Presentatie Omgevingsvisie commissie21sept2023

gemeente Hilvarenbeek

Omgevingsvisie Foto van de Leefomgeving Titel presentatie

Plenaire commissie - Oriënteren 21 september 2023

gemeente Hilvarenbeek

Programma • Voorstellen Gerwin & Marieke • Participatie – 10 aanbevelingen • Toelichting Foto van de Leefomgeving • Procesalternatieven • Planning

gemeente Hilvarenbeek

Participatie Gezond en passend wonen ouderen • Oudere inwoners willen graag in de gemeente, liefst in de eigen kern blijven wonen • Gebrek aan passende, aantrekkelijke woningen • Voldoende geschikte woningen nodig voor het behouden en versterken van de zelfredzaamheid van de groeiende groep senioren • Beschikbaarheid en bereikbaarheid van dagelijkse- en zorgvoorzieningen • Goed en met plezier gebruik maken van een veilige buitenruimte • Op die manier kunnen onze oudste inwoners gezond, actief en zo zelfstandig mogelijk deel blijven nemen aan het leven Aandacht voor jong Hilvarenbeek • Jongeren zijn van belang voor de toekomst van de dorpen • Gebrek aan betaalbare woonruimte voor de jongere generatie • Verbetering van de openbare ruimte voor ontmoeting en ontspanning • Goede verbindingen met openbaar vervoer zijn belangrijk en gewenst

gemeente Hilvarenbeek

Participatie Borg de hechte, trotse gemeenschappen. • Trots op het eigen karakter van de gemeente • Typering van de gemeente: Saamhorigheid, binding met de kernen en tussen de mensen, actieve verenigingsleven en grote kracht om zelf bij te dragen aan voorzieningen en levendige kernen Gezonde openbare ruimte • Kwaliteit van de buitenruimte is goed, maar kan meer uitnodigend •

Gezonde leefstijl door buiten zijn, bewegen en mensen ontmoeten in een groene, veilig toegankelijke openbare ruimte

•

Een hoge ecologische en klimatologische waarde horen bij een gezonde openbare ruimte voor de mens

•

Verminderen verharding in de openbare ruimte en privétuinen

•

Aandacht voor de ecologische waarde van het groen

gemeente Hilvarenbeek

Participatie De kracht van het samen doen! •

Werken aan de toekomst is een taak van heel de gemeente

•

Ruime bieden voor coöperatieve projecten, bijvoorbeeld op het gebied van wonen, zorg en energie

•

Samen nadenken over de toekomst van voorzieningen

•

Samenwerken aan een gemeente waarin iedereen mee telt en mee kan doen

Toekomstbestendige economie • De agrarische sector is belangrijk voor de lokale economie en samenleving • Goede toekomst voor agrariërs • Agrarische activiteiten in harmonie met natuurwaarden en bijdrage aan landschapskwaliteit

gemeente Hilvarenbeek

Participatie Actieve mobiliteit op één! • Wandelen en fietsen door de mooie natuur en het fraaie landschap • Alledaagse verplaatsingen binnen, en tussen, de kernen met de fiets of te voet • Verbeteren vaak smalle en kwaliteit van wegen en stoepen • Goede autobereikbaarheid • Verbeteren van openbaar vervoer, meer oplaadpunten en betere en verlichte fietspaden in het buitengebied

Dorps karakter in een dynamische wereld • Waardevolle beeldbepalende iconen • Dorps bouwen en ‘klein’ blijven versus meer hoogbouw, verkleinen van de gemiddelde woninggrootte om ruimte te bieden aan toekomstige generaties • Sparen van landschap en natuur • Een gemeente voor lokale werkgelegenheid en ideale woonplaats voor werken vanuit huis (op afstand)

gemeente Hilvarenbeek

Participatie Koester de natuur •

De natuur is de parel van de gemeente: De landgoederen, bossen, waterlopen en beekdalen

•

De gevolgen van klimaatverandering en intensief menselijk gebruik op de biodiversiteit en kwaliteit van bodem- en waterleven

•

Herstellen van de balans natuur en menselijk gebruik

•

Meer aandacht voor de natuur

Verduurzamen en passende klimaatmaatregelen •

Fors minder CO2-uitstoot

•

Verduurzamen van woningen, bedrijven en schonere mobiliteit

•

Voorzichtig met grootschalige opwek wind of zon in het landschap

gemeente Hilvarenbeek

Toelichting Foto van de Leefomgeving Kenmerken: • Wonen • Gezondheid • Economie • Infrastructuur • Historie en landschap • Bodem en water

gemeente Hilvarenbeek

Kenmerken wonen • • • • • • • • •

Hoge woonwaarderingscijfers en hoge waardering sociale cohesie Inwoners blijven graag in de gemeente wonen Gemiddelde woningwaarde en woninggrootte is hoog Verhoudingsgewijs veel koopwoningen Meeste woningen zijn twee-onder-een-kap woningen en vrijstaande eengezinswoningen De wegen (linten) zijn smal De openbare ruimte is niet voor alle gebruikers goed toegankelijk, bijvoorbeeld mindervaliden Gemiddeld meer senioren dan in de regio Drijfveren (leefstijlen) in lijn met de regio door het landelijke karakter van de gemeente en de regio

gemeente Hilvarenbeek

Kenmerken gezondheid • • • • • • • • • •

Voorzieningen voor boodschappen en (medische) diensten in Hilvarenbeek en Diessen Basisscholen: In alle kernen behalve Baarschot Geen voortgezet onderwijs binnen de gemeente Ontmoetingsplekken en verenigingen (bijvoorbeeld sport en cultuur) in alle kernen Dorpscoöperaties: In alle kernen behalve Hilvarenbeek In alle kernen dorpsondersteuners Gezonde gemeente om te wonen Gezondheid en bewegen: gemiddeld Vangnet voor eenzaamheid door goede voorzieningenstructuur Hoge score voor sociale samenhang

gemeente Hilvarenbeek

Kenmerken economie •

Van oorsprong hoofdzakelijk agrarische gemeente –

•

Meer ruimte gewenst voor ondernemers op bedrijventerreinen, met name voor reguliere bedrijvigheid (MKB, bouw en industrie) –

• • • • •

Aantal agrarische bedrijven neemt af maar bedrijven zelf worden groter

Twee uitbreidingsinitiatieven: Sibbroek-Noord en Mierbeek-Noord

Agrarische bebouwing aan de linten nabij de kernen Aantal vestigingen en banen neemt toe Winkels met name in Hilvarenbeek, het voorzieningencentrum van de omgeving 6% leegstand ten opzicht van 8% in Noord-Brabant, voornamelijk door veranderend consumentengedrag Sterk toeristisch en recreatief profiel –

De Vrijthof, aantrekkelijke natuur, rijke cultuurhistorie, vele wandel- en fietsroutes en de Beekse Bergen

gemeente Hilvarenbeek

Kenmerken infrastructuur • • • • •

• • •

Gevaarlijke verkeerssituaties op de smalle linten, veel verschillende verkeerssoorten maken gebruik van hetzelfde smalle wegvlak Geen ruimte voor veilige en comfortabele trottoirs en fietsstroken Autobezit in Hilvarenbeek is gemiddeld aan de hoge kant wat resulteert in een hoge parkeerdruk, met name in de bestaande (oudere) wijken Parkeren in het centrum is mogelijk op daarvoor bestemde parkeervoorzieningen aan de rand van het centrumgebied Minder landbouwvoertuigen in de kern Hilvarenbeek door de ontwikkeling van een netwerk voor landbouwvoertuigen Uitgebreid recreatief wandel- en fietsnetwerk Vrijliggende regionale fietsverbindingen Verschillende lijn- en buurtbussen tussen de kernen binnen de gemeente, maar ookeen aantal regionale verbindingen

gemeente Hilvarenbeek

Kenmerken historie en landschap •

Veel karakteristieke elementen in de kernen en het buitengebied –

• • •

•

•

•

Beekdalen

Hoeven, kapellen, burgerlijke en religieuze monumenten

Beschermd dorpsgezicht: De Vrijthof en directe omgeving Eeuwenoude landschapsstructuren en elementen geven het landschap haar bijzondere en unieke karakter Vier landschappen: het beekdal, het kampen- en hoevenlandschap, de oude zandontginning en de jonge zandontginning Oorspronkelijke kampen- en hoevenlandschappen en het oude ontginningslandschap rond de kernen Hilvarenbeek, Diessen en Esbeek Jonge ontginningen herkenbaar rond Haghorst en op en rond de landgoederen op de oorspronkelijke woeste gronden (heide) Beeldbepalende beekdalen

Kampen- en Hoevenlandschap

Oude ontginningslandschap

Jonge ontginningslandschap

gemeente Hilvarenbeek

Kenmerken bodem en water •

Bossen met oude heidegronden en vennen: – – –

• • •

•

•

Hoge natuur- en ecologische waarde Belangrijk als infiltratie- en waterwingebied Belangrijke recreatieve betekenis

Drie landgoederen met elk bijzondere natuurlijke kwaliteiten Verdroging in bosgebieden door diepe ontwatering De dekzandruggen zijn goed waterdoorlatend, maar water wordt slecht vastgehouden Beekdalen stromen vol in natte perioden, maar het water wordt te snel afgevoerd Biodiversiteit: Intensief grondgebruik en versnippering hebben geresulteerd in vermindering van omvang en kwaliteit van habitats voor flora en fauna

gemeente Hilvarenbeek

Trends en ontwikkelingen • Veranderingen komen op ons af • Per thema hebben we aangegeven welke veranderingen dat zijn • Bij de volgende stap in het proces bepalen we ambities die daarbij horen

gemeente Hilvarenbeek

Kaders voor de omgevingsvisie • De kaders zijn in juli 2022 vastgesteld door de raad • Foto leefomgeving is nu klaar • Aan de slag met kernvisie en ambities: Keuzes maken! • Het gaat om belangrijke keuzes waardoor we het proces opnieuw bekeken hebben. We hebben drie procesalternatieven die we met elkaar willen bespreken.

gemeente Hilvarenbeek

Procesalternatieven Om welke keuzes gaat het dan bijvoorbeeld? • Woonagenda: voor wie, wat, waar en hoe? • Economie: toekomst agrarische sector, ruimte voor overige bedrijvigheid? • Gezondheid: hoe draagt de gemeente bij aan, via de fysieke leefomgeving? • Klimaat en natuur: bodem- en watersturend, versterken biodiversiteit, inpassing energietransitie? Belangrijke keuzes waar we de raad en de samenleving goed in mee willen nemen

gemeente Hilvarenbeek

Procesalternatieven: Varianten Variant 1:

Variant 2:

Variant 3

Traditionele werkwijze

Keuzes in omgevingsvisie

Keuzes in omgevingsprogramma

gemeente Hilvarenbeek

Procesalternatieven: Variant 1 Traditionele wijze: • We leggen zo min mogelijk vast in de omgevingsvisie, zodat zoveel mogelijk ruimte is voor samenwerking en maatwerk als de keuzes zich daadwerkelijk aandienen. • Daardoor is beperkt mandaat mogelijk van de raad aan het college. • Dit is flexibel, maar niet overzichtelijk (niet koersvast) Resultaat: visie die het huidige beleid weergeeft alsmede kansen en bedreigingen zonder hierin werkelijke keuzes te maken.

gemeente Hilvarenbeek

Procesalternatieven: Variant 2 Keuzes in omgevingsvisie: • We werken deze keuzes op hoofdlijnen uit in de omgevingsvisie • Hierdoor krijgen we een kader met veel beslissingsruimte voor het college • We betrekken de samenleving bij strategische keuzes Resultaat: visie met gedragen keuzes op hoofdlijnen op actuele grote vraagstukken

gemeente Hilvarenbeek

Procesalternatieven: Variant 3 Keuzes in omgevingsprogramma: • We benoemen de keuzes op hoofdlijnen in omgevingsvisie, maar schuiven de uitwerking door naar omgevingsprogramma’s • Programma’s zijn bevoegdheid van college > eventueel afspraken maken over betrokkenheid raad • De samenleving doet mee in de ontwikkeling van programma’s, samenhang kan lastig zijn Resultaat: visie die grote vraagstukken kadert en agendeert in uitvoeringsprogramma

gemeente Hilvarenbeek

Procesalternatieven Overwegingen: • We hebben grote opgaven in een dynamische regio… vanuit die optiek willen we graag duidelijke keuzes op hoofdlijnen maken in de omgevingsvisie • Door keuzes in de omgevingsvisie te maken, is de samenhang het beste geborgd • In samenwerking is het belangrijk om helder zicht te hebben op de eigen gewenste koers • Voor zowel uitwerking in omgevingsvisie als omgevingsprogramma, is nodig beleidshuis stevig op te bouwen: fundament • Veel ambtelijk voorwerk om keuzeproces (alternatieven) goed voor te bereiden (consequenties tijd en geld) • De aard van de participatie is in alle drie de varianten hetzelfde, maar de participatievormen anders van vorm en intensiteit (consequenties tijd en geld)

gemeente Hilvarenbeek

Procesalternatieven • •

•

•

•

Keuzes op hoofdlijnen in omgevingsvisie maakt vervolgprogramma’s niet overbodig, wel soepeler. Als ad hoc afstemmen het beste past bij ons, dan is het niet handig om keuzes te maken in de omgevingsvisie. Want de omgevingsvisie is zelfbindend en het voorbereiden van keuzes vraagt een investering Past een beleidsneutrale omgevingsvisie bij de verwachting van de partners en samenleving? Indien niet, dan is er risico op uitlopende werkzaamheden in de vaststellingsfase (‘terug naar de tekentafel’) Een beleidsneutrale omgevingsvisie is niet in de geest van de Omgevingswet. De uitwerking van het plan heeft daarmee weinig houvast en is slecht te beoordelen op de te verwachten milieueffecten Voor alle varianten is voldoende tijd. Omgevingsvisie dient 2 jaar na invoering Omgevingswet gereed te zijn. Dat is 31 december 2025.

gemeente Hilvarenbeek

Variant 1 heeft de minste meerwaarde • Dan maken we in de omgevingsvisie geen keuzes op belangrijke onderwerpen • Om wel goede keuzes te maken en dat samen met de raad en de samenleving te kunnen doen, hebben we wat meer tijd en geld nodig

Wat vindt u hiervan?

gemeente Hilvarenbeek

Planning

De keuze voor een van de procesalternatieven heeft gevolgen voor de planning van stap 3, 4 en 5

gemeente Hilvarenbeek

Vragen?