. Parkeren aan de randen van de stad wordt

auto altijd voor het huis moet. Misschien kun je ook iets

In een kort interview lichten Frans Kwantes en Ynske Betlem vervolgens de rol van de klankbordgroep en het

6

7

≥

VRAAGSTUK 2: DE KWALITEIT VAN HET

Het vraagstuk in kaarten

BUITENGEBIED EN DE STAD

Duurzaamheid versus kwaliteit van het stadsgezicht

Enquête

Als tweede wil de gemeente weten welke keuze de

Hilversummers zijn trots op hun buitengebied. Dat

deelnemers willen maken als het gaat om duurzaamheid

kwam zowel uit het participatieproces met inwoners

en de kwaliteit van de bebouwing. Mogen op elk

als uit het proces met organisaties. Er wordt ook veel

pand zonnepanelen, ook bijvoorbeeld in een mooie

gebruik van gemaakt. Het wordt drukker in de natuur

Dudokwijk? Veel deelnemers laten weten dat zij vinden

rond Hilversum. Tegelijkertijd gaat het niet goed met

dat er meer mogelijk moet zijn om de energietransitie

die natuur, onder meer door de stikstofproblematiek en

te kunnen maken. Zij hebben wel een voorkeur voor

klimaatverandering. Het centrum van de stad loopt een

zonnepanelen op platte daken, maar als dat niet meer

groter risico te maken te krijgen met hittestress.

kan, dan zou het ook op andere daken moeten kunnen.

Dat roept de vraag op of Hilversum alle vraagstukken

Wel is het dan belangrijk dat dit zo wordt gedaan dat

moet oplossen in de stad om de natuur rondom Hilversum

het past in het straatbeeld. Daarin heeft de gemeente

te ontzien. En is dat dan voldoende om de natuur op peil

een rol, vindt een aantal deelnemers. De gemeente is

te houden? Daarover gingen de deelnemers met elkaar in

daarin nu te streng. “Als een aantal bewoners met een

gesprek aan de hand van twee vragen.

goed doordacht plan komt, moet de gemeente daar ruimte voor geven”, stelt een van de deelnemers. Ze

Toegankelijke natuur

verwees naar een initiatief van een aantal buurtbewoners

Als eerste wil de gemeente weten of de natuur rond

om op een passende manier panelen te plaatsen in een

Hilversum altijd voor iedereen toegankelijk moet zijn. De

Dudokwijk. Een andere deelnemer zegt dat het goed

meeste deelnemers hebben begrip voor de noodzaak

is om te bedenken dat zonnepanelen een omkeerbare

om tijdelijk delen van de natuurgebieden af te sluiten.

maatregel zijn. Wanneer er betere alternatieven zijn,

Dan krijgt de natuur tijd om te herstellen. Dat moet dan

kunnen ze weer worden verwijderd. “En zonnepanelen

De enquête liet een klein verschil zien in het aantal

wel goed worden uitgelegd, vindt een van de sprekers.

leveren meer betrokkenheid op bij de energietransitie”,

mensen dat vindt dat de natuur toegankelijk moet

“In de enquête heb ik gezegd dat de natuur overal

kan een deelnemer daar uit ervaring aan toevoegen.

zijn of mag worden afgesloten. In het Stadsgesprek

toegankelijk moet zijn. Maar nu ik hoor waarom afsluiten

was een meerderheid, na de toelichting door Michael

soms nodig is, begrijp ik dat en denk ik er anders over.”

Urgentie

van Riet Paap, voor de mogelijkheid van afsluiting.

“Het zou zonde zijn als over twintig jaar alles stuk is,

Sommige deelnemers missen een gevoel van urgentie

Op de vraag waar ruimte moet worden gemaakt voor

omdat nu alles toegankelijk moet zijn”, voegt een andere

bij de gemeente. “De komende acht jaar zijn bepalend

maatregelen voor duurzaamheid, kwam het antwoord

deelnemer daaraan toe. Een aantal deelnemers vindt het

voor het leven op aarde. We hebben geen keuze meer,

meer overeen met de standpunten die werden gedeeld

belangrijk dat goed wordt gekeken naar de oorzaken van

we moeten alles aanpakken wat mogelijk is”, stelt een

in het Stadsgesprek.

de achteruitgang. Afsluiten is niet het enige wat nodig is.

van hen. Een andere deelnemer vertelt over een plan om

Kijk bijvoorbeeld ook naar het grondwaterbeheer.

Kaarten uit de Atlas Leefomgeving van bos en heide

van een groot plat dak een sedumdak (begroeid dak)

rond Hilversum (kaart 1), natuurgebieden waar de

te maken. Dat helpt onder meer tegen hittestress en

Twee deelnemers noemen ook de natuur in de stad. Als

biodiversiteit onder druk staat (kaart 2) en hittestress

het houdt water vast. Hilversum is de enige gemeente

daar meer groen is, neemt de druk op de buitengebieden

in de bebouwde omgeving door klimaatverandering

die hiervoor geen subsidie geeft en de procedure om

af. “De gemeente zou hier de regie moeten pakken”,

(kaart 3).

toestemming te krijgen duurde lang. Burgemeester

vindt een van hen. “Nu kan iedereen zijn tuin nog

Gerhard van den Top laat hierop vanuit de zaal weten dat

volleggen met tegels. Daar kun je iets aan doen. Op

hij hier graag naar wil kijken. Een mooi gesprek voor de

sommige revolutionaire dingen heb je grip, op andere

nazit, aldus gespreksleider Van ‘t Hof.

niet. Het is goed daar zicht op te hebben, zodat je de dingen kunt doen waarop je invloed hebt.” 8

9

≥

VRAAGSTUK 3: VEERKRACHTIGE BUURTEN

Deelnemers wijzen erop dat het goed is onderscheid

Wat wonen en voorzieningen betreft zou de gemeente

(andere) woningen niet altijd nieuwe huizen nodig. “De

De samenstelling van de Hilversumse bevolking

te maken tussen voorzieningen die je in de directe

meer regie moeten pakken, vinden twee deelnemers.

gemiddelde bewoning van panden kan ook worden

verandert. Er is sprake van vergrijzing en huishoudens

omgeving wilt hebben, zoals een winkel, en voor­

“De vragen die nu worden gesteld zijn te algemeen.

verbeterd.”

worden kleiner. Daarvoor zijn woningen nodig. Ook

zieningen die je kunt concentreren in het centrum, zoals

Breng eigen visie in.” “Kijk niet alleen naar wat je nodig

het gedrag verandert. Mensen werken anders en

cultureel aanbod. Een ondernemer uit het centrum vraagt

hebt, maar ook naar wat voor stad je wilt zijn”, stelt de

doen op andere manieren inkopen. Daardoor staan

aandacht voor de speciale rol die het centrum speelt

andere deelnemer. “Bouw net als Dudok, vanuit een

sommige voorzieningen onder druk. Hoe zorgen we voor

in de stad. Het is de plek waar alles samenkomt en

stedenbouwkundige visie.”

veerkrachtige buurten waar mensen met plezier wonen?

waar vertier is. “Die plek is nu zieltogend”, constateert

Het vraagstuk in cijfers

hij, ”ook door ons eigen (online) koopgedrag. Het

Woningen en het voorzieningenniveau

centrum is van groot belang voor de sociale cohesie.

Een deelnemer vraagt zich af of groei nodig is om de

Centrumondernemers zijn bijvoorbeeld ook de sponsoren

voorzieningen te behouden. Met 90.000 inwoners zou

van de plaatselijke voetbalclub.” Het is volgens hem

dat toch ook moeten kunnen. De directeur van een

belangrijk het centrum niet voor lief te nemen. Het vraagt

woningcorporatie stelt dat er in ieder geval andere

aandacht. “Vroeger had je in iedere wijk een bibliotheek,

en passende woningen nodig zijn. “Als het aantal

nu nog maar één in het centrum. Zorg er dan voor dat dat

mensen per woning afneemt, is het niet mogelijk

een heel mooie is.” Juist de bibliotheek zou volgens een

de voorzieningen op peil te houden.” Daarnaast is

De enquête liet, net als het Stadsgesprek, zien dat de

andere deelnemer in alle wijken moeten zitten en zeker in

het volgens hem ook belangrijk te bedenken dat

inwoners het liefst een combinatie van voorzieningen

wijken met ouders en kinderen die minder mobiel zijn.

woningzoekenden niet aanwezig zijn in De Vorstin.

in de wijken en op centrale plekken in de stad willen.

Volgens een andere deelnemer zijn voor de vraag naar Wijken zijn niet gelijk. In wijken waar veel mensen

Passende woningen

met een laag inkomen wonen, stapelen de problemen

De deelnemers zijn het erover eens dat er meer woningen

zich op. Hier is bijvoorbeeld meer sprake van

moeten komen voor ouderen die kleiner willen gaan

eenzaamheid en energiearmoede. Mensen hebben

wonen. Maar er zijn verschillende ideeën over waar dat

moeite de energierekening te betalen.

zou moeten. Een deel van de deelnemers denkt aan het centrum, onder meer omdat ouderen minder behoefte

Moeten er in iedere wijk voorzieningen zijn of kunnen

hebben aan een auto. “Daarbij gaat een centrum

die beter (deels) centraal worden gebundeld in een

meer leven als er ook na zes uur licht brandt.” Andere

gebied voor wonen, voorzieningen en levendigheid?

deelnemers wijzen erop dat juist ouderen graag in hun

Daarover ging het onder meer in de derde ronde van het

eigen buurt willen blijven wonen. Daar kennen ze de

Stadsgesprek.

mensen en weten ze wie zij bijvoorbeeld kunnen vragen even een boodschap mee te nemen. “Zorg dat mensen

Mensen maken de buurt

binnen de wijk kunnen doorstromen, maak plaats voor

Voorzieningen zijn belangrijk, maar sterke steden en

jong en oud en zorg voor wijken waarin mensen elkaar

buurten maak je niet alleen met voorzieningen, maar

kennen.”

vooral ook met mensen, wordt een aantal keer naar voren gebracht. “Zorg voor bumping places, plekken waar

Ook over het soort woningen waaraan ouderen behoefte

mensen elkaar tegenkomen. Gebruik het sociaal kapitaal

hebben, worden verschillende ideeën naar voren

van de buurt”, vindt een deelnemer. “Niet iedereen kan

gebracht. Liever geen flats, is de algemene mening.

naar het centrum. Mensen moeten ook in hun eigen buurt

“Maak hofjes, zoals vroeger, zodat ouderen elkaar

alles kunnen vinden: groen, sociale voorzieningen waar je

kunnen ontmoeten.” Een andere deelnemer noemt de

een kop koffie kunt drinken en mensen kunt ontmoeten,

succesvolle projecten in andere steden waar ouderen en

en een winkel voor je boodschappen.”

studenten gemengd wonen.

10

11

4. Vervolg

Colofon

Op basis van de rapporten ‘Inwoners aan het woord’

Het Stadsgesprek

en ‘Organisaties aan het woord’ en dit verslag maakt

Verslag van het Stadsgesprek in De Vorstin

de gemeente een voorstel voor de denkrichtingen

Omgevingsvisie Hilversum 2040

die de participatie hebben opgeleverd. Dat voorstel,

12 mei 2022

de rapporten en het verslag worden besproken in de gemeenteraad. De resultaten van die raadsvergadering

Redactie

vormen de basis voor een concept Omgevingsvisie, dat

Redactieteam Omgevingsvisie Hilversum

de gemeente deze zomer maakt.

Ynske Betlem (inwoner/ondernemer) Frank Kwantes (inwoner)

Na de zomer start de inspraak. Dan kunnen inwoners

Nancy Koster (inwoner)

en organisaties laten weten wat zij van het concept

Petri Ykema (inwoner)

vinden en of zij hun inbreng herkennen. En ook daarna

Hans Haselager (inwoner)

zal de gemeente met de Hilversumse samenleving in

Johan Stuivenberg (inwoner)

gesprek blijven om nadere invulling te geven aan de

Mark Allin (inwoner)

Omgevingsvisie. Door de participatie zal het gesprek

Simone Diegenbach (onafhankelijk voorzitter)

tussen de gemeente en de inwoners en de organisaties

Renske Keur (projectleider participatie)

door blijven gaan, zoals de wethouder aan het begin van het Stadsgesprek voorspelde. Dat sluit aan bij de oproep

Doel van het redactieteam is bijdragen aan en toezien

die inwoners en organisaties deden aan de gemeente om

op objectieve en onafhankelijke verslaglegging van de

in gesprek te blijven.

participatie.

Vervolgstappen

Tekst

→

Het college van B&W stuurt de rapporten en het

Terwisscha & Wagenaar | Schrijfburo

verslag met een denkrichting uit de participatie

onder begeleiding van het redactieteam

naar de gemeenteraad →

De gemeenteraad vergadert over de stukken (juni)

Opmaak

→

De gemeenteraad neemt een besluit over de

Terwisscha & Wagenaar | Vormburo

hoofdlijnen (juli) →

De gemeente schrijft een concept Omgevingsvisie

21 mei 2022

(juli-september) →

Start inspraak (september)

→

Vaststellen definitieve Omgevingsvisie (afhankelijk van de resultaten van de inspraak)

12

13

14