Begroting 2024 (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 1011454

gemeente Hilvarenbeek

Voorstel aan de raad In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 8 november 2023 : 26 september 2023 : Plenaire commissie van 25 oktober 2023 : : Planning en control : Begroting 2024

Voorstel 1. In te stemmen met de begroting 2024 en de meerjarenramingen 2025-2027 Inleiding Voor u ligt de begroting 2024. In deze begroting presenteren we de maatschappelijke ambities en doelen waarmee we aan de slag gaan met en voor de samenleving. Dit inclusief bijbehorende financiële middelen. Ook gaan we in op het financieel meerjarenperspectief voor de jaren 20252027 en het bijbehorende investeringsprogramma. Argumenten 1.1 Uw raad is bevoegd te besluiten over de begroting. Uw raad stelt de kaders en heeft het budgetrecht. Het college vraagt uw raad in te stemmen met deze begroting 2024 en het college expliciet te autoriseren voor de financiën op programmaniveau, de investeringskredieten en de reservemutaties. Ook besluit u over voorzieningen die we instellen of afsluiten in de begroting. Met deze begroting worden geen voorzieningen ingesteld of afgesloten. De financiële mutaties in onze exploitatie hebben we expliciet toegelicht onder het kopje ‘financiën’ van dit voorstel. 1.2 De begroting dient vóór 15 november te worden vastgesteld en te voldoen aan de kaders van onze toezichthouder De provincie verwacht uiterlijk 15 november een reëel en structureel sluitende begroting. Zij verlangt dat het eerste begrotingsjaar (2024) of het laatste begrotingsjaar (2027) een positief reëel en structureel saldo heeft. De voorliggende begroting voldoet hieraan.

1.3 De begroting voldoet aan onze eigen financiële kaders met maatschappelijke opgaven centraal Vanaf 2026 ontstaat er onzekerheid omdat we dan zoals nu voorzien we minder middelen van het Rijk ontvangen. Ondanks de onzekerheid kiezen we ervoor te investeren en maatschappelijke opgaven centraal te stellen. We doen dit wel met financieel realisme. We hebben daarom afgesproken dat we een structureel nadelig saldo in de jaren 2026 en 2027 accepteren. Dit ligt in lijn met het advies van de VNG aan haar leden het lokale tekort in de meerjarenbegroting vanaf 2026 zichtbaar te maken. Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Brabant spreekt haar sympathie uit over dit begrotingsadvies. Ook de K80 heeft het advies van de VNG aan haar leden gegeven. We willen dit nadeel wel beheersbaar houden. We hebben daarom afgesproken een nadeel van maximaal 0,75% te accepteren van het begrotingstotaal in onze begroting voor de jaren vanaf 2026. Met de voorliggende begroting voldoen we hieraan. Wel hebben we maatregelen moeten nemen om binnen deze kaders te blijven. U leest dit terug onder het kopje ‘financiën’ van dit raadsvoorstel. 1

Raad van 8 november 2023, nr.

Kanttekeningen 1.1 Uitzondering autorisatie investeringskredieten U als raad autoriseert de financiën op programmaniveau, de investeringskredieten en de reservemutaties. Uitzonderingen op deze autorisatie zijn de kredieten voor SWC Doelakkers en Hart voor Haghorst. Voor deze kredieten worden enkel voorbereidingskredieten geautoriseerd. Het krediet voor verdere uitvoering wordt met een separaat voorstel aan de raad nog ter autorisatie voorgelegd. 1.2 Septembercirculaire niet verwerkt in onze begroting Zoals al met de voorjaarsnota(+) aangekondigd verwerken we de meicirculaire in onze begroting. De provincie vraagt van ons ook om een bestendige gedragslijn te hanteren. We informeren u daarom separaat met een RIB over de effecten van de septembercirculaire voor onze gemeente. De financiële effecten vertalen we zoals gebruikelijk in onze najaarsnota 2023. 1.3 Proces lange termijn keuzes Met de voorjaarsnota(+) is besloten om voorlopig een structureel nadelig saldo in de jaren vanaf 2026 te accepteren. Er is besloten nu niet te kiezen voor ombuigingen of herprioritering. Een bewuste keuze om twee redenen: • Praktisch: op korte termijn en ongefundeerd schuiven in of beperken van budgetten/taken kan leiden tot uitvoeringsproblemen en ad hoc maatregelen. • Fundamenteel: aanpassing van budgetten voor taken gaat verder dan het geld.

Het maken van dergelijke keuzes vraagt om een fundamenteel gesprek over de identiteit/profiel van Hilvarenbeek in de toekomst en de belangrijke taken waar we als gemeente (ook) financieel op willen (blijven) inzetten. Dat gesprek legt dan een gedegen fundament voor het maken van doordachte keuzes voor die taken en budgetten die Hilvarenbeek ook op de langere termijn sterker maken. Het college heeft een mogelijk proces geschetst om tot lange termijn keuzes te komen met een financiële vertaling. Hierover is ook in de auditcommissie gesproken. Financiën Aan de basis van deze begroting liggen de uitgangspunten zoals die in de voorjaarsnota(+) 2023 zijn opgenomen. Dat wil zeggen dat onder andere de autonome ontwikkelingen, nieuwe ontwikkelingen en bijgestelde taakstellingen waar u over heeft besloten verwerkt zijn in de begroting en het meerjarenperspectief. Het vertrekpunt van deze begroting zijn dan ook de saldi 2024 – 2027 van de vastgestelde voorjaarsnota(+) inclusief de aangenomen amendementen. Bijgestelde begroting en meerjarenperspectief waarbij - = nadelig Saldi boekwerk Voorjaarsnota(+) 2023

2024

Structureel saldo

+129 +26 -40 +115 +89 +26

Incidenteel saldo

A-02 Uitvoering erfgoedbeleid Saldi boekwerk Voorjaarsnota(+) 2023 incl. amendementen Structureel saldo Incidenteel saldo

+155

2025 +1.03 6 +975 +61 -40 +996 +935 +61

2026

2027

-103

-231

-103 0 0 -103 -103 0

-216 -15 0 -231 -216 -15

Met deze begroting stellen we voor om een aantal nieuwe mutaties te verwerken in onze meerjarenbegroting. We gaan nu verder in op welke dit zijn. Daarbij hebben we ook maatregelen genomen om het tekort in het laatste begrotingsjaar niet te ver op te laten lopen. Zoals gebruikelijk voegen we de positieve resultaten toe aan onze algemene bedrijfsreserve. Negatieve 2

Raad van 8 november 2023, nr.

resultaten onttrekken we aan onze algemene bedrijfsreserve. De positieve incidentele resultaten van de komende jaren zorgen ervoor dat onze solvabiliteitsratio niet meerjarig onder onze ondergrens zakt. Bijgestelde begroting en meerjarenperspectief waarbij - = nadelig

2024

2025 2026 2027

Saldi boekwerk Voorjaarsnota(+) 2023

155 1.036 -103 -231

Structureel saldo

129

975 -103 -216

Incidenteel saldo

26

61

0

-15

0

0

A-02 Uitvoering erfgoedbeleid

-40

-40

Saldi boekwerk Voorjaarsnota(+) 2023 incl. amendementen

115

996 -103 -231

Structureel saldo

89

935 -103 -216

Incidenteel saldo

26

61

0

-15

1. Meicirculaire 2023 Voorjaarsnota(+) 2023 incl. amendementen + meicirculaire 2023

571

429

101

-88

686 1.425

-2 -319

Structureel saldo

660 1364

-2 -304

Incidenteel saldo

26

61

0

-15

2. Herijking meicirculaire 2023 (augustus 2023)

170

170

170

170

3. Reguliere Financiële technische mutaties begroting 2024

134

440

307 -213

-85

-85

-85

-85

4.2 Actualisatie gebouwenbeheer

-23

-55

-59

-65

4.3 Bijstelling kostendekkendheid leges 2024

25

25

25

25

4.4 Krediet Doelakkers terugbrengen naar krediet passend bij scenario 2

0

0

0

48

4.5 Doorschuiven investeringen vervoersmidddelen van 2026 naar 2027

0

0

0

56

Subtotaal

221

495

358

-64

Structureel saldo

350

597

398

-39

Incidenteel saldo

-129

-102

-40

-25

4. Nieuw ontwikkelingen begroting 2024 4.1 Bijdrage aan Equalit: extra investeringen beveiliging ICT-systemen en hardware

Saldi begroting 2024 -2027

907 1.920

356 -383

Structureel saldo

1.010

1.961

396

-343

Incidenteel saldo

-103

-41

-40

-40

1. Meicirculaire 2023 Met de Voorjaarsnota(+) 2023 hebben we een voorlopige prognose van de meicirculaire verwerkt in onze begroting. We hebben u over met RIB 2023-63 geïnformeerd over de definitieve financiële effecten van de meicirculaire. Deze effecten hebben we nu in de begroting 2024 verwerkt. 2. Herijking meicirculaire 2023 In augustus heeft het CBS de cijfers voor enkele maatstaven definitief bekend gemaakt. Met de meicirculaire waren dat nog voorlopige cijfers. Door deze definitieve maatstaven pakt de meicirculaire voor ons voordeliger uit. Het gaat om een bedrag van € 170.000 structureel. 3. Reguliere financieel technische mutaties begrotingsboekwerk 2023 Jaarlijks stellen wij ons begrotingsboekwerk op waarbij we een aantal financieel technische exercities doen. Zo berekenen we onze rente opnieuw volgens de wettelijke richtlijnen, stellen we onze vervangingsinvesteringen, stellen we de kapitaallasten bij op basis van een geactualiseerd investeringsprogramma en rekenen we areaaluitbreidingen door. Deze financieel technische 3

Raad van 8 november 2023, nr.

mutaties hebben we zoals ieder jaar verwerkt in ons begrotingsboekwerk. Met name in 2027 resulteert dit in een negatief resultaat. Dit heeft te maken met de oplopende rente en de grotere investeringen die dan opgeleverd worden. 4. Nieuwe ontwikkelingen begrotingsboekwerk 2024 In deze begroting hebben we een aantal ontwikkelingen meegenomen waar we met de voorjaarsnota nog geen rekening mee hadden gehouden. Dit zijn de volgende ontwikkelingen: 4.1 Bijdrage Equalit: extra investeringen beveiliging ICT-systemen en -hardware. Informatie en de beveiliging daarvan is van cruciaal belang voor de dienstverlening van iedere (gemeentelijke) organisatie. De rijksoverheid gaat de kaders daarvoor omzetten in wetgeving (BIO en NIS2) Dit zal eind 2024 een feit zijn. Om aan deze wetgeving te voldoen, gaat Equalit maatregelen treffen waarmee extra structurele investeringen gemoeid zijn. Het zijn structurele lasten welke doorbelast worden op basis van het eerder vastgestelde kostenverdeelmodel (KVM). Hierin worden het aantal inwoners, applicaties en accounts als verdeelsleutel gehanteerd. Voor Hilvarenbeek komt dit voor 2024 uit op een bedrag van € 85.000. Als gemeente willen we graag dat Equalit deze maatregelen treft. Niet alleen omdat we dat straks wettelijk verplicht zijn, maar vooral omdat deze maatregelen bijdragen aan de veiligheid van de gegevens van onze inwoners.

Een majeur cyberincident zoals een hack met ransomware kan een enorme impact hebben op de dienstverlening met grote financiële risico's, hetgeen voorbeelden als Hof van Twente, VDL-groep, Stad Antwerpen, gemeente Buren laten zien. In het geval van Hof van Twente heeft de rechter een uitspraak gedaan dat de gemeente zelf verzuimd heeft om de juiste maatregelen te nemen en middelen beschikbaar te stellen. Daarmee is de ICT-partner gevrijwaard van de geleden schade. Naast de directe (imago)schade is er ook sprake van grote vervolgschade om alles te herstellen. Dit willen wij zeker voorkomen. 4.2 Actualisatie gebouwenbeheer Het huidige beheerplan gebouwen loopt over de periode 2020-2029. In de begroting 2023 kondigden we aan dit jaar het beheerplan te actualiseren. Ook de provincie heeft ons verzocht om het beheerplan te actualiseren en deze effecten in de begroting 2024 te vertalen. We hebben met de actualisatie ook duurzaamheidsmaatregelen meegenomen. De actualisatie van het beheerplan zorgt voor een nadelig effect in onze begroting. Het gaat om een nadeel van € 23.000 in 2024 oplopend tot een nadeel van € 65.000 vanaf 2027. 4.3 Bijstelling kostendekkendheid leges 2024 Jaarlijks stellen we onze legestarieven voor het volgend jaar bij en maken we daarbij een berekening voor de kostendekkendheid. De totale opbrengsten mogen namelijk niet meer zijn dan de totale kosten.

Ook nu hebben we de legestarieven 2024 bijgesteld en in deze begroting financieel vertaald. U neemt met het raadsvoorstel belastingverordeningen 2024 het besluit over de legestarieven 2024. 4.4 Krediet Doelakkers aansluiten op krediet passend bij scenario 2 Eerder zijn in RIB 2021-93 drie scenario’s geschetst. Het College heeft scenario 1 voorgesteld. De raad heeft uiteindelijk met een amendement scenario 2 gekozen. De genoemde last van € 168.000 die past bij scenario 2 is ook in de begroting verwerkt. Het kredietbedrag uit het amendement correspondeert alleen niet met het kredietbedrag dat aansluit bij scenario 2. In het amendement wordt namelijk het kredietbedrag genoemd dat bij scenario 1 hoort. Het kredietbedrag van € 7,5 miljoen hebben we in onze begroting verwerkt omdat het amendement daar op toe ziet. Op een later moment is het kredietbedrag geïndexeerd met € 900.000, waardoor nu een investeringskrediet in de begroting staat van € 8,4 miljoen. 4

Raad van 8 november 2023, nr.

Door het kredietbedrag aan te laten sluiten op scenario 2, dus € 5,9 miljoen inclusief de indexering van € 900.000, komen we uit op een investeringskrediet van €6,8 miljoen. In onze begroting kunnen we dan rekening houden met € 1,6 miljoen minder investeringskosten waarover we rente moeten bereken. Dit levert een structureel voordeel op van € 48.000 vanaf 2027. Eerder is ook in de auditcommissie bij het project toegelicht dat het vastgestelde bedrag van € 8,4 miljoen gebaseerd is op verkeerde uitgangspunten. Ook is toen toegelicht dat in het investeringskrediet nog geen rekening is gehouden met o.a.: - De inrichting openbare ruimte - Een nieuwe gymzaal - Kosten voor tijdelijke huisvesting - Eventuele extra indexaties Het College komt nog met een raadsvoorstel voor de autorisatie van een definitief investeringskrediet. 4.5 Doorschuiven investeringen vervoersmidddelen van 2026 naar 2027 Om ons begrotingstekort het laatste begrotingsjaar niet te ver op te laten lopen hebben we gekeken naar maatregelen die minder pijn doen. We hebben daarom onze investeringenlijst doorgenomen en bepaald waar herprioritering mogelijk is. We hebben daarom enkele vervangingsinvesteringen voor vervoersmiddelen van de buitendienst doorgeschoven van 2026 naar 2027. Deze maatregel levert structureel € 56.000 op in 2027.

Als we met de voorjaarsnota(+) volgend jaar gaan starten dan wordt begrotingsjaar 2028 zichtbaar. De kapitaallasten van de uitgestelde investeringen worden dan ook zichtbaar. Omdat de investeringen met een jaar worden uitgesteld bestaat het risico dat de onderhoudslasten in het jaar 2026 mogelijk toenemen. Uitvoering U bent in de gelegenheid om tot en met zondag 8 oktober vragen in te dienen bij de griffie met het bijgevoegde format. Wij ontvangen de vragen graag in Word-formaat. Vragen die tijdig ingediend zijn beantwoorden wij uiterlijk woensdag 18 oktober. Bijlagen - Begroting 2024 - Format indienen schriftelijke vragen

Burgemeester en wethouders van Hilvarenbeek,

5