Document · PDF

Begroting 2024 (3 boekwerk)

Plenaire Commissie 25 oktober 2023, gemeente HilvarenbeekBij agendapunt: OORDEELSVORMEN: Raadsvoorstel tot vaststelling van de Begroting 2024.40.825 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Begroting 2024

Begroting 2024 Hilvarenbeek, 26 september 2023 Versie 3.1 Zaaknr 1011454 Gemeente Hilvarenbeek Postbus 3 5080 AA Hilvarenbeek Bezoekadres: Vrijthof 10 5081 CA Hilvarenbeek Telefoon (013) 505 83 00 E-mail gemeente@hilvarenbeek.nl Internet www.hilvarenbeek.nl

Inhoudsopgave Inleiding Beleidsbegroting 1.

Programmaplan .................................................................................................................... 9 1.1 Samenlevend Hilvarenbeek ......................................................................................................... 10 1.2 Belevend Hilvarenbeek................................................................................................................ 24 1.3 Ondernemend Hilvarenbeek ....................................................................................................... 44 1.4 Dienstverlenend Hilvarenbeek .................................................................................................... 46 1.5 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien .............................................................................. 51 1.6 Overhead en VPB......................................................................................................................... 57 2. Paragrafen .......................................................................................................................... 64 2.1 Lokale heffingen .......................................................................................................................... 65 2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.................................................................................

71 2.3 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................... 77 2.4 Financieringsparagraaf ................................................................................................................ 81 2.5 Bedrijfsvoering ............................................................................................................................ 85 2.6 Verbonden partijen ..................................................................................................................... 91 2.7 Grondbeleid ................................................................................................................................. 93

Financiële begoting 3.

Uiteenzetting van de financiële positie en toelichting .......................................................... 96 3.1 Overzicht van baten en lasten incl. meerjarenraming ................................................................ 97 3.2 Meerjarige vermogenspositie (balansprognose) ...................................................................... 106

Bijlagen 4.

Bijlagen .............................................................................................................................111 4.1 Beleidsindicatoren ..................................................................................................................... 112 4.2 Overzicht reserves en voorzieningen ........................................................................................ 114 4.3 Overzicht investeringen (meerjarig).......................................................................................... 115 4.4 Onderbouwing kostendekkendheid heffingen.......................................................................... 119 4.5 Risicokaart ................................................................................................................................. 121 4.6 Berekening renteresultaat ........................................................................................................ 127

Inleiding Kaders en uitgangspunten: maatschappelijke opgaven centraal met financieel realisme Voor u ligt de begroting 2024. De begroting is een regulier document in onze planning- en controlcyclus. De begroting is gebaseerd op de rijksinkomsten uit de meicirculaire zoals ook vorig jaar is gebeurd. De provincie als toezichthouder vraagt om consistent beleid. Daarom ontvangt u de septembercirculaire dit jaar ook weer separaat via een raadsinformatiebrief en verwerken we de financiële consequenties met de najaarsnota. De begroting is een uitwerking van de voorjaarsnota waarin de financiële kaders zijn geschetst. We leggen met de begroting een reëel en structureel sluitend begrotingsjaar 2024 voor. Dit voldoet aan de eisen van de provincie. De provincie beoordeelt jaarlijks bij het indienen van onze begroting of het begrotingsjaar – jaarschijf 2024 - of uiterlijk de laatste jaarschijf van de meerjarenraming structureel en reëel in evenwicht is. Vanaf 2026 ontstaat er onzekerheid omdat we dan zoals nu voorzien we minder middelen van het Rijk ontvangen. Ondanks de onzekerheid kiezen we ervoor te investeren en maatschappelijke opgaven centraal te stellen. We doen dit wel met financieel realisme. We hebben daarom afgesproken dat we een structureel nadelig saldo in de jaren 2026 en 2027 accepteren.

Dit ligt in lijn met het advies van de VNG aan haar leden het lokale tekort in de meerjarenbegroting vanaf 2026 zichtbaar te maken. Gedeputeerde Staten van de provincie NoordBrabant spreekt haar sympathie uit over dit begrotingsadvies. Ook de K80 heeft het advies van de VNG aan haar leden gegeven. We willen dit nadeel wel beheersbaar houden. We hebben daarom afgesproken een nadeel van maximaal 0,75% te accepteren van het begrotingstotaal in onze begroting voor de jaren vanaf 2026 Om structureel te kunnen investeren in onze samenleving zien we een OZB-verhoging als noodzakelijk dekkingsmaatregel in plaats van nu te bezuinigen of te herprioriteren. Dit is nodig om voorzieningen overeind te houden, de kwaliteit van onze dienstverlening verder te versterken en in contact te staan met onze samenleving. Het voorstel is om de OZB-tarieven voor woning en nietwoningen te verhogen naar het gestandaardiseerd gemiddelde volgens Coelo. Dit betekent dat we de OZB vanaf 2024 voor niet-woningen verhogen met 26,5% en voor woningen met 1,5% boven op de reguliere indexatie van 2,25%. Andere inkomstenbronnen zijn de toeristenbelasting en forensenbelasting. De brede evaluatie toeristen- en forensenbelasting heeft laten zien dat de tarieven al boven het regionale gemiddelde liggen, waarmee we de voor Hilvarenbeek steeds belangrijker wordende recreatieve sector onder druk zetten.

De tarieven 2023 worden daarom bevroren tot en met 2026, waardoor de eerdere tariefsverhogingen van 17% voor de jaren 2024 en 2025 teruggedraaid zijn. Er is nu niet gekozen voor bezuinigingen of herprioriteringen. Dit is een bewuste keuze om twee redenen: • Praktisch: op korte termijn en ongefundeerd schuiven in of beperken van budgetten/taken kan leiden tot uitvoeringsproblemen en ad hoc maatregelen. • Fundamenteel: aanpassing van budgetten voor taken gaat verder dan het geld. Het maken van dergelijke keuzes vraagt om een fundamenteel gesprek over de identiteit/profiel van Hilvarenbeek in de toekomst en de belangrijke taken waar we als gemeente (ook) financieel op willen (blijven) inzetten. Dat gesprek legt dan een gedegen fundament voor het maken van doordachte keuzes voor die taken en budgetten die Hilvarenbeek ook op de langere termijn sterker maken.

Voor de financiën op langere termijn, vanaf 2026 en verder, heeft het college de raad uitgenodigd een proces in te richten om lange termijn keuzes met een financiële vertaling te maken. Hierover is ook in de auditcommissie gesproken. Samen is van iedereen: waar we mee aan de slag gaan Onder de huidige omstandigheden is het een enorme uitdaging om een huishoudboekje samen te stellen en hiermee ook in de toekomst een gezonde financiële basis vast te houden. We kijken daarbij vooral naar de jaren vanaf 2026, wanneer we minder geld van het Rijk ontvangen en figuurlijk in een ravijn vallen. Wij zien dat we niet de enige gemeente zijn in Nederland met een financiële huishouding die verder onder druk komt te staan. Onze ambities zijn veel groter dan de beschikbare middelen. We hebben daarom keuzes gemaakt. Zo gaan we verder aan de slag met het Samenlevingsakkoord, waar het Collegeprogramma een doorvertaling van is. Maar investeren we ook in de organisatie om de kwaliteit van onze dienstverlening verder te versterken en in contact te staan met onze samenleving. In deze begroting presenteren we de maatschappelijke ambities en doelen waarmee we aan de slag gaan en verder gaan. Zo gaan we onder andere aan de slag met het opstellen van positief ouderenbeleid. Ook is 2024 het jaar waarin het nieuw grondstoffenbeleid verder geïmplementeerd wordt.

We gaan verder met het uitwerken van alternatieve routes voor het landbouwverkeer, de voorbereiding van SWC Doelakkers, het Centrumplan, het verder doorontwikkelen van het positief jeugdbeleid, het intensiveren van de woningbouw, de verdere ontwikkeling van Hart voor Haghorst en het verder vormgeven van onze democratische vernieuwing. Naast deze ambities komen er ook tal van wettelijke taken op ons af waar we ook mee aan de slag moeten. Denkt u aan de invoering van de Omgevingswet, het klimaatakkoord, de transitie visie warmte, de huisvesting van statushouders, de transitie van de landbouw en vele nieuwe digitaliseringswetten. Wat het gaat kosten Aan de basis van deze begroting liggen de uitgangspunten zoals die in de voorjaarsnota(+) 2023 zijn opgenomen. Dat wil zeggen dat onder andere de autonome ontwikkelingen, nieuwe ontwikkelingen en bijgestelde taakstellingen waar u over heeft besloten verwerkt zijn in de begroting en het meerjarenperspectief. Het vertrekpunt van deze begroting zijn dan ook de saldi 2024 – 2027 van de vastgestelde voorjaarsnota(+) inclusief de aangenomen amendementen. Bijgestelde begroting en meerjarenperspectief waarbij - = nadelig Saldi boekwerk Voorjaarsnota(+) 2023 Structureel saldo Incidenteel saldo

A-02 Uitvoering erfgoedbeleid Saldi boekwerk Voorjaarsnota(+) 2023 incl. amendementen Structureel saldo Incidenteel saldo

2024

2025

2026

2027

+155 +129 +26 -40 +115 +89 +26

+1.036 +975 +61 -40 +996 +935 +61

-103 -103 0 0 -103 -103 0

-231 -216 -15 0 -231 -216 -15

Met deze begroting stellen we voor om een aantal nieuwe mutaties te verwerken in onze meerjarenbegroting. We gaan nu verder in op welke dit zijn. Daarbij hebben we ook maatregelen genomen om het tekort in het laatste begrotingsjaar niet te ver op te laten lopen. Zoals gebruikelijk voegen we de positieve resultaten toe aan onze algemene bedrijfsreserve. Negatieve resultaten onttrekken we aan onze algemene bedrijfsreserve. De positieve incidentele resultaten van de komende jaren zorgen ervoor dat onze solvabiliteitsratio niet meerjarig onder onze ondergrens zakt.

Bijgestelde begroting en meerjarenperspectief waarbij - = nadelig

2024 2025 2026 2027

Saldi boekwerk Voorjaarsnota(+) 2023

155 1.036 -103 -231

Structureel saldo

129

975 -103 -216

Incidenteel saldo

-15

A-02 Uitvoering erfgoedbeleid

-40

Saldi boekwerk Voorjaarsnota(+) 2023 incl. amendementen

115

996 -103 -231

Structureel saldo

935 -103 -216

Incidenteel saldo

-15

1. Meicirculaire 2023 Voorjaarsnota(+) 2023 incl. amendementen + meicirculaire 2023

571

429

101

-88

686 1.425

-2 -319

Structureel saldo

660 1364

-2 -304

Incidenteel saldo

-15

2. Herijking meicirculaire 2023 (augustus 2023)

170

3. Reguliere Financiële technische mutaties begroting 2024

134

440

307 -213

4.1 Bijdrage aan Equalit: extra investeringen beveiliging ICT-systemen en hardware

-85

4.2 Actualisatie gebouwenbeheer

-23

-55

-59

-65

4.3 Bijstelling kostendekkendheid leges 2024

4.4 Krediet Doelakkers terugbrengen naar krediet passend bij scenario 2

4.5 Doorschuiven investeringen vervoersmidddelen van 2026 naar 2027

Subtotaal

221

495

358

-64

Structureel saldo

350

597

398

-39

Incidenteel saldo

-129

-102

-40

-25

4. Nieuw ontwikkelingen begroting 2024

Saldi begroting 2024 -2027

907 1.920

356 -383

Structureel saldo

1.010

1.961

396

-343

Incidenteel saldo

-103

-41

-40

1. Meicirculaire 2023 Met de Voorjaarsnota(+) 2023 hebben we een voorlopige prognose van de meicirculaire verwerkt in onze begroting. We hebben u over met RIB 2023-63 geïnformeerd over de definitieve financiële effecten van de meicirculaire. Deze effecten hebben we nu in de begroting 2024 verwerkt. 2. Herijking meicirculaire 2023 In augustus heeft het CBS de cijfers voor enkele maatstaven definitief bekend gemaakt. Met de meicirculaire waren dat nog voorlopige cijfers. Door deze definitieve maatstaven pakt de meicirculaire voor ons voordeliger uit. Het gaat om een bedrag van € 170.000 structureel. 3. Reguliere financieel technische mutaties begrotingsboekwerk 2023 Jaarlijks stellen wij ons begrotingsboekwerk op waarbij we een aantal financieel technische exercities doen. Zo berekenen we onze rente opnieuw volgens de wettelijke richtlijnen, stellen we onze vervangingsinvesteringen, stellen we de kapitaallasten bij op basis van een geactualiseerd investeringsprogramma en rekenen we areaaluitbreidingen door. Deze financieel technische mutaties hebben we

zoals ieder jaar verwerkt in ons begrotingsboekwerk. Met name in 2027 resulteert dit in een negatief resultaat. Dit heeft te maken met de oplopende rente en de grotere investeringen die dan opgeleverd worden. 4. Nieuwe ontwikkelingen begrotingsboekwerk 2024 In deze begroting hebben we een aantal ontwikkelingen meegenomen waar we met de voorjaarsnota nog geen rekening mee hadden gehouden. Dit zijn de volgende ontwikkelingen: 4.1 Bijdrage Equalit: extra investeringen beveiliging ICT-systemen en -hardware. Informatie en de beveiliging daarvan is van cruciaal belang voor de dienstverlening van iedere (gemeentelijke) organisatie. De rijksoverheid gaat de kaders daarvoor omzetten in wetgeving (BIO en NIS2) Dit zal eind 2024 een feit zijn. Om aan deze wetgeving te voldoen, gaat Equalit maatregelen treffen waarmee extra structurele investeringen gemoeid zijn. Het zijn structurele lasten welke doorbelast worden op basis van het eerder vastgestelde kostenverdeelmodel (KVM). Hierin worden het aantal inwoners, applicaties en accounts als verdeelsleutel gehanteerd. Voor Hilvarenbeek komt dit voor 2024 uit op een bedrag van € 85.000. Als gemeente willen we graag dat Equalit deze maatregelen treft. Niet alleen omdat we dat straks wettelijk verplicht zijn, maar vooral omdat deze maatregelen bijdragen aan de veiligheid van de gegevens van onze inwoners.

Een majeur cyberincident zoals een hack met ransomware kan een enorme impact hebben op de dienstverlening met grote financiële risico's, hetgeen voorbeelden als Hof van Twente, VDL-groep, Stad Antwerpen, gemeente Buren laten zien. In het geval van Hof van Twente heeft de rechter een uitspraak gedaan dat de gemeente zelf verzuimd heeft om de juiste maatregelen te nemen en middelen beschikbaar te stellen. Daarmee is de ICT-partner gevrijwaard van de geleden schade. Naast de directe (imago)schade is er ook sprake van grote vervolgschade om alles te herstellen. Dit willen wij zeker voorkomen. 4.2 Actualisatie gebouwenbeheer Het huidige beheerplan gebouwen loopt over de periode 2020-2029. In de begroting 2023 kondigden we aan dit jaar het beheerplan te actualiseren. Ook de provincie heeft ons verzocht om het beheerplan te actualiseren en deze effecten in de begroting 2024 te vertalen. We hebben met de actualisatie ook duurzaamheidsmaatregelen meegenomen. De actualisatie van het beheerplan zorgt voor een nadelig effect in onze begroting. Het gaat om een nadeel van € 23.000 in 2024 oplopend tot een nadeel van € 65.000 vanaf 2027. 4.3 Bijstelling kostendekkendheid leges 2024 Jaarlijks stellen we onze legestarieven voor het volgend jaar bij en maken we daarbij een berekening voor de kostendekkendheid. De totale opbrengsten mogen namelijk niet meer zijn dan de totale kosten.

Ook nu hebben we de legestarieven 2024 bijgesteld en in deze begroting financieel vertaald. U neemt met het raadsvoorstel belastingverordeningen 2024 het besluit over de legestarieven 2024. 4.4 Krediet Doelakkers aansluiten op krediet passend bij scenario 2 Eerder zijn in RIB 2021-93 drie scenario’s geschetst. Het College heeft scenario 1 voorgesteld. De raad heeft uiteindelijk met een amendement scenario 2 gekozen. De genoemde last van € 168.000 die past bij scenario 2 is ook in de begroting verwerkt. Het kredietbedrag uit het amendement correspondeert alleen niet met het kredietbedrag dat aansluit bij scenario 2. In het amendement wordt namelijk het kredietbedrag genoemd dat bij scenario 1 hoort. Het kredietbedrag van € 7,5 miljoen hebben we in onze begroting verwerkt omdat het amendement daar op toe ziet. Op een later moment is het kredietbedrag geïndexeerd met € 900.000, waardoor nu een investeringskrediet in de begroting staat van € 8,4 miljoen.

Door het kredietbedrag aan te laten sluiten op scenario 2, dus € 5,9 miljoen inclusief de indexering van € 900.000, komen we uit op een investeringskrediet van €6,8 miljoen. In onze begroting kunnen we dan rekening houden met € 1,6 miljoen minder investeringskosten waarover we rente moeten bereken. Dit levert een structureel voordeel op van € 48.000 vanaf 2027. Eerder is ook in de auditcommissie bij het project toegelicht dat het vastgestelde bedrag van € 8,4 miljoen gebaseerd is op verkeerde uitgangspunten. Ook is toen toegelicht dat in het investeringskrediet nog geen rekening is gehouden met o.a.: - De inrichting openbare ruimte - Een nieuwe gymzaal - Kosten voor tijdelijke huisvesting - Eventuele extra indexaties Het College komt nog met een raadsvoorstel voor de autorisatie van een definitief investeringskrediet. 4.5 Doorschuiven investeringen vervoersmidddelen van 2026 naar 2027 Om ons begrotingstekort het laatste begrotingsjaar niet te ver op te laten lopen hebben we gekeken naar maatregelen die minder pijn doen. We hebben daarom onze investeringenlijst doorgenomen en bepaald waar herprioritering mogelijk is. We hebben daarom enkele vervangingsinvesteringen voor vervoersmiddelen van de buitendienst doorgeschoven van 2026 naar 2027. Deze maatregel levert structureel € 56.000 op in 2027.

Als we met de voorjaarsnota(+) volgend jaar gaan starten dan wordt begrotingsjaar 2028 zichtbaar. De kapitaallasten van de uitgestelde investeringen worden dan ook zichtbaar. Omdat de investeringen met een jaar worden uitgesteld bestaat het risico dat de onderhoudslasten in het jaar 2026 mogelijk toenemen. Onze financiële positie We zien dat er voorzichtigheid is geboden bij onze financiële positie. Dat blijkt uit twee ratio’s die wij berekenen om een beeld te krijgen van onze schuldpositie. Zowel bij de netto schuldquote als bij de solvabiliteit is voorzichtigheid geboden. De solvabiliteit schuurt zelfs tegen een risicovol profiel aan. De solvabiliteit is de mate waarin de bezittingen zijn gefinancierd met eigen vermogen of met vreemd vermogen. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Het verloop van de ratio’s de komende jaren vraagt aandacht. De positieve incidentele resultaten van de komende jaren zorgen ervoor dat onze solvabiliteitsratio niet meerjarig onder onze ondergrens zakt. Anderzijds is terughoudendheid met extra nieuwe investeringen van belang. Deze keuzes vallen ook samen met de ambities die wij de komende jaren willen bereiken.

Het verbeteren van onze financiële positie zien wij als onderdeel van het proces met de raad waarin we keuzes maken voor de lange termijn met een financiële vertaling. Tot slot Ondanks de uitdagingen op financieel gebied, maken we toch de komende jaren mooie ambities waar. Hier zijn we gepast trots op. We hopen dat we dit ook vast kunnen blijven houden en dat het Rijk ons meer financiële ruimte gaat bieden vanaf 2026. We blijven daarom de lobby voortzetten om het Rijk te bewegen de noodzakelijke middelen op de langere termijn vrij te maken die nodig zijn. Dit doen we onder andere met de K80.

Het college van Hilvarenbeek.

Beleidsbegroting 1. Programmaplan

Programma 1

1.1 Samenlevend Hilvarenbeek

Het versterken van onze actieve en zorgzame samenleving is uitgangspunt van dit programma. Zorg, ondersteuning en onderwijs zijn daarbij randvoorwaarden. Het gaat ook om het stimuleren van een veelzijdig sport- en cultuuraanbod zodat inwoners - jong en oud - hun horizon kunnen verbreden. We streven naar een gezonde en veilige leefomgeving en we bevorderen een gezonde leefstijl. Daarin krijgen onze inwoners zo snel en eenvoudig mogelijke ondersteuning als zij dat nodig hebben. Samen met inwoners, maatschappelijke organisaties, verenigingen en ondernemers werken we aan de uitvoering van dit programma. We monitoren de resultaten en sturen bij waar nodig. Dit programma bestaat uit de volgende vier thema’s: 1. 2. 3. 4.

Zorg, jeugd en participatie Sport en cultuur Onderwijs Gezondheidszorg

Naast ambities uit het collegeprogramma vindt u in dit programma ambities terug uit het Koersdocument Sociaal Domein ‘Ruimte voor dóórontwikkeling’ (vastgesteld op 21 december 2017). Actuele ontwikkelingen 2024 In 2024 komen er diverse actuele ontwikkelingen in het uitvoeren van (Rijks)programma’s op ons af. Denk hierbij aan de Hervormingsagenda Jeugd, het Gezond en Actief Leven Akkoord en het Integraal Zorgakkoord. Daarnaast zijn onze ambities groot en willen we deze en andere ontwikkelingen (waaronder de ontwikkeling van de nieuwe toegang / gezondheidscentrum, en het opstellen van positief ouderenbeleid) op een integrale manier oppakken. Dit vraagt de nodige inzet van ambtelijke capaciteit én financiële middelen.

Thema 1

Zorg, jeugd en participatie

Onze ambities ‘Iedereen kan meedoen naar vermogen, ook in de kleine kernen’ is het uitgangspunt. Deze ambitie sluit mooi aan bij de ambities uit het Koersdocument Sociaal Domein (2017): vanuit eigen kracht, dichtbij, samen en voorkómen. Als onze inwoners ondersteuning nodig hebben, zetten we deze tijdig en adequaat in. Prioriteit ligt bij de ondersteuning van de meest kwetsbare inwoners. De toenemende tekorten binnen vooral Wmo en Jeugdzorg nopen ons tot het maken van fundamentelere keuzes, maar wel met als uitgangspunt dat zorg terechtkomt bij de inwoners die het echt nodig hebben.

Het realiseren van deze ambities doen we tegen de achtergrond van stapelende maatschappelijke problematiek. We zien een toename van kwetsbare huishoudens, crisissituaties en veiligheidsvraagstukken. Dat onder meer in combinatie met een toename in het middelengebruik onder vooral jongeren, onderwijsachterstanden en een toename van de overlast in de openbare ruimte. Het gaat om een opstapeling van problemen als verdwijnende voorzieningen, armoede, gezondheidsproblemen en toenemende eenzaamheid en onveiligheid. De doorontwikkeling en versterking van het voorliggend veld is van belang om ook in de toekomst passende zorg te kunnen bieden. Activiteiten in 2024 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2024 gaan uitvoeren. Ambitie 1: zorgen dat inwoners vanuit eigen kracht kunnen deelnemen 1. Continueren en evalueren Taalhuis Op grond van het Plan van Aanpak Basisvaardigheden Arbeidsmarktregio Midden-Brabant en de notitie Laaggeletterdheid Hilvarenbeek is sinds 2019 een Taalhuis actief in de gemeente Hilvarenbeek. Het is een laagdrempelige ontmoetingsplek, waar laaggeletterde volwassenen en vrijwilligers elkaar kunnen ontmoeten, met als doel te oefenen met lezen, schrijven, spreken, luisteren en rekenen. De gemeente Hilvarenbeek heeft structureel € 10.000 begroot voor aanvullend taalaanbod.

De evaluatie uit 2023 gaf voldoende inhoudelijke basis voor het continueren van het Taalhuis in 2024. Bij de behandeling van de voorjaarsnota is daarom besloten een aanvullend bedrag van € 24.000 beschikbaar te stellen voor 2024. Ambitie 2: zorgen dat voorzieningen en ondersteuning dichtbij beschikbaar zijn 2. Ontwikkelen visie lokaal arbeidsmarktbeleid met uitvoeringsprogramma Werk speelt een cruciale rol in onze samenleving. Het fungeert als een middel waarmee individuen in hun levensonderhoud kunnen voorzien en biedt eveneens kansen ter bevordering van sociale cohesie. Bovendien draagt werk bij aan deelname aan de maatschappij, het gevoel van eigenwaarde en de algehele gezondheid. Echter kent de arbeidsmarkt verschillende uitdagingen, onder andere krapte. Ook in Hilvarenbeek hebben we te maken met verschillende uitdagingen, zoals landelijke en regionale ambities, de behoefte aan innovatie en samenwerking met lokale werkgevers. Om deze uitdagingen aan te pakken, wordt in 2024 gestart met het ontwikkelen van een lokaal arbeidsmarktbeleid. In het 2024 worde gesprekken gevoerd met lokale werkgevers. Daarnaast wordt een visie met uitvoeringsprogramma ontwikkeld. Ambitie 3: benutten kracht van de samenleving; binnen en buiten onze gemeente 3. Doorontwikkeling Positief jeugdbeleid Eind 2023 staat de eindevaluatie van het Positief jeugdbeleid 2021-2023 gepland.

Het beleid was er de afgelopen jaren op gericht om jongeren vanuit de positieve gedachte te stimuleren in de ontwikkeling van hun talenten en het actief meedoen met activiteiten in de vrije tijd. Gezien de resultaten van de afgelopen jaren wordt in de eindevaluatie geadviseerd het Positief Jeugdbeleid structureel voort te zetten. Bij continuering kunnen we in 2024 activiteiten zoals de afgelopen jaren uitgevoerd voortzetten en tevens werken aan de ambitie het Positief Jeugdbeleid door te ontwikkelen. Doelstelling is om met jongeren, jongerenwerk, het bestuur van de Box en de gemeente in gezamenlijkheid een context te schetsen waarbinnen dit mogelijk is. Het jongerenwerk is tevens een belangrijke partner bij het vormgeven van de doelen zoals gesteld in de hervormingsagenda jeugd. Wanneer jeugdzorg minder beschikbaar wordt, is het immers belangrijk dat we de directe leefomgeving versterken en een sociale basis creëren. In Hilvarenbeek werken we de komende tijd toe naar een nieuwe lokale toegang. Het college stelt in de eindevaluatie een breed (WMO, participatie, Jeugd) onderzoek voor naar de inrichting van de nieuwe lokale toegang waarin het jongerenwerk een belangrijke partner is. Afhankelijk van gemaakte keuzes kan dan bepaald worden op welke manier in de nieuwe structuur met jongerenwerk gewerkt wordt.

4. Implementeren inkoop sociaal domein Per 1 januari 2023 is de inkoop van het sociaal domein gerealiseerd. Het doel van de brede nieuwe inkoop is de kwaliteit van zorg en ondersteuning in het sociaal domein te verbeteren en kosten beter te beheersen. De nieuwe inkoop is een belangrijk instrument om de beoogde veranderingen te stimuleren en faciliteren. 2024 staat in het teken van het verder concreet vertalen van en leren omgaan met alle veranderingen in beleid en uitvoering van het sociaal domein die met de nieuwe inkoop te maken hebben. Op onderdelen werken we hierbij sub-regionaal samen met de gemeenten Goirle en Oisterwijk. Voor de inzet op transitie- en transformatie is met de voorjaarsnota(+) 2023 een eenmalig bedrag van € 86.000 beschikbaar gesteld, waarvan € 60.000 in 2023 en € 26.000 in 2024. Daarnaast vraagt, onder andere, de nieuwe systematiek om een doorontwikkeling van toezicht en handhaving. Het voornemen is om vanaf 2024 het toezicht op Wmo en Jeugd regionaal te organiseren. De implementatie van de inkoop werd aangestuurd door het regionale programmateam inkoop, met het idee om in 2023 te kijken naar een structurele inrichting van deze aansturing. Geconcludeerd is dat in 2024 het programmateam gecontinueerd dient te worden. 5.

Hervormingsagenda Jeugd Het ministerie van VWS, zorgaanbieders, cliënten (vertegenwoordigers), professionals en de VNG hebben samen de Hervormingsagenda Jeugd opgesteld. Het huidige jeugdstelsel is niet houdbaar. Daarom werken deze 5 partijen - de vijfhoek - aan de hervormingsagenda om de hulpverlening te verbeteren en het jeugdstelsel beter beheersbaar te maken. Op maandag 26 april 2023 is er een principe akkoord bereikt over de HvA Jeugd. Specialistische jeugdzorg zal (voor een groot gedeelte) moeten worden uitgevoerd door de toegang/ de basisvoorzieningen en algemene voorzieningen. 6. Gezondheidscentrum De raad heeft in zijn vergadering van 7 juli 2021 een motie ingediend en het college gevraagd om te kijken naar de mogelijkheden van huisvesting van de partners in het te realiseren gezondheidscentrum (GHC). Op 23 augustus 2023 heeft het college een positief besluit genomen over de huisvesting van de O3-partners (Farent, MEE, Contour de Twern) en het Samen Zorg Team in het GHC. De huisvesting in het gezondheidscentrum past inhoudelijk bij ons beleid. Het sluit ook aan op de landelijke ontwikkelingen om meer verbinding te leggen tussen het medische en sociale domein. Hiermee willen we de onderlinge samenwerking versterken en de inzet van voorliggende voorzieningen vergroten.

Mits de planning van de bouw volgens plan verloopt, verhuizen de partners in december 2024 naar het GHC. Hogere huisvestingskosten (op jaarbasis ca. 15k) worden gedekt door verwachte lagere kosten wmo en jeugd. Naar verwachting is er geen sprake van huurderving op de huidige locatie. Voor de huisvesting in het gezondheidscentrum is een huurbereidstelling getekend. In 2024 zal ambtelijke capaciteit moeten worden ingepland om het Project Lokale Toegang uit te voeren. 7. Ontwikkelen positief ouderenbeleid Onze gemeente heeft nadrukkelijk te maken met vergrijzing. Eén op de drie inwoners van Hilvarenbeek is ouder dan 60 jaar. Dit brengt verschillende problemen en uitdagingen met zich mee, onder andere op het gebied van de toenemende vraag naar zorg, minder mantelzorgers en meer overbelaste mantelzorgers, en minder vrijwilligers. Met het ontwikkeling van een positief ouderenbeleid willen we samen met onze inwoners hierop een antwoord formuleren. In 2024 wordt gestart met deze ontwikkeling, met als doel een visie en uitvoeringsprogramma op het positief ouder worden. Als basis voor deze ontwikkeling wordt uitgegaan van het project ‘voorbereiding positief ouderenbeleid’, afgerond in december 2023. Dit alles om te zorgen dat inwoners gezond en gelukkig oud kunnen worden. In 2024 zal ambtelijke capaciteit moeten worden ingepland om dit project uit te voeren.

Ambitie 4: vroegtijdig signaleren en oppakken problemen om ergere situaties te voorkomen 8. Voorkomen van armoede en schulden In de eerste helft van 2024 wordt een beleidsplan armoede en schuldhulpverlening 2024 – 2028 aangeboden aan de gemeenteraad ter vaststelling. In dit beleidsplan worden de kaders voor de aanpak van armoede in de gemeente geschetst, op basis van recente ontwikkelingen en evaluatie van huidig beleid. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de begrote kosten en opbrengsten voor uitvoering van dit thema. In het overzicht geven wij expliciet inzicht in welke ontwikkelingen uit de voorjaarsnota(+) 2023 in dit thema financieel landen. Als de ontwikkeling ook al als activiteit is omschreven in deze begroting dan maken we hier een verwijzing naar. Ook de nieuwe ontwikkelingen met financiële effecten die we in deze begroting hebben doorgevoerd en in dit thema landen maken we hier inzichtelijk. Zorg jeugd en participatie ( x € 1.000)

Lasten Baten Saldo 2024

Saldi uitvoering bestaand beleid

16.672 4.733

2025

2026

2027

-11.938 -11.907 -11.551 -11.662

Mutaties voorjaarsnota(+) 2023 Autonome ontwikkelingen Transitie- en transformatiekosten nieuwe inkoop jeugd en WMO (knop 3)

-26

-15

-90

Nieuwe ontwikkelingen Deelname Regionale Regietafel (RRT) Hart van Brabant (knop 14) Juridische capaciteit sociaal domein (knop 22) Ondersteuning bij overgang van Wmo naar Wlz (knop 23.1) Dekking uit de WMO-uitgaven (knop 23.2)

-12

Positief jeugdbeleid (knop 24)

184

-184

Doorontwikkeling scheidingsloket (knop 25)

-28

Subsidie zorgoppas (knop 27)

-6

Hart voor Haghorst (knop 46)

-3

-150

-500

500

Dekkingsmaatregelen Overschot jeugdzorg (knop 77) Saldi begroting 2024-2027

16.521 4.733

-11.787 -11.733 -11.481 -11.438

Mutaties voorjaarsnota(+) 2023 Autonome ontwikkelingen Transitie- en transformatiekosten nieuwe inkoop jeugd en WMO (knop 3) Zie activiteit 4 van dit thema.

Nieuwe ontwikkelingen Deelname Regionale Regietafel (RRT) Hart van Brabant (knop 14) Op 25 april 2023 is door het college besloten deel te nemen aan de Regionale Regietafel (RRT) Hart van Brabant die gaat over regionale asiel- en opvangopgaven. In dit overleg worden afspraken omtrent de verdeling van opvang- en huisvestingsplekken over de gemeentes binnen de Hart van Brabant regio gemaakt. Hiervoor is € 15.000 per jaar benodigd. Deze middelen zijn beschikbaar tot en met 2025. Deze kosten worden gemaakt voor de inzet van een projectleider/programmamanager in het adviseursteam van de RRT en de verdere borging en communicatie van afspraken uit dit overleg. Juridische capaciteit sociaal domein (knop 22) De vraagstukken binnen het sociaal vragen meer en meer om juridische kennis en kunde. Die toename wordt niet alleen geconstateerd binnen de domeinen Wmo, Jeugd en Participatie, veelal om de juiste kwaliteit te borgen. Maar ook daar waar het gaat om realisatie-, beheer- en exploitatievraagstukken, issues rondom contracten, kwesties rondom de subsidieverlening e.d. Binnen die verschillende deel domeinen is een structureel tekort aan juridische capaciteit die ook niet binnen de reguliere lijn kan worden gecompenseerd dan wel opgevangen. Mede gelet op de nieuwe inkoop binnen het sociale domein.

Maar ook vanwege een toenemende regeldruk vanuit Rijk is uitbereiding van deze formatie noodzakelijk. Ondersteuning bij overgang van Wmo naar Wlz (knop 23) In december 2022 zijn we gestart met een pilot Ondersteuning aanvragen Wet langdurige zorg. Het doel is om inwoners in de Wmo/Jeugdwet waarvan wij vermoeden dat ze voldoen aan de voorwaarden van de Wlz goed te informeren over de Wlz. Daarnaast ondersteunen wij deze inwoners indien nodig bij de Wlz-aanvraag. Dit leidt er toe dat inwoners goed geïnformeerd een Wlz-aanvraag doen. Aangezien we deze kennis onvoldoende zelf in huis hebben en wij de onafhankelijkheid willen waarborgen doen we dit met inzet van externe kennis en expertise. In de maanden december 2022 – maart 2023 zijn 9 casussen opgepakt. Hiervan is een aantal overgegaan van de Wmo naar de Wlz: dit betekent een besparing van minimaal € 30.000,-. We maken deze pilot vanaf 2024 structureel. Daarvoor is structureel een bedrag van € 12.000 beschikbaar gesteld. We dekken de inzet door een afname van de WMO-uitgaven. Positief Jeugdbeleid (knop 24) In 2023 evalueert het college en de raad het Positief Jeugdbeleid. De resultaten hiervan nemen we in het najaar van 2023 mee in het nieuwe beleidskader voor de uitvoering en doorontwikkeling. In deze voorjaarnota lopen we vooruit op deze evaluatie omdat er voor de komende jaren geen begroting opgenomen is.

Aangezien het Positief Jeugdbeleid aansluit bij de landelijke hervormingen binnen het jeugdstelsel, opgenomen is in het samenlevingsakkoord (2022-2026) en de resultaten zoals beschreven in de RIB nr. 1002521 stellen we een structurele aanpassing in de begroting voor tot en met 2028. Het Positief Jeugdbeleid is vastgesteld voor de duur van 8 jaar met een tussenevaluatie na 3 jaar (2021-2023). In 2020 (voor invoering van het Positieve jeugdbeleid) bedroeg het budget personele kosten € 50.000. In de pilotperiode was dit in 2023 € 176.000 (incl. Doe budget ad € 10.000). De voor de komende jaren gevraagde middelen omvatten € 184.000 personele kosten (incl. indexering en Doebudget). Door deze investering zullen minder jongeren een beroep doen op (minder zware) jeugdzorgmaatregelen. Doorontwikkeling scheidingsloket (knop 25) In het Samenlevingsakkoord 2022-2026 staat dat de gemeente Hilvarenbeek blijft investeren in het scheidingsloket. In de regio Hart van Brabant is vanuit het Uitvoeringsprogramma “Ieder kind groeit veilig op (IKGVO)” het lokale scheidingsloket ontwikkeld en gefinancierd vanuit een proeftuin. Uit

evaluatie van de proeftuin blijkt dat het scheidingsloket met name gespecialiseerd is in complexe casuïstiek/scheidingen. In de doorontwikkeling van het loket moet er o.a. meer aandacht zijn voor de preventie van complexe scheidingen. Daarnaast is de kwetsbaarheid van de lokale scheidingsloketten van kleinere gemeentes een belangrijk aandachtspunt. Echter er zijn geen regionale middelen beschikbaar voor de lokale doorontwikkeling. Op jaarbasis hebben we een bedrag van € 28.000 nodig. Dit bedrag is nog zonder indexering (CAO-aanpassingen). Het extra bedrag is beschikbaar gesteld voor de jaren t/m 2025. Daarna gaan we evalueren. Met dit jaarlijkse bedrag kan het lokale scheidingsloket zich door ontwikkelen op twee punten: 1. Preventie: het scheidingsloket zou meer preventief moeten werken. Preventieve taken gericht op informatie – advies, consultatie en voorlichtingstaken. 2. GHO samenwerking: het scheidingsloket zou meer in GHO samenwerkingsverband moeten samenwerken zodat kennis/expertise gedeeld kan worden. Hierdoor is het scheidingsloket minder kwetsbaar. Subsidie zorgoppas (knop 27) In het Samenlevingsakkoord 2022-2026 staat dat de gemeente Hilvarenbeek de inzet van dure specialistische hulp wil voorkomen als er alternatieven zijn. Van belang hierbij is o.a. het ondersteunen van mantelzorgers. Sinds 2018 heeft de Zorgoppas incidentele jaarlijkse subsidie ontvangen.

Om de Zorgoppas structureel te borgen, zijn ze opgenomen in de beleidsregels. Het betreft een structurele aanpassing: een jaarlijkse subsidie van € 5.974 euro. Hiervoor worden diverse activiteiten verricht: - Onderzoek naar vindplaatsen en verbinding met organisaties. - Werving en selectie van oppaskandidaten. - Intake gezinnen: na aanmelding wordt de oppasbehoefte van de ouder(s) en de zorgbehoefte van het kind geïnventariseerd. - Screening van oppaskandidaten. - Matching Zorgoppas matcht ouders met meerdere geschikte kandidaten. - Rapportage van de resultaten en effecten naar de gemeente. Hart voor Haghorst (knop 46) De kosten zijn verdeeld over de thema’s 1.1, 1.2 en 1.3. Voor een verdere toelichting van Hart voor Haghorst verwijzen we naar hoofdstuk Belevend, thema 1 en activiteit 5 ‘Hart voor Haghorst’. Dekkingsmaatregelen Overschot jeugdzorg (knop 77) Met de jaarrekening 2022 hebben we een overschot van € 265.000 op de jeugdzorg verantwoord. Dit was gebaseerd op de regionale prognose december 2022. De definitieve afrekening blijkt nog zo’n € 235.000 voordelig. In totaal dus een voordelig resultaat van € 500.000. We voorzien dat dit voordeel structureel van aard is.

Thema 2

Sport en cultuur

Onze ambities We willen bereiken, dat iedereen vanuit eigen kracht kan deelnemen aan activiteiten op het gebied van sport, bewegen en cultuur en we erkennen de preventieve werking daarvan. Sport In 2023 hebben wij het lokale Sportakkoord ‘Heel Hilvarenbeek beweegt’ herijkt. Dit was een noodzakelijke voorwaarde om ook in de periode 2023-2026 in aanmerking te komen voor de uitvoeringsmiddelen Sportakkoord. Landelijk zijn drie ambities benoemd, waar lokaal invulling aan gegeven moet worden, namelijk: - Het versterken van het fundament van de sportaanbieders; - Het vergroten van het bereik; - Het zichtbaar maken van sport en bewegen. Cultuur Het Rijk heeft voor de periode 2021-2024 een cultuurnota vastgesteld getiteld ‘Cultuur in een open samenleving’. Hierin wordt cultuur geplaatst als tegenmacht versus de macht van ratio en economie. Cultuur dient om te spiegelen, wakker te schudden en te inspireren. Het Rijk geeft vier uitgangspunten waarbij wij willen aansluiten: - verbreding en vernieuwing - een sterke cultuursector - cultuur is voor iedereen - cultuur is grenzeloos Activiteiten in 2024 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2024 uitvoeren. Ambitie 1: stimuleren van sport en bewegen en een gezonde leefstijl voor jong en oud 1.

Uitvoeren van de ambities uit het Herijkt Sportakkoord 2023-2026 In het Sportakkoord is aangegeven op welke manier we de komende periode invulling geven aan de ambities. We zetten daarbij in op onderstaande (landelijk bepaalde) thema’s. - Inclusie en diversiteit - Sociaal veilige sport - Vitale sportaanbieders - Vaardig in bewegen - Ruimte voor sport en bewegen Vanuit Actief Hilvarenbeek worden concrete activiteiten opgezet, die bijdragen aan het bereiken van de ambities. 1a. We verbinden de combinatiefunctionarissen met het positief jeugd- en ouderenbeleid en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Ook in 2024 blijven we de combinatiefunctionarissen inzetten. De inzet van de combinatiefunctionarissen sport en cultuur is onderdeel van het Sportakkoord en daarmee ook van het GALA. Sport en cultuur worden nauwer verbonden met thema’s zoals preventie, zorg en participatie. De combinatiefunctionarissen proberen zoveel mogelijk inwoners te bereiken door de verbinding te leggen met de basisscholen, (sport)verenigingen, jongeren en ouderen. Met de voorjaarsnota(+) is de financiering van de combinatiefunctionarissen verlengt t/m 2026. Eerder was er nog financiering in onze begroting t/m 2025. Voor het jaar 2026 is er daarom € 52.000 extra beschikbaar gesteld.

1b. Inzetten sportcoach voor senioren In 2024 evalueren we de inzet van de beweegcoach voor senioren en kijken we of en op welke manier we deze activiteiten vanaf 2025 kunnen voortzetten binnen het Sportakkoord en het GALA. Blijven bewegen is voor senioren van belang om fit te blijven en daarmee gezondheidsproblemen te voorkomen, zowel lichamelijk als fysiek. In het Collegeprogramma is voor de jaren 2023 en 2024 is jaarlijks € 30.000 beschikbaar gesteld voor de inzet van deze coach. 2. Opstellen accommodatie- en vastgoedbeleid We zijn bezig met het opstellen van lokaal accommodatie- en vastgoedbeleid. De uitgangspunten en kaders worden eind 2023 opgesteld. In 2024 leggen we het beleid ter vaststelling aan uw raad voor. Vervolgens wordt het beleid vertaald naar de uitvoering (waarschijnlijk een accommodatieplan). Dan pas kunnen we ook de financiële consequenties in beeld brengen. Op dit moment is er geen budget beschikbaar om het accommodatieplan op te stellen. Het budget dat hiervoor nodig is, wordt middels het raadsvoorstel inzake de vaststelling van het accommodatie- en vastgoedbeleid aan uw raad voorgelegd. Ambitie 2: Er is sprake van een adequate culturele infrastructuur die het onder meer mogelijk maakt dat iedereen die dat wil, kan meedoen aan cultuur. 3. Opstellen cultuurbeleid We hebben in 2023 de huidige situatie ten aanzien van de culturele sector in beeld gebracht.

Op basis van zowel deze inventarisatie als een intensief participatietraject definiëren we in 2024 wat we onder cultuur verstaan en wat de kaders zijn van het op te stellen cultuurbeleid. Deze input zetten we af tegen de door de raad gewenste situatie en we maken inzichtelijk welke (financiële) impact dit met zich meebrengt. 4. Waarborgen van een adequate culturele infrastructuur Wij leveren daarnaast onverminderd een grote bijdrage aan de culturele basis. Dit doen we onder andere door het faciliteren van Cultureel Centrum Elckerlyc, te zorgen dat er een bibliotheek is waar mensen de kans krijgen hun talenten te ontplooien en optimaal deel te nemen aan onze samenleving, te zorgen dat muziekverenigingen, musea, en cultuurhistorische bezienswaardigheden blijven bestaan én het stimuleren van binnen- en buitenschools cultuuronderwijs. 5. Het uitvoering geven aan het erfgoedbeleid Uw raad van Hilvarenbeek stelde op 11 november 2022 unaniem de erfgoedvisie vast. Onderdeel van deze visie is een uitvoeringsagenda in de vorm van een ‘longlist’. Op basis van deze longlist en in samenspraak met de in Hilvarenbeek actieve erfgoedorganisaties is vervolgens een top 6 van prioriteiten geformuleerd. In 2024 en 2025 geven wij uitvoering aan deze top 6 erfgoedagendapunten.

De gemeente krijgt één vast contactpersoon binnen de gemeente voor erfgoed en huurt daar waar nodig specialistische expertise in. 1. Het actualiseren van de waardenkaarten en van de gemeentelijke monumentenlijst. 2. Het inventariseren en beschermen van belangrijk erfgoed, niet zijnde gebouwen (bijv. op de begraafplaatsen). 3. Realiseren en in stand houden van een erfgoedcafé. 4. Het toegankelijk maken van erfgoed voor de jeugd van Hilvarenbeek. (Digitaal, theater, etc.) 5. Inventarisatie van beelden en kunstwerken met erfgoedwaarden in de openbare ruimte Via een amendement bij de voorjaarsnota(+) 2023 is hiervoor jaarlijks € 40.000 beschikbaar gesteld voor 2023 en 2024. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de begrote kosten en opbrengsten voor uitvoering van dit thema. In het overzicht geven wij expliciet inzicht in welke ontwikkelingen uit de voorjaarsnota(+) 2023 in dit thema financieel landen. Als de ontwikkeling ook al als activiteit is omschreven in deze

begroting dan maken we hier een verwijzing naar. Ook de nieuwe ontwikkelingen met financiële effecten die we in deze begroting hebben doorgevoerd en in dit thema landen maken we hier inzichtelijk. Sport en Cultuur ( x € 1.000)

Lasten Baten Saldo 2024

2025

2026

2027

Saldi uitvoering bestaand beleid

2.815

542

Herstel budget subsidie bibliotheek (knop 17) Co-financiering gemeente in het kader van de Brede Regeling Combinatiefunctionarissen (BRC) (knop 19) Subsidie Taalhuis Hilvarenbeek (knop 26)

-30

-52

-24

Watervelden hockeyclub (knop 28)

-3

Hart voor Haghorst (knop 46.1)

-8

-87

Incidentele afwaardering (knop 46.2)

-926

Dekking uit algemene bedrijfsreserve (knop 46.3)

926

-22

-34

2.886

542

-2.273 -2.262 -2.157 -2.186

Mutaties voorjaarsnota(+) 2023 Nieuwe ontwikkelingen

Mutaties begroting 2024 Actualisatie gebouwenbeheer Saldi begroting 2024-2027

-2.344 -2.337 -2.284 -2.340

Mutaties voorjaarsnota(+) 2023 Nieuwe ontwikkelingen Herstel budget subsidie bibliotheek (knop 17) De gemeente Hilvarenbeek heeft in 2021 het besluit genomen om de subsidie aan de bibliotheek niet meer te indexeren. In de begroting is dit verwerkt als een bezuiniging over de periode 2021-2024. Deze bezuiniging heeft echter niet plaatsgevonden. Daarom moet òf de subsidieafspraak met de bibliotheek worden bijgesteld òf er moet aanvullend budget vrijgemaakt worden in de begroting. Besloten is het budget bij te stellen en de huidige bijdrage 2023 te handhaven. Co-financiering gemeente i.h.k.v. de Brede Regeling Combinatiefunctionarissen (BRC) (knop 19) Zie toelichting activiteit 1 van dit thema. Subsidie Taalhuis Hilvarenbeek (knop 26) Zie toelichting activiteit 1 van thema 1 in dit programma. Watervelden hockeyclub (knop 28) Op 10 maart 2022 besloot uw raad om €480.000 (circa 50% van de totale benodigde investering) beschikbaar te stellen voor de aanleg van twee hockeywatervelden door de Hockeyclub Hilvarenbeek. De benodigde gemeentelijke investering is tijdens de raadsbehandelingen door de Hockeyclub berekend en op verzoek van de Hockeyclub verlaagd. Met de Hockeyclub hebben wij schriftelijke afspraken gemaakt inzake de maximaal beschikbare investering, aanleg van de watervelden en bijbehorende verantwoordelijkheden, welke zijn vastgelegd in een financieringsovereenkomst.

Tijdens de bouwwerkzaamheden kwam men erachter dat de bestaande drainage van het hockeyveld dat het laatste is aangelegd niet functioneerde. Na nader onderzoek bleek dat de drainage destijds ondeugdelijk is aangelegd. De vorige hockeyvelden zijn in opdracht van de gemeente aangelegd. Hierdoor

moest deze drainage opnieuw aangelegd worden. De Hockeyclub heeft geen rekening gehouden met dit gegeven bij de aanbesteding en in de opvraagde offertes. Aangezien dit een verborgen gebrek betreft, de gemeente opdrachtgever en eigenaar is van de vorige en nieuwe hockeyvelden, is het redelijk dat de gemeente de extra kosten voor de drainage betaalt. Indien dit probleem niet was opgelost, is de kans aannemelijk dat over enkele jaren de drainage tot grote problemen en herstelkosten zou zorgen. Dit omdat voor het vervangen van de drainage de gehele veldconstructie (onderbouw, ET-layer en mat) verwijderd moesten worden. Daarnaast heeft de Hockeyclub tijdens de bouwwerkzaamheden te maken gehad met o.a. prijsverhogingen vanwege de te lage waterstand en de oorlog in Oekraïne. Daarnaast zijn er door de Hockeyclub keuzes gemaakt voor extra investeringen/vernieuwingen. De totale overschrijding van het investeringsbudget bedraagt €114.000 (excl. de post Onvoorzien van €33.000). Dit bedrag is als volgt opgebouwd: 1. Extra kosten voor drainage semi-waterveld, € 47.000 euro 2. Herinrichting entree, €36.000; 3. Overige uitgaven, prijsstijgingen, laagwatertoeslag, dug-outs, wijziging betonplaten, extra onderhoudspoorten, zitelementen, goals, kantplanken miniveld en andere kleine aanpassingen €64.000. Besloten is om alleen de kosten welke verband houden met de drainage te vergoeden.

De andere kostenposten niet vanwege het feit dat de herinrichting entree een verantwoordelijkheid is van de Hockeyclub. Dit geldt ook voor de kostenposten onder punt 3. Wat betreft de prijsstijgingen en lage watertoeslag: hierover is de Hockeyclub in onderhandeling getreden met de aannemer. Echter blijft de overschrijding in stand. De Hockeyclub heeft op eigen verzoek de gemeentelijke investeringsbijdrage omlaag gebracht tijdens de tweede commissievergadering d.d. 17 februari 2022 en hiermee een risico genomen. Hart voor Haghorst (knop 46) De kosten zijn verdeeld over de thema’s 1.1, 1.2 en 1.3. Voor een verdere toelichting van Hart voor Haghorst verwijzen we naar hoofdstuk Belevend, thema 1 en activiteit 5 ‘Hart voor Haghorst’. Amendement A-02 Erfgoedbeleid Zie toelichting activiteit 5 van dit thema. Mutaties begroting 2024 Actualisatie gebouwenbeheer Het huidige beheerplan gebouwen loopt over de periode 2020-2029. In de begroting 2023 kondigden we aan dit jaar het beheerplan te actualiseren. Ook de provincie heeft ons verzocht om het beheerplan te actualiseren en deze effecten in de begroting 2024 te vertalen. We hebben met de actualisatie ook duurzaamheidsmaatregelen meegenomen. De actualisatie van het beheerplan zorgt voor een nadelig effect in onze begroting. Het gaat om een nadeel van € 23.000 in 2024 oplopend tot een nadeel van € 65.000 vanaf 2027.

Dit financieel effect landt op meerdere thema’s.

Thema 3

Onderwijs

Onze ambitie ‘Kinderen ontwikkelen zich tot gelukkige inwoners die erbij horen en meedoen in de samenleving’. De ambitie voor het thema onderwijs hebben we geconcretiseerd in de Lokaal Educatieve Agenda (LEA). Binnen het onderwijs willen we bijdragen aan de optimale doorgaande ontwikkeling van alle Hilvarenbeekse leerlingen. Dat doen we door hen een goede start te bieden waarbij zij gelijke ontwikkelingskansen krijgen, en gestimuleerd worden hun talenten aan te spreken en zelfvertrouwen op te bouwen door middel van een kwalitatief sterk aanbod en goede begeleiding; in een veilige en vertrouwde omgeving, op een passende plek, zo thuisnabij mogelijk. Activiteiten in 2024 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2024 uitvoeren. De Lokale Educatieve Agenda vormt de basis voor de activiteiten die wij in 2024 gaan uitvoeren. Ambitie 1: Optimale onderwijszorgstructuur 1. We hebben gezamenlijk een goede zorgstructuur ingeregeld, waarin vroeg gesignaleerd wordt en sprake is van goede samenwerking tussen onderwijs, opvang, jeugdhulp en leerplicht. Net als in 2023 organiseren we in 2024 een zorgcongres met onze partners binnen de zorgstructuur. Tijdens het congres bepalen we de nog bestaande knelpunten. Deze knelpunten gaan we in 2024 oplossen. Ambitie 2: Vergroten van emotionele en sociale veerkracht 2. We vergroten de emotionele/mentale veerkracht van kinderen en jongeren.

In 2024 ondersteunen we een programma voor mentale weerbaarheid voor de kinderen in de midden- en bovenbouw van het basisonderwijs . Ambitie 3: Onderwijs dat thuisnabij en passend is 3. We bieden waar mogelijk thuisnabij, passende opvang en onderwijs. In 2024 ondersteunen we het onderwijs met het geven van een passend educatief aanbod voor nieuwkomers en kinderen met een hoogbegaafdheidsprofiel. Dit doen we thuisnabij. Zo bieden we nieuwkomers een goede start op een school in de buurt en krijgen kinderen met een hoogbegaafdheidsprofiel meer onderwijs op maat. Ambitie 4: Goede start door voorschoolse educatie 4. We leveren een kwalitatief sterk voorschools aanbod. We bieden alle kinderen van 2 tot 4 jaar een educatief aanbod op de peutergroepen. De kinderen met een potentiële onderwijsachterstand krijgen extra dagdelen. Daarmee hebben alle kinderen gelijke kansen om een goede start te maken. Ambitie 5: Goede onderwijshuisvesting 5. Voorbereiden nieuwbouw Samenwijscentrum St. Jozef in Haghorst De informatie over de nieuwbouw van Samenwijscentrum St. Jozef in Haghorst kunt u lezen in het hoofdstuk Belevend, thema 1 en activiteit 5 Hart voor Haghorst

6. Herontwikkelen Samenwijscentrum Doelakkers in Hilvarenbeek Na vaststelling van het plan van aanpak in november 2023 gaan we in 2024 verder met de uitwerking en concretisering van het plan. We werken aan een programma van eisen waar bijvoorbeeld in komt te staan de positie van de school, de mogelijke tijdelijke huisvesting en concreter het aantal vierkante meters en of we kiezen voor BENG of ENG. Het programma van eisen is het beslisdocument om door te gaan met de ontwerpfase. Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de begrote kosten en opbrengsten voor uitvoering van dit thema. In het overzicht geven wij expliciet inzicht in welke ontwikkelingen uit de voorjaarsnota(+) 2023 in dit thema financieel landen. Als de ontwikkeling ook al als activiteit is omschreven in deze begroting dan maken we hier een verwijzing naar. Ook de nieuwe ontwikkelingen met financiële effecten die we in deze begroting hebben doorgevoerd en in dit thema landen maken we hier inzichtelijk. Onderwijs ( x € 1.000)

Lasten Baten Saldo 2024

2025

2026

2027

Saldi uitvoering bestaand beleid

1.970

731

-25

Hart voor Haghorst (knop 46.1)

-8

262

Incidentele afwaardering (knop 46.2)

-630

Dekking uit algemene bedrijfsreserve (knop 46.3)

630

1.995

731

-1.239 -1.245 -1.552 -1.644

Mutaties voorjaarsnota(+) 2023 Autonome ontwikkelingen Huur klaslokalen SWC Starrebos (knop 2) Nieuwe ontwikkelingen

Saldi begroting 2024-2027

-1.264 -1.278 -1.315 -1.626

Mutaties voorjaarsnota(+) 2023 Autonome ontwikkelingen Huur klaslokalen SWC Starrebos (knop 2) Bij vaststelling van de exploitatie van SWC Starrebos is er vanuit gegaan dat het leerlingenaantal terug zou lopen. We hebben er rekening mee gehouden dat we daarom vanaf 2023 minder lokalen zouden hoeven te huren wat een voordeel van € 50.000 op zou moeten leveren. In 2021 is al aangegeven dat naar verwachting het volledige voordeel van € 50.000 niet gerealiseerd kan worden. Destijds is al € 25.000 van dat bedrag afgeboekt. De huidige ontwikkelingen en de laatste leerlingenprognoses van december 2022 laten zien dat het huidig aantal klaslokalen gehandhaafd moet blijven. Daarom moet ook nu € 25.000 worden afgeboekt. Nieuwe ontwikkelingen Hart voor Haghorst (knop 46) De kosten zijn verdeeld over de thema’s 1.1, 1.2 en 1.3. Voor een verdere toelichting van Hart voor Haghorst verwijzen we naar hoofdstuk Belevend, thema 1 en activiteit 5 ‘Hart voor Haghorst’.

Thema 4

Gezondheid

Onze ambities Positieve gezondheid is een belangrijk uitgangspunt in ons beleid. Het accent ligt niet op ziekte. Maar op mensen zelf, op hun veerkracht en wat hun leven betekenisvol maakt. Positieve gezondheid is een bredere kijk op gezondheid. Met die bredere benadering dragen we bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan en om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. Het sluit daarmee aan op de ambities van het koersdocument Sociaal Domein. Bij gezond leven hoort ook het bevorderen van een gezonde leefstijl, zoals genoeg bewegen en gezonde voeding en inwoners blijven wijzen op de nadelige gezondheidseffecten van roken, alcohol en drugs. Activiteiten in 2024 U leest per ambitie de activiteiten die wij in 2024 uitvoeren. Ambitie 1: Actief en preventief tegengaan van alcohol- en drugsgebruik 1. Middelenpreventie In 2023 is gestart met een projectgroep middelenpreventie bestaande uit de betrokken ketenpartners. In overleg en samenhang is een uitvoeringsplan opgesteld en uitgevoerd. Diverse activiteiten waren gericht op het ondersteunen van ouders in hun pedagogische vaardigheden bij (beginnende) verslaving. Voor 2024 wordt de uitwerking van het uitvoeringsplan geëvalueerd en worden nieuwe doelen gesteld. Om tot nieuwe doelen te komen zal gebruikt worden gemaakt van een tool (pilot) vanuit het Trimbos.

Doel van deze tool is om in middelenpreventiebeleid de verschillende kwetsbare groepen te prioriteren, passend beleid te ontwikkelen en afspraken te maken met stakeholders. We pakken dit op in samenhang met de diverse interventies binnen de SPUK/ GALA en Positief Jeugdbeleid. Ambitie 2: Actief inzetten op een gezonde leefstijl 2. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) De vraag naar zorg in Nederland groeit en zorgkosten stijgen. Voor de houdbaarheid en toegankelijkheid van zorg en ondersteuning, is een meer preventieve manier van denken en werken noodzakelijk. Het GALA is een landelijk akkoord waarin de rijksoverheid, gemeenten en zorgverzekeraars afspraken hebben gemaakt over hoe het preventief gezondheidsbeleid kan worden versterkt en duurzaam kan worden geborgd. In 2023 maken we een integraal plan van aanpak voor GALA 2024 – 2026, gericht op gezondheidsbevordering van inwoners binnen de gemeente. Zo ontstaat er een veel meer integraal preventief beleid in onze gemeente. Door op onderdelen waar dat meerwaarde heeft over gemeentelijke grenzen heen te werken, ontstaat ook regionaal een meer integrale preventieve aanpak. In 2024 zal ambtelijke capaciteit moeten worden ingepland om dit uit te voeren. 3.

Integraal Zorgakkoord (IZA) In de regio Midden-Brabant werken organisaties in het zorg-, welzijns- en sociaal domein, verzekeraars èn patiëntenorganisaties samen in het kader van het IZA. Doel van het IZA is te komen tot toegankelijke, kwalitatief goede en betaalbare zorg in onze regio door de beweging van zorg naar preventie en gezondheid. Een transitie dus naar het voorliggend veld. Ook onze gemeente doet hieraan mee en is via de gemeente Tilburg vertegenwoordigd in deze samenwerking. Op basis van het Regiobeeld (eind juni 2023 opgeleverd) en Regioplan (uiterlijk 31 december 2023 gereed) werken organisaties aan bepaalde thema’s, zoals kwetsbare ouderen, gezonde jongeren en mentale gezondheid. In het Regioplan staat welke onderwerpen worden opgepakt, wat de inzet en bijdrage van de betrokken organisaties (waaronder de gemeente) wordt voor de jaren 2024-2026 en hoe we de voortgang hierop monitoren. In 2024 moet ambtelijke capaciteit worden ingepland om de lokale vertaling van de regionale plannen uit te voeren. 22

Kosten In de volgende tabel vindt u een overzicht van de begrote kosten en opbrengsten voor uitvoering van dit thema. In het overzicht geven wij expliciet inzicht in welke ontwikkelingen uit de voorjaarsnota(+) 2023 in dit thema financieel landen. Als de ontwikkeling ook al als activiteit is omschreven in deze begroting dan maken we hier een verwijzing naar. Ook de nieuwe ontwikkelingen met financiële effecten die we in deze begroting hebben doorgevoerd en in dit thema landen maken we hier inzichtelijk. Volksgezondheid ( x € 1.000) Saldi uitvoering bestaand beleid Mutaties Geen mutaties Saldi begroting 2024-2027

Lasten Baten Saldo 2024 2025 2026 2027 824 149 -675 -661 -661 -661

824

149

-675 -661

-661

Mutaties Binnen dit thema zijn er geen mutaties geweest.

Programma 2

1.2 Belevend Hilvarenbeek

Dit programma gaat over het onderhouden en versterken van de kwaliteit van onze fysieke leefomgeving. We maken daarvoor plannen, richten de openbare ruimte in en onderhouden deze. We stellen beleidsinstrumenten vast voor ruimtelijke ordening en volkshuisvesting en voeren het beleid uit door vergunningen te verlenen, faciliteiten te verstrekken en gebieden te (laten) ontwikkelen. Dit programma bestaat uit de volgende thema’s, die we in dit hoofdstuk verder toelichten: 1. Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting 2. Verkeer en Vervoer 3. Openbare ruimte 4. Milieu 5. Buitengebied 6. Openbare Orde en Veiligheid

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13248211/1