Presentatie Erfgoedvisie en Kerkenvisie

Commissie Ruimte 25 november 2021

Erfgoedvisie Hilvarenbeek

Proces van het Erfgoedbeleid

Gezamenlijke start in 2019 met gemeente Oisterwijk Gestart met opstellen ‘Verhaal van de plek’, verhaallijnen en thema’s Erfgoedvisie intern en extern intern extern alle relevante vakdisciplines Monumentencommissie Adviescommissie Cultuurhistorie Heemkundekring

College stelt bij Begroting 2020 voor “het opstellen van erfgoedbeleid uit te stellen naar een later moment”

Proces van het Erfgoedbeleid

Amendement 14 november 2019 (Begroting 2020): “Besloten wordt hiervoor in het jaar 2021 een eenmalig budget van € 20.000 op te nemen en een aangepast plan te maken voor het opstellen van een lokaal erfgoedbeleid, uitgaande van de volgende uitgangspunten: • Vooraf prioriteiten stellen en keuzes maken wat wel en wat niet op te nemen in het beleid; • Optimaal gebruik maken documenten, inventarisaties en beleidsstukken die al beschikbaar zijn; • Op een creatieve wijze de deskundigheid die bij de lokale erfgoedorganisaties en hun leden aanwezig is benutten; • Waar mogelijk een koppeling maken naar het toeristisch beleid; • Geen of zeer beperkte inhuur van externe adviseurs en beperkte inzet van eigen medewerkers.”

Proces van het Erfgoedbeleid

RIB 2020-93 Start Erfgoedvisie (december 2020): • Op basis van het verhaal van Hilvarenbeek werken wij een Erfgoedvisie uit dat aansluit bij de Omgevingswet; • Er wordt een zelfde werkwijze gehanteerd als de gemeente Oisterwijk heeft toegepast in het kader van de GHO samenwerking; • Voor de op te stellen Erfgoedvisie wordt een integrale aanpak voorgestaan; • In de voorbereiding zijn ook medewerkers van verschillende beleidsterreinen en de in Hilvarenbeek actieve instanties op het gebied van cultuurhistorie betrokken.

Proces van het Erfgoedbeleid

Relatie uitgangspunten amendement: • Prioriteiten stellen en keuzes maken in de vorm van verhaallijnen en thema’s • Bestaand beleid en documenten zijn gebruikt voor verhaallijnen en thema’s (CHW en ‘Het is hier Echt!’) • Stakeholders betrokken voor input (deskundigheid uit lokale organisaties) • The Missing Link vanwege kennis en ervaring

Proces van het Erfgoedbeleid

Overige uitgangspunten: • Visie moet passen binnen de uitgangspunten Omgevingswet, en geschikt worden om te integreren in de Omgevingsvisie; • Integreren Kerkenvisie (religieus en funerair erfgoed) Subsidieregeling Kerkenvisie extra budget toegekend: € 25.000

Doel van de Erfgoedvisie Er is behoefte aan een overkoepelend beleidsdocument dat inzicht geeft in de manier waarop de gemeente in de toekomst met haar erfgoed om wil gaan.

Erfgoed koppelen aan maatschappelijke opgaven

Proces tot nu toe Verhaal van de plek Hilvarenbeek

Bijeenkomsten Erfgoedbeleid

Intern/extern Maart 2019

intern/extern Maart/ Juli 2019

Deelnemers intern Collega’s diverse beleidsdisciplines

Deelnemers extern erfgoedexperts o.a. Heemkundige kring, Monumentencommissie/ Adviescommissie Cultuurhistorie

=> Verhaallijnen & moodboards

Bijeenkomst Erfgoed Nu en in de Toekomst

Raadsessie Erfgoedvisie

Uitwerken Erfgoedvisie

Juli 2021

externen September 2021

November 2021

November/december 2021

Vaststellen Erfgoedvisie Q1 2022

Religieus Erfgoed

Gesprekken kerkeigenaren Kerkgemeenschappen in functie September 2021

Stappenplan Herbestemming

Locatiebezoek en gesprekken beheerders begraafplaatsen September/ November 2021

Plan van aanpak Funerair Erfgoed

Gesprekstafels Het doel van de bijeenkomst ‘Erfgoed nu en in de Toekomst’ was om samen te bepalen wat de belangrijkste thema’s van de erfgoedvisie moeten worden. Hiervoor zijn we over 3 thema’s in gesprek gegaan:

1) Landschap als drager van omgevingskwaliteit 2) Erfgoed is van ons allemaal 3) Erfgoed moet je beleven!

Discussienota Aan de hand van de volgende vragen willen we een beeld vormen van de aandachtspunten en meningen die er bij de Raad leven op deze onderwerp en dit meenemen bij de uitwerking van de Erfgoedvisie en Kerkenvisie. 1) Welke type erfgoed vinden wij belangrijk om voor de toekomst te behouden? 2) Erfgoed is van ons allemaal, maar wie is hier verantwoordelijk voor? 3) Hoe zorgen we ervoor dat het erfgoed beleefbaar en toegankelijk is?

Vraag 1 1) Welk type erfgoed vinden wij belangrijk om voor de toekomst te behouden? Hilvarenbeek heeft een eeuwenoud landschap van beken, moerassen en vennen waar de dorpen écht onderdeel van zijn. Hoe zorgen we er samen voor dat ons erfgoed en het cultuurlandschap toekomstbestendig zijn?

Vraag 1 Standpunt A: De erfgoedwaarden van de historische dorpskernen en het landschap staan onder druk. Door ruimteclaims en opgaven zoals energieopwekking en verduurzaming is er een roep om meer (potentieel) erfgoed te beschermen. Denk hierbij aan cultuurhistorische elementen van het landschap, zandpaden en waardevolle panden of funerair erfgoed. Om dit (potentieel) erfgoed te behouden en behoeden voor ‘moderne’ interventies is meer bescherming nodig. Door meer te beschermen en meer gemeentelijke monumenten aan te wijzen behouden we meer erfgoed voor de toekomstige generaties. De gemeentelijke monumentenlijst moet dus uitgebreid worden.

Vraag 1

Standpunt B: Aan de andere kant is het ook mogelijk om een goede en zorgvuldige omgang met erfgoed te borgen door het opstellen en inzetten van instrumenten. Voorwaarde is wel dat de betekenis(sen) van het erfgoed goed in beeld zijn. Het recent vastgestelde Parapluplan Cultuurhistorie Hilvarenbeek is hier een mooi voorbeeld van. Op het gebied van verduurzaming van monumenten zou een leidraad voor verduurzaming er bijvoorbeeld voor kunnen zorgen dat monumenteigenaren in het voortraject goed geïnformeerd zijn over de mogelijkheden en de monumentencommissie (straks Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit) goed kan adviseren en toetsen. Door samen goede kaders vast te stellen kunnen we op een ontwikkelgerichte manier ook goed met ons erfgoed omgaan.

Vraag 1 1) Welk type erfgoed vinden wij belangrijk om voor de toekomst te behouden? Standpunt A: Door meer te beschermen en meer gemeentelijke monumenten aan te wijzen behouden we meer erfgoed voor de toekomstige generaties. De gemeentelijke monumentenlijst moet dus uitgebreid worden. Standpunt B: Door samen goede kaders vast te stellen kunnen we op een ontwikkelgerichte manier ook goed met ons erfgoed omgaan.

Vraag 2 2) Erfgoed is van ons allemaal, maar wie is hier verantwoordelijk voor? Wat moeten we doen om ons erfgoed te behouden en het een proactieve rol te laten spelen bij de ontwikkeling van een kwalitatief hoogwaardige leefomgeving’ (Campagne Kunsten ’92). Hoe zorgen we er samen voor dat het erfgoed toekomstbestendig is?

Vraag 2 Standpunt A: Toekomstbestendig erfgoed gaat over het blijven gebruiken van monumenten. De lasten die met het onderhoud en de exploitatie gepaard gaan vragen om een meer evenredige verdeling van de inzet en de kosten. Het is goed om op zoek te gaan naar manieren om het gedeelde eigenaarschap en nieuwe samenwerkingsvormen. De gemeente zou bij een herbestemming van een monument een regierol moeten nemen, ook als zij geen eigenaar is. De gemeente kan een verbindende rol spelen en ervoor zorgen dat alle partijen aan tafel zitten. Hierdoor kan de dialoog breed gevoerd worden en kunnen er verschillende samenwerkingsvormen worden verkend. Op deze manier neemt de gemeente ook verantwoordelijkheid voor het goed gebruik en toekomstbestendig maken van het erfgoed in haar gemeente.

Vraag 2 Standpunt B:

Het behoud van erfgoed is in het algemeen belang. Het is daarom een belangrijke taak voor de overheid om te zorgen dat ons erfgoed toekomstbestendig is. De gemeente zou meer middelen beschikbaar moeten stellen voor monumenteigenaren in de vorm van subsidies en/of laagrentende leningen zodat zij financieel ondersteunt worden bij de instandhouding van monumenten. De lasten voor de monumenteigenaar worden meer samen gedragen. De gemeente zou zelf ook meer moeten investeren in het vastgoed en vaker (mede) eigenaar moeten worden van maatschappelijk vastgoed met een erfgoedstatus. Op deze manier geeft de gemeente letterlijk vorm aan gedeeld eigenaarschap en neemt het meer financiële verantwoordelijkheid voor het goed gebruik en toekomstbestendig maken van het erfgoed in haar gemeente.

Vraag 2 2) Erfgoed is van ons allemaal, maar wie is hier verantwoordelijk voor? Standpunt A: De gemeente zou bij een herbestemming van een monument een regierol moeten nemen, De gemeente kan een verbindende rol spelen en ervoor zorgen dat alle partijen aan tafel zitten. Hierdoor kan de dialoog breed gevoerd worden en kunnen er verschillende samenwerkingsvormen worden verkend. Standpunt B: De gemeente zou meer middelen beschikbaar moeten stellen voor monumenteigenaren zodat de lasten meer samen worden gedragen. De gemeente zou zelf ook meer moeten investeren in het vastgoed en vaker (mede) eigenaar moeten worden van maatschappelijk vastgoed met een erfgoedstatus.

Vraag 3 3) Hoe zorgen we ervoor dat het erfgoed beleefbaar en toegankelijk is? In Hilvarenbeek is tot in alle kernen en daarbuiten véél meer te ontdekken en te beleven dan alleen de Beekse Bergen. Hoe kunnen we samen het erfgoed beleefbaar en toegankelijk maken voor iedereen?

Vraag 3 Standpunt A:

Het erfgoed van Hilvarenbeek is al goed beleefbaar en toegankelijk. Er zijn veel partijen in het veld die zich actief inzetten hiervoor. Om ons erfgoed toekomstbestendig te maken is het vooral belangrijk dat het erfgoed goed doorgegeven wordt aan onze kinderen en nieuwe inwoners. Denk hierbij ook aan het immateriële erfgoed, de verhalen en tradities zoals carnaval en de gilden. Het is daarom belangrijk om in te zetten op het zorgvuldig doorgeven van ons (immateriële) erfgoed. We moeten het verhaal van Hilvarenbeek beter uitdragen en inzetten op structurele erfgoededucatie over de lokale omgeving. Op deze manier wordt het erfgoed in eigen omgeving herkenbaarder en beter beleefbaar en kan het gedragen worden door de gemeenschap.

Vraag 3 Standpunt B: Aan de andere kant zal er lokaal altijd animo zijn voor het onderzoeken, vertellen en doorgeven van de geschiedenis. Om het erfgoed toekomstbestendig te laten zijn moeten we juist nog meer inzetten op het beleefbaar en toegankelijk maken voor de toeristen en bezoekers. Erfgoed zal hiervoor sterker gekoppeld moeten worden aan de citymarketing van Hilvarenbeek. Door nieuwe vormen van ondernemerschap op het vlak van erfgoed en toerisme te stimuleren kan het toeristisch recreatieve netwerk uitgebreid worden met meer erfgoedlocaties. Ook zal het uitbreiden van (digitale) erfgoedbelevingsproducten de lokale economie versterken en zorgen voor een grotere aantrekkingskracht van de dorpen. Door het erfgoed beter toegankelijk te maken en te profileren voor bezoekers en toeristen werken we samen aan toekomstbestendig erfgoed.

Vraag 3 3) Hoe zorgen we ervoor dat het erfgoed beleefbaar en toegankelijk is?

Standpunt A: Het erfgoed van Hilvarenbeek is al goed beleefbaar en toegankelijk. We moeten het verhaal van Hilvarenbeek beter uitdragen en inzetten op structurele erfgoededucatie over de lokale omgeving. Op deze manier wordt het erfgoed in eigen omgeving herkenbaarder en beter beleefbaar en kan het gedragen worden door de gemeenschap. Standpunt B: Door nieuwe vormen van ondernemerschap op het vlak van erfgoed en toerisme te stimuleren en het uitbreiden van (digitale) erfgoedbelevingsproducten zorgen we voor een grotere aantrekkingskracht van de dorpen. Door het erfgoed beter toegankelijk te maken en te profileren voor bezoekers en toeristen werken we samen aan toekomstbestendig erfgoed.

Commissie Ruimte 25 november 2021

Erfgoedvisie Hilvarenbeek