Begroting 2026 (3 boekwerk)

A9

Begroting 2026

Begroting 2026 Hilvarenbeek, 12 september 2025 Versie 1.1 Zaaknr 1045384 Gemeente Hilvarenbeek Postbus 3 5080 AA Hilvarenbeek Bezoekadres: Vrijthof 10 5081 CA Hilvarenbeek Telefoon (013) 505 83 00 E-mail gemeente@hilvarenbeek.nl Internet www.hilvarenbeek.nl

Inhoudsopgave Inleiding Beleidsbegroting 1.

Programmaplan .................................................................................................................... 7 1.1 Samenlevend Hilvarenbeek ........................................................................................................... 8 1.2 Belevend Hilvarenbeek ............................................................................................................... 32 1.3 Ondernemend Hilvarenbeek ........................................................................................................ 58 1.3 Dienstverlenend Hilvarenbeek .................................................................................................... 60 1.5 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien............................................................................... 67 1.6 Overhead en VPB ........................................................................................................................ 71 2. Paragrafen .......................................................................................................................... 83 2.1 Lokale heffingen.......................................................................................................................... 84 2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................................

91 2.3 Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................................... 99 2.4 Financieringsparagraaf .............................................................................................................. 103 2.5 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 107 2.6 Verbonden partijen .................................................................................................................... 115 2.7 Grondbeleid ............................................................................................................................... 121 2.7 Wet Open Overheid (Woo) ....................................................................................................... 124 2.7 Bezuinigingsmaatregelen .......................................................................................................... 126 3. Uiteenzetting van de financiële positie en toelichting .........................................................133 3.1 Overzicht van baten en lasten incl. meerjarenraming................................................................ 134 3.2 Meerjarige vermogenspositie (balansprognose) ........................................................................ 145 4.

Bijlagen .............................................................................................................................150 4.1 Beleidsindicatoren ..................................................................................................................... 151 4.2 Overzicht reserves en voorzieningen......................................................................................... 153 4.3 Overzicht investeringen (meerjarig) .......................................................................................... 155 4.4 Onderbouwing kostendekkendheid heffingen ........................................................................... 159 4.5 Risicokaart ................................................................................................................................. 161 4.6 Berekening renteresultaat .......................................................................................................... 167

Inleiding Begroting 2026 We beginnen met een korte terugblik op het college programma 2023 t/m 2026. We zien we dat dit heel succesvol verloopt en dat het overgrote gedeelte al is afgerond. We zijn bezig met de laatste onderdelen. De verwachting is dat we aan het eind van deze periode ongeveer 96% van alle gewenste resultaten hebben behaald. Daar zijn we trots op! Voor u ligt de begroting van 2026 van de gemeente Hilvarenbeek. We leven in een tijd waarin de politiek sterk in beweging is, zowel landelijk als lokaal. In een tijd van grote veranderingen en uitdagingen. Er ligt veel nadruk op de klimaatverandering, migratie, de druk op de woningmarkt en veiligheid. Ook blijft de vraag naar goede en toegankelijke zorg en ondersteuning groeien, met als gevolg stijgende kosten. Op Europees en landelijk niveau worden beslissingen hierover genomen die onze gemeente raken. We merken steeds vaker dat we deze uitdagingen niet alleen binnen onze gemeente kunnen oplossen. Daarom is het belangrijk om te bepalen welke richting we in de toekomst op willen en hoe we deze uitdagingen het beste kunnen aanpakken. Ook binnen onze gemeente spelen ontwikkelingen die invloed hebben op onze organisatie. Eind 2025 waren de landelijke verkiezingen, begin 2026 neemt onze burgermeester afscheid en daarna zijn de lokale verkiezingen.

Uiteraard gaan we ondertussen al wel aan de slag met de uitdagingen waar we als gemeente voor staan. In onze domeinen zien we als gemeente verschillende uitdagingen: Zowel vanuit Samenleving als Dienstverlening zien we als grootste aandachtspunten 1. Veel van de maatschappelijke opgaven waar we voor staan komen van het Rijk, dat verwacht dat we hier voortvarend mee aan de slag gaan. En daar wringt voor een groot deel de financiele schoen. Onze (deels opgelegde) ambities en de middelen die we krijgen van het Rijk sluiten onvoldoende op elkaar aan. Dit vertaalt zich in de meerjarenbegroting in jaarschijven die vanaf 2028 structureel negatief zijn. Terwijl de komende jaren mogelijk nog andere structurele uitgaven op ons af zullen komen. En dat brengt risico met zich mee, waarvoor oplossingen moeten worden gezocht. U leest hier meer over onder het onderdeel “Financiële positie”. 2. Onze ambities vragen om een goed bemenste organisatie. We zien dat het steeds lastiger is om de juiste mensen op de juiste plek in te hebben. Dit heeft een aantal oorzaken (onder andere verloop en relatief slechtere arbeidsvoorwaarden) waar we in hoofdstuk 3 verder op terug zullen komen. Naast bovenstaande aandachtspunten zien we vanuit Ruimte ook nog een andere grote uitdaging: 1.

Een grote uitdaging die op ons afkomt in de fysieke leefomgeving is hoe wij aan “Samen, gezond groeien”, het motto van de Omgevingsvisie uitvoering kunnen gaan geven. De visie vindt zijn vertaling naar programma’s met projecten en thema’s, waarbij de visie wordt omgezet in concrete uitvoering waaraan in een aantal gevallen ook budgetten moeten worden gekoppeld.

4

Graag biedt het college u dan ook de begroting 2026 en de meerjarenbegroting 2027-2029 aan, met daarin een structureel sluitende jaarschijf 2026. In de begroting is uw besluitvorming vanuit de Voorjaarsnota (VJN) 2025 verwerkt. Ook zijn teksten ongewijzigd overgenomen uit de VJN 2025. Waar amendementen zijn aangenomen is dit reeds in de cijfers verwerkt. Met de VJN 2025 heeft u richtlijnen mee gegeven aan ons college met betrekking tot nieuwe ontwikkelingen en dekkingsmaatregelen binnen het door u gekozen scenario Samenwerkend Hilvarenbeek. Verder is deze begroting gebaseerd op de Meicirculaire 2025. Zoals gebruikelijk ontvangt u de uitkomsten van de Septembercirculaire via een Raadsinformatiebrief en verwerken we de financiële consequenties daarvan in de Najaarsnota. Het door u gekozen scenario Samenwerkend Hilvarenbeek geeft aan dat de gemeente alleen als onderdeel van een netwerk de grote (regionale) maatschappelijke opgaven kan aanpakken. Dus willen en moeten we samenwerken met inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners en andere overheden. Met duidelijkheid over de rollen die we daarbij als gemeente kunnen vervullen. En waarin we nadenken over effecten op de toekomst, ook als die 10 of 15 jaar verder ligt. De voorliggende begroting staat vol met acties en projecten waarmee de gemeente bijdraagt aan een sterkere, betere en mooiere Hilvarenbeekse samenleving.

Het (geamendeerde) Collegeprogramma is onze leidraad. En het college staat met enthousiasme klaar om ook weer in 2026 aan de slag te gaan. Financiële positie In de afgelopen periode is er een aantal keuzes gemaakt door de gemeenteraad (o.a. Hart van Haghorst, School Doelakkers etc.). Deze keuzes hebben (flink) effect op onze financiële positie. We zien dat de solvabiliteitsratio vanaf 2028 onder de signaleringswaarde van 0,20 zakt naar een risicovol profiel. De signaleringswaarde is geen normeringsinstrument in het kader van het financieel toezicht door de provincie maar is primair bedoeld al instrument voor de raad. Ook zien we dat de al enkele jaren gehanteerde 0,75% norm (van het totaal van de begroting) onder druk staat. Gezien onze financiële positie zijn we gedwongen scherp aan de wind te varen, zowel qua opbrengsten als qua uitgaven. Dat doen we op verschillende manieren: • We blijven de lobby voortzetten om het Rijk te bewegen de noodzakelijke middelen op de langere termijn vrij te maken die nodig zijn. Dit doen we onder andere met de K80. • Daarnaast sturen we ook op het realiseren van eerder verkende dekkingsmaatregelen. • Tenslotte brengen we ook in kaart aan welke knoppen we nog meer kunnen draaien indien bovenstaande onvoldoende leidt tot een sluitende begroting en gewenste ratio’s.

Daarbij kunt u denken aan het meer kostendekkend maken van leges, het verhogen van OZB tarieven (we zitten 16% lager dan het landelijk gemiddelde) en de hoogte en gelijkmatige verdeling van de toeristenbelasting. Ons doel hierbij is om een gelijk speelveld te creeren voor alle ondernemers in de recreatiesector die belastingplichtig zijn voor de toeristenbelasting. Het is ook noodzakelijk dat we de komende jaren zelf keuzes maken m.b.t. taken die we anders of minder willen doen. Daarbij houden we ons doel scherp voor ogen: financieel levensvatbaar blijven en daardoor onze dienstverlening op peil te houden.

5

Wat het gaat kosten Aan de basis van deze begroting ligt de door uw gemeenteraad vastgestelde Voorjaarsnota 2025, inclusief de aangenomen amendementen. Dat wil zeggen dat onder andere de autonome ontwikkelingen, nieuwe ontwikkelingen en dekkingsmaatregelen waarover u besloot verwerkt zijn in de begroting en het meerjarenperspectief. Die uitkomsten vormen dan ook het vertrekpunt van deze begroting voor de jaren 2026 – 2029. Nadat de Voorjaarsnota 2025 is vastgesteld zijn er nog een aantal nieuwe ontwikkelingen op ons afgekomen die ook financiële effecten met zich meebrengen. Hierbij denken we specifiek aan: • • • •

Het vormgeven van de personele mutatie van een bestuurder De uitgaven aan Regionale jeugdhulp Optimaliseren van BCF en de toerekening van overhead naar Afval en Riolering Effect nieuwe doorrekening kapitaallasten (door latere oplevering van investeringen)

Het volledige overzicht en de toelichting daarop vindt u terug in hoofdstuk 3. Bijgestelde begroting en meerjarenperspectief waarbij - = nadelig Saldi boekwerk Voorjaarsnota(+) 2025 incl. amendementen en Meicirculaire 2025 Structureel saldo

2026

2027

2028

2029

480

-225

-471

-45

408

318

-431

-5

72

-543

-40

-40

-314

141

-26

-431

2. Reguliere Financiële technische mutaties begroting 2026

-6

10

26

26

3. Actualisatie berekening leges

-15

-15

-15

-15

Subtotaal mutaties 1 t/m 3

-335

136

-15

-420

Structureel saldo

-309

126

-41

-446

Incidenteel saldo

-26

10

26

26

Saldi begroting 2026 -2029

145

-89

-486

-465

Structureel saldo

99

444

-472

-451

Incidenteel saldo

46

-533

-14

-14

Incidenteel saldo

1. Mutaties begroting 2026

Tot slot Ondanks de uitdagingen op financieel gebied, maken we toch de komende jaren mooie ambities waar. Hier zijn we gepast trots op.

Het college van Hilvarenbeek.

6

Beleidsbegroting 1. Programmaplan

7

Programma 1

1.1 Samenlevend Hilvarenbeek

In dit programma staat het versterken van onze actieve en zorgzame samenleving centraal. Zorg, ondersteuning en onderwijs vormen daarbij de basis. We stimuleren daarnaast een breed aanbod aan sport en cultuur, zodat inwoners van alle leeftijden zich kunnen ontwikkelen en nieuwe dingen kunnen ontdekken. We willen een gezonde en veilige leefomgeving en moedigen een gezonde leefstijl aan. Onze inwoners krijgen de ondersteuning die zij nodig hebben zo snel en eenvoudig mogelijk. We voeren dit programma samen met inwoners, maatschappelijke organisaties, verenigingen en ondernemers uit. We houden de voortgang in de gaten en sturen bij waar nodig. Dit programma richt zich op vier thema’s: 1. Zorg, jeugd en participatie 2. Sport en cultuur 3. Onderwijs 4. Gezondheidszorg In dit programma staan de ambities uit het collegeprogramma én de ambities uit het Koersdocument Sociaal Domein ‘Ruimte voor dóórontwikkeling’, die is vastgesteld op 21 december 2017. Ontwikkelingen 2026 In 2026 hebben verschillende ontwikkelingen van (Rijks)programma’s invloed op ons werk. Het gaat onder meer over de Hervormingsagenda Jeugd, het Gezond en Actief Leven Akkoord en het Integraal Zorgakkoord. Ook geldt per 1 januari 2026 de Participatiewet in balans. Onze ambities zijn groot en we willen deze ontwikkelingen integraal aanpakken. Dit vraagt de nodige inzet van ambtelijke capaciteit én financiële middelen.

8

Thema 1

Zorg, jeugd en participatie

Onze ambities ‘Iedereen kan meedoen naar vermogen, ook in de kleine kernen’. Dit sluit goed aan bij de ambities uit het Koersdocument Sociaal Domein (2017): vanuit eigen kracht, dichtbij, samen en voorkómen. Als onze inwoners ondersteuning nodig hebben, bieden we die op tijd en op een passende manier. De grootste prioriteit is de ondersteuning van onze meest kwetsbare inwoners. Omdat de tekorten steeds groter worden, vooral binnen Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Jeugdzorg, moeten we belangrijke keuzes maken. Hierbij blijft het uitgangspunt dat zorg terechtkomt bij de inwoners die het echt nodig hebben. We zetten het gezin centraal. Waar het kan ondersteunen we via inzet van de sociale basis en waar het echt nodig is met specialistische zorg. We doen dit in een tijd waarin maatschappelijke problemen toenemen. De doorontwikkeling en versterking van de sociale basis is belangrijk om ook in de toekomst passende zorg te kunnen bieden. Dit past ook bij de ambitie om bijvoorbeeld zoveel mogelijk jongeren zonder jeugdzorg te laten opgroeien, maar oplossingen te vinden in het normale leven. Dat noemen we normaliseren. De ontwikkeling van de toegang tot zorg speelt hierbij een belangrijke rol. Activiteiten in 2026 Bij elke ambitie leest u de activiteiten die wij in 2026 uitvoeren. Ambitie 1: zorgen dat inwoners vanuit eigen kracht kunnen deelnemen 1.

Taalhuis Wij helpen inwoners om beter te worden in basisvaardigheden. Hiermee bedoelen we lezen, schrijven, rekenen en omgaan met een computer. Als inwoners dit beter kunnen, kunnen ze meer zelf doen. Of met een beetje hulp van iemand anders. Dat noemen we zelfredzaam of samen-redzaam. Sinds 2020 zijn gemeenten verantwoordelijk voor het verbeteren van deze basisvaardigheden. Dit staat in de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB). Het landelijke programma ‘Tel mee met Taal’ gaf ideeën voor een regionale aanpak: Samen begrijpen we elkaar. Dit plan is verlengd tot eind 2025. Vanaf 2026 is er een nieuw plan: Verbeteren basisvaardigheden 2026–2028. We kiezen voor een positieve en brede aanpak. We gebruiken niet meer het woord ‘laaggeletterdheid’. Dat klinkt te negatief en past niet meer. In 2026 willen we zoveel mogelijk mensen bereiken. We werken samen met artsen en scholen. Zij kunnen mensen herkennen die hulp nodig hebben en hen doorsturen. 2. Doorgaan met inburgering Statushouders worden vanuit de Asielzoekerscentra gekoppeld aan gemeenten. De gemeenten zijn verplicht om deze statushouders te huisvesten en om inburgeringstrajecten aan te bieden. Er zijn er alleen wetsvoorstellen in behandeling die ervoor zorgen dat statushouders geen voorrang meer krijgen bij huisvesting en dat de taakstelling voor huisvesting vervalt.

Deze voorstellen zorgen voor veel onzekerheid over de taken en verantwoordelijkheden voor de gemeente en de beschikbare budgetten. Toch is het belangrijk dat statushouders goed inburgeren. Alleen zo kunnen zij via eigen werk hun eigen inkomen verdienen en zelfstandig hun weg vinden in de Nederlandse samenleving. Daarom gaan we door met het inburgeren van statushouders volgens de huidige regels. We bouwen het nu niet af in afwachting van mogelijke nieuwe wetgeving.

9

Ambitie 2: zorgen dat voorzieningen en ondersteuning dichtbij beschikbaar zijn 3. Mensen sneller en passender aan het werk In 2026 zet de gemeente Hilvarenbeek actief in op arbeidsparticipatie. We werken daarbij nauw samen met regionale partners. Voor specifieke doelgroepen ontwikkelen we maatwerktrajecten. Hiervoor gebruiken we de regionale arbeidsmarktinfrastructuur. Dit financieren we vanuit het gemeentelijke reintegratiebudget en regionale middelen. Het regionaal werkcentrum Midden-Brabant is volledig operationeel. Het ondersteunt werkgevers, werknemers en werkzoekenden. Vanaf 1 januari 2026 gelden de herziene Participatiewet en de nieuwe wet ‘Van school naar duurzaam werk’. • De Participatiewet geeft gemeenten meer vrijheid om bijstand af te stemmen op de persoonlijke situatie van inwoners. Dat gebeurt via nieuwe beleidsregels en verordeningen. • De wet ‘Van school naar duurzaam werk’ legt meer verantwoordelijkheid bij gemeenten voor de begeleiding van kwetsbare jongeren van onderwijs naar werk. Beide wetten hebben gevolgen voor onze uitvoering en de beschikbare budgetten. Daarnaast spelen landelijke en regionale arbeidsmarktontwikkelingen mee, zoals krapte op de arbeidsmarkt en nieuwe uitdagingen bij de inzet van arbeidskrachten. Deze ontwikkelingen beïnvloeden de uitvoering van trajecten en de inzet van middelen.

Ambitie 3: benutten kracht van de samenleving; binnen en buiten onze gemeente 4. Positief jeugdbeleid Met het Positief Jeugdbeleid zorgen we dat jongeren in de gemeente Hilvarenbeek gezond en gelukkig opgroeien en zich goed ontwikkelen. We versterken hun directe leefomgeving en bouwen aan een sterke sociale basis, zoals ook beschreven in de Hervormingsagenda Jeugd. Vanuit deze ambities organiseren we verschillende activiteiten. Kansrijke start Om jonge kinderen en hun ouders in kwetsbare omstandigheden goed te ondersteunen, is de lokale coalitie Kansrijke Start opgericht. Elf partijen uit het sociale en medische domein hebben zich hieraan verbonden. Na een positieve evaluatie van het eerste halfjaar in 2025, zetten we in 2026 het sociaalmedisch multidisciplinair overleg voor zwangeren voort. Ook de ontmoetingsplek Bikse Ouders blijft actief. Deze is bedoeld voor jonge ouders en hun ondersteunend netwerk. Binnen de coalitie Kansrijke Start staat het versterken van de samenwerking tussen (zorg)partners centraal. Daarom organiseren we zowel lokaal als regionaal bijeenkomsten voor onderlinge kennismaking en verbeteren van kennis en vaardigheden. Onderwijs en (zorg)partners In 2025 zijn een aantal preventieve trainingen schooloverstijgend aangeboden. Ouders ervaren alleen een drempel om hun kinderen naar trainingen in andere dorpen te brengen.

Daarom zoeken we in 2026 samen met het onderwijs naar nieuwe mogelijkheden voor preventief groepsaanbod, passend bij de dekkingsmaatregel om meer in te zetten op groepsbegeleiding. Het jongerenwerk blijft zichtbaar aanwezig tijdens pauzes in het primair onderwijs. Daarnaast organiseren we samen met onderwijs, zorg en jongerenwerk inspiratieavonden voor professionals en ouders. Het jongerenwerk R-Newt- HEBE Het jongerenwerk is een kernpartner binnen het Positief Jeugdbeleid. Het biedt een blijvend programma voor ontmoeting, vrijetijdsbesteding en ondersteuning. Om de doelen van de Hervormingsagenda Jeugd te halen, is het belangrijk om de samenwerking met partners te versterken en zorgen we voor en geschikte locatie. Voor de huisvesting van het jongerenwerk zijn beperkte middelen beschikbaar. Het jongerenwerk is nu gevestigd in accommodatie The Box. Sinds 2025 is er een nieuw bestuur. Dit bestuur onderzoekt in 2025 welke voorwaarden en mogelijkheden er zijn om het jongerenwerk blijvend in The Box te huisvesten. In 2026 wordt duidelijk welke financiële middelen nodig zijn om het jongerenwerk op deze locatie te behouden. 10

5. Regionale inkoop sociaal domein Vanaf 1 januari 2023 kopen we Jeugdhulp, Wmo en Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding (OAD) regionaal in. Het doel van deze brede inkoop is om de kwaliteit van zorg en ondersteuning te verbeteren en kosten beter te beheersen. Deze regionale inkoop is een belangrijk middel om de noodzakelijke transformatie van zorg naar welzijn in het sociaal domein te bevorderen. Zo houden we het zorglandschap toegankelijk en betaalbaar. Ook in 2026 richten we ons op deze brede transformatie van het sociaal domein. Voor sommige onderdelen werken we hierbij sub-regionaal samen met de gemeenten Goirle en Oisterwijk. Samen met deze gemeenten vormt gemeente Hilvarenbeek één gebied voor Wmo-begeleiding en dagopvang en Jeugd segment 3 en 4. Voor OAD zetten we in 2026 regionaal in op verdere doorontwikkeling van het product en een bredere toepassing. De implementatie van de inkoop en de transformatie van het sociaal domein werd aangestuurd door het regionale programmateam inkoop. In 2025 is deze verantwoordelijkheid weer ondergebracht bij de reguliere regionale samenwerking Hart van Brabant. In de Voorjaarsnota 2025 is de begroting voor Jeugdzorg incidenteel verhoogd met € 411.000. Voor 2026 en de jaren erna adviseren wij dit bedrag structureel op te nemen, omdat naar verwachting de jeugdzorgkosten blijven stijgen (zie ook raadsinformatiebrief 2025-18).

De regionale begroting voor 2025 en 2026 is daarom aangepast. Met deze bijstelling borgen we dit in de lokale begroting. De Provincie houdt er toezicht op dat deze begrotingen in lijn liggen met elkaar. De hogere kosten ontstaan door jaarlijkse indexaties en meer complexere en dus duurdere zorgvragen. Daarnaast zijn de verwachte besparingen van de regionale inkoop tot nu toe niet bereikt. Als beheersmaatregel is er een regionale Taskforce ingericht. Deze Taskforce richt zich onder andere op het beperken van de kostenstijging. De resultaten hiervan verwerken we in de Najaarsnota 2025. De kosten voor jeugdzorg blijven zonder structurele maatregelen stijgen. Om ontwikkeling te stoppen, moeten we meer grip krijgen op de complexe zorgvragen en sterker inzetten op preventie. Daarvoor is een ingrijpende organisatiewijziging nodig. Het opzetten van een Stevig Lokaal Team in Hilvarenbeek is daarbij een noodzakelijke stap (zie punt 7 Hervorming Sociaal Domein). 6. Transformatief werken in de regio Hart van Brabant In 2026 werken we verder aan de herinrichting van de samenwerking in de regio Hart van Brabant. We maken de beweging naar opgavengericht werken, waarbij de regio een meer inhoudelijke rol krijgt in de sturing op transformatie.

Het doel is het gewone leven en de veerkracht van personen, huishoudens en de samenleving te versterken, met de nadruk op collectieve en preventieve voorzieningen. Waar nodig bieden we een samenhangend ondersteuningsaanbod voor de inwoners van de regio. Hiermee bouwen we regionaal aan een toekomstbestendig sociaal domein. In 2025 is het regionaal transformatieteam sociaal domein gestart. De komende vier jaar dragen de gemeenten in de regio Hart van Brabant financieel bij. Voor Hilvarenbeek betekent dit een bijdrage van € 26.000 per jaar. 7. Hervorming Sociaal Domein Door maatschappelijke trends zoals vergrijzing, toenemende ongelijkheid en complexiteit van de samenleving is het noodzakelijk dat gemeenten de toegang tot hulp en ondersteuning herzien. De huidige systemen dreigen onhoudbaar te worden. Om ook in de toekomst passende hulp te beiden aan degene die het echt nodig hebben, moeten gemeenten inwoners op een andere manier ondersteunen en meer gebruik maken van de kracht van de samenleving. In dit kader hebben het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, zorgaanbieders, cliënten (vertegenwoordigers), professionals en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) de Hervormingsagenda Jeugd opgesteld.

De Hervormingsagenda Jeugd geeft aan dat een groot gedeelte van de specialistische jeugdzorg moet worden uitgevoerd door de toegang, de basisvoorzieningen en algemene voorzieningen. Dit geldt vooral voor segment 3 en 4. Dat vraagt om een andere manier van samenwerken met regiogemeenten en heeft gevolgen voor de samenwerking met onze ketenpartners in de sociale basis en de hulpverlenging aan

11

jeugd, volwassenen en ouderen. Voor Hilvarenbeek zijn dit onder andere de O3-partners (Farent, MEE, ContourdeTwern), het SamenZorgTeam en de huisartsen. Om dit vorm te geven is gemeenten Hilvarenbeek vanaf 2025 gestart met het programma ‘Hervorming Sociaal Domein’. In het programma richt zich op de volgende thema’s: 1. De sociale basis versterken met de nadruk op normaliseren en gebruik maken van de kracht van de Beekse samenleving 2. Een toekomstbestendig SamenZorgTeam als toegang voor de inwoner naar hulp en ondersteuning (volgens het landelijk concept Stevig Lokaal Team) 3. Gespecialiseerde zorg voor de inwoners die dit echt nodig hebben; dichtbij de inwoner, integraal, snel en op maat. Binnen dit programma vallen verschillende projecten die invulling geven aan deze thema’s: 1) Versterken van de sociale basis Om de sociale basis te versterken en eenzaamheid tegen te gaan, stellen we in 2026 een bedrag van € 9.000 beschikbaar voor Wijkcirkel de Schutterij. Daarnaast willen we de sociale kaart meer bekendheid geven, zodat inwoners inzicht krijgen in alle initiatieven die bijdragen aan een sterke samenleving. Hierop zijn alle initiatieven in de sociale basis van onze gemeente terug te vinden. Hiervoor is een bedrag van € 3.000 beschikbaar. Vanaf 2026 is er ook budget van € 10.000 beschikbaar voor de Participatieraad.

Hiermee kan de Participatieraad haar rol als adviesraad voor het sociaal domein beter uitvoeren. 2) Implementatie Stevig Lokaal Team (toekomstig SamenZorgTeam) De vorming van Stevige Lokale Teams is één van de 10 opgaven uit de Hervormingsagenda Jeugd 20232028 en is een belangrijk onderdeel van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Beide landelijke kaders vragen om de ontwikkeling van stevige lokale teams die in staat zijn zelf hulp te bieden. Ook bij complexe situaties waarin sprake is van onveiligheid, zoals huiselijk geweld of kindermishandeling. De gemeente Hilvarenbeek heeft de opdracht en verantwoordelijkheid om haar bestaande lokale toegang en ondersteuning verder te ontwikkelen volgens het landelijk concept van het Stevig Lokaal Team. Stevig Lokaal Team betekent: • Toegang tot hulp organiseren, maar ook zelf lichte ondersteuning bieden; • versterken van het gewone leven en veerkracht van gezinnen en jongeren centraal stellen; • integraal werken: ze kijken breed naar de situatie van jongeren in hun gezinscontext en werken samen met huisartsen, de Geestelijke gezondheidszorg (GGZ), onderwijs, kinderopvang, bestaanszekerheid en andere domeinen; • onderdeel zijn in de wijk, met kennis van het lokale aanbod en informele steunfiguren • zelf hulp bieden bij zorgen over veiligheid of ontwikkelachterstanden en indien nodig specialistische hulp inschakelen.

In het kort, stevige lokale teams bieden dichtbij effectieve en samenhangende ondersteuning. Ze helpen huishoudens en gezinnen zoveel mogelijk zelf en met hun netwerk, problemen op te lossen. Waar nodig schakelen ze professionele hulp in. Voor Jeugdhulp wordt op dit moment de lichte ondersteuning regionaal ingekocht in segment 3 en 4. We willen er naartoe om deze hulp zoveel mogelijk aan te bieden in de vorm van algemene en collectieve voorzieningen. Dat betekent dat deze hulpvragen de verantwoordelijkheid worden van het Stevig Lokaal Team. De komende jaren gaan we in Hilvarenbeek aan de slag om het huidige SamenZorgTeam verder te ontwikkelen naar een Stevig Lokaal Team, oftewel het toekomstige SamenZorgTeam. Het streven is om eind 2025 een completer beeld te hebben van de aard van zorg waarvoor de gemeente

12

verantwoordelijk wordt. Mede op basis daarvan kunnen we een zorgvuldigere financiële vertaling maken. 3) Toegang tot (specialistische) ondersteuning Veranderingen binnen de toegang tot (specialistische) ondersteuning moeten leiden tot de beweging van zorg naar welzijn. Hierbij leunen we op het gedachtegoed van Positieve Gezondheid. Het doel is om ondersteuning gerichter toe te wijzen en beter aan te laten sluiten bij de persoonlijke behoeften en mogelijkheden van inwoners. Dit moet passen binnen het normale leven. Daarnaast leidt het mogelijk tot efficiënter gebruik van bestaande capaciteit, expertise en middelen. Het uitgangspunt is gebruik maken van de eigen kracht van onze inwoners en de samenleving als geheel. In 2026 onderzoeken we hoe de toegang tot (specialistische) ondersteuning kan bijdragen aan deze beweging binnen wettelijke kaders en landelijke regelgeving en of extra investeringen nodig zijn. Daarbij moeten we rekening houden met het feit dat de Wmo 2015 en de Jeugdwet openeinderegelingen zijn. Dit betekent dat er geen budgetplafond kan worden vastgesteld. Daarnaast verwachten we dat onder andere door de vergrijzing en de wens om langer zelfstandig thuis te blijven wonen, de vraag naar (specialistische) ondersteuning de komende jaren verder toeneemt. Mogelijke positieve financiële effecten worden de komende jaren zichtbaar.

Ambitie 4: vroegtijdig signaleren en oppakken problemen om ergere situaties te voorkomen 7. Implementatie van de Participatiewet in balans De Participatiewet wordt minder streng. Hierdoor krijgen gemeenten meer vrijheid om hun eigen invulling hieraan te geven. Daardoor kunnen we bijstand beter afstemmen op de persoonlijke omstandigheden. Wij willen volledig gebruikmaken van de mogelijkheden van deze nieuwe wet . Door nieuwe beleidsregels en verordeningen passen we de uitvoering aan, zodat er meer ruimte is voor maatwerk. 8. Aanpak thuis- en dakloosheid Uit de regionale telling en analyse van het aantal dak- en thuislozen in de regio Hart van Brabant blijkt dat ook in de gemeente Hilvarenbeek sprake is van dak- en thuisloosheid. Het is daarom belangrijk om zowel regionaal als lokaal in te blijven zetten op de aanpak en het voorkomen van daken thuisloosheid. Hiervoor stelt het Rijk een ‘Blokhuismiddelen’ van € 43.000 beschikbaar. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de begrote kosten en opbrengsten voor uitvoering van dit thema. In het overzicht geven wij expliciet inzicht in welke ontwikkelingen uit de voorjaarsnota 2025 in dit thema financieel landen. Ook de nieuwe ontwikkelingen met financiële effecten die we in deze begroting hebben doorgevoerd en in dit thema landen maken we hier inzichtelijk.

13

Zorg jeugd en participatie ( x € 1.000)

Lasten

Baten

Saldo 2026

2027

2028

2029

Saldi uitvoering bestaand beleid

15.416

2.187

-13.228

-12.930

-12.679

-12.691

0

0

0

0

-100

-100

20

0

-20

0

0

0

3

0

-3

-3

-3

-3

3

0

-3

-3

-3

-3

145

0

-145

0

0

0

26

0

-26

-26

-26

0

10

0

-10

-10

-10

-10

Herijking subsidiebeleid (knop 30)

84

0

-84

-9

0

0

Schuldhulpverlening (knop 31)

-13

0

13

11

9

9

5

0

-5

-5

-5

-5

28

0

-28

-28

-28

-28

3

0

-3

-3

-3

-3

15

0

-15

-15

-15

-15

25

0

-25

0

0

0

145

0

-145

-100

-70

0

411

0

-411

-411

-411

-411

0

2

2

2

2

2

16.326

2.189

-14.136

-13.530

-13.341

-13.258

Mutaties voorjaarsnota 2025 Autonome ontwikkelingen Ontwikkeling en implementatie Stevig Lokaal Team (knop 1) Inrichting gezondheidscentrum (knop 3) Nieuwe ontwikkelingen Bouwkundige aanpassingen voormalig Kwetternest / Hercules (knop 23) Sociale Kaart (knop 24) Programma Hervorming Sociaal Domein (knop 25) Transformatief werken regio Hart van Brabant (knop 27) Participatieraad (knop 29)

Schoolmaatschappelijk werk (knop 38) Bijstellingen taakstellingen Invoeren scootmobielpoule (knop 127) Niet gebruik passen collectief vervoer (knop 128) Versnellen van de beweging naar "gewenste situatie" inzetten (knop 129) Versoberen herindicaties, kritisch beoordelen (knop 134) Meer uitgaan van eigen kracht bij huishoudelijke hulp (knop 138) Mutaties begroting 2026 Uitgaven regionale jeugdhulp Bijstelling kostendekkendheid leges 2026 Saldi begroting 2026-2029

Mutaties voorjaarsnota 2025 Autonome ontwikkelingen Ontwikkeling en implementatie Stevig Lokaal Team (knop 1) Er is een aantal grote landelijke ontwikkelingen op het gebied van jeugdhulp. De cijfers liegen er niet om; 1 op de 10 jongeren in de regio Hart van Brabant ontvangt een vorm van jeugdhulp. Dit is een maatschappelijk probleem. Daarom wordt er landelijk, geïnitieerd door Rijk, gemeenten, zorgaanbieders, professionals en clientvertegenwoordigers, ingezet op een aantal verbeteringen waarvan de belangrijkste veranderingen lopen via de Hervormingsagenda Jeugd, het Integraal Zorgakkoord en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.

14

Al deze plannen hebben één ding met elkaar gemeen: het moet écht anders. Een kind groeit op in de driehoek van gezin, school/opvang en straat (en online). Hoe sterker en inclusiever deze basis is, hoe beter en preventiever vragen en problemen die bij opgroeien horen in het gewone leven kunnen worden opgepakt. De Hervormingsagenda Jeugd zet daarom in op het versimpelen van het systeem en het voorliggender en laagdrempeliger inrichten van hulp en ondersteuning door de inrichting van stevige lokale teams (SLT) en het versterken van de basis. Gemeenten, onderwijs en zorgpartners staan hiervoor samen aan de lat. Een stevig lokaal team is toegankelijk en stevig verankerd in de leefwereld van kinderen en volwassen. Ze bieden zelf jeugdhulp en ondersteuning, maar halen ook andere hulp op maat erbij. Zonder deze investering blijft de gemeente afhankelijk van relatief dure maatwerkvoorzieningen waarvan de kosten al jaren stijgen en die een aanzienlijk risico vormen voor de financiële duurzaamheid van de begroting. De commissie van Ark ondersteunt nadrukkelijk de inhoudelijke opgave om SLT’s te formeren en heeft het kabinet geadviseerd gemeenten financieel te compenseren voor deze extra ontwikkelopgaven. In de landelijke voorjaarsnota zijn besluiten genomen over de hervormingsagenda en de wijzigingen in de jeugdwet: • Gemeenten krijgen 3 miljard extra voor de jaren 2025 tot en met 2027.

• Geen compensatie voor opgelopen tekorten van de voorgaande jaren. • Vanaf 2028 is er geen compensatie meer en dreigt opnieuw een financieel ravijn. Op dit moment wordt de huidige veel voorkomende jeugdhulp (segment 3 en 4) regionaal ingekocht. We willen er naartoe om deze hulp zoveel mogelijk aan te bieden in de vorm van algemene en collectieve voorzieningen. Concreet betekent dat deze hulpvragen (nu in segment 3 en 4) de verantwoordelijkheid worden van het lokale SLT. Dat betekent enerzijds dat deze jongeren bij het SLT gaan aankloppen, waar ze dat nu deden bij (regionaal ingekochte) zorgaanbieders. Maar ook dat het SLT deze ondersteuning (expertise) aan die jongeren moet kunnen aanbieden. Dat maakt dat er sprake is van: Structurele kosten: het toevoegen taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden (o.a. specialistische expertise) voor het SLT zodat de gemeente Hilvarenbeek blijft voldoen aan de wettelijke taak Incidentiele kosten: het aanjagen en coördineren van de gewenste transformatie van zorg naar welzijn inclusief het ‘creëren’ van het SLT. In de situatie van Hilvarenbeek is het de uitdaging om het huidige SamenZorgTeam verder te ontwikkelen naar een SLT, een SamenZorgTeam 2.0.

Vooroplopende gemeenten die het SLT-model al hebben geïmplementeerd, tonen aan dat gerichte investeringen leiden tot aantoonbare vermindering van instroom in specialistische jeugdzorg, en daarmee structurele besparingen opleveren. Op basis van deze ervaringen kan voor Hilvarenbeek een reëel besparingspotentieel worden verwacht. Nu investeren is essentieel om op langere termijn de financiele beheersbaarheid van de gemeentelijke begroting veilig te stellen en te kunnen voldoen aan de ingeboekte besparingen vanuit het Rijk. Met de inzet van een Stevig Lokaal Team moet er meer grip zijn en de instroom in specialistische jeugdhulp moet sterk verminderen. Daarmee kan de verschuiving daadwerkelijk leiden tot structurele besparingen. Besparing door uitvoering SLT (reductie verwijzingen segment 4 Jeugdzorg) • Oppakken cliënten in meest voorkomende vragen • Individueel naar collectief aanbod

15

•

Niet langer inzetten op zorg bij vragen die behoren tot het gewone opvoeden en opgroeien

Besparing door uitvoering SLT (concentratie uitvoeringscapaciteit) • Efficiëntere inzet van personeel • Beter benutten van expertise • Lagere kosten voor overhead (niet meer versnipperd per organisatie) • Sterkere sturing vanuit eigen rol als regiehouder

Financieel: Ontwikkelen, creëren van SLT (SamenZorgTeam 2.0) Het ontwerp van het SLT, waaronder aanvullende formatie, expertise en kosten, is pas eind 2025 beschikbaar. Dan is er een completer beeld van de aard van zorg waarvoor de gemeente verantwoordelijk wordt. Mede op basis daarvan kan een zorgvuldiger financiële vertaling worden gemaakt van het SLT. Momenteel is louter sprake van een inschatting en nog geen officiële doorrekening. In de Najaarsnota is hier een beter, scherper beeld van aan te geven. Het Rijk onderkent en ondersteunt de ontwikkeling van het SLT en zegt financiën toe in haar Voorjaarsnota (zie ook bijlage 7.1). Daarnaast wordt ervan uitgegaan dat sprake gaat zijn van dekking van de kosten door verminderde regionale uitgaven jeugdzorg. De veronderstelling is dat er regionaal budget lokaal beschikbaar komt voor wat betreft jeugdhulp segment 3 en 4. Dit zal echter niet 1-op-1 zijn. De exacte doorrekening hiervan wordt meegenomen in het ontwerp van het SLT. En is naar verwachting eind 2025 beschikbaar. Vanwege de nog onvolledige financiële vertaling, de extra middelen vanuit het Rijk (VJN) en beschikbare financiële reserves worden de kosten project SLT voor 2025-2026-2027 op €0 gezet. Vanaf 2028 ontstaat er een nieuwe financiële werkelijkheid die op dit moment ongewis is.

De jaren 2025 en 2026 moeten in het teken staan van de nadere verfijning en concretisering van ‘de organisatie’ van het SLT. Helder moet worden welke aanvullende expertise nodig is om het huidige Samenzorgteam te kunnen transformeren (kwantitatief en kwalitatief) naar een Stevig Lokaal Team. Inrichting gezondheidscentrum (knop 3) Met de in gebruik name van het Gezondheidscentrum in zicht, worden we ook geconfronteerd met (inrichtings)kosten waar we niet eerder rekening mee hebben gehouden. In de begroting 2025 is (op pagina 18) het volgende hierover opgenomen: Autonome ontwikkelingen De huurovereenkomst tussen het Gezondheidscentrum en de Gemeente en de verhuurovereenkomsten tussen de Gemeente en ContourdeTwern-Farent-MEE hebben een looptijd van tien jaar. Dit leidt tot hogere kosten voor de huur van € 11.000,- ten opzichte van de huidige locatie en tot kosten van jaarlijks € 3.000,- aan kapitaallasten voor de inrichting van de gehuurde ruimte. Het investeringsbedrag van € 30.000,- wordt afgeschreven in tien jaar. Deze hogere/extra kosten worden gedekt door verwachte lagere kosten Wmo en Jeugdzorg door de betere samenwerking tussen partijen

16

Van de verwachte lagere kosten Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Jeugd is vooralsnog geen sprake. Vooral over de toename van jeugdzorgkosten is de gemeenteraad geïnformeerd. Uiteindelijk moet een STL er mede voor zorgen dat daadwerkelijk kosten kunnen worden bespaard. Dat krijgt naar verwachting pas vorm in 2027. Tot die tijd is belangrijk om het gezondheidscentrum voor ons en onze zorgpartners zodanig in te richten en te faciliteren waardoor efficiëntere samenwerking tussen het medisch en sociaal domein nog meer gestalte kan krijgen. Het bedrag van € 30.000,- dat voor 2025 beschikbaar is gesteld, is naar verwachting toereikend voor dat jaar. In 2026 worden ook nog uitgaven verwacht voor verdere inrichting en automatisering, afsluiten schoonmaakcontract in het kader van beheer en exploitatie. Hiervoor is op dit moment geen budget beschikbaar. Nieuwe ontwikkelingen Bouwkundige aanpassingen voormalig Kwetternest / Hercules (knop 23) Het voormalig Kwetternest is per 2017 om niet in bruikleen gegeven aan Hercules met de mogelijkheid tot het om niet in gebruik geven aan maatschappelijke partijen uit Diessen. Eerder organiseerde verenigingsraad Diessen een ‘beursvloer’ en vonden er diverse overleggen plaats over een mogelijke financiële bijdrage vanuit de gemeente voor aanpassingen in bouwkundige zin.

De verenigingsraad Diessen heeft hiertoe een eerste opzet gemaakt zodanig dat alle partijen hun materialen op een (logistiek) verantwoorde manier kunnen opslaan. De vereniging heeft aangegeven een aantal werkzaamheden zelf uit te willen voeren om zo kosten te besparen. De omvang daarvan is nog niet duidelijk. De aangegeven investering is daarom een indicatie. Dit vraagt om een investering van € 35.000,- in 2025 met een afschrijvingstermijn van 20 jaar. Sociale Kaart (afkomstig uit participatietraject) (knop 24) We willen de bekendheid en het gebruik van de Sociale Kaart in Hilvarenbeek vergroten. Het past binnen scenario 2, "Samenwerkend Hilvarenbeek". Dit scenario benadrukt samenwerking met verschillende stakeholders zoals inwoners, ondernemers, verenigingen, onderwijs en (semi)overheden. De focus ligt op verbinding en samenhang. Hierbij neemt de gemeente een netwerkende en flexibele houding aan. Door de Sociale Kaart te verbeteren en de bekendheid hiervan te vergroten, versterken we de samenwerking en betrokkenheid binnen de gemeenschap. De aanleiding is de behoefte om de bekendheid en het gebruik van de Sociale Kaart te vergroten. Dit is een ontwikkeling die expliciet speelt vanuit de samenleving. Het is een advies dat voortkomt uit het participatietraject van de voorjaarsnota. Daarnaast ondersteunt het ook het beleid en de uitvoering binnen het sociale domein.

Op dit moment ontwikkelen we een website die dient als uitgangspunt voor het versterken van de sociale basis. Hierbij ligt de focus op preventie en zelfredzaamheid. Uitgangspunten die nadrukkelijke onderdeel uitmaken van het beleid binnen het sociaal domein. De Sociale Kaart is hier een onderdeel van. Om te voldoen aan de vraag van de samenleving, zijn aanvullende middelen nodig om de Sociale Kaart te verbeteren en structureel te beheren. Eenmalig: • Ontwikkeling van een interactieve, digitale versie van de Sociale Kaart om de leesbaarheid en het gebruik te verbeteren. • Ontwikkeling van communicatiemiddelen ter promotie van de Sociale Kaart.

17

Structureel: • Digitale toegankelijkheid van de Sociale Kaart en de website, inclusief een jaarlijkse toets om te voldoen aan wettelijke verplichtingen. • Media-inzet om de doelgroepen te bereiken met een passende boodschap, op de juiste momenten. Als we de voorgestelde maatregelen niet uitvoeren, blijft de bekendheid en het gebruik van de Sociale Kaart beperkt. Dit leidt mogelijk tot hogere kosten voor de gemeenten, omdat inwoners niet op tijd de juiste hulp en ondersteuning vinden. Daarnaast missen we de kans om preventie en zelfredzaamheid te stimuleren. Dit werkt op langere termijn kostenbesparend, omdat we meer inzetten op het voorliggend veld. Programma Hervorming Sociaal Domein (knop 25) Sinds begin 2023 zijn we binnen de gemeente Hilvarenbeek gestart met het opstarten van programmatisch werken. Aanleiding hiertoe is de bestuurlijke opdracht ‘Functioneren afdeling Ruimte’ geweest waarna er voor de afdeling Ruimte een budget is gereserveerd voor programmatisch werken. De programma’s ‘Duurzaam Hilvarenbeek’ en ‘Ruimtelijke kwaliteit’ zijn hier resultanten van. Ook in het sociaal domein zijn veel complexe ontwikkelopgaven die gebaat zijn bij een programmatische aanpak. Voor deze manier van werken is nog niet eerder budget gereserveerd binnen de afdeling Samenleving. Niet vanuit het collegeprogramma maar ook niet in andere begrotingsrondes.

Vanaf januari 2025 is het programma ‘Hervorming Sociaal Domein’ gestart. Door maatschappelijke trends zoals vergrijzing, toenemende ongelijkheid en complexiteit van de samenleving, is het noodzakelijk dat de toegang tot hulp en ondersteuning door gemeenten wordt herzien. De huidige systemen dreigen onhoudbaar te worden. Om ook in de toekomst passende hulp te kunnen bieden aan degene die het echt nodig hebben, moeten gemeenten hun burgers op een andere manier gaan ondersteunen en daarbij vooral ook gebruik maken van de kracht van de samenleving zelf. Hoewel de opgave niet nieuw is, is de keuze voor een programmatische aanpak wel nieuw. De complexiteit van de opgave en de rol van de gemeente die meer en meer draait om het verbinden van partijen maken dat het belang van programmasturing als werkwijze toeneemt. Doelgerichte sturing op samenhang is in deze noodzakelijk. We onderscheiden in het programma de volgende thema’s: 1. De sociale basis versterken met het accent op normaliseren en benutten van de kracht van de Beekse samenleving. 2. Een toekomstbestendig SamenZorgTeam 2.0 (zie ook knop 1 in deze Voorjaarsnota) als toegang voor de inwoner naar hulp en ondersteuning (ook Sterk Lokaal Team genoemd). 3. Gespecialiseerde zorg voor diegene die dit echt nodig heeft; dichtbij de inwoner, integraal, snel en op maat.

Gemeente Hilvarenbeek sluit zich voor deze thema’s aan bij de landelijke ontwikkelingen, de uitgangspunten van de regionale aspiratie transformatie sociaal domein Hart van Brabant en de drie pijlers die in GHO verband hiervoor gekozen zijn. Volgens de uitgangspunten van Scenario 2 organiseren we regionaal wat regionaal kan en moet, subregionaal als dat mogelijk is en lokaal als het de inwoners van gemeente Hilvarenbeek dient. Onder de paraplu van dit programma gaan verschillende projecten vallen die invulling geven aan de thema’s, waaronder bijvoorbeeld de ontwikkeling en implementatie van een Stevig Lokaal Team (SLT) en het verstevigen van de sociale basis. Uitgangspunt voor de raming van de kosten is dat binnen het programma Hervorming Sociaal Domein alleen die kosten vallen die direct te relateren zijn aan het programmamanagement. Daarnaast is ook sprake van incidentele facilitaire bijeenkomsten, ook met zorgpartners.

18

De extra benodigde inzet van medewerkers van de afdeling samenleving in de periode 2025 en 2026 in de rol van programmateamleden (o.a. beleidsadviseur, communicatie- en financieel adviseur) is omgerekend 0,6 fte op jaarbasis. Dit gaat deels ten koste van andere reguliere werkzaamheden van de medewerkers van de afdeling samenleving. Omgerekend is hier bedrag mee gemoeid van € 200.000. Maar dit verdisconteren we binnen de reguliere formatie. Met als gevolg dat er keuzes gemaakt moeten worden in de verschillende werkpakketten, projecten e.d. In beginsel kent het programma een looptijd van vijf jaar. Op dit moment bevindt het programma zich in de definitiefase, waarbij eind april 2025 een programmaplan en een eerste faseplan worden opgeleverd. Het streven is om zo snel mogelijk daarna het programmaplan in route te brengen richting het college en de gemeenteraad hierover te informeren. De kosten voor algemeen programmamanagement kunnen voor de jaren 2025 en 2026 worden ingeschat. Voor de jaren 2027 tot 2030 is het op dit moment niet mogelijk een inschatting te maken. We kunnen nu nog niet overzien welke specifieke activiteiten zullen plaatsvinden na 2026. FTE

Rol

0,8

Programmamanager(s) 2025 vanaf mei = 32 wkn x 32u p/wk (36 wkn – 4 vakantieweken) 2026 = 46 wkn x 32u p/wk (52 weken – 6 vakantieweken) X uurtarief Programmabijeenkomsten: spreker, facilitaire kosten (locatie, eten en drinken) Totale kosten Dekking reserve jaarrekening 2023 Dekking volledig voor 2026 om die volledige jaarschijf zoveel als mogelijk te dekken Totaal

-

Kosten 2025

2026

€163.000

€235.000

€ 10.000

€ 10.000

€ 173.000 €0

€ 245.000 € 100.000

€ 173.000

€ 145.000

Transformatief werken regio Hart van Brabant (knop 27) In de regio Hart van Brabant werken we op een groot aantal projecten aan de transformatie van het sociaal domein. Momenteel wordt regionaal gewerkt aan de herinrichting van deze regionale samenwerking. De beweging wordt gemaakt naar opgavengericht werken, waarbij de regio een meer inhoudelijke rol krijgt in de sturing op de transformatie. Het doel is het gewone leven en de veerkracht van individuen, huishoudens en de samenleving te versterken met een focus op collectieve en preventieve voorzieningen. Daar waar nodig is er een samenhangend ondersteuningsaanbod voor onze inwoners. Hiermee bouwen we regionaal aan een toekomstbesteding sociaal domein. Er is geconstateerd dat deze gewenste verandering/transformatie verschillende uitdagingen kent. Om regionaal in te kunnen zetten op die opgaven waarmee we het verschil maken, is een aanzet gemaakt om meer transformatief te werken in het sociaal domein. Daarbij is een uitwerking gemaakt van de bovengenoemde inhoudelijke beweging die de regio nastreeft, passend binnen de kernagenda, de verdere uitwerking van het SLT, de doorontwikkeling van segment 3 en 4 van de specialistische jeugdhulp, als ook een andere manier van werken in het sociaal domein.

De kosten voor transformatiesturing hebben betrekking op de kosten voor het regionale transformatieteam sociaal domein, dat in 2025 is gestart. Het team heeft als doel om meer transformatieve werkwijzen te realiseren, gericht op efficiënter en effectiever werken. Om deze transformatiedoelen te bereiken wordt een team opgericht. Afrekening met de deelnemende gemeenten vindt plaats op basis van werkelijke kosten.

19

Regionaal is voor 2026 een bedrag van € 817.000,- begroot voor het transformatie werken. Hilvarenbeek betaald op basis van inwonersaantal 3,2% van dit bedrag wat neerkomt op € 26.358,-. De komende vier jaar zal een bijdrage van de gemeenten in de regio Hart van Brabant gevraagd worden. Participatieraad (knop 29 De wettelijke basis van de adviesraad sociaal domein is gebaseerd op de volgende drie wetten: de Participatiewet, Jeugdwet en Wet Maatschappelijke Ondersteuning. Binnen Hilvarenbeek is hiervoor de Participatieraad opgericht. De participatieraad sociaal domein zorgt ervoor dat het brede inwonersperspectief, de leef- en belevingswereld van inwoners naar binnen wordt gebracht bij de wethouder en de beleidsmedewerkers, zodat zij dit perspectief kunnen benutten bij alle facetten van hun werk (beleidsontwikkeling en uitvoering). In 2024 hebben zij extra budget aangevraagd omdat zij hun werkzaamheden niet langer uit kunnen voeren binnen het huidige budget. Dit is in eerste instantie afgewezen, maar naar aanleiding van een sessie met de Koepel van Adviesraden is duidelijk geworden dat het budget niet toereikend is om hun rol als adviesraad van het sociaal domein voldoende te kunnen vervullen. Dit zit bijvoorbeeld in ambtelijke ondersteuning, het beheer van de website, verslaglegging en archivering.

Herijking subsidiebeleid (knop 30) Herijking van het subsidiebeleid aan de hand van het gekozen scenario 2 Samenwerkend Hilvarenbeek, de wettelijke taken en gemeentelijke ambities op grond van later vastgesteld beleid. 1. In 2026 stellen we nieuw subsidiebeleid vast passend bij de gemeentelijke ambities en visies binnen scenario 2 Samenwerkend Hilvarenbeek vast. En in 2027 gaan we werken met dit nieuwe beleid. Van belang hierbij is dat in 2025 scenario 2 geconcretiseerd is (nader ingekleurd) mede in relatie tot de gemeentelijke ambities. Ook dient duidelijk te worden wat scenario 2 niet is, maar waar de gemeente wel een taak of bevoegdheid in heeft op grond van wetgeving en later vastgesteld beleid. Scenario 2 houdt in dat wij als onderdeel van de bredere samenleving opgaven samen met stakeholders oppakken (met inwoners, ondernemers, verenigingen, onderwijs en (semi)overheden). We anticiperen op verandering door verbinding te zoeken. Onze houding is netwerkend en responsief. De focus ligt op verbinding en integraliteit. 2. Het subsidiebeleid is in 2015 vastgesteld, het beleid is al bijna 10 jaar oud. Daarnaast heeft de gemeenteraad gekozen voor scenario 2 Samenwerkend Hilvarenbeek voor de gemeentelijke ambities en rol. Naast scenario 2 zijn de wettelijke taken en recent vastgestelde ambities van de gemeente van belang om mee te nemen in dit proces.

Deze ontwikkelingen zijn de reden om het subsidiebeleid te herijken. 3. We vragen eenmalig een projectbudget voor 2026 aan. Het risico als we het subsidiebeleid niet herijken is dat ons gemeentelijke subsidiebeleid niet aangepast is op onze gemeentelijke doelstellingen en ambities passend bij de nieuwe gemeentelijke rolopvatting binnen scenario 2 Samenwerkend Schuldhulpverlening (knop 31) Tijdens de gemeenteraad van 5 juni 2025 behandelde u het meerjarenplan schuldhulpverlening 20252028. De budgettaire effecten van dit raadsvoorstel zijn hier verwerkt. Schoolmaatschappelijk werk (knop 38) Hilvarenbeek kent geen eigen school voor voortgezet onderwijs, waardoor veel van onze leerlingen uitwijken naar scholen in de regio Tilburg. Het is van groot belang dat onze jongeren toegang hebben tot schoolmaatschappelijk werk (SMW). Dit laagdrempelige en preventieve aanbod helpt om problemen op tijd te zien en ondersteuning te geven, waardoor escalatie en inzet van specialistische jeugdhulp waar mogelijk niet nodig is. Binnen het samenwerkingsverband Portvolio is de financiering van SMW gebaseerd op solidariteit tussen de betrokken gemeenten. Dit betekent dat alle leerlingen, ongeacht hun woonplaats, gebruik kun-

20

nen maken van deze ondersteuning op hun school. De vraag naar SMW is wel groter geworden, waardoor aanvullende middelen nodig zijn om deze dienst structureel en kwalitatief goed te blijven uitvoeren. Deze investering sluit aan bij de beweging die we willen maken in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd. Door te investeren in SMW, helpen we mee aan deze verandering en zorgen we dat er later geen grotere problemen ontstaan. Bijstellingen taakstellingen Invoeren scootmobielpoule (knop 127) Het gebruik van de bestaande scootmobielpoule in Diessen is geëvalueerd. Uit de evaluatie zijn aanknopingspunten naar voren gekomen om de poule specifieker in te richten voor de Wmo doelgroep. Alleen is een besparing van € 28.000 de komende jaren niet reëel. Om deze besparing te realiseren moet circa 50% van de verstrekte scootmobielen worden ingenomen en moeten deze cliënten verwezen worden naar een scootmobielpoule. Daarnaast moet rekening gehouden worden met het feit dat op dit moment circa 50% van de verstrekte scootmobielen aangepast zijn, waardoor deze cliënten per definitief niet in aanmerking komen voor een scootmobiel uit de poule. Op termijn zou een scootmobielpoule als collectieve, voorliggende voorziening mogelijk kunnen leiden tot een afvlakking van de stijgende kosten.

Dit vraagt een investering in meerdere poules in de verschillende kernen, de aanschaf en het onderhoud van de scootmobielen en daarnaast een investering in zowel ambtelijke als vrijwillige capaciteit. Niet gebruik passen collectief vervoer (knop 128) Er heeft onderzoek plaatsgevonden naar de omvang van het aantal passen dat niet in gebruik is. Er is gebleken dat ongeveer 30% van de verstrekte passen vorig jaar niet is gebruikt. Daarnaast is onderzocht wat de kosten zijn van deze niet actieve passen. Deze kosten zijn vrijwel nihil. De jaarlijkse besparing bedraagt ongeveer € 400,- als je alle niet actieve passen beëindigd. Hier staat wel tegenover dat op het moment dat een inwoner zich meldt voor een nieuwe pas/activeren van de ‘oude’ pas er nieuwe kosten (onderzoek/administratie afhandeling/eenmalige kosten verstrekken nieuwe pas) moeten worden gemaakt. Kortom de baten wegen niet op tegen de nieuwe kosten daarmee is deze dekkingsmaatregel niet haalbaar. Versnellen van de beweging naar "gewenste situatie" inzetten (knop 129) De POH GGZ jeugd werkt het maximaal aantal uur dat mogelijk is. Uitbreiding is met huidige professional is niet mogelijk. Dekkingsmaatregel is vooralsnog niet uitvoerbaar. Versoberen herindicaties, kritisch beoordelen (knop 134) Op dit moment wordt nader onderzocht op welke wijze de herindicaties verder versoberd kunnen worden.

Het aanscherpen van beleid is noodzakelijk om kritisch te kunnen beoordelen. Daarnaast is scholing over het HHM normenkader nodig, dit wordt op korte termijn ingepland. Randvoorwaardelijk is ambtelijke capaciteit (kwaliteitsmedewerker) voor het coachen, instrueren en toetsen van de toegang. Het realiseren van een besparing van € 50.000 in 2025 is vooralsnog niet reëel. Daarnaast zit er overlap in de besparingen opgenomen bij knop 134 en knop 138. Deze twee dekkingsmaatregelen hangen nauw met elkaar samen. Meer uitgaan van eigen kracht bij huishoudelijke hulp (knop 138) Een besparing van € 145.000 vanaf 2026 lijkt niet reëel. Het vergt tijd om in te regelen en de effecten te zien. Het hangt sterk samen met de afschaffing van het abonnementstarief, eerder gepland per 1 januari 2026, maar nu uitgesteld naar 1 januari 2027. Deze afschaffing heeft naar verwachting een positieve invloed op de afname van indicaties en het bevorderen van inwoners om op eigen kracht een oplossing te vinden.

21

In de gemeente Goirle is in 2024 gestart met een pilot reablement, dit heeft positieve resultaten opgeleverd. Er wordt nader onderzocht of met een dergelijk werkwijze/pilot ook in Hilvarenbeek gestart kan worden. Dit vraagt alleen wel een investering, Mogelijk kan dit worden opgepakt in het kader van knop 137. Communicatie richting inwoners over waar we als gemeente nog wel en ook niet van (kunnen) zijn, is van groot belang. Om de inzet vanuit de Wmo nog (financieel) houdbaar te houden, is inzet vanuit inwoners zelf nodig. De overlap met de besparing opgenomen bij knop 134 is een belangrijke kanttekening. Een meer rigoureuze maatregel in dit kader kan zijn dat alle huishoudelijke hulp van maximaal 2 uur per week wordt beëindigd. En de inwoners worden aangewezen op hun eigen zelfredzaamheid en netwerk. Mutaties begroting 2026 Uitgaven regionale jeugdhulp In de Voorjaarsnota 2025 is de begroting voor Jeugdzorg incidenteel verhoogd met € 411.000. Voor 2026 en de jaren erna adviseren wij dit bedrag structureel op te nemen, omdat naar verwachting de jeugdzorgkosten blijven stijgen (zie ook raadsinformatiebrief 2025-18). De regionale begroting voor 2025 en 2026 is daarom aangepast. Met deze bijstelling borgen we dit in de lokale begroting. De Provincie houdt er toezicht op dat deze begrotingen in lijn liggen met elkaar.

De hogere zorgkosten zijn ontstaan door de wijze van verdeling van regionale jeugdzorgkosten in segment 1, indexaties en instroom segment 4. U bent in de verenigde vergadering meegenomen in deze ontwikkelingen. In Hilvarenbeek zien we enerzijds een redelijk stabiele zorgvraag, maar ook toenemende complexiteit. Naast onze preventieve acties zetten we (regionaal) in op een eerlijke verdeling van de kosten segment 1. De financiële vertaling hiervan is met het tot stand komen van de begroting nog niet inzichtelijk. Voor de lange termijn is de landelijke hervormingsagenda van belang. In dit kader werken ook wij aan de ontwikkeling van Stevige Lokale Teams, waarmee we meer van de zorg die nu in segment 4 wordt ondergebracht meer in eigen beheer gaan uitvoeren en mogelijk zorgkosten gaan besparen. Wij komen hier met de Voorjaarsnota 2026 op terug. Bijstelling kostendekkendheid leges 2026 Jaarlijks stellen we onze legestarieven voor het volgend jaar bij en maken we daarbij een berekening voor de kostendekkendheid. De totale opbrengsten mogen namelijk niet meer zijn dan de totale kosten. Ook nu hebben we de legestarieven 2026 bijgesteld en in deze begroting financieel vertaald. U neemt met het raadsvoorstel belastingverordeningen 2026 het besluit over de legestarieven 2026.

22

Thema 2

Sport en cultuur

Onze ambitie ‘Iedereen neemt vanuit eigen kracht deel aan activiteiten op het gebied van sport, bewegen en cultuur’. We stimuleren sport en bewegen, cultuur en een gezonde leefstijl voor jong en oud. In het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ligt de nadruk op de verbinding tussen sport, bewegen en cultuur aan de ene kant en gezondheid, preventie en het versterken van de sociale basis aan de andere kant. Activiteiten in 2026 Bij elke ambitie leest u de activiteiten die wij in 2026 uitvoeren. Ambitie 1: stimuleren van sport en bewegen voor jong en oud 1. Uitvoering geven aan het Herijkt Sportakkoord 2023-2026 In 2023 is het lokale Sportakkoord ‘Heel Hilvarenbeek beweegt’ vernieuwd. Daarbij sluiten we aan bij drie landelijke ambities, die vertaalt zijn naar de situatie in Hilvarenbeek: • versterken van het fundament van de sportaanbieders; • vergroten van het bereik • zichtbaar maken van sport en bewegen We richten ons op de thema’s die landelijk zijn bepaald: • inclusie en diversiteit • sociaal veilige sport • vitale sportaanbieders • vaardig in bewegen • ruimte voor sport en bewegen Actief Hilvarenbeek organiseert activiteiten die bijdragen aan het bereiken van de ambities. Dit zijn activiteiten als de Diabetes Challenge, de Gezondheidsmarkt en de Koningsspelen. De Sportraad besteedt aandacht aan een sociaal, veilig sportklimaat en ondersteunt verenigingen.