Voorjaarsnota 2026 (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 1062708

gemeente Hilvarenbeek

Voorstel aan de raad In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 8 juli 2026 : 26 mei 2026 : auditcommissie 9 juni 2026 / plenaire commissie 24 juni 2026 : : Planning en control : Voorjaarsnota 2026

Voorstel 1. De voorjaarsnota 2026 vast te stellen en a) de mutaties over het jaar 2026 te verwerken in de begroting 2026 en het verwachte negatieve resultaat van € 1.078.000 ten laste te brengen van de Algemene bedrijfsreserve; b) de mutaties over de jaren 2027, 2028 en 2029 te betrekken bij het opstellen van de begroting 2027 en daarbij in ieder geval een reëel en structureel sluitend beeld 2027 ter vaststelling voor te leggen aan de gemeenteraad; c) de aanpassingen van de investeringen (paragraaf 3.2) te werken in de begroting 2026. Kernboodschap De gemeente bevindt zich in een situatie waarin meerdere structurele risico’s samenkomen. • Het actuele Financieel meerjarenperspectief laat negatieve saldi zien, wat bevestigt dat onze financiële weerbaarheid onder druk staat. • De provincie heeft op basis van onze begroting 2026 aangegeven dat we een gemeente zijn met een hoog risicoprofiel. • Om niet onder preventief toezicht te komen zullen we een sluitende begroting 2027 moeten kunnen presenteren. • Eind 2025 is een realisatiekracht onderzoek uitgevoerd. De conclusie hiervan is dat dat de balans tussen opgaven, ambities en kerntaken niet in balans is met de beschikbare realisatiekracht. De druk manifesteert zich zowel aan de uitvoeringskant als aan de middelenkant. De opgaven nemen toe, terwijl de beschikbare capaciteit, financiële ruimte en sturingsmogelijkheden achterblijven.

Hierdoor ontstaat het reële risico dat wettelijke taken, beleidsdoelen en maatschappelijke verwachtingen niet tijdig of niet volledig kunnen worden waargemaakt. De urgentie om te handelen is daarmee hoog. Om de continuïteit van dienstverlening en realisatie te borgen, zijn ingrijpende keuzes onvermijdelijk. Naar mening van het college moet daarbij breed gekeken worden. Dit betekent enerzijds het scherp prioriteren van opgaven en het versterken van de organisatie, en anderzijds het treffen van maatregelen aan de inkomstenkant. Door het vergroten van de inkomstenbasis en te snijden in de uitgaven kan de gemeente de financiële stabiliteit herstellen, risico’s beheersen en de noodzakelijke investeringen in uitvoering en maatschappelijke opgaven blijven doen. Het college wil graag met uw raad het verdere gesprek aan om te komen tot een juiste balans tussen ambities, organisatorische realisatiekracht en financiële draagvermogen. 1

Raad van 8 juli 2026, nr.

De voorjaarsnota in de P&C-cyclus Voor u ligt de voorjaarsnota 2026. Dit document maakt deel uit van onze planning- en controlcyclus. Door de recente formatie n.a.v. de gemeenteraadsverkiezingen is gekozen een beleidsarme voorjaarsnota op te stellen. De financiële vertaling van het coalitieakkoord en de mede hieraan gekoppelde nieuwe beleidswensen vindt plaats in de begroting 2027. Vertrekpunt voorjaarsnota 2026 Het vertrekpunt van de voorjaarsnota 2026 vormt de najaarsnota 2025, welke in de raadsvergadering van 11 december 2025 is vastgesteld. De najaarsnota 2025 liet nagenoeg hetzelfde financieel meerjarenperspectief zien als de begroting: 2026 een positief saldo voor de jaren erna waren er negatieve saldi. Najaarsnota 2025 Saldo najaarsnota 2025

2026 241

2027 -57

2028 -434

2029 -433

De Provincie heeft op basis van onze begroting 2026 aangegeven dat wij een gemeente zijn met een hoog risicoprofiel. Dit oordeel wordt onder andere gebaseerd op de begrotingsresultaten van de komende jaren het resultaat van de jaarrekening 2024 en het solvabiliteitsratio. Effecten voorjaarsnota 2026 Zoals eerder aangegeven is de voorjaarsnota 2026 beleidsarm, hetgeen betekent dat alleen autonome ontwikkelingen zijn meegenomen. Hierbij is in eerste instantie uitgegaan van autonome ontwikkelingen bij een gelijkblijvend kwaliteits- en serviceniveau waardoor het financieel meerjarenperspectief behoorlijk onder druk komt te staan. Hierop anticiperend is in de aanloop naar de voorjaarsnota 2026 het inzicht ontstaan dat ingrijpende keuzes noodzakelijk zijn. De autonome ontwikkelingen, die onontkoombaar zijn, verslechteren ons financieel meerjarenperspectief aanzienlijk: Effect voorjaarsnota op financieel meerjarenperspectief Saldo najaarsnota 2025 Effecten voorjaarsnota 2026

2026 241 -1.319

2027 -57 -558

2028 -434 -472

2029 -433 -623

Saldo na voorjaarsnota 2026

-1.078

-615

-906 -1.056

In hoofdstuk 2 van de voorjaarsnota worden de onderwerpen verder toegelicht. Voor de overige ontwikkelingen (niet limitatief) wordt verwezen naar pagina 14 van de voorjaarsnota. Deze (financiële) risico’s zijn niet meegenomen in bovenstaande tabel (Effecten voorjaarsnota op financieel meerjarenperspectief). Structureel en incidenteel saldo voorjaarsnota De eis van de Provincie is een structureel sluitende begroting 2027 of 2030. Indien hieraan niet voldaan wordt komt de gemeente onder Preventief Toezicht te staan. Als bij het financieel meerjarenperspectief het onderscheid wordt gemaakt tussen structureel en incidenteel ontstaat het volgende beeld: Saldo na voorjaarsnota Saldo voorjaarsnota 2026 Waarvan structureel Waarvan incidenteel

2026

2027

2028

2029

-1.078 -615 -906 -1.056 -776 -302

-150 -465

-892 -1.042 -14 -14

2

Raad van 8 juli 2026, nr.

In 2027 is € 925.000 opgenomen als incidentele last voor de tijdelijke huisvesting van Kindcentrum De Doelakkers. Begrotingsadvies VNG en Begrotingscirculaire 2027 Provincie en Gemeentelijk Toezichtskader (GTK) Provincie Bij het opstellen van de begroting 2027 houden wij rekening met het begrotingsadvies van de VNG en de Begrotingscirculaire en het Gemeentelijk Toezichtskader (nog niet beschikbaar) van de Provincie. Belangrijk in het begrotingsadvies van de VNG is, dat wordt geadviseerd om ten minste het jaar 2027 structureel en reëel sluitend te maken, zodat de Provincie de gemeente niet onder preventief toezicht stelt. De tekorten vanaf 2028 worden onder andere veroorzaakt door de door het Rijk ingeboekte besparingsmaatregelen voor de jeugdzorg en WMO. De Deskundigheidscommissie Hervormingsagenda Jeugd onder leiding van Tamara van Ark zal begin 2027 een uitspraak doen over de haalbaarheid van deze besparingsmogelijkheden en hoe om te gaan met het verschil tussen de kosten en beschikbare middelen voor de jeugdzorg bij gemeenten. Het kabinet heeft recent de afspraak rond de Commissie- Van Ark herbevestigd. Daarbij heeft het kabinet onderstreept dat dit advies zwaarwegend en maatgevend is. Het ligt daarom voor de hand dat in de Voorjaarnota 2027 (gedeeltelijk) compensatie zal volgen indien de kostenstijging zich voortzet en deze niet verwijtbaar is aan gemeentelijke handelen.

Daarom kan het in de visie van de VNG niet zo zijn, dat gemeenten op dit moment vanwege oplopende koste n voor de jeugdzorg tal van bezuinigingen moeten doorvoeren op andere beleidsterreinen. Of de lasten richting de burgers moeten verhogen om de begroting vanaf 2028 sluitend te krijgen. Begroting 2027 Gelet op het advies van de VNG is het voorstel van het college om ervoor te zorgen dat de begroting 2027 structureel en reëel sluitend is. Dit betekent op basis van de huidige inzichten dat er een structureel tekort is van € 150.000. Waarbij wel aangetekend moet worden dat hierbij geen rekening is gehouden met nieuwe ontwikkelingen/beleid. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan onderstaande ontwikkelingen (niet limitatief): ▪ Groenbeleidsplan ▪ Economisch actieplan ▪ Esbeek sport ▪ Mobiliteitsplan ▪ Verlening starterslening 2027 e.v. ▪ Organisatiekosten accommodatiebeleid ▪ De Mostaert ▪ Inburgering ▪ Wachtregeling wethouders ▪ Passende ondersteuning 2027 e.v. ▪ Aan de slag met Realisatiekracht (tijd en capaciteit) ▪ Structurele kwetsbaarheden in de formatie/huidige organisatie (op onderdelen in de organisatie past de formatie niet meer bij de hoeveelheid werk) Daarnaast is het ook onzeker of de meicirculaire 2026 straks van voldoende omvang is om de loon- en prijsstijgingen op te vangen.

Doorrekening op dit moment laat zien dat loon- en prijsstijgingen niet voldoende worden gedekt door het Rijk. Begroting 2028-2030 Zoals hierboven aangegeven volgen wij op dit moment het advies van de VNG en richten wij ons op het structureel en reëel sluitend maken van de begroting 2027. Mochten er op basis van de Commissie- Van Ark extra middelen voor de jeugdzorg beschikbaar komen vanaf 2028, is het maar sterk de vraag of daarmee onze tekorten volledig kunnen worden afgedekt. Maatregelen

3

Raad van 8 juli 2026, nr.

Om tot een structureel en reëel sluitende begroting 2027 te komen, is het naar de mening van het college van essentieel belang om maatregelen te treffen. Door het college is hier al deels op ingespeeld via het opstellen van de notitie “Financieel perspectief”. In deze notitie zijn de volgende onderwerpen benoemd: 1. Beekse Bergen 2. OZB 3. Onderzoek gemeentefonds 4. Kritisch zijn op nieuwe projecten en/of voorzieningen 5. Regionale Jeugdhulp 6. Leges 7. Budgetoverhevelingen 8. GHO 9. Financiële techniek 10. Reserves aanvullen 11. Financiële uitgangspunten Samenwerkend Hilvarenbeek 12. Minimaliseren kosten inhuur 13. Meer voordelen halen uit gezamenlijke inkoop binnen GHO 14. Strakker sturen op beleidskaders 15. Bezuinigingsmaatregelen uit 2024 16. Oormerken middelen uit circulaires Gemeentefonds. Het vraagt verdere uitwerking om te bepalen of maatregelen uit de notitie Financieel perspectief al vanaf 2027 structureel effect sorteren. Rekening houdend met hetgeen hierboven is aangegeven, zal het college aan de gemeenteraad een structureel en reëel sluitende begroting 2027 aanbieden. Argumenten 1.1 Uw raad is bevoegd om te besluiten over de voorjaarsnota en deze te verwerken in de begroting De raad stelt de kaders en heeft het budgetrecht. Door in te stemmen met de voorjaarsnota verwerken we de budgettaire effecten die hieruit voortvloeien in de lopende begroting 2026.

1.2 Eis Provincie een structureel sluitende begroting 2027 of 2030 Doordat voor 2027 geen sluitend begroting kan worden gepresenteerd, stellen we voor om alleen de begroting voor 2026 aan te passen. Het college zal aan de gemeenteraad in november 2026 een structureel en reëel sluitende begroting 2027 aanbieden, waarbij de in de voorjaarsnota 2026 aangehaalde posten worden betrokken. Financiën De voorjaarsnota 2026 leidt tot een aanpassing van het financieel meerjarenperspectief (zie voorgaande): Communicatie Niet van toepassing. Uitvoering Niet van toepassing. Bijlage 1. Boekwerk voorjaarsnota 2026 2. Raadsvoorstel voorjaarsnota 2026 3. Raadbesluit voorjaarsnota 2026

4

Raad van 8 juli 2026, nr.

Ter inzage gelegde stukken burgemeester en wethouders van Hilvarenbeek,

5