Begroting 2026 (3 boekwerk)

Ze organiseert onder andere bijeenkomsten voor verenigingscontactpersonen en thema avonden. Eind 2025 stellen we in met de regio een plan van aanpak sociaal veilige sport op. Dit is één van de vereisten uit het Sportakkoord. In 2026 werken we dit voor onze gemeente verder uit. De subsidie die wij verlenen aan Actief Hilvarenbeek en de Sportraad voor uitvoering van het Sportakkoord komt uit de specifieke uitkering (SPUK) GALA. Vanaf 1 januari 2026 verlaagt het Rijk deze uitkering met 10%. Dat betekent dat we in 2026 minder activiteiten kunnen uitvoeren. De GALA regeling loopt tot en met 2026. Hoe deze er daarna uit ziet is op dit moment niet bekend. 2. We verbinden de combinatiefunctionarissen met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Ook in 2026 zetten we de combinatiefunctionarissen vanuit de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) in. Dit zijn sport- en beweegcoaches. Dit is onderdeel van het Sportakkoord en daarmee ook van het GALA. We verbinden sport en cultuur met thema’s zoals preventie, zorg en participatie. De combinatiefunctionarissen proberen zoveel mogelijk inwoners te bereiken door de verbinding te leggen met de basisscholen en kinderopvang, (sport)verenigingen, jongeren (buurtsport) en ouderen. Het Rijk verlaagt ook deze regeling vanaf 1 januari 2026 met 10%. De BRC is een regeling waarbij de gemeente samen met andere partijen projecten financiert.

Dit heet een cofinancieringsregeling. Tegenover de subsidie vanuit het Rijk moet minimaal 60 % cofinanciering staan. De huidige regeling loopt

23

tot en met 2026. We verwachten dat deze blijft bestaan. Vanaf 2026 vervalt door een wijziging in de BRC, een groot deel van de cofinanciering vanuit het onderwijs. Ook vervalt vanaf 1 januari 2027 de gemeentelijke cofinanciering van € 52.000,-. Dat betekent dat meer dan de helft van het beschikbare budget voor inzet van sport- en beweegcoaches vervalt. Als er meer duidelijk is over de BRC, bepalen we in 2026 wat vanaf 2027 mogelijk is. Ambitie 2: Er is sprake van een adequate infrastructuur die het onder meer mogelijk maakt dat iedereen die dat wil, kan meedoen aan sport en cultuur. In 2026 voeren we het cultuurbeleid ‘Cultuur met karakter – eigenzinnig en vernieuwend’ verder uit. Dit beleid geldt voor de periode 2025–2029. De gemeenteraad heeft dit beleid vastgesteld in januari 2025. Tijdens de raadsvergadering van 30 januari 2025 besloot de gemeenteraad om in de Voorjaarsnota 2025 een structurele last van € 19.075,- op te nemen en een incidentele last van € 10.000,- in 2026. De middelen zijn nodig voor het uitvoeren van het cultuurbeleid. Het beleid richt zich op drie hoofdlijnen: • we stimuleren creatieve ontwikkeling • we maken creatieve ontmoeting en beleving mogelijk • We ondersteunen het organiserend vermogen in de cultuursector 1.

Creatieve ontwikkeling stimuleren We versterken cultuureducatie op scholen en moedigen kinderen en jongeren aan om in hun vrije tijd actief te zijn met kunst en cultuur. In 2026 voeren we de regeling ‘Cultuureducatie met Kwaliteit’ (CmK) uit en richten we ons op goede cultuureducatie op scholen door middel van ‘Units en Samenspel’. De lasten bestaan vanaf 2026 uit structureel € 4.075,- voor de herwaardering van de functie cultuurdocenten. Met de herwaardering van de functie cultuurdocenten zorgen we voor binnenschools cultuuronderwijs voor eerlijke en realistische vergoedingen van de gemeente voor de uitvoerende cultuurdocenten. Zo voldoet gemeente Hilvarenbeek vanaf 2026 aan de landelijke standaard voor eerlijke betaling voor cultuurdocenten. 2. Creatieve ontmoeting en beleving faciliteren We behouden het bestaande culturele aanbod en werken actief aan de verdere versterking ervan. We ondersteunen bestaande initiatieven en starten nieuwe projecten. Zo ondersteunen we de bibliotheek als ontmoetingsplek en kennispunt voor alle inwoners. Ook geven we invulling aan de landelijke verplichtingen en verwachtingen voor de bibliotheek. We ondersteunen cultureel centrum Elckerlyc als ontmoetingsplek voor cultuurdeelname en kruisbestuiving. Daarnaast nemen we deel aan het Jeugdfonds sport en cultuur.

We ondersteunen cultuurverenigingen, stimuleren vernieuwing en onderzoeken informele verbanden, Verder ondersteunen we geregistreerde musea, versterken hun educatieve rol en voeren de motie ‘Ruimte voor lokale kunstenaars’ uit. 3. Het organiserend vermogen ondersteunen In 2026 blijven we werken aan een sterke culturele infrastructuur. We bouwen verder aan een stabiele, zichtbare en vindbare organisatie voor cultuureducatie. De gemeenteraad heeft structureel € 15.000,beschikbaar gesteld voor de coördinatie en loketfunctie. Een goed georganiseerde cultuureducatieve organisatie is nodig voor een kwalitatief hoogwaardig, divers en stabiel aanbod van cultuuronderwijs in gemeente Hilvarenbeek. Daarom zorgen we voor coördinatie en een loketfunctie is waar inwoners, docenten, organisaties en de gemeente terechtkunnen. Daarnaast is er in 2025 en 2026 incidenteel € 10.000,- beschikbaar voor de uitvoering van de pilot Cultuurverbinder. De Cultuurverbinder krijgt een centrale rol in het versterken van het culturele netwerk in Hilvarenbeek. Met de pilot maken we van Hilvarenbeek een plek waar cultuur zich blijft ontwikkelen en vernieuwen. Samen met iedereen die wil meedoen.

24

4. Opstellen accommodatie- en vastgoedbeleid Op 3 juli 2025 heeft de gemeenteraad het accommodatiebeleid vastgesteld. Op dit moment werken we het werkproces en bijbehorende aanvraagprocedure uit. Ook richten we ons op een zorgvuldige communicatie om het aanvraagproces uit te leggen aan de stakeholders. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de begrote kosten en opbrengsten voor uitvoering van dit thema. In het overzicht geven wij expliciet inzicht in welke ontwikkelingen uit de voorjaarsnota 2025 in dit thema financieel landen. Ook de nieuwe ontwikkelingen met financiële effecten die we in deze begroting hebben doorgevoerd en in dit thema landen maken we hier inzichtelijk. Sport en Cultuur ( x € 1.000)

Lasten

Baten

Saldo 2026

2027

2028

2029

Saldi uitvoering bestaand beleid

3.232

569

-2.663

-2.336

-2.555

-2.497

verhoging subsidie Heemkundige Kring Ioannes Goropius Becanus (knop 33)

1

0

-1

-1

-1

-1

Uitvoering van Cultuurbeleid (knop 35)

29

0

-29

-19

-29

-29

Uitvoering accommodatiebeleid en -plan (knop 36)

90

0

-90

0

0

0

Hart van Haghorst (knop 51)

0

0

0

-126

-126

-126

3.352

569

-2.783

-2.482

-2.711

-2.653

Mutaties voorjaarsnota 2025 Nieuwe ontwikkelingen

Saldi begroting 2026-2029

Mutaties voorjaarsnota 2025 Nieuwe ontwikkelingen Verhoging subsidie Heemkundige Kring Ioannes Goropius Becanus (afkomstig uit participatietraject) (knop 33) De Heemkundekring heeft een aanvraag ingediend voor een verhoging van de jaarlijkse gemeentelijke subsidie. De organisatie is in de afgelopen jaren gegroeid, zowel in het aantal leden als in de activiteiten die zij organiseert. Ze leveren een grote bijdrage aan de zorg voor en het uitdragen van het erfgoed van de gemeente Hilvarenbeek. Op dit moment ontvangen zij €611,-subsidie wat ontoereikend is voor het uitvoeren van al hun taken. De gemeente Hilvarenbeek heeft in de vastgestelde erfgoedvisie (2022) de ambitie vastgelegd om meer te willen samenwerken met het erfgoedveld. Dit vraagt om extra inzet van de Heemkundige Kring die een verhoging van de jaarlijkse subsidie rechtvaardigt.

We gebruiken de middelen voor de volgende drie doelen.: • Het beheren en uitbreiden van de lokale erfgoedcollectie, hiervoor wil de heemkundige kring aansluiten bij het digitale platform Brabant Cloud van Erfgoed Brabant • Het kunnen voortzetten van het delen van lokale kennis en het verzorgen van de informatievoorziening voor inwoners en initiatiefnemers • Het kunnen blijven uitdragen van de geschiedenis van de gemeente Hilvarenbeek door middel van het Tijdschrift Wij vragen de gemeenteraad om hiervoor structureel een bedrag vrij te maken van € 1.450,-

25

Erfgoedzorg is een gezamenlijke verantwoordelijk. De gemeente wil dit graag samen vorm en invulling geven en hiervoor is een krachtige samenwerking belangrijk. Scenario 2 in optima forma. Risico als we het niet doen is dat de heemkundige kring de werkzaamheden niet kan uitvoeren en de gezamenlijke ambities niet gerealiseerd kunnen worden. Uitvoering van Cultuurbeleid (afkomstig uit participatietraject) (knop 35) Tijdens de raadsvergadering van 30 januari 2025 is besloten een structurele last van €19.075 op te nemen in de Voorjaarsnota 2025, en een incidentele last van €10.000 op te nemen in 2026. De middelen zijn nodig voor de uitvoering van het cultuurbeleid ‘Cultuur met Karakter – Eigenzinnig en Vernieuwend’ (2025 – 2028) wat op 30 januari 2025 is vastgesteld door de gemeenteraad. De lasten bestaan uit: €4.075 structureel vanaf 2026 voor de herwaardering van de functie cultuurdocenten. Met de herwaardering van de functie cultuurdocenten zorgen we ervoor dat de gemeentelijke vergoedingen voor binnenschools cultuuronderwijs, de Units, eerlijk en realistisch zijn voor de uitvoerende cultuurdocenten. Zo voldoet gemeente Hilvarenbeek vanaf 2026 aan de landelijke standaard voor eerlijke betaling voor cultuurdocenten. €15.000 structureel voor de coördinatie en loketfunctie van de cultuureducatieve organisatie.

Er is een goed georganiseerde cultuureducatieve organisatie nodig om een kwalitatief hoogwaardig, divers en stabiel aanbod van cultuuronderwijs in gemeente Hilvarenbeek mogelijk te maken. Hiervoor is het nodig dat er coördinatie plaatsvindt en er een loketfunctie is waar inwoners, docenten, organisaties en de gemeente terecht kunnen. €10.000 incidenteel in 2025 en 2026 voor de uitvoering van de pilot Cultuurverbinder. De Cultuurverbinder krijgt een centrale rol in het versterken van het culturele netwerk in Hilvarenbeek. Met de pilot zorgen we ervoor dat Hilvarenbeek een plek is waar cultuur zich voortdurend ontwikkelt en vernieuwt, in samenwerking met iedereen die hieraan wil bijdragen. €10.000 incidenteel in 2025 voor de eenmalig voor het opzetten van een passende organisatie voor cultuureducatie. Dit betekent niet dat we teruggaan naar een traditionele cultuurschool, maar dat we een organisatie opzetten die past bij Hilvarenbeek. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van een cultuureducatieplatform en een cultuureducatienetwerk, mogelijk op zichzelf staand of hangend onder een bestaande organisatie. Uitvoering accommodatiebeleid en -plan (knop 36) Aanleiding Op 30 april heeft de gemeenteraad de uitgangspunten-criteria voor accommodatiebeleid vastgesteld. Samen met Companen en Public Result werken we de komende periode aan de beleidsnota.

Voor het zomerreces presenteren we deze beleidsnota mét afwegingskader voor initiatieven aan de gemeenteraad. Het voorhanden hebben van beleid en afwegingscriteria betekent ook dat we op een adequate manier uitvoering moeten kunnen geven aan dat beleid, samen met stakeholders in de samenleving.

26

Dilemma De vraagstukken rondom accommodaties (nu en in de toekomst) bevinden in het ‘midden’ van enerzijds uitvoering (het doen van daadwerkelijke aanpassingen aan accommodatie) en beleid (datgene wat de gemeenteraat heeft en gaat vaststellen). Er is momenteel een gebrek aan kennis en expertise om een vertaling te maken van het beleid naar een handelingsperspectief waar de operatie (in samenwerking met de gebouwenbeheerders) mee aan de slag kunnen. Ondanks dat er een aanspreekpunt is voor verenigingen en dergelijke, lopen we tegen vragen die nu in dat middenveld liggen, en dus niet of onvoldoende opgepakt kunnen worden. Dat geldt niet alleen voor een vertalen van het accommodatiebeleid. Maar bijvoorbeeld ook in relatie tot het nog op- en vast te stellen IHP Onderwijs. Advies Er is behoefte aan een inhoudelijke schakel tussen management, projectleiders, beleidsmedewerkers, onderhouds-coördinatoren, beheerders en de gebruikers. Risico Bij ongewijzigde omstandigheden kunnen vraagstukken die met de uitvoering van het accommodatiebeleid minder voortvarend kunnen worden opgepakt. En is daar het risico op inhuur bij specifieke vraagstukken.

Hart van Haghorst (knop 51) Hart van Haghorst omvat de ontwikkeling en realisatie van maximaal 23 woningen in combinatie met een multifunctionele accommodatie MFA bestaande uit een basisschool, kinderdagopvang, een gymzaal en een dorpshuis in de kern Haghorst. Het MFA betreft een gemeentelijk investeringsproject waarvoor in 2023 een richtinggevend investeringskrediet ter grootte van € 8,4 miljoen beschikbaar is gesteld (inclusief de aankoop van de benodigde gronden). Op basis van de huidige inzichten (kostenraming schetsontwerp september 2024) is dit bedrag niet toereikend en is een aanvullend investeringskrediet benodigd van € 2,0 miljoen. De mogelijke kansen en risico’s zijn hierin verdisconteerd. Met betrekking tot de begroting heeft voornoemde tegenvaller zowel een eenmalig als structureel (als gevolg van extra kapitaallasten) effect zoals hieronder aangegeven. Dekking kan mogelijk gevonden worden indien sprake is van hogere opbrengsten in de grex Hart van Haghorst een en ander volgens raadsbesluit 3 juli 2024. Het is nog wel te voorbarig om hier op te anticiperen. Het aanvullende krediet is nodig om het MFA te realiseren volgens de eisen die hieraan worden gesteld.

27

Thema 3

Onderwijs

Onze ambitie ‘Kinderen ontwikkelen zich tot gelukkige inwoners die erbij horen en meedoen in de samenleving’. In Hilvarenbeek willen we dat alle kinderen zich goed kunnen ontwikkelen. We geven ze een goede start, gelijke kansen en helpen hen om hun talenten te ontdekken. Dit doen we met sterk onderwijs en goede begeleiding, in een veilige omgeving, zo dicht mogelijk bij huis. De plannen voor het onderwijs staan in de Lokale Educatieve Agenda (LEA) 2023-2026. Activiteiten in 2026 De LEA is in 2026 de basis voor de activiteiten die we uitvoeren. De afspraken in de LEA zijn voor 4 jaar gemaakt. Hierdoor kiezen we bewust voor plannen op de lange termijn. Dat geeft duidelijkheid en zekerheid. De activiteiten lijken daarom op die van vorig jaar. In 2026 werken we met de scholen en kinderopvang aan een nieuwe LEA. Ambitie 1: Goede samenwerking in zorg en onderwijs Hiervoor werken we goed samen met scholen, opvang, jeugdhulp en leerplicht. We bekijken zo vroeg mogelijk of een kind extra hulp nodig heeft. We geven preventieve trainingen in groepen. Het is belangrijk dat dit dichtbij huis gebeurt, zodat kinderen er makkelijk naartoe kunnen. In 2026 kijken we hoe we dit het beste kunnen doen. In 2026 organiseren we ook weer inspiratieavonden voor ouders en professionals, samen met onderwijs, zorg, jongerenwerk en de gemeente.

Ambitie 2: Kinderen sociaal sterker maken We helpen kinderen om emotioneel en sociaal sterker te worden. In 2026 ondersteunen we een programma voor mentale weerbaarheid. Dit is voor kinderen in de midden- en bovenbouw van de basisschool. Ambitie 3: Onderwijs dat past bij het kind en dichtbij is We zorgen voor passend onderwijs en opvang, zo dicht mogelijk bij huis. In 2026 helpen we scholen met onderwijs voor nieuwkomers en hoogbegaafde kinderen. Nieuwkomers starten zo veel mogelijk op een school in hun buurt. En hoogbegaafde kinderen krijgen onderwijs dat past bij hun niveau. Ambitie 4: Een goede start voor jonge kinderen We bieden peuters van 2 tot 4 jaar een educatief programma op de peutergroep. Kinderen die risico lopen op een achterstand gaan extra dagdelen naar de peutergroep. Zo krijgt ieder kind een eerlijke kans om goed te starten op school. We volgen hierbij het beleid voor onderwijsachterstanden. Ambitie 5: Goede onderwijshuisvesting 1. Voorbereiden nieuwbouw kindcentrum St. Jozef in Haghorst Midden 2023 stemde de gemeenteraad in met de ontwikkeling en realisatie van Hart van Haghorst. Dit project bestaat uit ongeveer 20 woningen en een multifunctionele accommodatie (mfa) met een school, buitenschoolse opvang, gymzaal en een dorpshuis. In 2024 hebben we de voorbereidingen hiervoor gedaan.

Het bestemmingsplan is vastgesteld en de programmatische en financiële uitgangspunten van het mfa verder uitgewerkt.

28

In 2025 werken we het ontwerp verder uit en kiezen we een uitvoerende partij voor het bouwen van de multifunctionele accommodatie. De start van de bouw is gepland in 2026. We verwachten dat de nieuwe huisvesting in 2027 klaar is en in gebruikt wordt genomen. 2. Nieuwbouw Kindcentrum De Doelakkers in Hilvarenbeek In 2025 is het programma van eisen voor het nieuwe kindcentrum afgerond en vastgesteld. In 2026 werken we verder met het ontwerp van het gebouw. Het kindcentrum krijgt ook een gymzaal. Met het definitief ontwerp berekenen we de kosten van het project. Als dit allemaal klaar is starten we met de bouw van het nieuwe kindcentrum. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de begrote kosten en opbrengsten voor uitvoering van dit thema. In het overzicht geven wij expliciet inzicht in welke ontwikkelingen uit de voorjaarsnota 2025 in dit thema financieel landen. Ook de nieuwe ontwikkelingen met financiële effecten die we in deze begroting hebben doorgevoerd en in dit thema landen maken we hier inzichtelijk. Onderwijs ( x € 1.000)

Lasten

Baten

Saldo 2026

2027

2028

2029

Saldi uitvoering bestaand beleid

1.718

482

-1.236

-1.288

-1.155

-1.440

0

0

0

-925

-351

-351

1.718

482

-1.236

-2.213

-1.506

-1.791

Mutaties voorjaarsnota 2025 Nieuwe ontwikkelingen Kindcentrum De Doelakkers (knop 37) Saldi begroting 2026-2029

Mutaties voorjaarsnota 2025 Nieuwe ontwikkelingen Kindcentrum De Doelakkers (knop 37) De realisatie van Kindcentrum De Doelakkers loopt al langere tijd. Voor de realisatie van de school en kinderopvang zijn middelen gereserveerd in de begroting. De realisatie van een nieuwe gymzaal en tijdelijke huisvesting zijn destijds niet meegenomen in dit budget. Het vraagt een extra investering en structurele lasten in de begroting om de gymzaal en tijdelijke huisvesting alsnog te financieren. Om deze extra investering te beperken is met de school besproken om de gymzaal te realiseren van de huidige afmetingen en te combineren met het speellokaal. Dat scheelt vierkante meters en daarmee een lagere investering. De tijdelijke huisvesting is minimaal nodig om het project te realiseren. Het betreft een incidentele last van € 925.000. Voor de realisatie van het totale project inclusief gymzaal is daarnaast een extra investering van € 4.050.000 nodig met de bijbehorende structurele lasten vanaf 2028. Hier staat een kostprijs dekkende huur tegenover voor het deel van de kinderopvang. Voor het restant is nog geen dekking.

29

Thema 4

Gezondheid

Onze ambities ‘Onze inwoners hebben het vermogen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan en voeren zoveel mogelijk zelf regie op hun leven’. Positieve gezondheid is een belangrijk uitgangspunt in ons beleid. De nadruk ligt niet op ziekte, maar op mensen zelf. We zetten in op de veerkracht van inwoners en wat hun leven betekenisvol maakt. Door breed naar gezondheid te kijken, helpen we mensen omgaan met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen. Zo krijgen ze meer grip op hun eigen leven. Dit sluit goed aan bij de ambities van het koersdocument Sociaal Domein. Gezond leven betekent ook een gezonde leefstijl stimuleren, met genoeg bewegen en gezonde voeding. We maken inwoners bewust van nadelige gezondheidseffecten van roken, alcohol en drugs. Het integrale plan van aanpak voor het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) 2024 -2026 ondersteunt dit. Activiteiten in 2026 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2026 uitvoeren. Ambitie 1: Actief en preventief tegengaan van alcohol- en drugsgebruik In 2025 is het preventie- en handhavingsplan alcohol en drugs 2025-2028 vastgesteld. Dit plan vormt de basis voor het beleid van de komende jaren. We werken aan denormalisering van alcohol- en drugsgebruik. Daarnaast gaan we verder met de lokale persoonsgerichte aanpak jeugd.

We pakken samen met partners het risico op crimineel gedrag bij jongeren aan. We willen er vroeg bij zijn, zodat we jongeren in een kwetsbare fase beter kunnen ondersteunen en problemen voor henzelf en hun omgeving kunnen voorkomen. Hiervoor is samenwerking tussen professionals vanuit verschillende leefdomeinen nodig om de problematiek vroegtijdig inzichtelijk te maken. Op dit moment werken we aan een convenant. Hiermee kunnen betrokken partijen persoonsgegevens van een jongere samenbrengen en bespreken. Zo ontstaat een compleet beeld van de problematiek rondom de jongere en kan beter worden bepaald welke hulp of maatregelen nodig zijn. Ambitie 2: Actief inzetten op een gezonde leefstijl 4. Uitvoeren plan van aanpak GALA 2024-2026 In het kader van het GALA zijn wij verplicht een aantal ketenaanpakken in te richten. In 2026 werken we verder aan de ketenaanpak Valpreventie. Dit doen we regionaal met gemeenten in Hart voor Brabant en de GGD, en lokaal met de seniorennetwerken, fysiotherapeuten en sport- en beweegaanbieders. Eind 2024 zijn we met de GGD en de gemeenten Goirle en Oisterwijk (GHO) gestart de ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht. In 2026 gaan we hier mee door en evalueren we de resultaten. In 2024 is er ook een coalitie gevormd voor de ketenaanpak Kansrijke start. Hier gaan we in 2026 mee door.

Daarnaast onderzoeken we in 2026 hoe we met de komst van het gezondheidscentrum de ketenaanpak Welzijn op recept kunnen vormgeven.

30

Naast deze ketenaanpakken richten we ons in 2026 op het versterken van de sociale basis. We werken aan eenzaamheidsbestrijding, het bevorderen van mentale gezondheid en het verbinden van inwoners. Een voorbeeld hiervan is de pilot buurtcirkels ‘Samen in de buurt’. Vanaf 2026 wordt het budget voor SPUK GALA verlaagd met 10% . Daardoor hebben we minder budget te besteden. Daarnaast is onduidelijk of de subsidie na 2026 doorgaat en hoe dat er dan uit ziet. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de begrote kosten en opbrengsten voor uitvoering van dit thema. In het overzicht geven wij expliciet inzicht in welke ontwikkelingen uit de voorjaarsnota 2025 in dit thema financieel landen. Ook de nieuwe ontwikkelingen met financiële effecten die we in deze begroting hebben doorgevoerd en in dit thema landen maken we hier inzichtelijk. Volksgezondheid ( x € 1.000) Saldi uitvoering bestaand beleid

Lasten

Baten

Saldo 2026

2027

2028

2029

834

106

-727

-727

-727

-727

30

0

-30

-30

-30

-30

864

106

-757

-757

-757

-757

Mutaties voorjaarsnota 2025 Autonome ontwikkelingen GGD (knop 4)

Saldi begroting 2026-2029

Mutaties Autonome ontwikkelingen GGD (knop 4) Vanaf 2026 is sprake van een stijging van de kosten voor de GGD van € 48.372. Dit wordt veroorzaakt door: • aanpassingen van de inwonersbijdrage vanwege indexering • de groei van het aantal inwoners Dit bedrag is opgebouwd uit: - € 18.000 indexering voor 2026 - € 30.000 compensatie van de indexering 2025 In 2025 is de indexering expliciet in het raadsvoorstel rondom de begroting GGD 2025 meegenomen en besloten in de gemeenteraad van 30 mei 2024. Deze is ten onrechte niet in de voorjaarsnota 2024 verwerkt, waardoor de indexering voor 2025 niet in de gemeentelijke begroting 2025 is opgenomen. Dekking: • € 18.000 via de stelpost indexaties zoals wordt opgenomen in de gemeentelijke begroting voor 2026 en verder. • € 30.000 door budget beschikbaar te stellen via deze Voorjaarsnota.

31

Programma 2

1.2 Belevend Hilvarenbeek

Thema 1

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting

Onze ambities Ruimtelijke ordening We sturen intergraal op versterking van de ruimtleijke kwaliteit van onze gemeente. Dit gaat over de gebouwde omgeving, het buitengebied, natuur en landschap en erfgoed. Die ruimtelijke kwaliteit is vooral belangrijk voor onze dorpse identiteit. Het bepaalt ook dat inwoners met plezier en trots in Hilvarenbeek wonen. De nieuwe Omgevingsvisie geeft richting hieraan. Hiermee beoordelen we plannen op hun bijdrage aan de Beekse identiteit en ondersteunen we initiatieven van uit de samenleving beter. Volkshuisvesting Voldoende en passen woningaanbod voor starters, gezinnen en senioren is noodzakelijk om gemeente Hilvarenbeek vitaal te houden. Het is deze mix die er voor zorgt dat onze samenleving kan bruisen. Naast voldoende en passend woningaanbod zijn ook voldoende bouwlocaties nodig. We werken samen met lokale initiatiefnemers, lokale marktpartijen en regionale medeoverheden om te zorgen voor passende volkshuisvesting. We kijken ook naar de behoefte aan andere woonvormen en andere oplossingen voor het woningtekort. Naast meer woningaanbod is de ruimtelijke kwaliteit van de bouwplannen ook een belangrijke ambitie. Plannen moeten passen bij onze gebouwen, natuur en landschap. We betrekken de omgeving daar altijd op een zorgvuldige manier bij. Activiteiten in 2026 Ambitie 1: doelgerichte betaalbare woningen bouwen in alle kernen 1.

Intensiveren woningbouw Voor iedere dorpskern staan in 2026 één of meer woningbouwplannen gepland. In Gelderakkers 2, De Welder 2, Hispohalterrein, Hart van Haghorst en Tilbugseweg/Roodloop is het al planologisch mogelijk om te bouwen. We werken nu nog aan het (planologisch) mogelijk maken van de realisatie van woningbouw in De Wingerd, Leeuwerik 3 en 4, Beverakkers 5, Vroonacker 4 en Brouwershof. Ook bepalen we het woningbouwprogramma voor Gelderakkers 3 en voor de Molenstraat en omgeving. We werken aan een realistisch woningbouwprogramma binnen de kaders van de gemeenteraad. Ook zijn er veel grotere en kleinere (particuliere) initiatieven die de woonbehoefte kunnen vervullen. We controleren bij elk project en initiatief of ze voldoen aan de Woonvisie, Woondeal en Woonzorgvisie.

32

2. Onderzoek naar mogelijkheden om bij te dragen aan de vergrote woningbouwambitie De verhooge woningbouwambitie vraagt veel van onze organisatie en van de gemeenschap. Om dit goed aan te pakken, onderzoekt het college hoe we kunnen bijdragen aan de grote woningbehoefte. Op een manier die past binnen de wettelijk gestelde kaders, de gemeentelijke en provinciale ambities én het ‘laadvermogen’ van de gemeente. Het mag dus niet ten koste gaan van de leefbaarheid, kwaliteit en draagkracht. 3. Evalueren beleidsregel Woonvormen Hilvarenbeek 2024 Eind 2024 stelde het college de beleidsregel Woonvormen Hilvarenbeek 2024 vast. Met deze beleidsregel geven we meer ruimte aan inwoners voor het splitsen van een woning of kavel. In 2025 ontvingen we veel aanvragen voor deze nieuwe woonvormen, mede dankzij een brede communicatiecampagne. Het college heeft eind 2024 toegezegd om de beleidsregel een jaar na vaststelling te evalueren en waar nodig aan te passen. In het afgelopen jaar zijn alle verzoeken voor kavel- en woningsplitsing bijgehouden in onze woningbouwmonitor. Daardoor hebben we nu een duidelijk overzicht van het aantal initiatieven en de fases waarin deze verzoeken zitten. In eerste kwartaal van 2026 starten we daarom met de evaluatie van de beleidsregel. We brengen de knelpunten in kaard en lossen deze op waar mogelijk.

Zo zorgen we ervoor dat de beleidsregel beter aansluit op de praktijk. 4. Project verbeteren bouwproces en versterken slagkracht in dossier woningbouw We werken programmagericht aan wonen. Dit geeft overzicht, inzicht, coördinatie en controle op het bouwproces en het woningbouwprogramma. Er is al een woningbouwmonitor opgeleverd en in gebruik. Die gaan we nu ook gebruiken in regionale samenwerkingen. De volgende stap is het doorlichten van het hele woningbouwproces: van idee tot aan de oplevering van de woning. Hiervoor is het inhuren van externe specialisten noodzakelijk. Het doel is om de werkprocessen efficiënter te maken met de LEAN-methode en die duidelijk toe te passen. 5. Programmatisch werken aan Ruimtelijke Kwaliteit De Omgevingswet vraagt om een samenhangende en gebiedsgerichte manier van werken. Zo kunnen we onze ambities en strategie uit de omgevingsvisie Samen gezond groeien ook waarmaken. Ons strategische doel is om groei en ruimtelijke kwaliteit daarbij in balans te houden. We zorgen ervoor dat verschillende partijen (inwoners, bedrijven, agrariers etc.), projecten en doelen in een gebied goed samenwerken. Zo levert het meer op dan dan als iedereen alleen voor zichzelf werkt. Zo versterken we de Hilvarenbeekse omgevingskwaliteit. Om beter overzicht te krijgen, werken we met een duidelijk plan.

Daarme stemmen we alles goed op elkaar af en zorgen we voor een logisch en georganiseerd beleid. Door progammatisch te werken krijgen we grip op die balans. Zo sturen we vanuit samenhang en structuur. 6. Natuur & landschap en erfgoed Natuur, landschap en erfgoed zijn belangrijk voor de identiteit van gemeente Hilvarenbeek. Ze zijn belangrijk voor hoe een gebied eruitziet, maar krijgen nu te weinig aandacht. Voor de (regionale) ontwikkeling van een toekomstbestendig landelijk gebied is het belangrijk om aandacht te hebben voor opgaves als ‘water en bodem sturend’ en de natuur- en waterdoelen bij GGA Kempenland-West. Ook de duurzame ontsluiting van een gebied kan helpen om de structuur te versterken. Maar ook de gebiedsvisie De Baars en Kattenberg en het maken van een visie voor de Hilvarenbeekse landgoederen. We voeren ook de erfgoednota die de gemeenteraad vaststelde uit in het buitengebied en de kernen. Initiatieven en ontwikkelingen op deze beleidsterreinen pakken we samen op met de Vereniging Natuur en Milieu Hilvarenbeek , het B-team Hilvarenbeek en de heemkundigekringen.

33

Ambitie 2: behouden en versterken unieke karakter dorpskernen 7. Hart voor Haghorst In 2023 is een besluit genomen over de planvariant. Er komt nieuwbouw van een multifunctionele accommodatie met een school, kinderopvang, gymzaal en horeca in één compact gebouw. Daarnaast komen er zeventien grondgebonden woningen. In 2024 is de planologische procedure doorlopen en de grondverwerving afgesloten. In 2025 is het bestek van de bouwplannen klaar en starten we met het aanbestedingstraject. In 2026 begint de bouw. 8. Uitvoeren Centrumvisie In 2025 pakken we verschillende onderwerpen uit het Uitvoeringsprogramma Centrumvisie verder op. het aanjaagteam nieuwe stijl blijft actief. Dit team helpt om plannen sneller uit te voeren. We versterken ook het merk Het is hier Echt. Dat doen we door aandacht te houden voor het dwaalmilieu: een kleinschalige, intieme woonomgeving gericht op ontspanning en ontmoeting. Ook organiseren we een periodiek overleg met vastgoedeigenaren. 9. Gebiedsontwikkeling N269 We zetten dit budget in op duurzame landschapsontwikkelingen. In 2026 werken we hierin vooral aan het project landschapspark Slibbroek-Noord. Het onderdeel landbouwverkeer hoort niet meer bij deze gebiedsopgave. 10. Van Gogh Nationaal Park In het Van Gogh Nationaal Park werken partners samen om ons streeklandschap een duurzame, vitale en natuurinclusieve toekomst te geven.

Steeds meer agrarisch ondernemers zien die opgaven ook. Van Gogh Nationaal Park helpt deze boeren via verschillende mogelijkheden. Deelname aan Van Gogh Nationaal Park is niet voor niets in onze strategische analyse financiën onderdeel van ons scenario Samenwerkend Hilvarenbeek. De beweging staat voor het creëren van doorbraken in plaats van denken in beperkingen. Hoe kan het wel, en hoe maken we het verschil in Brabant? We maken de deelname officieel en sluiten ons aan bij het samenwerkingsverband. Dan kunnen we de filosofie van Van Gogh Nationaal Park toepassen in onze eigen kerntaken en ambities. Daarmee maken we mooie voorbeelden mogelijk. Ambitie 3: Maken Omgevingsvisie 11. Maken Omgevingsvisie, omgevingsprogramma’s en omgevingsplan In het voorjaar van 2025 lag de ontwerp-omgevingsvisie ter inzage. Na vaststelling door de gemeenteraad, werkt de visie door in het omgevingsprogramma en omgevingsplan onder de Omgevingswet. In de uitvoeringsparagraaf van de Omgevingsvisie is aangegeven welke omgevingsprogramma’s we verwachten te maken. Voor het opstellen van de Omgevingsprogramma’s verwachten we uit te komen met bestaande budgetten. Voor de inhoudelijke uitvoering van de programma’s zullen waar aan de orde budgetten worden gevraagd via het integrale afwegingskader van de Voorjaarsnota. Ambitie 4: Voldoen aan onze wettelijke taak van het huisvesten van ontheemden 12.

Project structurele aanpak en ontheemden De situatie in de wereld zorgt nog altijd voor vluchtelingenstromen van asielzoekers en Oekraïense vluchtelingen naar Nederland. Bovendien is er ook sprake van een achterstand in het huisvesten van statushouders. Momenteel zijn er te weinig opvangplekken en komen er te weinig woningen beschikbaar om deze mensen goed op te vangen. Naast een woning is er ook behoefte aan goede begeleiding, scholing, werk, zorg en dagbesteding om integratie te bevorderen. Onze ambitie voor 2026 blijft hetzelfde. Deze staat in de Strategische kadernotitie voor huisvesting van ontheemden, die de gemeenteraad in juli 2024 heeft vastgesteld. We willen de achterstand in het huisvesten van asielzoekers en statushouders verkleinen.

34

Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de begrote kosten en opbrengsten voor uitvoering van dit thema. In het overzicht geven wij expliciet inzicht in welke ontwikkelingen uit de voorjaarsnota 2025 in dit thema financieel landen. Ook de nieuwe ontwikkelingen die we in deze begroting hebben doorgevoerd en in dit thema financieel landen maken we hier inzichtelijk.

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting ( x € 1.000)

Lasten

Saldi uitvoering bestaand beleid

5.565

Saldo 2027 2028 2029 2026 4.374 -1.191 -1.187 -1.632 -1.631

Baten

Mutaties voorjaarsnota 2025 Nieuwe ontwikkelingen wonen op tijdelijke locaties (knop 44)

0

0

0

-81

-81

-81

Communicatie woonvisie (knop 49)

20

0

-20

0

0

0

Van Gogh Nationaal Park (knop 66)

13

0

-13

-13

-13

0

Ontwikkeling afdeling Ruimte (knop 75)

28

0

-28

-28

0

0

0

140

140

140

140

140

-40

-46

-6

-6

-6

-6

Dekkingsmaatregelen Verhogen kostendekkendheid leges (knop 89) Mutaties begroting 2026 Bijstelling kostendekkendheid leges 2026 Saldi begroting 2026-2029

5.586

4.468 -1.118 -1.175 -1.592 -1.578

Mutaties voorjaarsnota 2025 Nieuwe ontwikkelingen Wonen op tijdelijke locaties (knop 44) De gemeenteraad heeft middelen beschikbaar gesteld om versneld betaalbare sociale huurwoningen te realiseren op tijdelijke locaties. Dit project heet: Wonen op tijdelijke locaties en heettevoorheen Flexwonen. Voor dit project werkt de gemeente samen met de woningcorporatie. Er is projectplan met uitgangspunten gemaakt en vastgesteld. Ook is er onderzoek gedaan naar mogelijke locaties. In het beschikbare budget zitten geen kosten voor het bouw- en woonrijp maken van de locaties. Deze kosten zijn in dit geval investeringen voor een periode van 15 jaar en zijn voor rekening van de gemeente. Omdat het over tijdelijke woningen gaat, levert de grond geen inkomsten op. De kosten voor het bouw- en woonrijp maken zijn per locatie begroot. Definitieve keuze van de locaties is in het najaar van 2025. De kosten worden gemaakt in 2026. Kosten per locatie begroot op basis van concept stedenbouwkundig plan: • Uranusstraat, Hilvarenbeek (27 woningen): € 263.340,• Lombartsstraat, Diessen (18 woningen): € 278.953,• Molenstraat, Diessen (18 woningen): € 259.875,Adviesbureau Gloudemans heeft een eerste inschatting gemaakt van de kosten. Met woonstichting Leystromen maken we verdere afspraken over een bijdrage aan de kosten woonrijp maken.

35

We onderzoeken of de projecten in aanmerking kunnen komen voor de Stimuleringsregeling Flex- en transformatiewoningen (SFT) van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Dit levert een bijdrage van maximaal € 14.000,- per woning op. Het participatietraject met de samenleving is in 2024 gestart. In 2025 start het vervolgtraject rond de drie mogelijke locaties. De gemeente werkt hierin samen met Woonstichting Leystromen. We kunnen de kosten voor de locaties pas berekenen als bekend is welke locaties in aanmerking komen. Het college heeft dit in april 2025 besloten. Om te zorgen dat voor 2026 de kosten in de begroting staan, wordt dit verzoek nu gedaan. Als de middelen niet beschikbaar komen, kan het project dat door de gemeenteraad geinitieerd is niet uitgevoerd worden. Er is een mogelijkheid dat in uiteindelijke keuze geen drie maar twee locaties ontwikkeld worden. Dat zou de kosten verlagen. De keuze voor de locaties is vooral een ruimtelijke afweging en gebaseerd op de kosten bouw- en woonrijp maken. Communicatie woonvisie (afkomstig uit het participatietraject) (knop 49) Tijdens de inwonersparticipatie rondom de voorjaarsnota 2025 adviseerde het inwonerspanel om over het gemeentelijk Woonbeleid met inwoners te communiceren. Nu krijgen inwoners informatie over concrete (bouw)projecten.

Maar de inwoners weten niet genoeg over de achterliggende beleidsdoelstellingen van de gemeente. Als we inwoners goed willen informeren over het thema wonen, is er budget voor communicatie nodig. Van Gogh Nationaal Park (knop 66) Deelname Van Gogh Nationaal Park Gemeente Hilvarenbeek kan sterker werken aan de ruimtelijke kwaliteit door niet alleen lokaal maar ook regionaal aan te sluiten bij maatschappelijke netwerken. Dit zijn netwerken die die integraal kijken naar het belang van natuur, landschap, leisure, landbouw en erfgoed. In Stedelijke Regio Breda – Tilburg wordt al op deze ambitievolle manier gewerkt. Hierbij is een koppeling gemaakt met Van Gogh Nationaal Park. Van Gogh Nationaal Park heeft recent de status van Nationaal Park verkregen. Een goed moment om als Hilvarenbeek aan te sluiten. Van Gogh Nationaal Park kijkt vanuit groen mét economische dragers, in meerdere thema’s. Van Gogh Nationaal Park help projecten vooruit en kan van ‘iets kleins iets groots maken’. Het samenwerkingsconcept versterkt de internationale positie en zichtbaarheid en kan ‘massa maken’. Daar profiteren alle partners ook individueel van. Het voorstel sluit aan bij het Scenario Samenwerkend Hilvarenbeek. We kijken namelijk integraal en kwalitatief naar ruimtelijke opgaven vanuit de inhoudelijke raakvlakken.

Daarnaast gebruikken we de kracht van netwerken, want de netwerkorganisatie biedt toegang tot een groot netwerk op Brabants, provinciaal en Rijksniveau. Toegang tot budgetten en subsidies bij hogere overheden hoort daar ook bij. Het voorstel past bij het collegeprogramma en beleid met ambities en opgaven voor: • versterken van authentiek landschap(selementen) • groenblauwe dooradering in het agrarisch cultuurlandschap • plattelandsontwikkeling en duurzame landbouw • klimaatadaptatie • recreatie en erfgoed • plattelandsontwikkeling Beleidsmatig zijn er dus raakvlakken, fysiek ligt Hilvarenbeek aan de rand van het formele nationaal park. Het kost de gemeente wel geld en tijd. Deelname aan Van Gogh Nationaal park kost € 12.500,- per jaar, als we uitgaan van de samenwerkingsovereenkomst die van 2024-2028 loopt. Daarbij komt nog de ureninzet die later bepaald wordt.

36

Ontwikkeling afdeling Ruimte (knop 75) Het karakter van de afdeling Ruimte verandert. Dit komt door de grote veranderingen in het ruimtelijk domein zoals: • de energietransitie • de Omgevingswet • duurzaamheidsprojecten • woningbouw • democratische vernieuwing • klimaatverandering • integraal opgavegericht werken Deze verandering vraagt om een nieuwe beoordeling van structuur, in- en externe samenwerking, verdergaande invoering van planmatig werken en aanpassing werkprocessen. We zijn halverwege 2025 begonnen met deze veranderingen en verwachten dat dit 2 jaar duurt. Tijdens deze periode vragen we om inhoudelijke ondersteuning van het veranderproces. We verwachten beperkte uitvoeringskosten voor extra hulp bij specialistiche vragen nodig te hebben. Hetzelfde geldt voor de kosten om de organisatie mee te nemen in de verandering. Dekkingsmaatregelen In de raadsvergadering van 4 juli 2024 stemde de gemeenteraad in met het scenario van een Samenwerkend Hilvarenbeek. De gemeenteraad vroeg om te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn voor een meer efficiënte werkwijze en/of minder regelgeving. In april 2025 leverde een externe partij een focusdocument aan. Dit document helpt om kansrijke scenario’s verder uit te werken.

Hierbij is bijvoorbeeld gekeken naar: • het wel of niet inzetten van een bode bij een huwelijksvoltrekking • het bevorderen van digitaal aanvragen van een rijbewijs • het opwerpen van drempelbedragen bij omgevingsvergunningen, zodat we capaciteit beter kunnen inzetten De kansrijke scenario’s worden op dit moment geimplementeerd. De verwachting is dat het grootste financiele voordeel van € 140.000,- kan worden gerealiseerd door het invoegen van een tussen categorie voor Bopa. Daarom is de legesverordening en de daarbij behorende tarieventabel 2026 aangepast. Mutaties begroting 2026 Bijstelling kostendekkendheid leges 2026 Jaarlijks stellen we onze legestarieven voor het volgend jaar bij en maken we een berekening voor de kostendekkendheid. De totale opbrengsten mogen namelijk niet meer zijn dan de totale kosten. Ook nu zijn de legestarieven 2026 bijgesteld en in deze begroting financieel verwerkt. De gemeenteraad neemt met het raadsvoorstel Belastingverordeningen 2026 het besluit over de legestarieven 2026.

37

Thema 2

Verkeer en vervoer

Onze ambities Een toegankelijk en veilig openbaar gebied voor alle inwoners. Maatregelen voor het vergroten van de verkeersveiligheid zijn onder andere opgenomen in het Omgevingsprogramma Mobiliteit. Op dit moment is er alleen voor het onderzoek naar een extra ontsluiting van Hilvarenbeek-Zuid op de N269 budget beschikbaar gesteld. In 2026 zullen verkeerstechnische verbeteringen daardoor alleen mogelijk zijn door ze te combineren met andere werken, zoals reconstructies van wegen en/of onderhoud aan wegen en/of riolering. Activiteiten in 2026 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2026 uitvoeren. Ambitie 1: zorgen voor een toegankelijk en veilig openbaar gebied Herinrichting Hoge Zij: voorbereiding in volle gang Ter verbetering van de leefbaarheid en de verblijfskwaliteit in het dorpshart wordt gewerkt aan de Hoge Zij en de toegangswegen van het Vrijthof. De aanpak sluit aan bij de Omgevingswet, die participatie en ruimtelijke kwaliteit centraal stelt. Na het autovrij-maken van de Hoge Zij in 2023 is gewerkt aan de voorbereiding van de herinrichting. Door afhankelijkheid van de nutsbedrijven wordt naar verwachting pas eind 2025 duidelijk wanneer werkzaamheden kunnen starten. We willen ‘werk met werk’ maken door de werkzaamheden

met partners goed op elkaar af te stemmen. Zo beperken we de overlast voor bewoners, bezoekers en ondernemers. De omgevingsdialoog wordt al wel gestart, waarbij we de eerste schetsen delen met belanghebbenden. Ambitie 2: het ontwikkelen van het omgevingsprogramma Mobiliteit 1. Omgevingsprogramma Mobiliteit In 2026 gaan we aan de slag de uitvoering van het om Omgevingsprogramma Mobiliteit. We betrekken de gemeenteraad waarna het college het programma definitief vaststelt. 2. Actualiseren parkeernota In 2026 actualiseren we de parkeernota. We gebruiken hiervoor de ambities en speerpunten uit het omgevingsprogramma Mobiliteit. 3. Onderzoek extra ontsluiting Hilvarenbeek-Zuid op N269 Door de woningbouwontwikkelingen aan de zuidzijde van Hilvarenbeek verwachten we extra verkeer op onze gemeentelijke wegen. In 2026 starten we daarom het onderzoek naar een extra ontsluiting van Hilvarenbeek-Zuid op de N269. Het doel hiervan is om het doorgaande verkeer door het centrum van Hilvarenbeek te verminderen. Ambitie 3: Mensgerichte verkeerseducatie 4. Uitbreiding verkeerseducatie In 2026 werken we aan verkeersveiligheid door het aanbieden van educatie aan verschillende doelgroepen in onze gemeente. Met deze activiteiten willen we bewust gedrag stimuleren, passend bij de leeftijd en leefwereld van de deelnemers.

38

Verschillende lesprogramma’s worden voortgezet, waar mogelijk breiden we het bereik verder uit, zodat we nog meer inwoners bereiken met verkeerseducatie. Het gaat onder andere om : • het Brabants Verkeersveiligheidslabel voor basisscholen • educatie over landbouwverkeer • opfriscursussen voor senioren • fietsworkshops en acties gericht op fietsverlichting • de dodehoek-trainingen • en voorlichting voor leerlingen die de overstap maken naar de middelbare school. Dit doen we samen met regionale partners zoals scholen, verkeersveiligheidsorganisaties en de provincie Noord-Brabant. Deze inzet sluit aan bij landelijke en provinciale beleidsdoelen voor verkeersveiligheid. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de begrote kosten en opbrengsten voor uitvoering van dit thema. In het overzicht geven wij expliciet inzicht in welke ontwikkelingen uit de voorjaarsnota 2025 in dit thema financieel landen. Ook de nieuwe ontwikkelingen die we in deze begroting hebben doorgevoerd en in dit thema financieel landen maken we hier inzichtelijk. Verkeer en vervoer ( x € 1.000)

Lasten

Baten Saldo 2026

2027

2028

2029

Saldi uitvoering bestaand beleid

1.847

38

-1.809

-1.904

-2.025

-2.054

Vertragen investeringen (knop 21)

-45

0

45

0

0

0

Nieuwe ontwikkelingen Onderhoud zandwegen (knop 52) Omgevingsprogramma Mobiliteit (knop 53)

35

0

-35

0

0

0

30

0

-30

0

0

0

Aanleg Verkeersmaatregelen Beverakkers V (knop 54)

7

0

-7

-7

-7

-7

0

1

1

1

1

1

1.874

38

-1.836

-1.910

-2.032

-2.060

Mutaties voorjaarsnota 2025 Autonome ontwikkelingen

Mutaties begroting 2026 Bijstelling kostendekkendheid leges 2026 Saldi begroting 2026-2029

Mutaties voorjaarsnota 2025 Autonome ontwikkelingen Vertragen investeringen (knop 21) Wij beoordeelden of de investeringen die voor 2025 gepland zijn ook werkelijk in gebruik gaan nemen. Een paar investeringen schuiven door naar 2026. Dat betekent voor deze kredieten geen afschrijvingslasten in 2026. Nieuwe ontwikkelingen Onderhoud zandwegen (knop 52) Het structureel jaarlijks onderhoud van de 70 km aan zandwegen in ons beheer bestaat uit frezen en schaven. De werkzaamheden worden uitgevoerd nadat de agrariërs hun gewassen hebben gezaaid of gepoot. De kosten hiervoor zijn toegenomen en bedragen naar schatting € 67.000, - extra per jaar.

39

De oorzaken van het toegenomen onderhoud liggen In een sterke klimaatverandering wat zorgt voor langere natte perioden. Dit heeft een grote impact op onze zandwegen. Door de bredere teelten krijgen de paden minder tijd om te herstellen. Daarnaast zorgen 4X4 tochten door het buitengebied voor extra slijtage aan de zandwegen. Het gevraagde budget is gebaseerd op een lager onderhoudsniveau dan tot nu gebruikelijk. Eind dit jaar wordt het integrale groenbeleidsplan (incl zandpaden) aan u voorgelegd. Eventuele andere keuzes die de gemeenteraad dan maakt over het gewenste onderhoudsniveau kunnen betekenen dat het meerjarige budget dan opnieuw wordt bijgesteld (bij de vjn2026, naar boven of naar beneden, afhankelijk van de dan gemaakte keuzes). Omgevingsprogramma Mobiliteit (knop 53) In het tweede kwartaal van 2025 stellen we het omgevingsprogramma Mobiliteit vast. Hierbij komt een uitvoeringsprogramma dat in het voorjaar door het college aan de gemeenteraad is voorgelegd voor wensen en bedenkingen. Het college stelt het omgevingsprogramma inclusief het uitvoeringsprogramma daarna definitief vast. De gepresenteerde cijfers zijn van vóór het moment van bespreken en vaststellingen van het plan. In de cijfers is niet vooruitgelopen op mogelijk te verkrijgen subsidies voor verschillende projecten van het uitvoeringsprogramma.

Aanleg Verkeersmaatregelen Beverakkers V (knop 54) Voor Beverakkers V is onderzoek verricht naar verkeer en parkeerbehoefte als gevolg van de realisatie van maximaal 72 woningen. Het verkeerskundig onderzoeksbureau adviseert aanpassingen aan de bestaande wegen die, vooruitlopend op Beverakkers V, de verkeersveiligheid in de bestaande buurt verbeteren. Voorgestelde maatregelen • Aanleg van een trottoir aan de Beverstraat. Kosten gemeente € 93.000,• Inrichting van de aansluiting Eekhof en Biestestraat. Deze maatregelen wordt door Van der Weegen Bouwontwikkeling uitgevoerd i.h.k.v. Beverakkers 4. • Aanleggen trottoir langs De Eekhof. Deze maatregelen wordt door Van der Weegen Bouwontwikkeling uitgevoerd i.h.k.v. Beverakkers 4. • Aanleggen verkeersplateau aansluiting Eekhof – Biestestraat. Kosten gemeente €27.500,- . Mutaties begroting 2026 Bijstelling kostendekkendheid leges 2026 Jaarlijks stellen we onze legestarieven voor het volgend jaar bij en maken we daarbij een berekening voor de kostendekkendheid. De totale opbrengsten mogen namelijk niet meer zijn dan de totale kosten. Ook nu hebben we de legestarieven 2026 bijgesteld en in deze begroting financieel vertaald. U neemt met het raadsvoorstel belastingverordeningen 2026 het besluit over de legestarieven 2026.

40

Thema 3

Openbare ruimte

Onze ambities Behouden en versterken van het groene karakter. Dit is één van de ambities uit de toekomstagenda HLVRNBK2030 en het Samenlevingsakkoord 20222026. Het blijft belangrijk om biodiversiteit te verbeteren en versterken in de openbare ruimte. We werken hier op verschillende manieren aan. Zo maaien we bijvoorbeeld de bermen en watergangen anders: ‘Maai mei niet’ en stimuleren we inwoners om hun kennis en kunde in te zetten om de leefbaarheid te behouden en verbeteren. We moeten zuinig zijn op onze zandpaden en bermen. Ze bieden leefruimte aan vogels, kleine zoogdieren, insecten, bloemen en planten. We beschermen cultuurhistorisch waardevolle zandpaden en zetten ons in voor een verantwoord en gifvrij beheer. Meer over onderhoud van openbaar groen, openbare verlichting of speeltoestellen in de openbare ruimte leest u in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. Activiteiten in 2026 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2026 uitvoeren. Ambitie 1: Behouden en versterken groene karakter van onze gemeente 1. Versterken identiteit van alle kernen en buitengebied Bij reguliere onderhoudswerkzaamheden houden we rekening met de individuele karakters van de dorpen en het buitengebied. We proberen zoveel mogelijk werk te combineren om de kernen mooier en veiliger maken. 2.

Een integraal beleidskader openbare ruimte Vanuit de kaders uit de omgevingsvisie volgt een aanpak van zandpaden, bomen en groen in samenhang met elkaar. Hierdoor zijn er geen aparte plannen meer nodig voor individuele onderdelen in de openbare ruimte. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de begrote kosten en opbrengsten voor uitvoering van dit thema. In het overzicht geven wij expliciet inzicht in welke ontwikkelingen uit de voorjaarsnota 2025 in dit thema financieel landen. Ook de nieuwe ontwikkelingen die we in deze begroting hebben doorgevoerd en in dit thema financieel landen maken we hier inzichtelijk.

41

Openbare ruimte ( x € 1.000)

Lasten

Baten

Saldo 2026

2027

2028

2029

Saldi uitvoering bestaand beleid

1.997

131

-1.866

-1.917 -1.903

-1.901

Beheersen invasieve exoten (knop 7)

15

0

-15

-15

-15

-15

Vervanging natzout installatie (knop 8)

6

0

-6

-6

-6

-6

Beleidsplan Openbare Verlichting (knop 59)

21

0

-21

-28

-36

-44

Hondenlosloopgebied (knop 60)

6

0

-6

-6

-6

-6

Tractie gladheidbestrijding (knop 63)

0

0

0

-2

-2

-2

Meetpunt ten behoeve van gladheidbestrijding (knop 64)

2

0

-2

-2

-2

-2

Bescherming groeiplaats Geboden linde (knop 65)

3

0

-3

-3

-3

-3

Uitdiepen watergangen / bermsloten (knop 67)

30

0

-30

0

0

0

0

21

21

21

21

21

2.080

131

-1.949

-1.979 -1.973

-1.979

Mutaties voorjaarsnota 2025 Autonome ontwikkelingen

Nieuwe ontwikkelingen

Mutaties begroting 2026 Bijstelling kostendekkendheid leges 2026 Saldi begroting 2026-2029

Mutaties voorjaarsnota 2025 Autonome ontwikkelingen

Beheersen invasieve exoten (knop 7) Ter bestrijding van invasieve exoten als Japanse Duizendknoop, Reuzenberenklauw en Knolcyperus zijn aparte maaibeurten noodzakelijk met gescheiden afvoer van het maaisel. De verwerking hiervan gebeurt ook gescheiden, ter voorkoming van verdere verspreiding. Het aantal locaties waar dit noodzakelijk is, is na inventarisatie groter gebleken dan vooraf ingeschat. Ook de stortkosten zijn toegenomen. Vervanging natzout installatie (knop 8) De huidige bak voor opslag natzout op de gemeentewerf is aangetast door betonrot en afgekeurd als arbeidsmiddel. Het krediet betreft vervanging en verwijdering van de oude bak. Nieuwe ontwikkelingen Beleidsplan Openbare Verlichting (knop 59) De gemeenteraad besloot in april 2025 tot vaststelling van beleidsplan openbare verlichting (incl. de uitvoering voor de komende jaren). Daarbij werd besloten tot vervanging en onderhoud voor de komende jaren. De financiële effecten van dit besluit zijn in dit voorstel vervat. Conform de toezegging nogmaals naar het plan te kijken en wijzigingen op te nemen bij de afwegingen voor de voorjaarsnota, stelt het college nu voor om: -

Masten die aan vervanging toe zijn voortaan te vervangen door masten met een langere levensduur. De besparingen daarvan zijn beperkt. De masten worden over weliswaar langere tijd

42

-

afgeschreven, daar staat tegenover dat de aanschafprijs hoger is. Minder benodigd onderhoud (schilderen) van deze masten leidt wel tot besparingen. Op basis van ervaringen van de afgelopen jaren minder in te zetten op o reinigen van armaturen (conform wat in den lande gebruikelijk is en wat eigenlijk nooit tot problemen leidt) o uitvoeren van stabiliteitsmetingen

Hondenlosloopgebied (knop 60) Voor een uitgebreide inhoudelijke toelichting en onderbouwing verwijzen we uw gemeenteraad naar RIB van over het voornemen om te komen tot realisatie van een tweetal hondenlosloopgebieden. Voor de realisatie vragen we een krediet van € 40.000,- in 2025 en de structurele lasten die daaruit komen van € 6.000,- vanaf 2026. Tractie gladheidbestrijding (knop 63) Bij slechte weersomstandigheden wordt er minder gefietst. Daarnaast is door het gebruik van e-bikes de snelheid hoger geworden. Ons strooibeleid moet hierop worden aangepast en het vereist materieel dat een meer gelijkwaardig strooibeeld verzorgt, ter voorkoming van valpartijen. Meetpunt ten behoeve van gladheidbestrijding (knop 64) In de winter van 2024-2025 hebben we binnen GHO een koude meting laten doen. We willen in iedere gemeente een meetpunt in het wegdek aanbrengen. Oisterwijk heeft dit al gerealiseerd. Hiermee kan de coördinator de situatie van het wegdek met restzout beter monitoren. Bescherming groeiplaats Geboden linde (knop 65) De monumentale linde op de Vrijthof is een belangrijk historisch en ecologisch object in de gemeente en wordt intensief gebruikt als ontmoetingsplek. De verdichting van de bodem door betreding verslechtert de water- en luchthuishouding van de boomwortels. Om de levensduur van de boom te verlengen zijn maatregelen nodig.

• Herstel van de bodemstructuur door toepassing van luchtinjectie en/of bodemverbetering € 2.500,• Plaatsen van een houten vlonder of andere oplossing om betreding direct rond de stam te verminderen € 30.000,• Informatiebord over het belang van bescherming van de boom. Risico’s & aandachtspunten • Afstemming nodig met erfgoedinstanties en natuurorganisaties. • Keuze van materialen en methodes moet afgestemd worden op de boomgezondheid. Onderzoeken mogelijkheden bijdrages provincie en/of fondsen erfgoed en natuurbeheer. Uitdiepen watergangen / bermsloten (knop 67) Door klimaatverandering krijgen we meer meldingen van waterschap en grondeigenaren over slechte afwatering van landbouwpercelen. Om de gevolgen van deze extreme situaties te beperken is structureel meer onderhoud van duikers nodig en moeten watergangen worden geherprofileerd. Bermen langs (landbouw)wegen zijn op een aantal locaties te hoog, waardoor er wateroverlast op straat ontstaat, wat tot onveilige situaties leidt. Het afschrapen van deze bermen vraagt structureel meer inzet. Het gevraagde budget is gebaseerd op het huidige onderhoudswerk. Eind dit jaar wordt het integrale groenbeleidsplan (inclusief bermen) aan u voorgelegd. Eventuele andere keuzes die de gemeenteraad dan maakt over het gewenste onderhoudsniveau kunnen betekenen dat het meerjarige budget dan

43

opnieuw wordt bijgesteld (bij de vjn2026, naar boven of naar beneden, afhankelijk van de dan gemaakte keuzes). Mutaties begroting 2026 Bijstelling kostendekkendheid leges 2026 Jaarlijks stellen we onze legestarieven voor het volgend jaar bij en maken we daarbij een berekening voor de kostendekkendheid. De totale opbrengsten mogen namelijk niet meer zijn dan de totale kosten. Ook nu hebben we de legestarieven 2026 bijgesteld en in deze begroting financieel vertaald. U neemt met het raadsvoorstel belastingverordeningen 2026 het besluit over de legestarieven 2026.

44

Thema 4

Verduurzaming

Onze ambities In dit thema gaan we in op de ontwikkeling van het duurzaamheidsbeleid en de onderwerpen energietransitie, circulariteit en grondstoffen en klimaatbewustzijn. Ook komen onze communicatie- en participatie ambities m.b.t. duurzaamheid aan de orde. Activiteiten in 2026

U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2026 uitvoeren. Ambitie 1: Actualiseren en versterken van het duurzaamheidsbeleid Hilvarenbeek 1. Actualiseren van het beleid Na het vaststellen van de omgevingsvisie door de gemeenteraad verwachten wij het nieuwe omgevingsprogramma Duurzaam Hilvarenbeek door het college te laten vaststellen. In 2026 en verder gaan we aan de slag met de uitvoering daarvan. In het omgevingsprogramma Duurzaam Hilvarenbeek staan de volgende onderwerpen centraal; 1. Energie- en warmtetransitie. 2. Circulariteit en grondstoffen. 3. Klimaatbewustzijn. Communicatie en participatie is belangrijk bij de uitwerking van het omgevingsprogramma, zodat duurzaam denken en handelen onderdeel wordt van het dagelijkse leven van onze inwoners, ondernemers, instellingen en medewerkers.

2. Realisatie programma Duurzaam Hilvarenbeek Het programma duurzaamheid is in 2025 opgezet. Centraal stond hierbij het aannemen van extra medewerkers en het afbakenen van de werkzaamheden. De thema’s energie en warmte, circulariteit en klimaatbewustzijn zijn de thema’s waarmee het programmateam nu verder gaat in de komende jaren. Per thema zijn we bezig om voldoende capaciteit en expertise te borgen in de organisatie met vaste medewerkers. Duurzaamheid omvat meer dan alleen de thema’s van het programma. Het is daarom belangrijk dat wij de komende jaren duurzaam denken en handelen in het DNA van alle medewerkers van de gemeente krijgen, en dat duurzaamheid daarmee een onderdeel wordt van kwaliteitsdenken. Als team duurzaamheid bieden wij daarom ook ondersteuning aan verduurzaming van andere thema’s. Ambitie 2: uitvoeren van de energie- en warmtetransitie.

3. Publiek Ontwikkelbedrijf vanuit de Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS) De gemeente Hilvarenbeek is aandeelhouder van het Publiek Ontwikkelbedrijf (POB). Het POB zit in een overgangsfase: van pionieren naar structureel organiseren. Dat vraagt om duidelijke verhoudingen tussen de betrokken partijen en POB REKS, en een helder uit te zetten koers. Deze heldere koers en de verdere ontwikkeling van de zoekgebieden De Baars en Kattenberg staan centraal voor 2026 bij het realiseren van duurzame energie in Hart van Brabant. Voor Kattenberg zijn de ontwikkelkansen minder gericht op windenergie. Het POB gaat zich in de toekomst gaat zich in de toekomst steeds meer opstellen als bedrijf en ontwikkelaar.

45

4. Gebiedsontwikkeling De Baars Voor de ontwikkeling van wind energie van de regio in REKS is het gebied van De Baars in beeld (grondgebied Tilburg, Oisterwijk, Goirle en Hilvarenbeek en waterschap de Dommel). In een zogenaamde Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) zijn de mogelijke alternatieven beschreven voor de wind- en wateropgave. De concept NRD lag in de zomer van 2025 ter inzage en er waren inloopbijeenkomsten in Tilburg en Goirle. De ingekomen reacties worden verwerkt, waarna de NRD begin 2026 definitief wordt vastgesteld door de colleges van de betrokken gemeenten. Vervolgens starten de onderzoeken en zal de Omgevingseffectrapportage (OER) worden gemaakt. Hierin worden de effecten van de verschillende alternatieven in beeld gebracht waarna het Voorkeursalternatief kan worden gekozen (begin 2027). Op basis van de OER en het gekozen Voorkeursalternatief wordt de gebiedsvisie gemaakt voor De Baars.

5. Gebiedsontwikkeling Kattenberg De gebiedsontwikkeling Kattenberg is losgekoppeld van het gebiedsproces voor De Baars. Ook is duidelijk geworden dat in het gebied Kattenberg geen hoge windturbines (tiphoogte 250 meter) mogelijk zijn. POB REKS brengt in kaart welke mogelijkheden er (wel) zijn voor Energiehub Kattenberg. Mogelijke scenario’s worden in 2026 ter besluitvorming voorgelegd aan de colleges van Oisterwijk en Hilvarenbeek en ter informatie aan beide gemeenteraden aangeboden.