Voorjaarsnota 2023 (1 raadsvoorstel NIEUW)

Zaaknummer: 1008460

gemeente Hilvarenbeek

Voorstel aan de raad In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 13 juli 2023 : 30 mei 2023 : Plenaire commissie van 28 juni 2023 : : Planning en control : Voorjaarsnota(+) 2023

Voorstel 1. De voorjaarsnota(+) 2023 als volgt vast te stellen: a. de autonome ontwikkelingen te autoriseren in begroting 2023 en in de meerjarenbegroting 2024 - 2027; b. de nieuwe ontwikkelingen, waarbij de knop op ‘aan’ staat te autoriseren in de begroting 2023 en richtinggevend te verwerken in de meerjarenbegroting 2024-2027; c. de dekkingsmaatregelen, waarbij de knop op ‘aan’ staat te autoriseren in de begroting 2023 en richtinggevend te verwerken in de meerjarenbegroting 2024-2027; d. de bijstelling taakstellingen, waarbij de knop op ‘aan’ staat te autoriseren in de begroting 2023 en richtinggevend te verwerken in de meerjarenbegroting 2024-2027; e. de administratieve ontwikkelingen te autoriseren in onze begroting 2023 en de meerjarenbegroting 2024 – 2027. f. kennis te nemen van de niet financieel vertaalde ontwikkelingen. 2. Kennis te nemen van de stand van zaken collegeprogramma 2023 2026. Inleiding Voor u ligt de voorjaarsnota (+) 2023. Een regulier document in onze planning- en controlcyclus. Zoals gebruikelijk leest u in deze voorjaarsnota het verloop van de diverse begrotingsposten binnen het lopende begrotingsjaar. Ook geeft de voorjaarsnota richting aan en de kaders voor de begroting 2024 en de meerjarenraming 2025 – 2027. Het vormt daarmee de opstap voor onze volgende begrotingsboekwerk 2024.

Onderdeel van het raadsvoorstel voorjaarsnota is ook een stand van zaken van het collegeprogramma waar u kennis van kunt nemen. Argumenten 1.1 Het begrotingssaldo 2024 is reëel en structureel in evenwicht. Met deze voorjaarsnota leggen we u een reëel en structureel sluitend begrotingsjaar 202 4 voor. Dit voldoet aan de eisen van de provincie. De provincie beoordeelt jaarlijks bij het indienen v an onze begroting of het begrotingsjaar – jaarschijf 2024 - of uiterlijk de laatste jaarschijf van de meerjarenraming structureel en reëel in evenwicht is.

1

Raad van 13 juli 2023, nr.

1.2. We stellen maatschappelijke opgaven centraal, maar doen dit wel met financieel realisme We gaan verder met de opgaven genoemd in het collegeprogramma. Onder de huidige omstandigheden is het een enorme uitdaging om een huishoudboekje samen te stellen en hiermee ook in de toekomst een gezonde financiële basis vast te houden. We kijken daarbij vooral naar de jaren vanaf 2026, wanneer we minder geld van het Rijk ontvangen en figuurlijk in een ravijn vallen. Wij zien dat we niet de enige gemeente zijn in Nederland met een financiële huishouding die verder onder druk komt te staan. Ondanks de onzekerheid kiezen we ervoor te investeren en maatschappelijke opgaven centraal te stellen. We doen dit wel met financieel realisme. Dit betekent dat anders dan u gewend bent we een structureel nadelig saldo in de jaren 2026 en 2027 accepteren. We willen dit nadeel wel beheersbaar houden. Om structureel te kunnen investeren in onze samenleving zien we een OZB verhoging als noodzakelijk dekkingsmaatregel in plaats van nu te bezuinigen of te herprioriteren. Dit is nodig om voorzieningen overeind te houden, de kwaliteit van onze dienstverlening verder te versterken en in contact te staan met onze samenleving. Het voorstel is om de OZB-tarieven voor woning en niet-woningen te verhogen naar het gestandaardiseerd gemiddelde van de omliggende gemeenten volgens Coelo.

Andere inkomstenbronnen zijn de toeristenbelasting en forensenbelasting. De brede evaluatie toeristen- en forensenbelasting heeft laten zien dat de tarieven al boven het regionale gemiddelde liggen, waarmee we de voor Hilvarenbeek steeds belangrijker wordende recreatieve sector onder druk zetten. In deze voorjaarsnota stellen we dan ook voor de verhoging van 17% voor de jaren 2024 en 2025 terug te draaien. Het college heeft niet gekozen voor ombuigingen of herprioritering. Een bewuste keuze om twe e redenen: • Praktisch: op korte termijn en ongefundeerd schuiven in of beperken van budgetten/taken kan leiden tot uitvoeringsproblemen en ad hoc maatregelen. • Fundamenteel: aanpassing van budgetten voor taken gaat verder dan het geld. Het maken van dergelijke keuzes vraagt om een fundamenteel gesprek over de identiteit/profiel van Hilvarenbeek in de toekomst en de belangrijke taken waar we als gemeente (ook) financieel op willen (blijven) inzetten. Dat gesprek legt dan een gedegen fundament voor het maken van doordachte keuzes voor die taken en budgetten die Hilvarenbeek ook op de langere termijn sterker maken. Het college ziet daarom de noodzaak om met uw raad een proces in te richten (vanaf januari 2024 tot aan de vaststelling van de voorjaarsnota 2024) om die lange termijn keuzes met financiële vertaling te kunnen maken.

1.3 We blijven de lobby voortzetten om het Rijk te bewegen de noodzakelijke middelen op de langere termijn vrij te maken die nodig zijn Dit doen we onder andere met de K80. 2.1 U kunt zien wat de voortgang is van het collegeprogramma. Het college B&W heeft in het najaar van 2022 het collegeprogramma 2023 2026 ‘Samen is van iedereen: aan de slag’ (PLAN) vastgesteld. We zijn inmiddels enige tijd onderweg (DO) en hebben onlangs de eerste actuele stand van zaken (CHECK) met jullie gedeeld (dd. 24 mei 2023). Het college heeft een eerste evaluatie gedaan: ‘Waar staan we’; ‘Waarop moeten we bijstellen/actie ondernemen’. Dit overzicht over de voortgang presenteren we als bijlage van het raadsvoorstel van de voorjaarnota. Dit omdat wijziging in planning en of gemaakte keuzes hierin van invloed zijn op de besteding van de middelen.

2

Raad van 13 juli 2023, nr.

Kanttekeningen 1.1 De meicirculaire is nog niet verwerkt Wel hebben we een prognose van de meicirculaire verwerkt in de voorjaarsnota. De definitieve uitkomsten van de meicirculaire kunnen we pas doorrekenen na ontvangst van de circulaire. We verwachten de meicirculaire eind mei te ontvangen. Daarna hebben we zo’n 2 weken nodig voordat hetgeen op een juiste wijze vertaald kan worden naar de lokale omstandigheden. We informeren u hierover tijdens het proces van de voorjaarsnota. Financiën In onderstaand overzicht ziet u een financiële samenvatting van de ontwikkelingen die het college in de meerjarenbegroting wil verwerken. In de volgende hoofdstukken gaan we hier verder op in. Bij dit boekwerk behoort een Excel bestand, een knoppendocument. Hiermee kunt u ook aan de knoppen draaien en direct zien wat het financieel effect is op de begroting en het meerjarenperspectief indien u andere afwegingen wenst te maken. Dit kunt u doen door knoppen in dit bestand op ‘aan of uit’ te zetten. In de beslispunten is een onderscheid gemaakt naar beslispunten die geautoriseerd worden en beslispunten die richtinggevend worden verwerkt in de begroting. Met autoriseren bedoelen we dat het budget in onze meerjarenbegroting wordt verwerkt en dat het beschikbaar is om daarbinnen uitgaven te doen.

Met richtinggevend bedoelen we dat het budget wel in onze meerjarenbegroting wordt verwerkt maar dat dit budget nog niet gevoteerd is om daarbinnen uitgaven te doen. Met vaststelling van de begroting 2024 besluit de raad pas om deze budgetten wel of niet ook te autoriseren. In de onderstaande tabel ziet u de financiële gevolgen van het draaien aan de knoppen door het college. 2023

2024

2025 2026

Saldi Najaarsnota 2022

75

913

1.546

562

562

structurele component

31

902

1.650

-223

-223

incidentele component

44

11

-104

785

785

Autonome ontwikkelingen structurele component incidentele component Saldi na autonome ontwikkelingen structurele component incidentele component

-1.746 -1.496 -250

-558 -558 0

-438 -438 0

-374 276 -650

-419 231 -650

-1.671

355

1.108

188

143

-1465 -206

344 11

1212 -104

53 135

8 135

Nieuwe ontwikkelingen Dekkingsmaatregelen Bijstelling taakstellingen Totaal ontwikkelingen structurele component incidentele component

-842 1.118 -93 183 -244 427

-1.062 955 -93 -200 -215 15

-1.084 1.003 1.105 805 -93 -93 -72 -291 -237 -156 165 -135

-1.086 805 -93 -374 -224 -150

Saldi Voorjaarsnota(+) 2023 structurele component incidentele component

-1.488 -1.709 221

155 129 26

1.036 975 61

-103 -103 0

2027

-231 -216 -15

3

Raad van 13 juli 2023, nr.

Uitvoering U bent in de gelegenheid om tot en met 11 juni schriftelijke technische vragen in de dienen over de voorjaarsnota(+). U kunt dit doen met bijgevoegd format. Het college beantwoord deze vragen uiterlijk 21 juni. De plenaire commissie is gepland op 28 juni. U besluit op 13 juli over de voorjaarsnota. Op basis van de voorjaarsnota werken we de begroting 2024 verder uit. Auditcommissie De voorjaarsnota (+) 2023 is op 21 juni 2023 besproken in de auditcommissie. Eindvoorstel De beantwoording van de schriftelijke vragen over de voorjaarsnota en de bespreking van het raadsvoorstel in de auditcommissie heeft geleid tot het toevoegen van twee extra beslispunten aan het raadsvoorstel, namelijk: g. kennis te nemen van de bijlagen h. de mutaties investeringen (bijlage 7.3) te autoriseren in de begroting 2023 en richtinggevend te verwerken in de meerjarenbegroting 2024-2027 Het totale voorstel komt daarmee te luiden: 1. De voorjaarsnota(+) 2023 als volgt vast te stellen: a. de autonome ontwikkelingen te autoriseren in begroting 2023 en in de meerjarenbegroting 2024 – 2027; b. de nieuwe ontwikkelingen, waarbij de knop op ‘aan’ staat te autoriseren in de begroting 2023 en richtinggevend te verwerken in de meerjarenbegroting 2024-2027; c.

de dekkingsmaatregelen, waarbij de knop op ‘aan’ staat te autoriseren in de begroting 2023 en richtinggevend te verwerken in de meerjarenbegroting 2024-2027; d. de bijstelling taakstellingen, waarbij de knop op ‘aan’ staat te autoriseren in de begroting 2023 en richtinggevend te verwerken in de meerjarenbegroting 2024-2027; e. de administratieve ontwikkelingen te autoriseren in onze begroting 2023 en de meerjarenbegroting 2024 – 2027; f.

kennis te nemen van de niet financieel vertaalde ontwikkelingen;

g. kennis te nemen van de bijlagen; h. de mutaties investeringen (bijlage 7.3) te autoriseren in de begroting 2023 en richtinggevend te verwerken in de meerjarenbegroting 2024-2027. 2. Kennis te nemen van de stand van zaken collegeprogramma 2023 2026. Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester,

Frank Jansen

Evert Weys

4

Raad van 13 juli 2023, nr.

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) - Boekwerk voorjaarsnota(+) 2023 - Knoppendocument in Excel - Oplegger stand van zaken collegeprogramma 2023 -2026 dd. april 2023 - Voortgang collegeprogramma 2023 – 2026 dd april 2023 - Format schriftelijke vragen

5