Druk- en draagkrachtanalyse (3 Draagkrachtonderzoek Hilvarenbeek)

26

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

Recreatie, in principe niet In deze gebieden zijn nieuwe initiatieven in verblijf- en dagrecreatie niet mogelijk. Natuur-, cultuurhistorische en landschappelijke waarden zijn in deze gebieden zo kwetsbaar en waardevol dat nieuwe initiatieven niet zijn toegestaan. Als een initiatief dient ter verbetering van deze waarden, dan kan de afweging gemaakt worden wellicht toch toe te staan.

In de toeristisch-recreatieve beleidslijn wordt dit gebied aangemerkt als ontwikkelgebied voor toerisme en recreatie. De gemeente staat hier uitnodigend tegenover nieuwe initiatieven. Een van de redenen dat het gebied is aangemerkt als ontwikkelgebied voor recreatie en toerisme in de beleidslijn is dat er momenteel al sprake is van een concentratie van bezoekers is door Beekse Bergen, er geen kwetsbare natuur met officiële status aanwezig is of belangrijke cultuurhistorische waarden en hier een verdere concentratie van bezoekers daarom passend(er) is (dan in andere deelgebieden).

Geen harde grenzen In de beleidslijn is aangegeven dat de grenzen nadrukkelijk indicatief zijn en dat juist de grenzen tussen de gebieden interessant en kansrijk kunnen zijn. Zo is in het deelgebied ‘recreatie in principe niet’, in principe geen ontwikkeling mogelijk, maar aan de randen daarvan kan toeristische ontwikkeling mogelijk juist weer wel interessant zijn.

Echter, uit de analyse van draagkracht blijkt dat de fysieke draagkracht ongunstig is als het gaat om evenementen. Dit uit zich met name in problemen met geluidsoverlast en mobiliteit (filevorming) in dit deelgebied en de aanrijroutes die lopen door deelgebied ‘kansrijk voor recreatieve initiatieven onder voorwaarden’. Gezien de ongunstige draagkracht als gevolg van evenementen/festivals en het effect hiervan op de leefomgeving en leefbaarheid, is het advies om terughoudend te zijn naar (een toevoeging van) evenementen en de bestaande aandachtspunten voor de leefomgeving (eerst) aan te pakken.

In het nieuwe samenlevingsakkoord, dat in de afronding van de beleidslijn tot stand is gekomen, is de behoefte geuit aan inzicht in wat Hilvarenbeek aankan op het gebied van toerisme en recreatie. Dit is vormgegeven door middel van dit draagkrachtonderzoek (is er voldoende draagkracht voor nieuwe initiatieven?). We gaan hier uit van de gedachte dat toerisme en recreatie gestimuleerd kan worden daar waar de draagkracht niet overschreden wordt en een initiatief zoveel mogelijk waarde toevoegt aan een gebied (economisch, maatschappelijk, landschappelijk). Daar waar de draagkracht onder druk staat of overschreden wordt, is het aan te raden om terughoudender te zijn met het ontwikkelen van nieuwe initiatieven.

Voor overige recreatieve voorzieningen (verblijfsrecreatie en dagrecreatie) lijkt het gebied geschikt als ontwikkelgebied. Kansrijk voor recreatieve initiatieven onder voorwaarden Ontwikkelstrategie: passend Dit deelgebied wordt als kansrijk gezien voor initiatieven, maar wel onder bepaalde voorwaarden. Dat heeft voornamelijk te maken met de leefbaarheid in de dorpskernen, de aanwezige natuur en de aanwezigheid van de agrarische sector. Kleinschaligheid en inpasbaarheid in het landschap zijn belangrijk bij het ontwikkelen van nieuwe initiatieven.

In deze paragraaf relateren we de draagkracht per deelgebied aan het ontwikkelperspectief volgens de beleidslijn. Komt dit met elkaar overeen of geeft de draagkracht aanleiding om het ontwikkelperspectief aan te passen? Recreatie op één Ontwikkelstrategie: passen, met extra aandacht voor evenementen

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

Het ontwikkelperspectief lijkt passend bij de draagkracht van het gebied, deze is (nog) niet overschreden. En hiermee kan ook in dit deelgebied geprofiteerd worden van (groeiend) toerisme. Dit betekent echter niet dat toerisme en 27

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

recreatie ongeremd kunnen groeien. Daarom zijn er voorwaarden waarbinnen initiatieven zich mogen ontwikkelen.

voor de instandhouding van de natuur. Daarmee komt de huidige situatie overeen met het ontwikkelperspectief.

Minder kansrijk voor recreatieve initiatieven Ontwikkelstrategie: passend met ontwikkelopgave De reden dat dit gebied als minder kansrijk is aangemerkt, heeft te maken met de huidige functie. Het gebied heeft een (agrarisch) landelijk karakter. Ontwikkeling van toerisme en recreatie is mogelijk onder strikte voorwaarden. Belangrijk is dat agrarische bedrijven niet beperkt worden in ontwikkelmogelijkheden.

De behoefte aan groene buitenruimte (natuur -en recreatiegebieden) is enorm in Nederland. Het is in ieders belang om natuurbeleving mogelijk te blijven houden. Ook in dit deelgebied moeten initiatieven die passend zijn en (tevens) educatief zijn mogelijk blijven. Natuurgerichte initiatieven aan de randen moeten daarom mogelijk blijven. Om dit mogelijk te maken is de volgende ontwikkelopgave aan de orde: ▪ Tegengaan overlast: zwerfvuil / huisvuil, oneigenlijk gebruik (olifantenpaadjes) en aandacht voor co-existentie verschillende gebruiksvormen (bijv. MTB-en en wandelen). ▪ Verkenning van verdienmogelijkheden voor terreinbeheerders (natuur en landgoedeigenaren); op welke wijze kunnen dagrecreanten (beter) bijdragen aan de toenemende kosten voor beheer en toezicht.

Momenteel is de draagkracht gunstig. En vanuit de balanstafel is helder aangegeven dat toerisme ook juist kansen biedt voor agrarische bedrijven en de transitie van het landelijk gebied waar we nu voor staan. Toerisme kan inkomsten genereren (neveninkomsten) of extra afzetmarkt voor lokale producten.

Kortom, voor bijna alle deelgebieden is de draagkracht dusdanig gunstig dat het ontwikkelperspectief passend is. Behalve voor het gebied ‘recreatie op één’. Hier is het ontwikkelperspectief deels passend, maar is een gedeeltelijke heroverweging aan te raden.

Kortom, het ontwikkelperspectief lijkt passend bij de identiteit van het gebied. Vanuit de draagkracht is er ontwikkelruimte en waarschijnlijk is er ook behoefte vanuit de bezoeker. De gemeente zou dit passen mogelijk kunnen maken door samen met de sector te kijken wat dit kan betekenen.

Tevens zijn voor de overige deelgebieden diverse ontwikkelopgaven (aanvullend) meegegeven. En tot slot is het vormgeven van duurzaam toerisme nog een witte vlek die ingevuld kan worden om ook de (significante) impact op het milieu en klimaat op die manier te voorkomen of verminderen.

Recreatie, in principe niet Ontwikkelstrategie: passend met ontwikkelopgave Vanwege de kwetsbare en waardevolle natuur- cultuurhistorische en landschappelijke waarden zijn vanuit de beleidslijn hier geen ontwikkelingen toegestaan. Er zijn op dit moment wel enkele verblijfsaccommodaties gevestigd, maar de omvang is beperkt (slechts 4% van het totaal aantal slaapplaatsen bevindt zich in dit deelgebied). Dat het gebied kwetsbaar is, wordt bevestigd in de draagkrachtanalyse. Hieruit blijkt dat er zorgelijke pieken zijn en dat extra bezoekers gezien als een dreiging

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

28

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

Mobiliteitspieken Deze pieken zijn veelal locatie gebonden (aanrijroutes naar festivals en rondom trekpleisters) en tijd- of seizoensgebonden (aankomst- en vertrektijden festivals, zomerseizoen). Mede hierdoor valt de overlast in dorpskernen mee. De druk wordt met name door bepaalde inwonersgroepen ervaren.

Als benchmark en ter inspiratie voor gemeente Hilvarenbeek hebben wij gesproken met enkele gemeenten over hun beleid. Deze gemeenten zijn belangrijke buurgemeenten en/of hebben vergelijkbare eigenschappen als gemeente Hilvarenbeek. Zij worden bijvoorbeeld ook gekenmerkt als landbouwgemeente en/of trekken ook veel bezoekers door enkele grote attracties, evenementen en de natuur. We hebben gesproken met de volgende benchmarkgemeenten: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Gemeente Dronten geeft aan te willen dat recreanten en toeristen meer met het OV reizen. Echter zijn de afstanden tussen de dorpskernen groot en is de OV-infrastructuur momenteel niet top. Recreanten en toeristen zijn dus snel afhankelijk van een auto of elektrische fiets.

Gemeente Oisterwijk Gemeente Loon op Zand (bekend van de Efteling) Gemeente Oost-Gelre (bekend van de Zwarte Cross) Gemeente Dronten (bekend van Lowlands) Gemeente Molenlanden (bekend van de Kinderdijk) Gemeente Lisse (bekend van Keukenhof)

Rondom Kinderdijk ontstonden veel mobiliteitsproblemen door de hoge bezoekersstromen. Om dit te verminderen hebben zij de bezoekersstromen anders ingericht. Kinderdijk is nu ook ’s winters geopend en bezoekers kunnen eerder op de aanrijroute hun auto parkeren om vervolgens per shuttle af te reizen. Bij de Efteling hebben zij ervoor gekozen om de aanrijroutes dynamisch te maken. ’s Ochtends wordt er bij de route naar de Efteling toe een rijbaan toegevoegd en ’s avonds wordt deze toegevoegd aan de route van de Efteling af. Dit is een waardevol instrument bij situaties waar mobiliteitsproblemen ontstaan die tijdelijk en plaatsgebonden zijn, zoals bij de festivals en evenementen in de gemeente Hilvarenbeek.

Per gemeente verschilt de mate waarop zij beleid hebben en hoe deze is ingericht. Gemeente Molenlanden heeft bijvoorbeeld een uitvoerig beleid terwijl gemeente Dronten momenteel geen beleid heeft. Hieronder behandelen wij de terugkerende thema’s of specifieke inspiratiepunten. Draagkracht in andere gemeenten Gemeente Molenlanden erkent dat de zone rondom Kinderdijk een aandachtspunt is: hier is geen balans. Maar buiten Kinderdijk wordt aangegeven dat de druk en draagkracht vergelijkbaar is met gemeente Hilvarenbeek: in balans met incidentele (normale) pieken. De pieken die ontstaan hebben met name te maken met de mobiliteit en de natuur, zoals in gemeente Hilvarenbeek. Festivals en evenementen vormen hierin een belangrijke oorzaak maar door hun tijdelijke karakter zorgt het niet voor zorgelijke of structurele pieken.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

Natuurpieken Gemeente Loon op Zand zag de druk op de natuur toenemen. Om dit te verlichten wilden ze de bezoekers laten recreëren in de buitenste schil van het gebied, in plaats van de kern. Hierom hebben ze daar routes aangelegd ter verleiding. Echter begint het op deze plekken ook te druk te worden. Er moet dus een nieuwe oplossing komen, zoals een nieuw recreatiegebied. Of het verplaatsen van parkeerplaatsen, maar dit veroorzaakt mogelijk extra mobiliteitsproblemen.

29

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

Gemeente Oisterwijk ziet toenemende druk op het buitengebied, wat gevolgen heeft voor de natuur. Sturing van de bezoeker d.m.v. communicatie kan hierin een oplossing bieden, bijvoorbeeld door te communiceren over de drukte. Het is een relatief goedkope tactiek om de eerste druk op natuurgebied te verlichten of om bezoekersgedrag te veranderen. Voor de gemeente Hilvarenbeek zou dit een eerste mogelijkheid zijn om bezoekers de toegangsvoorwaarden beter op te laten volgen.

Kwantitatief begrenzen? Niet gebruikelijk Deze benchmark kijkt mede of andere gemeenten kwantitatief begrenzen. Dit is niet het geval. Sommige gemeenten geven aan dat hier geen noodzaak voor is, maar het meest valt op dat gemeenten dit niet passend vinden. Het is volgens hen wel begrijpelijk dat als je streeft naar kleinschalige accommodaties dat hiervoor vervolgens grenzen gelden. Echter, het blijft maatwerk en geschiktheid is afhankelijk van het totale plaatje (doelgroep, onderscheidend vermogen) én niet in de laatste plaats de locatie waar dit gaat plaatsvinden. Is het passend in het landschap, gaat het bijdragen aan clustering of juist spreiding van drukte en is dat wenselijk? Gemeente Molenlanden geeft als tip om in gesprek te gaan met de ondernemers en samen naar kansen te kijken, om deze niet op voorbaat al mis te lopen doordat er regels zijn opgesteld.

Draagkracht inwoners De reden van de overlast bepaalt mede het inwonersdraagvlak, zien gemeenten Oost-Gelre en Lisse. Bij hun bloemencorso’s en de Zwarte Cross kan potentieel veel overlast worden ervaren waardoor de draagkracht in het geding komt (o.a. het hele centrum is niet tot beperkt toegankelijk). Dit is momenteel niet het geval omdat deze evenementen ook significante waarde hebben voor inwoners. De organisatie van de Zwarte Cross stelt bijvoorbeeld lokale verenigingen in de gelegenheid om op de Zwarte Cross te werken om zo geld te verdienen voor hun vereniging. Gemeente Oost-Gelre heeft ook verzoeken ontvangen voor andere festivals op het Zwarte Cross-terrein, maar deze zijn afgewezen omdat het te veel weerstand zou oproepen.

Gelegenheidscampings Gemeente Oost-Gelre staat eens per jaar in het teken van de Zwarte Cross. Het weekendfestival trekt ruim 237.000 bezoekers en biedt op haar camping plaats aan 32.000 gasten. Daarnaast wordt er een extra impuls gegeven aan het aantal slaapplaatsen binnen de gemeente door gelegenheidscampings. Met deze regeling mogen alle campings en recreatievoorzieningen met ruimte tijdelijk een camping worden of het aantal staanplaatsen opschalen. Op deze manier kan gemeente Oost-Gelre voldoende slaapplaatsen bieden wanneer het nodig is, zonder dat er gedurende het rest van het jaar ondernemers kampen met lage bezettingen door een te groot aanbod.

De festivals die bij Beekse Bergen georganiseerd worden en grote bezoekersstromen creëren, hebben een sterke nationale focus. Awakenings Summer Festival wordt pas sinds kort bij Beekse Bergen georganiseerd. Hierdoor hebben inwoners veel minder binding met het festival, en mogelijk dus draagvlak.

Toerisme en recreatie als katalysator en ondersteuning van gemeenten Gemeenten zien dat er momenteel veel uitdagingen op hun afkomen. Door deze uitdagingen, zoals de benodigde bouw van meer huizen en de landbouwtransitie, wordt het belang van toerisme en recreatie vaker vergeten. Echter mag deze sector niet uit het oog worden verloren. Het is belangrijk voor de vitaliteit van de gemeenten en haar inwoners. Bovendien zou de sector ook juist ingezet kunnen worden als katalysator of ondersteuner van dergelijke

Aandacht voor draagkracht In alle gesprekken kwam naar voren dat de gemeenten de draagkracht een belangrijke voorwaarde vinden voor toeristische ontwikkeling. Onder andere gemeente Oisterwijk geeft ook aan dat kwaliteit boven kwantiteit gaat. Om dit te realiseren kan bijvoorbeeld beter ingezet worden op leefstijlen.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

30

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

ontwikkelingen. Gemeente Molenlanden maakt in hun beleid over het landelijk gebied ook de koppeling met toerisme.

▪

Apart beleid voor evenementen of trekpleisters Opvallend is dat meerdere benchmarkgemeenten ander beleid hebben voor hun grote trekpleisters. Gemeente Molenlanden heeft bijvoorbeeld een specifiek beleid voor de Kinderdijk en specifiek beleid voor de overige toeristisch-recreatieve sector. Zij zien dat Kinderdijk niet verder moet groeien, maar overige verblijfsaccommodaties wel. Door hun toerismesector op te splitsen kunnen zij gerichter beleid opstellen. Voor de gemeente Hilvarenbeek zou dit ook een mogelijk uitkomst zijn: Safaripark Beekse Bergen en haar evenementen heeft een hele andere recreatief-toeristische dynamiek dan de rest van de gemeente.

Impact op de ‘groene buitenruimte’ Het is belangrijk om oplossingen te vinden voor draagkrachtproblemen in de natuur. Er is een toenemende behoefte aan groene ruimte om in te recreëren. Dit heeft effect op recreanten onderling maar ook op de natuurwaarden. Om naar de toekomst te voorkomen dat de situatie verergert, moet tijdig actie worden ondernomen.

Evenementengemeenten Dronten en Oost-Gelre hebben alle evenementenwerkzaamheden belegd bij een speciale ambtelijke afdeling. Deze evenementenafdeling houdt zich bezig met de coördinatie van alles. De toerismeafdeling focust zich hierdoor minder op de eventuele overlast of kansen die ontstaan door festivals. In het toerismebeleid van gemeente OostGelre zijn evenementen ook niet opgenomen. Conclusie benchmark De benchmark laat zien dat de uitdagingen waar gemeente Hilvarenbeek momenteel tegen aanloopt, herkenbaar zijn voor meerdere gemeenten. Er zijn drie punten waaruit waardevolle lessen getrokken kunnen worden: ▪ Niet kwantitatief begrenzen Nieuwe initiatieven worden niet op voorhand afgewezen o.b.v. de omvang, omdat omvang ‘an sich’ nog niets hoeft te zeggen over de impact hiervan. Om kansen niet te missen blijft het belangrijk om maatwerk te leveren en per initiatief te kijken. ▪ Onderscheid maken in beleid Voor toeristische hotspots en gemeenten met festivals, zoals Lowlands en de Zwarte Cross, is het gebruikelijk om apart beleid op te stellen. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

31

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

32

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

4. 5. 6.

Omvang van toerisme 1. De gemeente Hilvarenbeek is een toeristisch-recreatieve gemeente met, in vergelijking met de regio, een hoge omvang van het aantal overnachtingen en een aantal grote festivals. Dit resulteert in een groot aandeel in de werkgelegenheid (ca. 15%). Daarmee is Hilvarenbeek een bestemming van formaat in de regio. 2. Hoewel het toeristisch product van Hilvarenbeek in vergelijking met gemeenten in de regio omvangrijk is, is de omvang niet vergelijkbaar met toeristische hotspots als Texel en Amsterdam. Maar wel met een vergelijkbare gemeente als Loon op Zand, met als ‘hotspot’ de Efteling. Ook zien we dat toerisme zich in gemeente Hilvarenbeek vooral clustert in het gebied rond Beekse Bergen; dit omvat 55% van het totale aanbod aan verblijfrecreatie. Toerisme is dus niet in de gehele gemeente omvangrijk. 3. Naar verwachting blijft toerisme in Nederland fors groeien, waardoor het belangrijk is om aandacht te hebben voor de gewenste omvang van toerisme in relatie tot de leefbaarheid en leefomgeving.

7.

Fysieke draagkracht (leefomgeving) Voor de gehele gemeente trekken we onderstaande conclusies: 1.

Sociale draagkracht (leefbaarheid inwoners) Inwoners geven het volgende aan: 1. Ze zijn trots op het feit dat er bezoekers naar hun gemeente komen, ze zien dat als bijdrage aan de reuring en levendigheid. 2. Ze zien dat toerisme bijdraagt aan lokale economie en werkgelegenheid. 3. Een relatief klein deel ervaart regelmatig overlast (7%), vooral rondom mobiliteit en natuur.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

Het merendeel van de inwoners (60%) ziet dat de voordelen van toerisme opwegen tegen de nadelen. Slechts 11% is het hiermee oneens. Over toekomstige ontwikkeling zijn inwoners positief, hoewel het woongenot voorop staat. Een relatief beperkt deel van de inwoners geeft aan ‘het gevoel te hebben om mee te kunnen denken over toekomstige ontwikkelingen’. Of inwoners meer betrokken willen worden is hiermee nog niet gezegd, maar het verdient aanbeveling hier nadrukkelijk over na te denken, om draagvlak voor toerisme te behouden. Het oordeel over sociale draagkracht (leefbaarheid) is (zeer) positief. Dit betekent overigens niet dat er geen oog is voor de genoemde aandachtspunten, zie ook de aanbevelingen in paragraaf 5.2.

De analyse van de fysieke draagkracht is overwegend positief, met over de gehele gemeente een goede balans.

Domein

Eindoordeel gemeente Hilvarenbeek

Leefbaarheid inwoners

Balans

Agrarische sector

Balans

Vastgoed

Balans

Openbare ruimte

Balans Balans met incidentele

Mobiliteit

(normale) pieken

Natuur & (natuurlijk) erfgoed

33

Balans met incidentele (normale) pieken

Ontwikkelkansen agrotoerisme

Zorgelijke pieken

Zorgelijke pieken

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

2. 3. 4.

Er zijn twee domeinen van de leefomgeving waar aandacht voor (soms) voorkomende zorgelijke pieken nodig is: mobiliteit en natuur. Voor agrotoerisme zijn er met name ontwikkelkansen (mits passend bij de bedrijfsvoering). De gemeente heeft duurzaamheid als thema hoog in het vaandel staan, maar mag hieraan ook voor toerisme invulling gaan geven (is nu nog een witte vlek). Dit is noodzakelijk gezien het feit dat bezoekers een fors aandeel vertegenwoordigen in de totale impact op het milieu, denk aan energie- en waterverbruik, mobiliteit, materiaalgebruik, etc.

1.

Voor de vier deelgebieden trekken we onderstaande conclusies: • Deelgebied 1 (recreatie in principe niet) kent een lage omvang van toerisme en een ongunstige draagkracht voor natuur. Hier ligt een balansopgave, zodat natuurbeleving (en initiatieven hiertoe) mogelijk blijven. • Deelgebied 2 (kansrijk voor recreatieve initiatieven onder voorwaarden) kent een hoge omvang van toerisme en een gunstige draagkracht. Hier zijn ontwikkelkansen, met aandacht voor (mogelijke) impacts in het gebied zelf of andere deelgebieden. • Deelgebied 3 (recreatie op één) kent een hoge omvang en de draagkracht is gunstig. Alleen waar het de overlast door evenementen en festivals betreft geldt een ongunstige draagkracht (dit werkt ook door in deelgebied 2) en is er een balansopgave. • Deelgebied 4 (minder kansrijk voor recreatieve initiatieven) kent een lage omvang en een gunstige draagkracht; dat betekent ontwikkelkansen.

Aandacht voor evenementen en festivals. Recent (september 2023) is er specifiek beleid vastgesteld, dit kent de volgende elementen die inspelen op de genoemde aandachtspunten ten aanzien van de draagkracht: o Maximering van het aantal grote muziekfestivals per jaar die mogen plaatsvinden, namelijk 4. Hierbij geldt aanvullen dat er maximaal 12 geluidsdagen mogen zijn en maximaal 2 festivals met zware bastonen. o Geluid. De gemeente heeft aandacht voor het vastleggen van geluid(niveaus), begin- en eindtijden en de duur van de grote festivals op de evenementenlocatie Beekse Bergen. Verder is er nog aandacht voor spreiding van festivals, regels m.b.t. nachtprogrammering, en worden nieuwe geluidsnormen overgenomen bij veranderingen. o Mobiliteit. Voor de goede bereikbaarheid en toegankelijkheid houdt de gemeente de ‘druk’ op de wegen rondom Beekse Bergen in de gaten. Dit moet leiden tot die optie die de minste impact heeft. Er kan echter niet worden uitgesloten dat (bij in – en uitstroom) sprake zal zijn van enige verminderde bereikbaarheid. Een optimale communicatie naar inwoners en andere betrokkenen is hierbij belangrijk.

NB Een balansopgave betreft een aantal maatregelen die leiden tot een verbetering van de draagkracht van een of meerdere domeinen van de leefomgeving of leefbaarheid.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

Strategieën deelgebieden beleidslijn zijn passend, extra aandacht voor evenementen en festivals. Voor alle deelgebieden is de draagkracht dusdanig gunstig dat het ontwikkelperspectief uit de beleidslijn passend is. Voor het gebied ‘recreatie op één’ bevelen we een tweedeling in strategieën aan. Voor het reguliere aanbod (dag- en verblijf) is de huidige strategie passend. Speciaal voor de evenementen en festivals in dit gebied spelen er problemen met mobiliteit (filevorming) en geluidsoverlast, welke ook doorwerken naar het deelgebied ‘kansrijk voor initiatieven onder voorwaarden’. Dit vraagt om extra aandacht en specifiek beleid ten aanzien van grootschalige evenementen en festivals in het deelgebied ‘recreatie op één’.

Tot slot bevelen we tevens aan om de bestaande aandachtspunten voor de leefomgeving ook te agenderen en in overleg te gaan met de 34

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

evenementenorganisaties, vergunningsverleners en de omgeving. Mogelijk kunnen knelpunten rondom mobiliteit ook worden opgelost als onderdeel van toekomstige ontwikkelingen in het deelgebied ‘recreatie op één’. 2.

3.

Kwantitatief begrenzen is generiek niet nodig. Kwantitatief begrenzen is generiek niet nodig. Deze aanbeveling is gebaseerd op onderstaande argumenten: ▪

▪

▪

Natuur Zorg voor het tegengaan overlast: zwerfvuil / huisvuil, oneigenlijk gebruik (olifantenpaadjes) en aandacht voor co-existentie van verschillende gebruiksvormen (bijv. mountainbiken en wandelen). En aanvullend hierop een verkenning van verdienmogelijkheden voor terreinbeheerders (natuur en landgoedeigenaren); op welke wijze kunnen dagrecreanten (beter) bijdragen aan de toenemende kosten voor beheer en toezicht.

Er is vanuit draagkracht gezien geen reden om initiatieven kwantitatief generiek te begrenzen: uit de inwonersenquête en de balanstafel blijkt dat noch de sociale, noch de fysieke draagkracht in Hilvarenbeek ernstig worden overschreden. Nieuwe initiatieven hoeven niet op voorhand te worden afgewezen vanwege de omvang, omdat omvang ‘an sich’ niets hoeft te zeggen over de impact hiervan op leefbaarheid of leefomgeving. Draagkracht wordt altijd bepaald door het samenspel tussen een bepaalde locatie en het initiatief. Het is in de fase van ontwikkeling waar de gemeente zich in bevindt (veel ontwikkelpotentie) dus op voorhand niet wenselijk (generieke) kwantitatieve grenzen op te stellen, maar dit vraagt maatwerk. Met maatwerk kunnen de positieve effecten van toerisme worden behouden en de negatieve zoveel mogelijk voorkomen. In de toeristisch-recreatieve beleidslijn wordt hier al invulling aan gegeven door onderscheid te maken in de verschillende deelgebieden. Andere toeristische gemeenten met een vergelijkbaar profiel (landelijke gemeenten met een hotspot) kiezen er ook niet voor om generiek te kwantificeren. Het is ook lastig om onderbouwd tot een goede kwantificering te komen. Dat is dan ook de reden dat veel toeristische gemeenten hier niet voor kiezen. Dat wil niet zeggen dat er vanuit andere invalshoeken (bijvoorbeeld ruimtelijke inpassing) geen grenzen gesteld kunnen worden.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

Ontwikkelopgaven draagkracht. We bevelen enkele generieke ontwikkelopgaven aan, voor het verbeteren van de draagkracht op onderstaande drie manieren:

Duurzaam toerisme Ga de ‘witte vlek’ die duurzaam toerisme nu nog is, invullen. Voer een verkenning uit hoe dit onderwerp ‘geïmplementeerd’ kan worden binnen het duurzaamheidsbeleid van de gemeente. Hierbij zijn de onderstaande ‘lijnen’ van belang om uit te werken: 1) kies prioritaire thema’s, zoals circulariteit en mobiliteit, 2) zorg voor implementatie van duurzaamheid, o.a. bij de festivals en evenementen, maar ook het reguliere aanbod, 3) werk met bestaande instrumenten zoals certificering (Green Key of Green Destinations) die resultaten zichtbaar en tastbaar maken, en 4) stimuleer en faciliteer als overheid de samenwerking hierin als vrijetijdssector, bijv. met gezamenlijke inkoop van duurzame stroom, of producten / diensten. Agrotoerisme Sta open voor de ontwikkeling van agrotoeristische initiatieven, zowel dag – als verblijfrecreatief. Dit biedt agrariërs nevenverdienmodellen en/of extra afzet van producten. En voor recreanten biedt dit een toegankelijk(er) landelijk gebied door de beleving hiervan, zeker als dit bijdraagt aan een aantrekkelijk Hilvarenbeek (ook) bij slecht weer. Ga in overleg met de sector om te kijken waar en op welke manier hier sprake is van een ‘win-win’-situatie.

35

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

Geraadpleegde bronnen ▪ Awakenings. (onbekend). About Awakenings. https://www.awakenings.com/en/about/ ▪ Festileuks. (onbekend). WOO HAH! X Rolling Loud. https://festileaks.com/festival/rolling-loud-rotterdam/2022/ ▪ Looopings. (2023). Safaripark Beekse Bergen breekt record: 1,2 miljoen bezoekers in 2022. https://www.looopings.nl/weblog/21536/Safaripark-Beekse-Bergen-breektrecord-1-2-miljoen-bezoekers-in-2022.html#:~:text=Safaripark%20Beekse%20Bergen%20heeft%20reden,15%20miljoen%20keer%20bezocht%20werd ▪ NBTC (2019). Perspectief 2030. Bestemming Nederland. ▪ NBTC (2022). Verblijfstoerisme in Nederland in 2022 & 2023. ▪ Oude Heerink, A. K. (2023). Best Kept Secret 2023: festivalinfo, line up & meer. https://www.maxiaxi.com/blog/best-kept-secret-festivalinfo-line-up-en-meer/ ▪ Zwarte Cross (onbekend). Rikiepedia. https://www.zwartecross.nl/ontdek/rikiepedia/ ▪ LISA (onbekend). Overzicht LISA-data (R&T sector) per gemeente. LISA: https://www.lisa.nl/data/gratis-data-recreatie-toerisme/overzicht-lisa-data-r-t-sector-pergemeente ▪ Strategie Vitalisering Buitengebied (2020). Door BügelHajema, in opdracht van de Gemeente Hilvarenbeek. Deelnemers (vragenlijst) balanstafel Naam

Organisatie

Naam

Organisatie

Evelien Romme

Gemeente Hilvarenbeek

Harrie van Puijenbroek

Gorp & Roovert

Marieke van Vree

Gemeente Hilvarenbeek

Raymond Gennissen

ASR

Daniel van Bree

Gemeente Hilvarenbeek

Bart Rijnen

ZLTO de Hilver

Charlotte Deij

Gemeente Hilvarenbeek

André Engelse

Gemeente Hilvarenbeek

Jos Vingerhoets

Gemeente Hilvarenbeek

Jeske van Dommelen

Gemeente Hilvarenbeek

Rik Heester

Gemeente Hilvarenbeek

Pieternel Bakker

Gemeente Hilvarenbeek

Laura Pousse

Gemeente Hilvarenbeek

Jenny Schrauwen

Gemeente Hilvarenbeek

Gesproken benchmark BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

36

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

Naam

Gemeente

Vital Schaeken

Gemeente Dronten

Angélique de Regt

Gemeente Lisse

Nathalie van Bijsterveldt

Gemeente Loon op zand

Marielle Rünge

Gemeente Molenlanden

Natasja Vogels

Gemeente Oisterwijk

Bernou Wagenaar

Gemeente Oost Gelre

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

37

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

De resultaten van het inwonersonderzoek zijn op de volgende pagina’s weergegeven.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

38

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

39

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

40

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

41

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

42

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

43

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

44

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

45

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

46

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

47

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

48

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

49

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

50

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

51

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

52

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

53

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

54

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT

Tabel B3.1 Beoordeling en relativering domeinen naar toeristische omvang en draagkracht (vragenlijst) Balans met incidentele

Domein

(te) rustig

Mobiliteit

0

0

1

1

0

1

Vastgoed

0

0

1

0

0

1

Openbare ruimte

0

0

3

0

0

1

Natuur & (natuurlijk) erfgoed

0

0

5

1

0

1

Agrarische sector

1

0

3

0

0

2

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

Balans

(normale) pieken

55

Zorgelijke pieken

Structureel hoge druk

Weet ik niet

WAARDEVOL TOERISME HILVARENBEEK – ONDERZOEK NAAR TOERISTISCHE DRAAGKRACHT