Begroting 2026 (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 1045384

gemeente Hilvarenbeek

Voorstel aan de raad In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 6 november 2025 : 12 september 2025 : Plenaire commissie van 22 oktober 2025 : : Planning en control : Begroting 2026

Voorstel De begroting 2026 en de meerjarenramingen 2027-2029 vast te stellen en de bijbehorende begrotingssaldi te muteren op de Algemene bedrijfsreserve. Inleiding Voor u ligt de begroting 2026. In deze begroting presenteren we de maatschappelijke ambities en doelen waarmee we aan de slag gaan met en voor de samenleving. Dit inclusief bijbehorende financiële middelen. Ook gaan we in op het financieel meerjarenperspectief voor de jaren 20272029 en het bijbehorende investeringsprogramma. Argumenten 1.1 Uw raad is bevoegd te besluiten over de begroting Uw raad stelt de kaders en heeft het budgetrecht. Het college vraagt uw raad deze begroting 2026 vast te stellen en het college expliciet te autoriseren voor de financiën op programmaniveau, de investeringskredieten en de reservemutaties. Ook besluit u over voorzieningen die we instellen of afsluiten in de begroting. Met deze begroting worden geen voorzieningen ingesteld of afgesloten. De financiële mutaties in onze exploitatie hebben we expliciet toegelicht onder het kopje ‘financiën’ van dit voorstel. 1.2 De begroting dient vóór 15 november te worden vastgesteld en te voldoen aan de kaders van onze toezichthouder De provincie verwacht uiterlijk 15 november een reëel en structureel sluitende begroting.

Zij verlangt dat het eerste begrotingsjaar (2026) of het laatste begrotingsjaar (2029) een positief reëel en structureel saldo heeft. De voorliggende begroting voldoet hieraan. 1.3 De begroting voldoet aan onze eigen financiële kaders met maatschappelijke opgaven centraal Vanaf 2028 ontstaat er onzekerheid omdat we dan zoals het er nu uitziet minder middelen van het Rijk ontvangen. Ondanks de onzekerheid kiezen we ervoor te investeren en maatschappelijke opgaven centraal te stellen. In de afgelopen periode is er een aantal keuzes gemaakt door de gemeenteraad (o.a. Hart van Haghorst, School Doelakkers etc.). Deze keuzes hebben ook effect op onze financiële positie. We zien dat de solvabiliteitsratio vanaf 2028 onder de signaleringswaarde van 0,20 zakt naar een risicovol profiel. De signaleringswaarde is geen normeringsinstrument in het kader van het financieel toezicht door de provincie maar is primair bedoeld als instrument voor de gemeenteraad. 1

Raad van 6 november 2025, nr.

Gezien onze financiële positie zijn we gedwongen scherp aan de wind te varen, zowel qua opbrengsten als qua uitgaven. We blijven de lobby voortzetten om het Rijk te bewegen de noodzakelijke middelen op de langere termijn vrij te maken die nodig zijn. Dit doen we onder andere met de K80. U leest dit terug onder het kopje ‘financiën’ van dit raadsvoorstel. Kanttekeningen 1.1 Septembercirculaire niet verwerkt in onze begroting Zoals al met Voorjaarsnota 2025 aangekondigd verwerken we de meicirculaire in onze begroting. De provincie vraagt van ons ook om een bestendige gedragslijn te hanteren. We informeren u daarom separaat met een RIB over de effecten van de septembercirculaire voor onze gemeente. De financiële effecten vertalen we zoals gebruikelijk in onze Najaarsnota 2025. 1.2 Proces Voorjaarsnota 2025 In de Voorjaarsnota 2025 hebben wij u toegezegd om nader in te gaan op de voortgang van de ingeboekte taakstellingen. Ook heeft de toezichthouder in haar begrotingscirculaire geadviseerd om een afzonderlijke paragraaf op te nemen in de begroting om haar en de gemeenteraad nader te informeren over het realiteitsgehalte van de ingeboekte bezuinigingen. Met paragraaf 9 “Bezuinigingsmaatregelen” geven wij hier invulling aan. Inmiddels is een aantal van de genoemde maatregelen doorgevoerd en zijn de besparingen gerealiseerd.

Sommige taakstellingen in onze begroting blijken lastiger te realiseren. Het college heeft in de voorbereiding van deze begroting de conclusie getrokken dat nog aanvullende voorstellen nodig zijn om als gemeente goed te kunnen functioneren in het door u gekozen scenario. In de kanttekening 1.3 gaan wij hier verder op in. 1.3 Aanvullende maatregelen noodzakelijk We realiseren ons dat we vanaf 2028 geen structureel sluitende begroting kunnen presenteren en onze solvabiliteit onder de ‘signaleringswaarde’ van 0,20 daalt. Naast onze lobby om samen met de K80 gemeenten het Rijk te bewegen om noodzakelijke middelen beschikbaar te stellen, kijken we ook naar onderwerpen waar we meer zelf invloed op hebben zoals het meer kostendekkend maken van leges. Ook het verhogen van onze OZB tarieven is in de toekomst niet uit te sluiten (ten opzichte van omringende gemeenten zijn onze tarieven relatief laag). Verder nemen wij de hoogte van de toeristenbelasting onder de loep de komende periode. Alles met als doel om financieel levensvatbaar te blijven en daardoor onze dienstverlening op peil te houden. Financiën Aan de basis van deze begroting ligt de door uw gemeenteraad vastgestelde Voorjaarsnota 2025, inclusief de aangenomen amendementen.

Dat wil zeggen dat onder andere de autonome ontwikkelingen, nieuwe ontwikkelingen en dekkingsmaatregelen waarover u besloot verwerkt zijn in de begroting en het meerjarenperspectief. Die uitkomsten vormen dan ook het vertrekpunt van deze begroting voor de jaren 2026 – 2029. Nadat de Voorjaarsnota 2025 is vastgesteld is er nog een aantal nieuwe ontwikkelingen op ons afgekomen die ook financiële effecten met zich meebrengen. Hierbij denken we specifiek aan: • Uitgaven a.g.v. personele mutaties • De uitgaven aan regionale jeugdhulp • Optimaliseren van BCF en de toerekening van overhead naar Afval en Riolering • Effect nieuwe doorrekening kapitaallasten (door latere oplevering van investeringen) 2

Raad van 6 november 2025, nr.

Bijgestelde begroting en meerjarenperspectief

2026

2027

2028

2029

480

-225

-471

-45

Structureel saldo

408

318

-431

-5

Incidenteel saldo

72

-543

-40

-40

-314

141

-26

-431

2. Reguliere Financiële technische mutaties begroting 2026

-6

10

26

26

3. Actualisatie berekening leges

-15

-15

-15

-15

Subtotaal mutaties 1 t/m 3

-335

136

-15

-420

Structureel saldo

-309

126

-41

-446

Incidenteel saldo

-26

10

26

26

Saldi begroting 2026 -2029

145

-89

-486

-465

Structureel saldo

99

444

-472

-451

Incidenteel saldo

46

-533

-14

-14

waarbij - = nadelig Saldi boekwerk Voorjaarsnota(+) 2025 incl. amendementen en Meicirculaire 2025

1. Mutaties begroting 2026

1. Mutaties begroting 2026 We stellen als college voor in te stemmen met een aantal ontwikkelingen, die nog niet bekend waren tijdens het opstellen van de Voorjaarsnota 2025. U vindt de toelichting van de betreffende mutaties terug bij de verschillende programma’s van de begroting. Specificatie Mutaties Begroting 2026 waarbij - = hogere lasten of lagere baten

Knop Prog 2026

2027 2028 2029

Mutaties op de Voorjaarsnota 2025 Uitgaven regionale jeugdhulp

2

1.1

-411

-411

-411

-411

div

6

-28

-28

-28

-28

Extra overdekking door hogere BCF Afval en Riolering

nvt

6

50

50

50

50

Extra toerekening overhead naar afval en riolering

nvt

6

100

100

100

100

Effect nieuwe doorrekening kapitaallasten en rente

nvt

6

30

430

263

-142

Uitgaven als gevolg van personele mutaties

nvt

6

-55

0

0

0

-314

141

-26

-431

Mutaties taakstellingen Vervallen taakstelling 110 bezuiniging fac.zaken Overige nieuwe ontwikkelingen begroting

Totaal

3

Raad van 6 november 2025, nr.

Mutaties op de voorjaarsnota 2025 Uitgaven regionale jeugdhulp In de Voorjaarsnota 2025 is de begroting voor Jeugdzorg incidenteel verhoogd met € 411.000. Voor 2026 en de jaren erna adviseren wij dit bedrag structureel op te nemen, omdat naar verwachting de jeugdzorgkosten blijven stijgen (zie ook raadsinformatiebrief 2025-18). De regionale begroting voor 2025 en 2026 is daarom aangepast. Met deze bijstelling borgen we dit in de lokale begroting. De Provincie houdt er toezicht op dat deze begrotingen in lijn liggen met elkaar. De hogere zorgkosten zijn ontstaan door de wijze van verdeling van regionale jeugdzorgkosten in segment 1, indexaties en instroom segment 4. U bent in de verenigde vergadering meegenomen in deze ontwikkelingen. In Hilvarenbeek zien we enerzijds een redelijk stabiele zorgvraag, maar ook toenemende complexiteit. Naast onze preventieve acties zetten we (regionaal) in op een eerlijke verdeling van de kosten segment 1. De financiële vertaling hiervan is met het tot stand komen van de begroting nog niet inzichtelijk. Voor de lange termijn is de landelijke hervormingsagenda van belang. In dit kader werken ook wij aan de ontwikkeling van Stevige Lokale Teams, waarmee we meer van de zorg die nu in segment 4 wordt ondergebracht in eigen beheer gaan uitvoeren en mogelijk zorgkosten gaan besparen. Wij komen hier met de Voorjaarsnota 2026 op terug.

Mutaties taakstellingen Vervallen taakstelling knop 110 bezuiniging facilitaire zaken Wij hadden in de begroting een taakstelling opgenomen die we nu terugdraaien. Dat ligt aan twee elementen: Anders organiseren inkoop. In 2025 hebben we het inkoopbeleid geactualiseerd. Ook de aanbestedingskalender is op orde gebracht. Dit heeft extra uren en geld gekost. Het vervolg pakken we in 2026 op. Kort samengevat: we zijn onze kwaliteit aan het verhogen en daardoor is besparing op dit moment nog niet reëel. We zijn in overleg met Goirle en Oisterwijk over hoe we inkoop samen slim kunnen organiseren (uitbesteden of zelf doen). Verdere samenwerkingsmogelijkheden zijn voor een aantal bedrijfsvoering teams in 2025 onderzocht via gesprekken in GHO verband. Gezien de onzekerheid van de invulling van deze taakstelling herstellen wij deze post in de begroting, temeer omdat het niet aan de eisen van de toezichthouder voldoet (onvoldoende onderbouwd). Wel biedt dit nog kansen voor latere jaren. Overige nieuwe ontwikkelingen begroting Extra overdekking door hogere BCF Afval en Riolering Van de 100% kostendekkende tarieven riolering en afval maakt ook de fictieve BTW-last deel uit. Sinds de invoering van het BTW-compensatiefonds in 2023 kunnen de gemeenten onder andere voor deze activiteiten hun BTW declareren bij het BTW-compensatiefonds. Het geld voor dit fonds komt uit het gemeentefonds.

Door het wegvallen van de kostenverhogende BTW kregen we minder kosten. Omdat we niet meer dan kostendekkende tarieven mogen heffen, nam ook de opbrengst af. Doordat we voor de kostendekkende tarieven geen BTW meer kunnen declareren is hiervoor de uitkering uit gemeentefonds verlaagd. Dus per saldo werden de gemeenten gekort voor het deel dat werd uitgenomen uit het gemeentefonds wat vervolgens niet meer via tarieven kon worden terugverdiend. Daarom werd de wet aangepast. Zodat dat de gemeenten de ‘fictieve’ btw-last mogen betrekken in de berekening van de kostendekkende tarieven. We hebben al een aantal jaren met een vaste fictieve btw-last gerekend. Gezien de gestegen kosten in de afgelopen jaren, hebben we zowel voor riolering als voor afval het bedrag dat we meenemen als btw-last in de berekening van de tarieven met € 25.000,- verhoogd. Voor Afval en Riool samen komt dit op een totaal bedrag van € 50.000,-. Dit bedrag komt als ‘overdekking’ tot uitdrukking als voordeel algemene dienst.

4

Raad van 6 november 2025, nr.

Extra toerekening overhead naar afval en riolering Bestaand beleid is dat we loonkosten en overhead toerekenen aan kostendekkende activiteiten zoals riolering en afval conform de administratieve regels van de gemeenten (BBV). Omdat we in de begroting 2026 meer loonkosten toerekenen aan die activiteiten neemt ook de daaraan gekoppelde toerekening van overhead toe. Deze extra loonkosten en overhead drukken dan niet meer als kosten op de algemene dienst en vormen daardoor een voordeel voor de algemene dienst. Effect nieuwe doorrekening kapitaallasten en rente In de begroting en voorjaarsnota 2025 gingen we uit van oplevering van de projecten “de Doelakkers” en “Hart van Haghorst” in 2026. Hierdoor zou de afschrijving van deze projecten starten in 2027. Op basis van nieuwe informatie is de verwachting dat de afschrijving voor Hart van Haghorst start in 2028. In geval van de Doelakkers in 2029. Doordat er geen afschrijving is voor deze grote projecten in de eerdere jaren, ontstaat er nu een voordeel in 2027 en 2028. Uitgaven als gevolg van personele mutaties Medio 2026, na de gemeenteraadsverkiezingen, start de vertrouwenscommissie van de gemeenteraad met de werving van een nieuwe burgemeester. De verwachting is dat deze procedure in januari 2027 door de benoeming van een nieuwe burgemeester is afgerond. 2.

Reguliere financieel technische mutaties begrotingsboekwerk 2026 Jaarlijks stellen wij ons begrotingsboekwerk op waarbij we een aantal financieel technische exercities doen. Zo berekenen we onze rente opnieuw volgens de wettelijke richtlijnen, stellen we onze vervangingsinvesteringen bij, stellen we de kapitaallasten bij op basis van een geactualiseerd investeringsprogramma en rekenen we areaaluitbreidingen door. Deze financieel technische mutaties hebben we zoals ieder jaar verwerkt in ons begrotingsboekwerk. 3. Actualisatie berekening leges Jaarlijks stellen wij onze legestarieven voor het volgend jaar bij en maken we daarbij een berekening voor de kostendekkendheid. De totale opbrengsten mogen namelijk niet meer zijn dan de totale kosten. Ook nu hebben we de legestarieven 2026 bijgesteld en in deze begroting financieel vertaald. Daarbij hebben we rekening gehouden met uw besluit bij de voorjaarsnota om als dekkingsmaatregel (knop 150) de kostendekkendheid ten aanzien van Algemene Dienstverlening en APV te verhogen. U neemt met het raadsvoorstel belastingverordeningen 2026 het besluit over de legestarieven 2026. burgemeester en wethouders van Hilvarenbeek Burgemeester Evert Weys

secretaris Frank Jansen

Advies auditcommissie Dit voorstel is op 30 september 2025 behandeld in de auditcommissie. Naar aanleiding daarvan heeft de auditcommissie besloten om het volgende advies aan de raad uit te brengen: De auditcommissie geeft een algemeen advies inhoudende dat het een heldere en leesbare begroting is. De commissie merkt als aandachtspunt de dalende trend van de solvabiliteitsratio op, met als gevolg dat die vanaf 2028 lager dan 0,20 is. Tevens signaleert de commissie dat de structurele exploitatieruimte verder verslechtert ten opzichte van de voorjaarsnota 2025.

De griffier, 5

Raad van 6 november 2025, nr.

Maarten Janus

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) - Raadsbesluit - Begroting 2026 - Format indienen schriftelijke vragen

6