Actualisatie Erfgoedverordening (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 1052145

gemeente Hilvarenbeek

Voorstel aan de raad In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 29 januari 2026 : 16 december 2025 : Commissie Samenleving van 8 januari 2026 : 11 : : RV Actualisatie erfgoedverordening

Voorstel De Erfgoedverordening gemeente Hilvarenbeek 2026 vast te stellen. Inleiding De huidige erfgoedverordening van Hilvarenbeek dateert van 2010 en is gebaseerd op de Monumentenwet uit 1988. Met de komst van de Erfgoedwet uit 2016 en de inwerkingtreding van de Omgevingswet in 2024 is de erfgoedverordening niet meer actueel en dient deze te worden geactualiseerd. Voor het opstellen van de geactualiseerde erfgoedverordening is de VNG-modelverordening als basis gebruikt. In aansluiting op de Erfgoedwet is gekozen voor een brede Erfgoedverordening die conform het begrip ‘cultureel erfgoed’ toeziet op zowel onroerend cultureel erfgoed (monumenten en stadsen dorpsgezichten) als roerend cultureel erfgoed (cultuurgoederen). Voor de gemeente Hilvarenbeek zijn daarnaast ook artikelen opgenomen die het mogelijk maken om gemeentelijk immaterieel erfgoed te erkennen en op te nemen in het erfgoedregister en het aanwijzen van cultuurhistorisch waardevolle (landschappelijke) elementen. De actualisatie biedt een basis voor het borgen van cultureel erfgoed in het toekomstige omgevingsplan. De regels uit deze geactualiseerde erfgoedverordening, die hier betrekking op hebben, worden overgeheveld naar het omgevingsplan. Dit dient voor 2032 plaats te vinden.

Argumenten 1.1 De huidige erfgoedverordening sluit niet meer aan bij de wet- en regelgeving In de nieuwe Erfgoedverordening (bijlage A en B) worden de meeste van de huidige definities niet opnieuw opgenomen, want deze definities baseren zich op de (ingetrokken) Monumentenwet uit 1988. In de nieuwe Erfgoedverordening gaan we uit van de nieuwe definities van de Erfgoedwet (2016) en de Omgevingswet (2024). We nemen conform de modelverordening alleen aanvullende definities op die nodig zijn voor een goed begrip van de verordening. 1.2 De verordening zorgt voor een betere erfgoedzorg De verordening biedt naast de mogelijkheden tot het beschermen van cultureel erfgoed ook specifieke mogelijkheden voor de bescherming van cultuurhistorisch waardevolle (landschappelijke) elementen, gemeentelijke verzamelingen en de erkenning van immaterieel erfgoed. 1

Raad van 29 januari 2026, nr. 11

Cultuurhistorisch waardevolle elementen Met het toevoegen van de paragraaf bescherming gemeentelijk cultuurhistorisch waardevol element aan de erfgoedverordening van Hilvarenbeek, wordt het mogelijk om kenmerkende onderdelen van historische bebouwing en het landschapselementen te beschermen waardoor de eigenheid van de gemeente in verschillende gradaties beter wordt geborgd voor de toekomst. Gemeentelijke verzamelingen De verordening maakt het mogelijk om een gemeentelijke verzameling van bijzondere cultuurhistorische of wetenschappelijke betekenis en onmisbaar behoort te worden behouden voor het gemeentelijk cultuurbezit aan te wijzen en te beschermen. Immaterieel erfgoed In de gemeente Hilvarenbeek zijn diverse vormen van immaterieel erfgoed bekend, zoals lokale tradities en ambachten. Vanuit een gemeenschap kan erkenning worden gevraagd voor een vorm van gemeentelijk immaterieel erfgoed. Ook wordt het hiermee mogelijk om een relatie met een fysieke plek voor het uitoefenen van een traditie vast te leggen in het Omgevingsplan. Kanttekeningen 1.1 De nieuwe verordening vraagt capaciteit van team Vergunningen, Toezicht en Handhaving Zoals bij argument 1.2 (De verordening zorgt voor een betere erfgoedzorg) aangegeven is er sprake van een verbreding in aandacht voor erfgoed. Ook cultuurhistorisch waardevolle (landschappelijke) elementen worden beschermd.

Dit heeft een uitbreiding van de vergunnings-, instandhoudings- en handhavingsplicht tot gevolg. Dit vraagt meer capaciteit van team Vergunningen, Toezicht en Handhaving. Eventuele consequenties worden opgenomen in de jaarplanning. Samenwerking De verordening is opgesteld in afstemming met de Heemkundige Kring Ioannes Goropius Becanus , Stichting Erfgoed Diessen en de gemeentelijke Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit. Financiën De aanpassing van de erfgoedverordening is niet bedoeld om plannen uit te voeren maar betreft een actualisatie van een juridisch instrument wat bescherming en behoud van het erfgoed van de gemeente Hilvarenbeek mogelijk maakt. De aanpassing van de Erfgoedverordening heeft op zich geen financiële consequenties. Het opstellen van een erfgoedregister kan binnen de bestaande formatie en middelen. Communicatie De Erfgoedverordening treedt in werking op de dag na de digitale bekendmaking op www.overheid.nl. De Erfgoedverordening wordt ook gepubliceerd op de gemeentelijke website. Uitvoering - Na vaststelling van de erfgoedverordening door de gemeenteraad wordt deze conform de regels gepubliceerd; - Na de inwerkingtreding van de erfgoedverordening dient een actueel erfgoedregister (monumentenlijst) te worden opgesteld.

De informatie over de aangewezen monumenten zal beschikbaar moeten worden gesteld door middel van een toegankelijk en raadpleegbaar register; - In het eerste kwartaal van 2026 wordt geanalyseerd welke capaciteit benodigd is om de aandacht voor de bescherming van ons erfgoed te vergroten. 2

Raad van 29 januari 2026, nr. 11

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, Frank Jansen

burgemeester, Evert Weys

Advies raadscommissie Dit voorstel is op 8 januari 2026 behandeld in de commissie Ruimte. Alles fracties zijn van mening dat het voorstel rijp voor besluitvorming is. De commissie adviseert het presidium om dit voorstel als hamerstuk op de voorlopige agenda van de raadsvergadering van 29 januari 2026 te plaatsen, mits eventuele aanpassingen naar aanleiding van de gemaakte opmerkingen en gestelde vragen voorafgaand aan de raadsvergadering zijn ontvangen. [noot griffier: de eventuele aanpassingen zijn verwerkt en opgenomen in de stukken van de raadsvergadering van 29 januari 2026.] De griffier, Maarten Janus Eindvoorstel Het college wijzigt het voorstel zoals genoemd in de paragraaf “Voorstel” als volgt: Oorspronkelijk voorstel: 1. De Erfgoedverordening gemeente Hilvarenbeek 2026 vast te stellen. Met de vaststelling van de Erfgoedverordening Hilvarenbeek 2026 wordt de Erfgoedverordening Hilvarenbeek 2010 ingetrokken; 2. Kennis te nemen van de bijhorende toelichting op de Erfgoedverordening Hilvarenbeek 2026. Gewijzigd voorstel: De Erfgoedverordening gemeente Hilvarenbeek 2026 vast te stellen. De redenen hiervoor zijn dat in de Erfgoedverordening gemeente Hilvarenbeek 2026 al is opgenomen dat de Erfgoedverordening Hilvarenbeek 2010 wordt ingetrokken. Dit hoeft daarom niet nog afzonderlijk te worden besloten.

Om de toelichting op de Erfgoedverordening gemeente Hilvarenbeek 2026 te kunnen hanteren dient deze ook te worden vastgesteld en kan worden volstaan met het besluit om daar kennis van te nemen. De Erfgoedverordening gemeente Hilvarenbeek 2026 en de toelichting zijn samengevoegd tot een document.

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, Frank Jansen

burgemeester, Maarten Houben

Bijlagen • •

Concept raadsbesluit Erfgoedverordening gemeente Hilvarenbeek 2026

3