Inschrijfsysteem toewijzing bouwgrond en koopwoningen

Zaaknummer: 1005897

Aan: Gemeenteraad Betreft: Vragen over kosten inschrijfsysteem toewijzing bouwgrond en koopwoningen Datum: 31 mei 2023

Onderwerp: Inschrijfsysteem toewijzing bouwgrond en koopwoningen Inleiding Op 25 januari 2023 ontvingen wij van een inwoner een brief met een aantal vragen omtrent ons inschrijfsysteem, meer in het bijzonder omtrent het gehanteerde inschrijfgeld. Op 2 februari 2023 stelde fractie HOI Werkt in de raadsvergadering ook vragen met betrekking tot dit onderwerp. In deze memo reageren wij op de gestelde vragen. Kennisnemen van De reactie op de vragen die gesteld zijn over ons inschrijfsysteem en de inschrijfkosten. Informatie Door de fractie HOI Werkt is een aantal concrete vragen gesteld met betrekking tot het in onze gemeente van toepassing zijnde inschrijfsysteem voor nieuwbouw en bouwpercelen in de koopsector. Op grond van dat systeem wat is verankerd in de gemeentelijke Toewijzingsverordening bouwgrond Hilvarenbeek 2014, wordt bij de verdeling en toewijzing van woningen/ kavels bepaald welke gegadigde als eerste in aanmerking komt. Daarbij zijn onder andere voorwaarden opgenomen die voorrang geven op grond van (economische) binding met de kern/ gemeente. Op basis van vooraf aangemerkte voorkeursdoelgroep(en), voornoemde bindingsvoorrang en inschrijftijd wordt de toewijzingspositie bepaald. Dit systeem wordt toegepast bij de verkoop van gemeentelijke projecten en bij zoveel mogelijk projecten die door derden gerealiseerd worden.

I n dat laatste geval worden daar anterieur afspraken over gemaakt. Hieronder herhalen wij de door HOI Werkt gestelde vragen en voorzien ze van een antwoord. 1. Kan het college onderbouwen waarom Hilvarenbeek als enige gemeente in de regio inschrijfgeld aan woningzoekenden vraagt? Welke werkzaamheden maken dat dit bedrag zo hoog is? Sinds 1992 is de voorwaarde van een inschrijfgeld toegevoegd aan het kunnen inschrijven op de lijst. Aanleiding daarvoor was dat de belangstelling die uit de lijst bleek niet als hard/ concreet genoeg beoordeeld werd. Door een financiële drempel op te nemen zou dat bewerkstelligd worden. In beginsel ging het om een betaling van 300 gulden die je dan een plek op de lijst gaf voor de eerstvolgende 6 jaar. Na 6 jaar kon je verlengen als je opnieuw dat bedrag betaalde. Daarbij vond ook een afschrijving van dat inschrijfgeld plaats. Het bedrag was destijds niet onderbouwd met de kosten die gemoeid waren met het in stand houden van het systeem. In 1997 is bij de herindeling met Diessen de inschrijflijst die in Diessen bestond aan die van Hilvarenbeek gekoppeld. Het Hilvarenbeekse systeem van betalen en afschrijven bleef daar in stand.

Zaaknummer: 1005897 Later is in 2001 het systeem gewijzigd vastgesteld naar een eenmalig te betalen inschrijfgeld van 600 gulden wat omgerekend overeen komt met het huidige inschrijfgeld van € 272,-. In al die jaren is dit inschrijfgeld niet gewijzigd/ geïndexeerd. Mogelijk dat om die reden de (veronderstelde) werking ervan m.b.t. het opwerpen van een drempel voor voorzorgsinschrijvingen in de loop van de tijd ook minder is geworden. Er staan naar onze inschatting verhoudingsgewijs veel voorzorgsinschrijvingen op de lijst van mensen die op dit moment niet actief op zoek zijn naar een nieuwe woning. Het op dit moment toegepaste systeem is een principieel ander systeem dan andere gemeentes hanteren bij de verdeling van nieuwbouwwoningen/ kavels. Het wordt door ons reeds langjari g naar tevredenheid toegepast, waar het gaat om de verdeling van de beschikbare toe te wijzen woningen/ kavels. Behalve dat van het inschrijfbedrag nog steeds een drempel uitgaat worden uit de inschrijfgelden tevens de kosten gedekt die zijn gemoeid met o.a. : - de administratie rond het inschrijven en uitschrijven van personen en behandelen van vragen hieromtrent; - het toetsen van de aanmeldingen bij het opstellen van toewijzingen; - behandelen van ontheffingsverzoeken in verband met de doorverkoop van starterswoningen met een antispeculatiebeding; - overhead.

2. Bent u het met ons eens dat het inschrijfgeld drempelverhogend werkt voor inwoners die rond moeten komen van een minimuminkomen en dat dit jongeren van ouders met een laag inkomen op achterstand zet als er thuis het geld niet is om kinderen op hun 18e in te laten schrijven? In het algemeen is het inschrijfgeld in het verleden juist ook ingevoerd als drempel om het aantal voorzorgsinschrijvingen te beperken. In al die jaren is dit bedrag niet geïndexeerd en is de drempel om die reden financieel gezien in principe juist lager geworden. Ons hebben zich nimmer signalen bereikt van mensen die vanwege de hoogte van het inschrijfgeld, in relatie tot hun financiële mogelijkheden, er voor kiezen zich niet in te schrijven.

3. De dienst registratie woningzoekende bouwgrond/woning is niet geregeld in de Legesverordening. Is daarmee de inning van het inschrijfgeld juridisch houdbaar? Ja. De verschuldigdheid van het inschrijfgeld is op dit moment opgenomen in de Toewijzingsverordening Bouwgrond gemeente Hilvarenbeek. De inning van inschrijfgeld dient niet noodzakelijk in de gemeentelijke Legesverordening opgenomen te zijn om rechtmatig te zijn. De hoogte van het inschrijfgeld dient maximaal kostendekkend te zijn. Gelet op de gemiddelde jaarlijkse kosten die verbonden zijn aan de genoemde werkzaamheden, en de opbrengsten van de inschrijvingen, menen wij dat op dit moment sprake is van een meer dan kostendekkende situatie.

4. Ziet het college de huidige economische situatie (hoge inflatie, hoge voorschotten energieleveranciers, toenemende armoede) als reden om het inschrijfgeld te laten vervallen? Zoals eerder aangegeven zijn de inschrijfkosten in al die jaren dat het gehanteerd wordt niet geïndexeerd. Met het inschrijfgeld is destijds getracht te komen tot een inschrijflijst met daarop serieuze gegadigden. Het volledig laten vervallen van het inschrijfgeld leidt er ons inziens toe dat het aantal voorzorgsinschrijvingen harder oploopt, er nog meer werkzaamheden voortvloeien uit het hanteren van het inschrijfsysteem, waartegenover geen inkomsten meer staan uit inschrijfgeld. De economische situatie is daarin voor ons geen wegingskader.

2

Zaaknummer: 1005897 5. Kan het college in beeld brengen wat de gevolgen zijn als de gemeente Hilvarenbeek net als andere gemeenten geen inschrijfgeld meer vraagt? Wanneer het inschrijfsysteem in stand blijft en er geen kosten meer aan verbonden zijn dan is in eerste instantie de tijd die is gemoeid met de administratie, het uitvoeren en opstellen van toewijzingen, en behandelen van ontheffingsverzoeken niet meer gedekt door inkomsten. Per jaar schatten we in dat die ambtelijke kosten gemiddeld nu neer komen op ca. € 7.500,- tot € 10.000,-. Daarbij is de verwachting dat we in die situatie veel extra inschrijvingen zullen ontvangen die feitelijk leiden tot extra administratieve lasten die niet gedekt zijn door inkomsten. Ander gevolg kan zijn dat wanneer je het inschrijfgeld opheft er mogelijk verzoeken komen van ingeschrevenen om door hen betaald inschrijfgeld terug te ontvangen. Van alle huidige ca. 1700 inschrijvers is een bedrag van €45,- per inschrijving als reservering op de balans terug te vinden.

6. Hoe gaat het als een echtpaar staat ingeschreven op naam van één van beiden en vervolgens gaat scheiden? Geldt de inschrijving dan nog steeds voor beiden of alleen voor degene op wiens naam de inschrijving staat? Er is namelijk ook maar één keer inschrijfgeld betaald. De inschrijving geldt voor de persoon/ personen welke staat/ staan ingeschreven. Ingeval van een scheiding kan de niet ingeschreven partner geen rechten ontlenen aan de inschrijving van de ander.

7. Kan het college nagaan hoe in buurgemeentes woning- en kaveltoewijzing is geregeld en of het mogelijk is met een ander systeem per kern toe te wijzen? We hebben bij omliggende gemeenten opgevraagd op welke wijze zij omgaan met toewijzen van (koop) woningen/ kavels. Daaruit blijkt dat geen van de bevraagde gemeenten die hebben gereageerd, met een inschrijfsysteem werkt vergelijkbaar met het onze. In de meeste gevallen wordt de toedeling overgelaten aan de markt en in voorkomende gevallen van uitgifte door de gemeente vindt vaak toewijzing plaats middels loting na aanmelden voor het project. In onze toewijzingsverordening is een voorrangsregel opgenomen voor gegadigden die binding hebben met de kleine kern/ gemeente. Daarmee wordt bereikt dat er verhoudingsgewijs vaak lokaal wordt toegewezen. Bij een open/ vrij lotingsysteem is die invloed er niet. Volgens ons heeft het huidige systeem dan ook een volkshuisvestelijke meerwaarde omdat het bijdraa gt en invulling geeft aan het bouwen naar (lokale) behoefte. In de afgelopen 6 jaar (2017 t/m 2022) hebben we ca. 230 kopers uitgeschreven. In deze periode waren bij benadering ca. 280 koopwoningen in uitvoering in de gemeente. Van de uitgeschreven kopers is ruim twee derde lokaal gebonden. Lokaal gebonden is in dit geval gebaseerd op de kleine kern/ gemeentebinding zoals die in de verordening is opgenomen.

Er zijn ook toewijzingen gedaan in de kleine kernen aan inwoners van de gemeente die geen kernbinding hadden. Het totaal aantal lokale toewijzingen met inbegrip van inwoners uit een van de andere kernen van onze gemeente is dus feitelijk nog hoger. Het hanteren van een lotingsysteem is naar onze mening vooral een andere methode om tot verdeling van de woningen te komen.

Vervolg Gelet op de beantwoording zien wij aanleiding om de vigerende Toewijzingsverordening te actualiseren.

3

Zaaknummer: 1005897 Communicatie Aanleiding voor de gestelde vragen zijn vragen geweest van een inwoner uit onze gemeente. Hij zal deze Memo ook toegestuurd krijgen in reactie op zijn vragen. Bijlagen Niet van toepassing.

Piet Machielsen |wethouder Ruimtelijke ontwikkeling, Wonen, Economie en financiën Vrijthof 10 | 5081 CA Hilvarenbeek Postbus 3 | 5080 AA Hilvarenbeek (013) 505 83 00 | www.hilvarenbeek.nl | @gemeenteHbeek

4