Gemeente Hilvarenbeek, def. Accountantsverslag 2025
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Hilvarenbeek Boekjaar 2025
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Hilvarenbeek Vrijthof 10 5081 BA Hilvarenbeek Onderwerp: Kenmerk: Datum:
Accountantsverslag 2025 Definitief 15 juni 2026
Geachte leden van de gemeenteraad, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2025 van gemeente Hilvarenbeek, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 28 augustus 2025, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder Financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie. Wij hebben u op 15 juni 2026 gemachtigd om onze goedgekeurde controleverklaring op te nemen onder de overige gegevens in uw jaarrekening 2025. Indien de jaarrekening niet door de gemeenteraad wordt goedgekeurd en vastgesteld en leidt tot een aangepaste jaarrekening, dient ook bij deze aangepaste jaarrekening door ons toestemming te worden verleend tot het opnemen van onze controleverklaring. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V.
drs. B. (Barry) Smeenk RA Extern accountant
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Belangrijke bevindingen 4. Financiële positie 5. Bevindingen interne beheersing 6. Overige onderwerpen 7. Bijlagen
pagina | 3
1. Bestuurlijke samenvatting
pagina pagina| 4| 4
Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden
pagina | 5
Bestuurlijke samenvatting Wij hebben bij de jaarrekening 2025 een goedkeurende verklaring te verstrekken. Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2025. Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften. Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijkt een beperkt aantal ongecorrigeerde controleverschillen: • Fouten (€ 445.000): Er resteert één ongecorrigeerd verschil, net als voorgaand jaar is de eindafrekening vanuit Hart van Brabant (€ 152.000 voordelig) niet meer verwerkt. Er is daarnaast sprake van een effect van ongecorrigeerde bevindingen uit het voorgaande boekjaar. Deze fouten leiden tot baten en lasten in 2025, terwijl deze in 2024 verantwoord hadden moeten worden (€ 293.000). • Onzekerheden (€ 333.000): Met betrekking tot het sociaal domein; persoonsgebonden budget (PGB € 254.000) en WMO (€ 79.000), is er een totale onzekerheid met betrekking tot de prestatielevering. Het totaal van fouten en onzekerheden bedraagt € 778.000, dit blijft binnen de goedkeuringstolerantie ter hoogte van € 1.142.000.
Het college heeft een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening en heeft daarin opgenomen dat de baten en lasten en balansmutaties 2025 voor een bedrag van € 1.109.000 onrechtmatig tot stand zijn gekomen, waarvan € 623.000 acceptabel zijn. De bevindingen betreffen: • Voorwaardencriterium: er is sprake van € 366.000 aan onrechtmatigheden met betrekking tot o.a. het (niet) naleven van de EUaanbestedingsrichtlijnen. • Begrotingscriterium: er is sprake van € 743.000 aan onrechtmatigheden als gevolg van overschrijdingen van de lasten (€ 623.000) en kredieten (€ 120.000). Hiervan is een bedrag ter hoogte van € 623.000 acceptabel. Uit onze controle zijn geen bevindingen geconstateerd. De rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2025 van de gemeente Hilvarenbeek voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
pagina | 6
Bestuurlijke samenvatting Het boekjaar 2025 sluit met een financieel resultaat van € 1,6 miljoen (voordelig). De totale vermogenspositie van de gemeente Hilvarenbeek bedraagt € 17,5 miljoen (2024: € 15,7 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 25% (2024: 25%). De vermogenspositie is dan ook toereikend te noemen. Het college concludeert in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de incidentele weerstandscapaciteit toereikend is. De weerstandscapaciteit is van voldoende omvang om de risico's te kunnen opvangen. Vanaf 2028 dreigt echter een tekort door de korting op het Gemeentefonds, wat de komende jaren strategische keuzes blijft eisen. De gemeente Hilvarenbeek verwacht in haar meerjarenbegroting ook een structureel tekort ter hoogte van ongeveer € 0,5 miljoen vanaf 2028, hierna komt de gemeente in hoog risico. We bevelen aan om, zoals de organisatie gewend is, afwijkingen in incidentele en structurele resultaten te analyseren en tijdig maatregelen te nemen om toekomstige tekorten te voorkomen.
Onze belangrijkste bevindingen (hoofdstuk 3) hebben o.a. betrekking op materiële schattingsposten in de jaarrekening, waaronder de voorziening pensioenaanspraken politieke ambtsdragers en de waardering van de grondexploitaties. Daarnaast zien de bevindingen toe op het sociaal domein, waar wij materiële onzekerheden hebben geconstateerd en de juiste afgrenzing van opbrengsten en kosten. Wij constateren dat het controleproces soepeler is verlopen dan in het voorgaande jaar. De doorlooptijd is verkort ten opzichte van vorig jaar. Desalniettemin zien wij nog ruimte voor optimalisatie, met name ten aanzien van de initiële aanlevering van documentatie en de beantwoording van gestelde vragen. In het bijzonder kunnen de aanlevering en coördinatie van de SiSa-regelingen, de compleetheid en beschikbaarheid van het dossier binnen het sociaal domein, evenals de responstijd op door ons gestelde vragen vanuit de organisatie, efficiënter worden ingericht. Wij hebben de samenwerking met de ambtelijke organisatie als prettig en constructief ervaren. Conform voorgaand jaar zullen wij de evaluatie gezamenlijk benutten om verbeterpunten van beide kanten te bespreken, met als doel onze samenwerking en dienstverlening verder te versterken. Daarbij zal ook de planning en timing van de werkzaamheden nadrukkelijk worden meegenomen, mede gezien de huidige korte doorlooptijd.
Wij spreken graag onze waardering uit richting de afdeling Financiën. Ondanks de onderbezetting binnen de organisatie is zichtbaar een duidelijke stap voorwaarts gezet in de samenwerking.
pagina | 7
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
2. Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
pagina| 8| 8 pagina
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
2. Opdracht, scope en uitvoering Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen).
Belangrijke bevindingen
• De jaarrekening. • Bijlagen (SiSa en Overzicht taakvelden). • De overige gegevens.
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
Met de opdrachtbevestiging van d.d. 28 augustus 2025 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle.
Overzicht toleranties Vanaf het boekjaar 2025 is de materialiteit bij de uitvoering van onze controle voor fouten en onzekerheden 2% van de totale lasten exclusief dotaties aan de reserves. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad op 26 februari 2026 vastgestelde controleprotocol over boekjaar 2025.
Grondslag
Bedrag
Goedkeuringstolerantie fouten en onzekerheden
2% lasten exclusief toevoegingen reserves
€ 1.142.000
Rapporteringstolerantie
5% van de goedkeuringstolerantie
€ 57.000
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in uw financiële verordening, wijken beperkt af van de toleranties voor de controle op de getrouwheid. De tolerantie voor de rechtmatigheidsverantwoording mag vanaf boekjaar 2025 maximaal 2% bedragen (vorig jaar nog maximaal 3%). Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende toleranties: Grondslag
Bedrag
Goedkeuringstolerantie fouten
2% lasten exclusief toevoegingen reserves
€ 1.142.000
Rapporteringstolerantie
Conform afspraak in de financiële verordening
€ 25.000
pagina | 9
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
2. Opdracht, scope en uitvoering Kernpunten en significante risico’s in de controle
Interne beheersing
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Naar aanleiding van onze werkzaamheden hebben wij een managementletter geschreven. Deze managementletter hebben wij op uitgebracht en is toegelicht in de auditcommissie van 5 januari 2026.
- Schattingsposten en veronderstellingen van het management; Belangrijke bevindingen
- Waardering van de grondexploitaties; - De rechtmatigheidsverantwoording verantwoordelijkheden voor u);
Financiële positie
(en
de
- Onterechte betalingen waardoor de lasten verantwoord;
daarbij
horende
ten onrechte zijn
- Doorbreking van AO/IB door het management.
Geautomatiseerde gegevensverwerking
Uitkomsten Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Wij zijn onder voorbehoud van de afwikkeling van de openstaande punten voornemens bij de jaarrekening 2025 een goedkeurende verklaring te verstrekken. De geconstateerde controleverschillen zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. Wel zijn er ongecorrigeerde verschillen vanuit voorgaand jaar, ter hoogte van € 293.000. Tot slot hebben wij onzekerheden met betrekking tot de prestatielevering van de Zorg in Natura (ZiN) uit hoofde van het persoonsgebonden budget ter hoogte van € 254.000 en met betrekking tot WMO-zorgaanbieders, ter hoogte van € 79.000, geconstateerd. De genoemde fouten goedkeuringstoleranties.
Bijlagen
en
onzekerheden
Onze werkzaamheden zijn niet gericht op het geven van een oordeel over de interne beheersing van de organisatie als geheel. De rapportage bevat daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren zouden kunnen komen
blijven
binnen
Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Wij merken op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek gericht is op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen. In onze managementletter hebben wij een aantal attentiepunten ten aanzien van de IT-omgeving opgenomen.
de
pagina | 10
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering Fraude en naleving wet- en regelgeving
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het management gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën. Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole uw inschatting inzake frauderisico’s met betrekking tot uw organisatie besproken. Deze bespreking komt ook voort uit de verplichte rapportage van de accountant over de uitkomsten van onze werkzaamheden met betrekking tot frauderisico’s in de controleverklaring.
Onderzoek wijst uit dat het grootste deel van de fraudegevallen door middel van een ‘tip’ aan het licht komt. Dit toont het belang aan van een fraudemeldpunt en een klokkenluidersregeling.
Bijlagen
In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot fraude en de naleving van wet- en regelgeving.
In de volgende paragrafen en pagina’s geven wij een nadere toelichting over de verplichting om in onze controleverklaring te rapporteren over fraude.
Frauderisico’s en continuïteit Onze controleverklaring over boekjaar 2025 bevat, gelijk aan voorgaande jaren, een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit.
Frauderisico’s Het college dan wel het management bevindt zich in de positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent. Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: • Analyseren en beoordelen van, op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; • Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; • Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of management zoals de waardering van de grondexploitaties, vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten; (vervolg op volgende pagina)
pagina | 11
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
2. Opdracht, scope en uitvoering • Beoordelen van significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening om;
Hierdoor hebben meegenomen.
• Doornemen van notulen van vergaderingen van het college en de raad;
Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid
Aanvullend hebben we als frauderisico geïdentificeerd het risico dat er onterechte (handmatige) betalingen zijn verantwoord, doordat onjuiste mutaties doorgevoerd worden in crediteurenstamgegevens. Om vast te stellen dat dit risico zich niet heeft voorgedaan hebben we onder andere data-analyse uitgevoerd op de uitgaande betalingen en de crediteurenstamgegevens. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.
Corruptie en omkopingsrisico’s Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden. De transparantie over marktprijzen is niet in alle gevallen voldoende om te beoordelen en er wordt frequent zaken gedaan met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur, et cetera).
wij
dit
als
aandachtspunt
in
onze
controle
Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren: • Gemeente Hilvarenbeek heeft zelf werkzaamheden uitgevoerd om te controleren dat de aanbestedingen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. Wij hebben steekproefsgewijs een deel van deze werkzaamheden gecontroleerd. • Door middel van een steekproef vaststellen of voor inkopen die in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij. • Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd. • Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn er bevindingen geconstateerd welke zijn opgenomen in de door de gemeente opgestelde rechtmatigheidsverantwoording.
pagina | 12
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
2. Opdracht, scope en uitvoering Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de controleverklaring hebben wij de continuïteitsveronderstelling beoordeeld. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Hilvarenbeek beschikt over een sluitende meerjarenbegroting tot en met 2028. Vanaf 2028 ontstaat echter een structureel nadeel van circa € 0,5 miljoen. Deze ontwikkeling kan naar verwachting leiden tot een afname van de vermogenspositie en daarmee tot een daling van de solvabiliteit. Op basis van de huidige prognoses zal de solvabiliteitsratio onder de 20% uitkomen, hetgeen duidt op een positie in het zogenoemde ‘hoog risico’gebied. De Provincie Noord-Brabant heeft dit eveneens onderkend en gecommuniceerd in de goedkeuringsbrief bij de begroting 2026.Deze ontwikkeling vraagt om blijvende aandacht voor de solvabiliteitspositie, met name bij het aangaan van nieuwe investeringen en verplichtingen. Op dit moment geven de financiële kengetallen, inclusief de verhouding tussen weerstandsvermogen en risicoprofiel, geen aanleiding om te twijfelen aan de continuïteit van de gemeentelijke activiteiten. De gemeente Hilvarenbeek beschikt vooralsnog over een stabiele financiële positie. Dit neemt niet weg dat er richting toekomst voldoende aandacht aan deze financiële positie geschonken dient te worden.
Overige onderwerpen
Bijlagen
pagina | 13
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
pagina | 14
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
Op 16 april 2025 is in het Staatsblad het Besluit van 21 maart 2025 tot wijziging van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) gepubliceerd. Als gevolg van de wijzigingen van het BBV en BADO geldt voor de rechtmatigheidsverantwoording vanaf begrotingsjaar 2025 een nieuwe gemaximeerde grens voor fouten en onduidelijkheden samen van 2% op basis van lasten (exclusief dotaties aan reserves). De gemeente Hilvarenbeek heeft hier op 26 februari 2026 haar controleprotocol op aangepast. Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door u als raad vastgestelde verantwoordingsgrens (€ 1.142.000, 2%) worden in de rechtmatigheidsverantwoording benoemd.
Totaal conclusie rechtmatigheid In de tabel hiernaast is een overzicht opgenomen van de door het college geconstateerde rechtmatigheidsfouten. We hebben vastgesteld dat dit overzicht een getrouw beeld geeft.
(x € 1.000)
Onrechtmatig
Acceptabel
Saldo
Overschrijdingen lasten programma’s
623
623
-
Overschrijdingen kredieten
120
-
120
-
-
-
Bevindingen ten aanzien van het voorwaardencriterium
366
-
366
Bevindingen ten aanzien van het Misbruik en Oneigenlijk gebruik criterium
-
-
-
1.109
623
486
Overige begrotingsonrechtmatigheden
Totaal
Het college stelt terecht vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 1.109.000 bedraagt. Dit is lager dan de daarvoor gestelde grens van € 1.142.000. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 623.000 terecht aangemerkt als acceptabel op basis van door de raad vastgestelde afspraken.
pagina | 15
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Begrotingscriterium
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde controleprotocol en de financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen uw gemeente om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen, overige begrotingsafwijkingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel). Wij hebben vastgesteld dat er lastenoverschrijdingen ten opzichte van de geautoriseerde begroting zijn voor een bedrag van € 623.000. Zoals het college heeft toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering van de jaarstukken zijn de overschrijdingen weliswaar onrechtmatig, maar wel acceptabel. Acceptabel houdt in dat deze passen binnen de spelregels, die het college met de raad heeft vastgelegd in de financiële verordening. De overschrijdingen op de kredieten bedroegen € 120.000, dit zijn overschrijdingen op individuele kredieten, op een totaal investeringsniveau van € 4,3 miljoen in 2025.
Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen voort uit externe- en interne regelgeving, zoals opgenomen in het door u vastgestelde normenkader. Het niet in acht nemen van de geldende voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een onrechtmatigheid die het college moet toelichten in de rechtmatigheidsverantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden.
Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk rechtmatig na te leven en volledig te beheersen. De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft een spendanalyse uitgevoerd. Uit deze spendanalyse blijken onrechtmatigheden voor een bedrag van € 366.000. Wij hebben vastgesteld dat deze conclusie terecht is getrokken. In paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag zijn er voor het voorwaardencriterium verbeterpunten opgenomen om het proces in 2026 beter te beheersen. De aangegeven verbeterpunten zijn goede stappen in de juiste richting om overschrijdingen onder het voorwaardencriterium te verminderen. Er zijn ook voorwaarden waar geen mogelijk financieel gevolg aan is verbonden. Als deze voorwaarden niet rechtmatig zijn nageleefd dan is er sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Volgens een stellige uitspraak van de Commissie BBV betreffen deze afwijkingen van het voorwaardencriterium formele rechtmatigheidsfouten die in de paragraaf bedrijfsvoering worden gerapporteerd.
Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, de kasgeldlimiet en de naleving van schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening. Een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering is hiervoor dus niet noodzakelijk.
pagina | 16
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O)
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Het college is verantwoordelijk voor het inrichten van effectieve maatregelen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregels om overheidssubsidies en bijdragen te ontvangen dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Deze maatregelen hangen veelal samen met de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium. Het college heeft een Nota misbruik en oneigenlijk gebruik vastgesteld. Het college heeft een uitspraak gedaan in hoeverre het M&O-beleid feitelijk wordt nageleefd en of de getroffen maatregelen effectief werken. Hieruit zijn geen zaken naar voren gekomen die gerapporteerd moeten worden
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
pagina | 17
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Grondexploitaties
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Ten opzichte van 31 december 2024 is de boekwaarde van de post grondexploitaties gewijzigd van € 3.849.000 naar € 3.482.000. De wijziging van de boekwaarde gedurende 2025 is als volgt samen te vatten:
doordat bij de raming van de verwachte grondverkopen is uitgegaan van hogere grondprijzen conform de grondprijsbrief. Als gevolg van deze ontwikkeling is de verliesvoorziening voor De Welder komen te vervallen.
(x € 1.000)
2025
Boekwaarde per 1 januari
3.849
Investeringen
1.323
De winstneming op projecten bedraagt totaal € 820.000. De grootste winstneming zag toe op het project J.F. Kennedylaan ter hoogte van € 456.000. De winstneming is bepaald conform de rekenregels die de BBV voorschrijft.
Grondverkopen
-/- 2.888
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten
820
Mutatie verliesvoorziening
378
Boekwaarde per 31 december
3.482
Tussentijdse winstneming
De parameters voor de grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst.
Waardering inclusief specifieke projectrisico’s De grondexploitaties van uw gemeente lopen steeds meer richting het einde van hun looptijd, daarmee daalt de boekwaarde ten opzichte van voorgaande jaren. Er zijn geen nieuwe grondexploitaties geopend in 2025. Verliesvoorziening
Bijlagen
De voorziening voor verlieslatende complexen is ten opzichte van 2024 met € 378.000 afgenomen. Deze afname wordt met name veroorzaakt
Controleverschil
Voorzichtig
Evenwichtig
Optimistisch
pagina | 18
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Rente
Opdracht, scope en uitkomsten
De gehanteerde rentevoet voor de berekening van de kapitaallasten is 1%. Deze ligt en in lijn met de gemeentelijke financieringslasten en de richtlijnen van het BBV. Kostenstijging
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. De gemeente Hilvarenbeek heeft voor het prijspeil 2025 rekening gehouden met een inflatie van 3%. Wij hebben geconstateerd dat de gemeente geen rekening houdt met toekomstige inflatie in de berekeningen van de grondexploitaties. Gezien de beperkte looptijd van de projecten, hebben we het effect van de niet ingerekende kostenindex als niet materieel geëvalueerd. Opbrengstenstijging
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
De grondverkopen zijn ingerekend op basis van de actuele grondprijsbrief, dan wel daadwerkelijke overeenkomsten. De gemeente houdt geen rekening met een toekomstige stijging van de opbrengsten. Dit is een erg voorzichtig uitgangspunt. Gezien het feit dat een beperkte hoeveelheid grond nog niet contractueel is verkocht, is het effect voor de jaarrekening 2025 beperkt.
Beheersing grondexploitaties
Door standaardisering kan er structureler gemonitord worden op de grondexploitaties, waarbij is gebleken dat voor nieuwe grondexploitaties een nieuw Excel model is ontwikkeld. Wij adviseren u om aandacht te behouden voor het objectiveren van uitgangspunten en in het intern toetsen en monitoren van deze uitgangspunten. Er zit relatief veel kennis bij de budgetverantwoordelijke projectleider.
Schattingsonzekerheden grondexploitaties De huidige situatie en de onzekerheid over de toekomstige ontwikkelingen betekent een grote schattingsonzekerheid op de verwachte realisatie van uw complexen. Bij een hoge mate van schattingsonzekerheid is het passend om in de jaarrekening hierover een nadere toelichting op te nemen. Belangrijke elementen hierbij zijn: • Het toelichten van de gehanteerde veronderstellingen. • Een toelichting (impact / scenario’s) over de schattingsonzekerheid. Wij hebben vastgesteld dat de toelichting in de jaarrekening nog beperkt invulling aan is gegeven. De projecten binnen de gemeente Hilvarenbeek zijn over het algemeen winstgevend en kennen een relatief beperkte resterende looptijd, waardoor de schattingsonzekerheid beperkter is.
We constateren dat de onderbouwing van de waardering van de grondexploitaties is verbeterd ten opzichte van voorgaand jaar. Wij constateren dat onderliggende grondexploitaties in detail zijn samengesteld en worden gemonitord.
pagina | 19
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Schattingsposten in de jaarrekening
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen en licht deze toe in de jaarrekening. Wij hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld en gecontroleerd. De belangrijke schattingen in de jaarrekening betreffen:
Schatting
Beoordeling 2024
Onze zienswijze m.b.t. significante kwalitatieve aspecten en de (mogelijk) kwantitatieve omvang
Waardering van (im)materiële vaste activa
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de (im)materiële vaste activa een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw (im)materiële vaste activa.
De waardering van de langlopende vorderingen
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de langlopende vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw langlopende vorderingen.
De waardering van grondexploitaties
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitatie een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. Voor een uiteenzetting hiervan verwijzen wij naar paragraaf “waardering van de grondexploitaties” van dit accountantsverslag.
De waardering van debiteuren en vorderingen
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de vorderingen een evenwichtig beeld geven van de waardering van uw vorderingen.
De waardering van de voorzieningen
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de voorzieningen een evenwichtig beeld geven van de toereikendheid van de voorzieningen.
Controleverschil
Bijlagen
Beoordeling 2025
Voorzichtig
Evenwichtig
Optimistisch
pagina | 20
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
3. Belangrijke bevindingen Sociaal Domein
zijn verantwoord.
De gemeente Hilvarenbeek voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijke onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden:
Jeugdwet
Onderdeel
Uitvoerder
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiewet)
Zelf
Werkelijke lasten
Werkdeel (WSW)
Diamantgroep
Vaste bijdrage op basis van de bijdrage beschikbaar gesteld door het Rijk
Jeugdwet
Hart van Brabant
Werkelijke lasten, gebaseerd op schatting per jaareinde
WMO
Zelf / SIEM
Werkelijke lasten
PGB’s
Sociale verzekeringsbank
Afrekening op basis van werkelijke lasten
Participatiewet inclusief werkdeel (WSW) Overige onderwerpen
Bijlagen
Wij hebben vastgesteld dat de uitkeringen in 2025 in overeenstemming met de geldende wet- en regelgeving zijn verstrekt en dat de interne beheersmaatregelen, zoals inkomenscontroles en fraudepreventie, toereikend zijn ingericht. Uit onze controle zijn geen materiële fouten of onzekerheden naar voren gekomen. Ten aanzien van de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (WSW) constateren wij dat de bijdragen aan de regionale uitvoeringsorganisatie conform de afspraken en begroting
In de regio Midden-Brabant zijn de taken aangaande de jeugdzorg gedelegeerd aan de gemeenschappelijke regeling Hart van Brabant. De kosten aangaande de gemeente Hilvarenbeek worden daarbij door Hart van Brabant doorbelast. De gemeente Hilvarenbeek verantwoordt deze kosten op basis van de laatst beschikbare inschatting van Hart van Brabant. Gezien de bevindingen afgelopen jaren die naar voren zijn gekomen bij Hart van Brabant/Crossroads die hebben geleidt tot aanvullende een betalingen hebben we voor 2025 (evenals in 2024) enkel gebruik gemaakt van de vierde prognose. Deze vierde prognose is eind mei beschikbaar gekomen en leidt tot aan voordeel van € 152.000. Deze afrekening is niet meer verwerkt in de jaarrekening 2025 en hebben we als ongecorrigeerd verschil aangemerkt. In de management letter 2025 hebben wij aandacht gevraagd voor de juiste en volledige verwerking van de lasten inzake Jeugd/Crossroads, waaronder de verwerking van de afrekening met Hart van Brabant en eventuele aanvullende bijdragen. In lijn met voorgaand jaar constateren wij dat de gemeente de financiële ontwikkelingen bij Hart van Brabant nog in beperkte mate tussentijds monitort en de ontvangen prognoses onvoldoende spiegelt aan de eigen registratie. Wel is er uitgebreid aandacht geweest voor de juistheid van de begrote kostenverdelingssystematiek.
Wij achten het van belang dat de afrekening Jeugd volledig en tijdig wordt verwerkt en dat gedurende het jaar actiever wordt gestuurd op de aansluiting tussen prognoses en realisatie, zodat een juiste en volledige verantwoording van de lasten en balans wordt geborgd.
pagina | 21
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen WMO
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
De gemeente Hilvarenbeek voert de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) deels zelfstandig uit en deels via de samenwerking SIEM. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente toereikende controles uitvoert op de toeleiding tot zorg. Voor de prestatielevering binnen de Wmo (exclusief begeleiding) wordt echter nog gesteund op gecontroleerde rapportages van zorgaanbieders. Voor de functie begeleiding wordt gebruikgemaakt van SIEM, waarbij de afrekening plaatsvindt op basis van aantallen. Op basis van onze controle van productieverantwoordingen van zorgaanbieders hebben wij onzekerheden geconstateerd in verband met het ontbreken van een getekende accountantsverklaring, ter hoogte van in totaal € 79.000. Daarnaast constateren wij dat de gemeente meer controle moet uitvoeren op de aantallen die ondergebracht zijn bij SIEM om zo meer grip te houden op de lasten. PGB’s
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft zelf over 2025 geen goedkeurende verklaring bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en WMO ontvangen. Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB bedragen op basis van de zogenaamde projectiebrief voor gemeente Hilvarenbeek zijn zeer beperkt. De vaststelling van de prestatielevering met betrekking tot PGBbestedingen is en blijft de verantwoordelijkheid van de gemeente. Wij
Bijlagen
hebben geconstateerd dat de gemeente hierop geen eigen controle uitvoert. Als gevolg hiervan zijn de totale PGB-kosten als onzeker aangemerkt, ter hoogte van € 254.000. Wij adviseren om de prestatielevering behorend bij ingediende facturen actief te verifiëren. Dit kan bijvoorbeeld worden geborgd door hier expliciet aandacht aan te besteden tijdens de jaarlijkse evaluatiegesprekken met cliënten. Tot slot is een correctie vastgesteld op de post ‘nog te betalen PGB’ per balansdatum. Deze post was met € 73.000 te hoog opgenomen, hetgeen tot gevolg heeft dat de totale PGB-kosten lager uitvallen. Dit is in de definitieve jaarrekening aangepast.
Juiste afgrenzing kosten en opbrengsten 2025 In het kader van onze jaarrekeningcontrole hebben wij werkzaamheden verricht om vast te stellen dat in de administratie over boekjaar 2026 geen kosten en/of opbrengsten zijn verantwoord die betrekking hebben op 2025. De organisatie heeft hiervoor een afsluitproces doorlopen. In het voorgaande jaar hebben wij op dit onderwerp bevindingen gerapporteerd, aanvullend is in de managementletter aandacht gevraagd voor dit onderwerp. Ook over boekjaar 2025 constateren wij bevindingen met betrekking tot de juiste afgrenzing van kosten en opbrengsten. Het betreft de volgende posten: • te ontvangen baten van het COA ter hoogte van € 346.000; • nog te betalen posities voortvloeiend uit een lopende discussie woonwagens (€ 40.000); en • een te hoog gedeclareerd bedrag bij het COA (€ 250.000).
pagina | 22
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
3. Belangrijke bevindingen De bevinding ten aanzien van het te hoog gedeclareerde bedrag bij het COA is tijdens de accountantscontrole door de afdeling Financiën zelf geïdentificeerd, gecorrigeerd en met ons afgestemd. De overige twee correcties volgen uit onze controlewerkzaamheden. Alle drie de correcties zijn juist in de definitieve jaarrekening verwerkt. Hoewel de juiste afgrenzing van kosten en opbrengsten is verbeterd ten opzichte van voorgaand jaar, constateren wij dat de kwaliteit hiervan nog verdere verbetering behoeft.
Prestatieleveringen Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
In de managementletter 2025 en het accountantsverslag over het boekjaar 2024 hebben we aandacht besteed aan het belang van de onderbouwing van prestatieleveringen. Dit betreft ook een onderdeel waar vanuit de VIC veel aandacht voor is. Ten opzichte van voorgaand jaar blijkt het onderbouwen van prestatieleveringen dit jaar minder intensief dan eerdere jaren voor zowel de VIC als voor ons als controlerend accountant. Hierbij constateren we dat vanuit de organisatie meer prioriteit is gaan geven aan het registreren van prestatieleveringen. De VIC heeft intern nog veel gezocht naar prestatielevering, waardoor wij adviseren om hier blijvend aandacht aan te besteden. In de vastlegging van de prestatielevering is nog altijd aan kwaliteit te winnen. Wij adviseren om hier blijvend aandacht aan te besteden, omdat het gevolg is dat de VIC en wij als accountant niet efficiënt invulling geven aan onze controlerende functie. Daarnaast loopt de organisatie een
verhoogde kans op misbruik van deze hiaten in de interne beheersing. Wanneer de organisatie het belang hiervan niet consistent in gaat zien zal een omslag van een gegevensgerichte controle naar een systeemgerichte controle niet mogelijk zijn. Als gevolg zal het aantonen van de rechtmatigheid en getrouwheid van de lasten zorgen voor een hoge belasting van de organisatie.
SiSa We constateren dat de omvang van het aantal SiSa-regelingen de afgelopen jaren toeneemt wat de nodige extra werkzaamheden met zich meebrengt. Naast de omvang van het aantal te verantwoorden regelingen constateren we dat ook de controle van de regelingen een intensief traject is. Dit wordt onder andere veroorzaakt door de complexiteit van sommige regelingen, maar ook het feit dat informatie met betrekking tot deze regelingen vaak verspreid binnen de organisatie liggen. AIs gevolg hiervan verloopt het traject van het opstellen van de SiSa-bijlage en samenhangende posten in de jaarrekening en de controle hiervan moeizaam. We adviseren de registratie van de SiSa-regelingen meer centraal te beleggen en dit tussentijds beter te monitoren. Daarnaast constateren we dat er een diverse correcties uit de SiSacontrole voort vloeien, deze zijn in de SiSa-bijlage gecorrigeerd. Enkele correcties hebben ook effect op de jaarrekening. Het gaat hierbij met name om presentatiecorrecties in het verloopoverzicht van de overlopende passiva. Eén correctie heeft impact op het resultaat, namelijk te hoog genomen bate van € 189.000 met betrekking tot J17 Realisatiestimulans. Deze is gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening.
pagina | 23
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
3. Belangrijke bevindingen Voorziening pensioenaanspraken politieke ambtsdragers (APPA) Vanaf 1 januari 2028 worden pensioenen van politieke ambtsdragers (o.a. wethouders) overgedragen aan het ABP in het kader van de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Uit onderzoek van BZK, VNG, IPO en Unie van Waterschappen blijkt dat de benodigde overdrachtswaarde per 1 januari 2025 gemiddeld 10–20% hoger ligt dan de huidige voorzieningen. Over de impact op de jaarrekening 2025 heeft de Commissie BBV hierover de volgende uitspraak gepubliceerd: • Gemeenten die hebben deelgenomen aan het onderzoek moeten per 31 december 2025 de voorziening en eventuele kapitaalverzekeringen aanpassen aan de prognose van het benodigd vermogen (op basis van inkoop Wtp bij ABP). • Gemeenten die niet deelnamen aan het onderzoek moeten hun berekening analoog onderbouwen.
Bevindingen interne beheersing
• De voorziening dient jaarlijks te worden herzien tot het moment van overdracht. • In de jaarrekening moet een toelichting worden opgenomen over schattingsonzekerheden.
Overige onderwerpen
• Eventuele vrijval kan worden toegevoegd aan een bestemmingsreserve om toekomstige dotaties te kunnen dekken.
De dotatie van € 0,6 miljoen wordt hoofdzakelijk verklaard door: •
Een aanvullende dotatie van € 0,5 miljoen, omdat het ABP bij de overdracht uitgaat van een dekkingsgraad boven de 100%. De gemeente heeft hierbij een dekkingsgraad van 118,3% gehanteerd, dit betrof het gemiddelde over de laatste 12 maanden per december 2025 en was het meest recente percentage welke bij het opstellen van de jaarrekening beschikbaar was.
•
Het restant betreft een reguliere dotatie, met name vanuit de aanpassing van de rekenrente.
•
De uiteindelijke overdrachtswaarde blijft afhankelijk van ontwikkelingen in onder meer rente en dekkingsgraad op het moment van overdracht. De gemeente heeft deze schattingsonzekerheden op dit moment onvoldoende toegelicht in de jaarrekening.
Conclusie De gemeente heeft de voorziening pensioenaanspraken politieke ambtsdragers aangepast in overeenstemming met de uitspraak van de Commissie BBV.
Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Hilvarenbeek deze uitgangspunten heeft gevolgd. De voorziening APPA bedraagt per 31 december 2025 € 3,5 miljoen (2024: € 3,0 miljoen). Bijlagen
pagina | 24
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
3. Belangrijke bevindingen Jaarverslag
Element jaarverslag
Onze waarneming
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij, in lijn met de Nederlandse Standaard 720, het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
Vereisten BBV
Uw jaarverslag bevat in materiële zin de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV. Daarnaast zouden de cijfers 2025 van uw verbonden partijen opgenomen dienen te worden, deze zijn echter nog niet in alle gevallen beschikbaar.
Verenigbaar
Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
Overeenstemming
Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemt met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Paragrafen
Alle verplichte paragrafenzijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau.
Informatiewaarde
De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse van het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
Fraude
Fraude en de frauderisicoanalyse zijn steeds belangrijker thema's. We adviseren u in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren over de actualisatie van uw frauderisicoanalyse.
Verbonden partijen Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met verbonden partijen van gemeente Hilvarenbeek. In het kader van onze controle hebben wij vastgesteld dat: • De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen. • Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude. • Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd. Hiernaast zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen:
pagina | 25
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
3. Belangrijke bevindingen SiSa
WNT verantwoording
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2025. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden:
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2025 geen wijzigingen voorgedaan.
• € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is.
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
• € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.
De publicatieverplichting voor uitkering wegens beëindiging dienstverband geldt eveneens voor bezoldiging van niettopfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum overschrijdt.
Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 niet strijdig zijn met de WNT en dat de in de jaarrekening opgenomen WNTverantwoording voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSabijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.
Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisaties c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen) geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant.
pagina | 26
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
4. Financiële positie
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
pagina | 27
Bestuurlijke samenvatting
Ontwikkelingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente
Opdracht, scope en uitkomsten
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2025 volgens de jaarrekening € 17,5 miljoen.
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000) Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Overige onderwerpen
Bijlagen
Resultaatontwikkeling 2022-2025 (x € 1.000)
20.000 15.000
7.000
10.000
5.000
5.000
3.000 1.000
0 2022 Algemene reserve
Bevindingen interne beheersing
Ter illustratie en aanvullende informatie geven wij u in het hierna opgenomen overzicht de ontwikkeling van het resultaat (“gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten” en “gerealiseerde resultaat”) weer over de jaren 2022 tot en met 2025.
2023 Bestemmingsreserve
2024
2025 Gerealiseerd resultaat
Van de totale reserves ter hoogte van € 16,0 miljoen is € 7,4 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 1,0 miljoen. Per saldo is gedurende 2025 € 0,7 miljoen gemuteerd aan de (bestemmings)reserves. Het gerealiseerde resultaat in 2025 bedraagt € 1,6 miljoen.
Analyse van het resultaat Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het gerealiseerde resultaat bedraagt afgerond € 1,6 miljoen positief. In de gewijzigde begroting was rekening gehouden met een sluitend resultaat. (De gemeente Hilvarenbeek heeft het voorlopige resultaat van € 153.000 reeds aan de algemene reserve toegevoegd.)
-1.000
2022
2023
2024
2025
-3.000 -5.000 Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
Mutaties reserves
Gerealiseerd resultaat
In de inleiding wordt in hoofdlijnen een toelichting op de afwijkingen gegeven. In de toelichting op de programma’s wordt een verder gedetailleerde verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2025 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken. De overzichtelijkheid en de leesbaarheid van deze toelichting valt in positieve zin op ten opzichte van vergelijkbare gemeenten. Het jaarrekeningresultaat is € 1,6 miljoen voordeliger dan begroot.
pagina | 28
Bestuurlijke samenvatting
Financiële positie De belangrijke afwijkingen zien toe op:
Opdracht, scope en uitkomsten
- Budgetoverhevelingen € 1,17 miljoen - Opvanglocaties € 0,8 miljoen - Sociaal Domein -/- € 0,6 miljoen
Belangrijke bevindingen
- Bouwleges en dwangsommen € 0,6 miljoen - Realisatiestimulans € 0,3 miljoen - Voorzieningen pensioenen wethouders -/- € 0,5 miljoen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Een groot deel van bovenstaande oorzaken kon niet in een eerder stadium voorzien worden, enkele afwijkingen ons inziens mogelijk wel (bijvoorbeeld binnen het sociaal domein en de budgetoverhevelingen). We adviseren u, in lijn met de aanbevelingen van de commissie BBV om meer aandacht te hebben voor afwijkingen op baten en lasten, niet zijnde begrotingsoverschrijdingen. Doorlopend is het advies de afwijkingen nader te analyseren waarom deze pas bij het opstellen van de jaarrekening inzichtelijk waren, zodat voordelen eerder richting de raad gemeld kunnen worden.
De gemeente Hilvarenbeek hanteert momenteel de lijn dat voor de jaren 2026-2029 alle begrotingsjaren sluitend zijn tot 2028. Vanaf dat jaar bevindt de gemeente zich in ‘hoog risico’ volgens de Provincie NoordBrabant. Op 16 maart 2026 heeft de Commissie BBV de notitie Structurele baten en lasten gepubliceerd. In deze notitie is vastgelegd dat het surplus van de algemene reserve kan worden ingezet als structurele bate in de begroting. Dit surplus betreft dat deel van de algemene reserve dat niet benodigd is voor het afdekken van risico’s (weerstandscapaciteit).Van dit vrij besteedbare deel kan met ingang van 1 januari 2024 jaarlijks maximaal 10% worden ingezet voor de dekking van structurele lasten, mits de solvabiliteit van de gemeente minimaal 20% bedraagt en blijft. Door deze inzet wordt het surplus van de algemene reserve aangemerkt als structurele bate, hetgeen een uitzondering vormt op de hoofdregel dat mutaties in reserves een incidenteel karakter hebben. Daarbij geldt dat het weerstandsvermogen naar het oordeel van de toezichthouder voldoende moet zijn. Op dit moment is het voor de gemeente Hilvarenbeek nog niet noodzakelijk gebruik te maken van deze mogelijkheid, echter de meerjarenbegroting laat vanaf 2028 een structureel tekort zien. De gemeente kan de mogelijkheid tot het inzetten van het surplus te overwegen, mits wordt voldaan aan de voorwaarden.
Ontwikkeling financiële resultaten Overige onderwerpen
Bijlagen
Vanaf 2026 wordt een korting op de uitkering uit het gemeentefonds voorzien. Op basis van de meest recente ramingen van het Rijk ligt het zwaartepunt van deze korting in 2028. Deze ontwikkeling kan leiden tot aanzienlijke financiële druk voor Nederlandse gemeenten en noodzaakt tot het maken van keuzes over het voortzetten van bestaande taken en voorzieningen dan wel het doorvoeren van aanpassingen in het beleid.
pagina | 29
Bestuurlijke samenvatting
Financiële positie De begroting 2026-2028 laat het volgende beeld zien:
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
2026
2027
2028
2029
Incidenteel resultaat
46
- 533
- 14
- 14
Structureel resultaat
99
444
- 472
- 451
145
- 89
- 486
- 465
De begrote resultaten laten voor de komende twee jaar nog een structureel sluitende begroting zien, waarbij vanaf 2028 (het ravijnjaar) een duidelijk tekort is. In deze begroting is geen onttrekking aan het surplus in uw reserves opgenomen. Dit kan, naast het doorvoeren van bezuinigingen, een mogelijk zijn. Indien hier gebruik van gemaakt kan worden dient u vanzelfsprekend nadrukkelijk de ontwikkeling in uw financiële positie te volgen. Om als gemeenteraad de financiële impact van keuzes te kunnen bepalen is inzicht in structurele en incidentele resultaten van groot belang.
Overige onderwerpen
Bijlagen
pagina | 30
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie Weerstandsvermogen en financiële kengetallen in meerjarenperspectief De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien.
Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gegeven van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven:
Financiële positie
Gemeente
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Landelijk
Kengetal
2024
2025
2026*
2027*
2028*
2029*
2024
2025*
Netto schuldquote
45
44
64
88
108
115
57
63
Netto schuldquote gecorrigeerd
37
35
51
76
96
104
52
58
Solvabiliteit
25
25
23
20
16
14
36
35
Grondexploitaties
7
6
-4
-2
-1
-1
5
5
Belastingcapaciteit
87
88
93
93
93
93
101
100
Structurele exploitatieruimte
-1
-1
0,0
1
-1
-1
1
1
* = Op basis van begroting, in tegenstelling tot voorgaande jaren heeft het Rijk geen dataset vanuit de jaarrekening 2024 beschikbaar Bijlagen
pagina | 31
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Financiële positie
Bevindingen interne beheersing
Overige onderwerpen
Bijlagen
Financiële positie We constateren dat de financiële kengetallen van de gemeente Hilvarenbeek op sommige punten beter zijn dan het landelijke gemiddelde. Wanneer echter gekeken wordt naar de ontwikkeling van de kengetallen op basis van de meerjarenbegroting 2026-2029 dan schetsen deze een ander beeld. Op het totaal hint de gemeente Hilvarenbeek vanaf 2026 naar het landelijke beeld van 2025. Vanaf 2027 gaan de kengetallen met grote stappen achteruit, waarbij extra aandacht wordt gevraagd van de gemeente om de komende jaren in balans te blijven. Het kengetal schuldquote is gedaald ten opzichte van 2024, hetgeen een gunstige ontwikkeling is. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Voor de schuldquote geldt een signaalwaarde van 130 en bij percentages tussen de 100 en 130 is voorzichtigheid gevraagd. De schuldquote van de gemeente Hilvarenbeek blijft ruim onder de signaalwaarden. De meerjarenbegroting 2026 laat voor 2029 een schuldquote zien van 104. De solvabiliteit blijft gelijk ten opzichte van 2024, 25%. Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen.
Indien er sprake is van een forse schuld én veel eigen vermogen (het totaal van de algemene en de bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. De VNG hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. Aan de bovenkant oordeelt het VNG dat een solvabiliteit boven de 50% als zeer goed aan te merken is. De gemeente Hilvarenbeek kent derhalve een solide financieringspositie. De meerjarenbegroting 2026 laat voor 2029 een solvabiliteit zien van 14, waarmee het zorgelijk wordt voor de gemeente.
Het kengetal grondexploitaties geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. De zichtbare daling wordt veroorzaakt door het steeds verder afronden van de lopende projecten en het feit dat er de afgelopen jaren geen nieuwe majeure projecten in exploitatie zijn genomen. De meerjarenbegroting 2026 laat voor 2029 een grondexploitatie zien van min (negatief) 1. Het kengetal belastingcapaciteit laat de lastendruk in de gemeente Hilvarenbeek ten opzichte van het landelijk gemiddelde zien. Geconstateerd kan worden dat dit het gemeentelijke kengetal in 2025 lager ligt dan het landelijke (begrote) gemiddelde, hetgeen als positief moet worden gezien. Op basis van het kengetal structurele exploitatieruimte blijkt dat er structurele begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige begroting op te vangen. Op basis van de begroting 2026-2029 komt dit cijfer volgende jaren onder druk te staan en de verwachting is dat het zal afnemen tot – 1,0 in 2029.
pagina | 32
Bestuurlijke samenvatting
Financiële positie Weerstandsvermogen en risicobeheersing