Memo potentiele mogelijkheden na auditcommissie

Memo van de Portefeuillehouder Financiën Betreft: notitie financieel perspectief Inleiding Onze financiële positie staat op termijn onder druk. Om financieel gezond te blijven op langere termijn sturen we op o.a. financiële parameters. Zo streven we naar positieve jaarschrijven en een solvabiliteitsratio van gelijk of hoger dan 0,2. Als we doorgaan op de huidige voet dan daalt onze solvabiliteitsratio de komende jaren geleidelijk tot onder die norm waarde. Daarom bestaat er behoefte om te kijken waar we staan en aan welke knoppen we kunnen draaien. We zijn een te kleine gemeente om alles zelf te doen. Om die reden is er gekozen voor scenario 2 (samenwerkend Hilvarenbeek) waarbij we niet al het werk 100% zelf kunnen oppakken. Dit vertaalt zich in de praktijk nog niet altijd in de keuzes die bij dit scenario horen. Daar zullen we scherpere keuzes in moeten maken. Het doel van dit memo is om samen inzichtelijk te maken waar potentieel zit, verantwoordelijkheden te benoemen zodat we samen resultaten kunnen bereiken. Omdat dit over alle afdelingen gaat is onze gemeentesecretaris/directeur coördinator. Potentiële mogelijkheden Om te komen tot structureel positieve jaarschijven en het gewenste solvabiliteitsratio kunnen we aan een aantal knoppen draaien. Eerst moeten we onderzoeken of en hoeveel effect het draaien aan een betreffende knop heeft (dat weten we nu nog niet).

Knoppen waar we aan kunnen draaien: 1. Beekse Bergen 2. OZB 3. Onderzoek gemeentefonds 4. Kritisch zijn op nieuwe projecten en/of voorzieningen 5. Regionale jeugdhulp 6. Leges 7. Budgetoverhevelingen 8. GHO 9. Financiële techniek 10. Reserves aanvullen 11. Financiële uitgangspunten Samenwerkend Hilvarenbeek 12. Minimaliseren kosten inhuur 13. Meer voordelen halen uit gezamenlijke inkoop binnen GHO 14. Strakker sturen op beleidskaders 15. Bezuinigingsmaatregelen uit 2024 16. Oormerken circulaires

1

Potentiële mogelijkheden nader beschreven De potentiële mogelijkheden worden hieronder per onderwerp toegelicht. 1. Beekse Bergen Met de Beekse Bergen heeft de gemeente Hilvarenbeek speciale afspraken gemaakt over de hoogte van de toeristenbelasting. Deze speciale afspraken zijn vastgelegd in een VSO. Mede naar aanleiding van Motie M-07 wordt deze VSO nader onderzocht. Eind februari 2026 verwachten we meer duidelijkheid te hebben over de juridische houdbaarheid van deze VSO en communiceren wij de uitkomsten aan de gemeenteraad. 2. OZB Omdat de tarieven van gemeente Hilvarenbeek aan de onderkant van het landelijke gemiddelde liggen zou een aanvullende verhoging verdedigbaar kunnen zijn. Een aanvullende verhoging van 1% levert circa € 50.000 op. 3. Onderzoek gemeentefonds Uit onderzoek van de K80, dat zowel de positieve als de negatieve effecten in beeld heeft gebracht, blijkt dat de kleine gemeenten structureel 40 tot 50 euro gemiddeld per inwoner te weinig te krijgen. Bij sommige van onze leden is er sprake van een cumulatie-effect waardoor het tekort oploopt tot 150 euro per inwoner. Inmiddels heeft K80 al diverse acties uitgezet om dit onderzoek onder de aandacht te brengen van de landelijke politieke partijen, het Ministerie en VNG. K80 gaat hier in het komende jaar ook mee verder gaan met als doel te komen tot een eerlijkere verdeling van het gemeentefonds. 4.

Kritisch zijn op nieuwe projecten en/of voorzieningen Bij nieuwe projecten en of voorzieningen dienen we per situatie af te wegen of de gemeente aan zet is om die geheel of gedeeltelijk te realiseren. Met de (financieel) krachtige samenleving is het redelijk partijen aan te spreken op de mogelijkheid van zelfrealisatie. Het eerder beschreven scenario Samenwerkend Hilvarenbeek biedt hiervoor een mooie basis. 5. Regionale jeugdhulp Er heeft ambtelijk en bestuurlijk overleg plaatsgevonden met de regio Hart van Brabant en de gemeente Tilburg Daarvoor zijn de kosten van de jeugdhulp in kaart gebracht en is er een onderzoek gedaan naar de verdeelsleutel van Segment 1. Mogelijk wordt de verdeelsleutel herzien dat voor Hilvarenbeek een voordeel zou kunnen opleveren. Begin 2026 wordt hier uitsluitsel van verwacht. 6. Leges Momenteel werkt de gemeente Hilvarenbeek zonder volledig kostendekkende tarieven. Het percentage kostendekkendheid is op onderdelen lager dan 100%. Zeker voor hoofdstuk “Algemene dienstverlening” en “Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet” is nog ruimte voor het verhogen tot 100%. 7. Budgetoverhevelingen Bij de jaarrekening 2024 zijn er incidentele budgetten overgeheveld naar 2026. Bij de overheveling is ook aangegeven wanneer het incidentele budget beschikbaar is gesteld door de gemeenteraad.

Wij zijn besluitvorming aan het voorbereiden om budgetten die niet besteed zijn maximaal twee jaar/keer over te hevelen naar het volgende jaar. Daarnaast onderzoeken wij op dit moment de budgetten die afgelopen drie jaren een onderbesteding

2

laten zien. Hiervan wordt beoordeeld in welke mate een structurele verlaging van het betreffende budget verdedigbaar is. 8. GHO Samenwerking met Goirle en Oisterwijk levert voordelen op. Vaak is er sprake van “minder meerkosten” in enkele gevallen. Gezamenlijk aanbesteden, gezamenlijk optrekken bij beleidsvoorbereiding en gezamenlijk voorbereiden van standpunten in regionaal verband maakt datv we tegen lagere kosten kunnen opereren. 9. Financiële techniek Wij onderzoeken welke mogelijkheden er (nog) zijn om financieel technische wijzigingen door te voeren zonder dat het consequenties heeft voor de inwoners. Voorbeelden zijn het verhogen van afschrijvingstermijnen, toerekenen van kosten aan tarieven en activa) en het inzetten van een surplus van de Algemene reserve als structureel dekkingsmiddel. Dit laatste is alleen mogelijk als de solvabiliteit meer dan 20% bedraagt en het weerstandsvermogen groter is dan de ingeschatte risico’s. 10. Reserves aanvullen In de jaarrekening 2024 is opgenomen hoe groot onze stille reserves zijn. Dit komt uit op: - bosgrond (304 ha) € 2,3 - € 3,0 miljoen - gronden gelegen in oude bestemmingsplannen € 0,8 miljoen - woningen/gebouwen € 0,8 miljoen De stille reserves hebben dus een omvang van circa € 4,0 miljoen.

Het is op basis van het Besluit begroting en verantwoording (Bbv) niet toegestaan om een waarde aan stille reserves toe te kennen en die waarde vervolgens mee te rekenen in de reservepositie. De reservepositie kan vanuit de stille reserves dus alleen toenemen door deze stille reserves om te zetten in geld (te gelde maken middels verkoop). We bekijken in 2026 welke gronden in aanmerking komen voor eventuele verkoop. De stille reserves in woningen/gebouwen zijn opgenomen in de begroting (2026 431k en 2027 431k) en daar wordt nu uitvoering aangegeven. 11. Financiële uitgangspunten Samenwerkend Hilvarenbeek In het 2e en 3e kwartaal van 2026 vindt een verdere uitwerking plaats van het scenario Samenwerkend Hilvarenbeek. Daarin wordt verkend welk financieel effect mogelijk is als gevolg van het werken in netwerken. Onderdeel van die uitwerking is nagaan welke taken de gemeente (deels) zelf moet/wil uitvoeren en of taken bij derden terecht komen. 12. Minimaliseren kosten inhuur Er wordt onderzoek gedaan naar de huidige ingehuurde medewerkers en bepaald wat de consequenties zijn als de inzet van deze personen wordt verlaagd. Ook onderzoeken wij in welke mate gestuurd wordt op de loonsom. In het derde kwartaal van 2026 wordt hier een nader advies over gegeven. 13.

Meer voordelen halen uit gezamenlijke inkoop binnen GHO In GHO-verband (en in samenwerking met Bureau Karel) kopen we samen in, delen informatie, expertise & tools, allemaal met als doel om gezamenlijk voordeel te behalen. Samenwerking bij inkoop biedt schaalvoordeel maar versterkt ook de onderhandelingspositie en professionaliteit in onze organisatie. Door een gespreide verantwoordelijkheid worden de risico’s verminderd. We

3

bekijken in 2026 welke grote inkoopbehoefte ontstaat om hierin gezamenlijk op te trekken 14. Strakker sturen op beleidskaders Bij beleidskaders met financiële consequenties onderzoeken wij in welke mate er strakker gestuurd kan worden. 15. Bezuinigingsmaatregelen uit 2024 In de begroting van 2026 is de gemeenteraad geïnformeerd over de voortgang van de ingeboekte bezuinigingen. Hieruit blijkt dat nog een aantal onderwerpen / maatregelen om nader onderzoek vragen. Hierbij kunnen nog voordelen naar voren komen. Dit zullen wij ook betrekken in 2026. 16. Oormerken circulaires Middelen die wij van het Rijk ontvangen bij de mei-, september- en decembercirculaire zijn bedoeld om bepaalde taken uit te voeren. De middelen zijn onderdeel van de Algemene Uitkering en hebben geen verplichte bestedingsrichting en hoeven niet verantwoord te worden. Op dit moment oormerken wij deze middelen en verwerken dit als uitgaven. Per saldo is dit een neutrale post. Wij bekijken of we interne richtlijnen kunnen opstellen zodat de beschikbaar gestelde rijksmiddelen uit de circulaires niet automatisch leidt tot beschikbaar budget voor de organisatie.

Vervolgstappen Dit memo is in de collegevergadering van 27 januari 2026 besproken. Verder wordt dit memo in de vergadering van de auditcommissie van 3 februari 2026 toegelicht (niet openbaar, niet delen met de achterban). Tot slot wordt de inhoud van dit memo betrokken bij het overdrachtsdossier dat aan de formerende partijen wordt toegestuurd.

Hilvarenbeek, januari 2026 Piet Machielsen | Wethouder Ruimtelijke ontwikkeling, wonen, economie & financiën Vrijthof 10 | 5081 CA Hilvarenbeek Postbus 3 | 5080 AA Hilvarenbeek (013) 505 83 00 | www.hilvarenbeek.nl | @gemeenteHbeek

4