23 Toeristische beleidslijn (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 1016757

gemeente Hilvarenbeek

Voorstel aan de raad In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 30 mei 2024 : 9 april 2024 : Plenaire commissie Ruimte -Samenleving van 8 en 16 mei 2024 : 23 : Economische Zaken, Recreatie & Toerisme : Raadsvoorstel vaststelling Toeristische beleidslijn

Voorstel 1. De ‘Toeristisch-recreatieve beleidslijn en afwegingskader gemeente Hilvarenbeek’ vast te stellen. Inleiding De vrijetijdseconomie is belangrijk voor de gemeente Hilvarenbeek. De gemeente heeft de ambitie om het toeristisch-recreatief profiel verder te versterken (Collegeprogramma’s 2018 – 2022 en 2023 – 2026). Jaarlijks ontvangen we een tiental toeristisch recreatieve initiatieven. Op basis van bestaande visies en beleid is het vaak lastig te beoordelen of het initiatief kansrijk is of niet. Om de plannen beter te kunnen beoordelen én onze dienstverlening richting initiatiefnemers te verbeteren hebben we daarom een toeristisch-recreatieve beleidslijn met bijbehorend afwegingskader opgesteld (bijlage 1). Tijdens het traject om tot een toeristisch-recreatieve beleidslijn te komen, kwam het Samenlevingsakkoord tot stand. Hierin is gevraagd om meer duidelijkheid over het gewenste aantal en de maximale omvang van nieuwe initiatieven. Om hier meer inzicht in te krijgen hebben we een druk- en draagkrachtanalyse uit laten voeren (bijlage 2), waarbij we gekeken hebben naar sociale draagkracht (hoe ervaren inwoners toerisme en recreatie?) en fysiek draagkracht (in hoeverre kan de fysieke leefomgeving toerisme aan?). De resultaten van deze analyse hebben we verwerkt in de toeristisch-recreatieve beleidslijn.

Om ervoor te zorgen dat het aanbod dat we in onze gemeente hebben aansluit bij de manier waarop we de gemeente op de kaart zetten, hebben we de marketingstrategie – die in 2017 werd ontwikkeld – vernieuwd. Ondernemend Hilvarenbeek is een belangrijke partner bij de uitvoering van de strategie en staat positief tegenover dit document. Het betreft een uitvoeringsdocument dat door het college is vastgesteld (bijlage 3). Argumenten 1.1. De toeristisch-recreatieve beleidslijn helpt om als gemeente sturing te geven en daarmee het toeristisch-recreatieve profiel van onze gemeente te versterken De gemeente Hilvarenbeek heeft een sterk toeristisch-recreatief profiel. Dat blijkt uit het aantal overnachtingen, de omvang van het toeristisch aanbod en de werkgelegenheid in de sector in vergelijking tot andere gemeenten. Wij willen dat in onze gemeente de toeristisch recreatieve sector vitaal blijft en dat initiatieven een duidelijke toegevoegde waarde in de markt hebben . Aan de hand van de toeristisch-recreatieve beleidslijn kunnen we als gemeente sturing geven aan en daarmee een bijdrage leveren aan het versterken van ons toeristisch recreatieve profiel. 1

Raad van 30 mei 2024, nr. 23

1.2. Deze toeristisch-recreatieve beleidslijn voorziet in een behoefte van de gemeente én in een verbetering van de dienstverlening aan initiatiefnemers De aanleiding om met een toeristisch-recreatieve beleidslijn aan de slag te gaan was tweeledig. Enerzijds willen we initiatieven die bij ons binnenkomen beter kunnen beoordelen en anderzijds willen we onze dienstverlening richting initiatiefnemers verbeteren. We merken dat hier behoefte aan is bij zowel beoordelaars van de gemeente als bij initiatiefnemers zelf. De toeristischrecreatieve beleidslijn voorziet hierin. Onderdeel van de beleidslijn is een afwegingskader met kwalitatieve uitgangspunten dat ons helpt om afwegingen goed en weloverwogen te kunnen maken. Om te weten of deze aanpak werkbaar en bruikbaar is, hebben we het afwegingskader verschillende keren getest. Eenmaal in een botsproef en eenmaal tijdens een intaketafel. Uit deze tests bleek dat het met behulp van het afwegingskader eenvoudiger is om een initiatief op wenselijkheid te kunnen beoordelen. Ook is het afwegingskader bruikbaar gebleken als instrument om richting te geven aan een initiatief en daarmee de initiatiefnemer verder te helpen. Daarnaast bevat de beleidslijn een proceswijzer, speciaal bedoeld voor initiatiefnemers. Aan de hand van de proceswijzer helpen we initiatiefnemers op weg om een idee of initiatief verder te brengen.

Ook leggen we uit wie wanneer aan zet is en wat initiatiefnemers moeten indienen bij de gemeente. Met het vaststellen van de toeristisch-recreatieve beleidslijn hebben we een instrument in handen dat we direct kunnen gebruiken. Zowel beoordelaars als initiatiefnemers en kunnen direct profiteren van de voordelen. 1.3. De toeristisch-recreatieve beleidslijn is door middel van een uitgebreid participatieproces tot stand gekomen Bij het opstellen van de toeristisch-recreatieve beleidslijn hebben we een uitgebreid en zorgvuldig participatieproces doorlopen. We hebben bij de start van het project een klankbordgroep samengesteld1. We hebben verschillende bijeenkomsten met hen georganiseerd en hebben hen gedurende het traject een aantal keer gevraagd met ons mee te lezen en schriftelijk te reageren. De input uit de klankbordgroep hebben we daarna telkens verwerkt om tot een beter en gedragen eindproduct te komen. Op 25 januari jl. organiseerden we een bijeenkomst met de raadscommissie en de leden van de klankbordgroep, waar we de resultaten van het druk- en draagkrachtonderzoek en de laatste versie van de beleidslijn presenteerden. Tijdens deze bijeenkomst haalden we waardevolle informatie op die we vervolgens hebben verwerkt in de versie die nu voorligt ter vaststelling.

De meest belangrijkste wijzigingen zien toe op twee onderdelen: - Het verschil tussen de verschillende deelgebieden is nader geduid. We hebben nadrukkelijker omschreven waarom het ene gebied kansrijker is voor recreatie dan een ander gebied. - We hebben de benaming en de kleuren van de verschillende gebieden aangepast. Daarnaast hebben we nuanceringen aangebracht in het deelgebied waar natuur op één staat, omdat daar extensieve vormen van recreatie juist wel kansrijk zijn. 1.4. De toeristisch-recreatieve beleidslijn sluit aan op bestaand beleid De toeristisch-recreatieve beleidslijn sluit aan op bestaand gemeentelijk en provinciaal beleid. Zo hebben we gebruik gemaakt van de uitgangspunten uit de Strategie Vitalisering Buitengebied. Hierin staat o.a. dat nieuwe ontwikkelingen bij moeten dragen aan kwaliteitsverbetering van de fysieke leefomgeving. De aanleg van toeristische en recreatieve voorzieningen worden daarbij expliciet als kans genoemd. Bij voorkeur maken initiatieven ook gebruik van gebiedskwaliteiten. Op deze lijn bouwt de toeristisch-recreatieve beleidslijn voort.

1

De klankbordgroep bestond uit vertegenwoordigers van o.a. Ondernemend Hilvarenbeek, verschillende toeristische ondernemers, ZLTO, VNMH, KHN, adviesbureaus en de culturele sector.

2

Raad van 30 mei 2024, nr. 23

Daarnaast is rekening gehouden met provinciaal beleid. Bij het opstellen van de gebiedsindeling hebben we rekening gehouden met Natuurnetwerk Brabant en Natura 2000 gebieden. We hebben de beleidslijn ook ambtelijk besproken met de provincie (informeel). De ambtelijke reactie van de provincie was positief. Enkele tekstuele aandachtspunten vanuit hen hebben we verwerkt. 1.5. De toeristisch-recreatieve beleidslijn dient ook als input voor de Omgevingsvisie Momenteel werken we aan de Omgevingsvisie. De onderzoeksresultaten uit het druk- en draagkrachtonderzoek en de uitgangspunten uit de toeristisch-recreatieve beleidslijn dienen ook als input voor de ambities die we opstellen in het kader van de Omgevingsvisie. De toeristischrecreatieve beleidslijn geldt als verdieping op wat straks in de Omgevingsvisie staat. 1.6. Er is voldoende fysieke en sociale draagkracht in onze gemeente voor de ontwikkeling van nieuwe toeristisch-recreatieve initiatieven Om meer inzicht te krijgen in het gewenste aantal en de maximale omvang van nieuwe toeristische initiatieven hebben we een druk- en draagkrachtonderzoek uit laten voeren. In dit onderzoek hebben we zowel fysieke draagkracht (in hoeverre kan de fysieke leefomgeving toerisme aan?) als sociale draagkracht (hoe ervaren inwoners toerisme en recreatie?) laten onderzoeken. De resultaten van dit onderzoek zijn positief.

Zowel fysiek als sociaal wordt de draagkracht niet overschreden. Er is geen aanleiding om initiatieven kwantitatief te begrenzen en er is ruimte voor toeristisch recreatieve ontwikkelingen. Dit betekent echter niet dat alles zomaar overal kan en mag in onze gemeente. De kwalitatieve uitgangspunten uit de beleidslijn – waar de gebiedsindeling er één van is – bieden ons de mogelijkheid om te kunnen sturen op toeristisch recreatieve initiatieven. De resultaten uit de druk- en draagkrachtanalyse ondersteunen de voorgestelde gebiedsindeling. Zo blijkt uit het onderzoek dat inwoners toeristisch recreatieve ontwikkelingen in de kernen en langs de randen van de kernen als meest passende locatie zien, wat aansluit bij het deelgebied ‘kansrijk voor recreatieve initiatieven’. Ook de andere resultaten uit het onderzoek ondersteunen de keuze voor de voorgestelde deelgebieden. Alleen voor het deelgebied waar recreatie op één staat is een gedeeltelijke heroverweging geadviseerd, namelijk met betrekking tot grootschalige festivals en evenementen in dit deelgebied. De benoemde aandachtspunten uit het onderzoek geven we – binnen bestaande werkzaamheden – een plek. Het is van belang dat de gunstige draagkracht in onze gemeente behouden blijft. Dat willen we daarom blijven monitoren. Hier hebben we budget voor aangevraagd in de Voorjaarsnota van 2024. Kanttekeningen 1.1.

De ZLTO heeft aangegeven zich niet te kunnen vinden in de voorgestelde gebiedsindeling We hebben de conceptversie van de toeristisch-recreatieve beleidslijn gedeeld met belanghebbenden. Het betreft hetzelfde document als we gedeeld en besproken hebben tijdens de commissievergadering van 25 januari 2024. De ZLTO heeft aangegeven zich niet te kunnen vinden in de voorgestelde gebiedsindeling. Zij maken zich zorgen over de beperkingen die de gebiedsindeling met zich mee zou brengen voor zowel stoppende als bestaande agrarische bedrijven. We kiezen er bewust voor om een gebiedsindeling te hanteren om op die manier sturing te kunnen geven aan de toeristische ontwikkeling in onze gemeente. Dat betekent dat niet alles overal kan. Hier hebben we voor gekozen om andere functies – zeker agrarische – niet in de weg te zitten en ervoor te zorgen dat de gunstige draagkracht in onze gemeente behouden blijft. In de toeristisch-recreatieve beleidslijn hebben we rekening gehouden met de belangen van agrarische bedrijven, door een gebied aan te wijzen waar agrarisch het uitgangspunt is. Bovendien houden we altijd rekening met de belangen van de al aanwezige functies in het gebied. Wij mogen niet meewerken aan initiatieven die bestaande functies belemmeren. De gebiedsgerichte benadering komt ook bij de verdere uitwerking van de Omgevingsvisie aan bod.

3

Raad van 30 mei 2024, nr. 23

1.2. De toeristisch-recreatieve beleidslijn voorziet niet in de behoefte om te kwantificeren In het Samenlevingsakkoord is gevraagd om meer inzicht in aantallen en gewenste omvang van toeristische initiatieven. Ook hebben enkele commissieleden de wens om wél te kwantificering aan te brengen nadrukkelijk uitgesproken in commissievergaderingen van 11 mei 2023 en 25 januari 2024. Echter, een nadrukkelijke conclusie uit het druk- en draagkrachtonderzoek is dat er geen aanleiding is om kwantitatief te begrenzen. Ook uit een benchmark met andere gemeenten blijkt dat kwantificering niet gebruikelijk is. Daarom stellen we toch voor om dit niet te doen. Dit betekent niet dat alles zomaar kan en mag in onze gemeente. In de toeristisch-recreatieve beleidslijn hebben we kwalitatieve uitgangspunten benoemd aan de hand waarvan we initiatieven kunnen beoordelen. Ook de voorgestelde gebiedsindeling helpt om sturing te geven aan wat voor soort initiatieven we in welke gebieden wenselijk achten. In het bestemmingsplan Buitengebied is wel enige kwantificering opgenomen. Dit om te voorkomen dat op diverse plekken onwenselijke ontwikkelingen ontstaan. Het gaat daarbij om het volgende: - Voor een groepsaccommodatie zijn maximaal 250 bedden zijn toegestaan. - Voor kampeerplaatsen per minicamping maximaal 25. - Kleinschalig logeren in de vorm van B&B 3 kamers van 2 personen per woning.

Per individueel verzoek passen we altijd maatwerk toe. Samenwerking De toeristisch-recreatieve beleidslijn en de toeristische marketingstrategie zijn door intensieve samenwerking met belangenvertegenwoordigers en ondernemers tot stand gekomen. Bij de start van beide projecten hebben we een klankbordgroep geformeerd. Zij hebben met ons meegedacht en meegelezen met concept documenten. Op basis van alle input die we verzameld hebben zijn beide documenten tot stand gekomen. Financiën Het afwegingskader en de proceswijzer zoals deze zijn opgenomen in de toeristisch-recreatieve beleidslijn zijn direct als instrument inzetbaar. Voor enkele activiteiten die voortvloeien uit de toeristisch-recreatieve beleidslijn is budget nodig. Het gaat om budget voor de ontwikkeling van communicatiemiddelen om de proceswijzer onder de aandacht te brengen van initiatiefnemers en we willen starten met dataverzameling en monitoring. Voor 2025 en 2026 hebben we daarom een voorstel gedaan in de Voorjaarsnota om een bedrag van € 8.000 beschikbaar te stellen. Communicatie Wij informeren belanghebbenden, betrokkenen en andere geïnteresseerden over dit besluit. Uitvoering Nadat het besluit is genomen gaan we gebruik maken van de beleidslijn om initiatieven af te wegen. Daarnaast gaan we concreet aan de slag met de activiteiten die beschreven staan in de marketingstrategie.

Dit doen we in samenwerking met Ondernemend Hilvarenbeek.

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, Secretaris, burgemeester, Frank Jansen

Evert Weys

4

Raad van 30 mei 2024, nr. 23

Advies raadscommissie Dit voorstel is behandeld in de plenaire raadscommissie Ruimte-Samenleving op 16 mei 2024. De commissie is van oordeel dat het voorstel rijp voor besluitvorming is en adviseert het presidium om het als bespreekstuk op de voorlopige agenda van de raad van 30 mei 2024 te plaatsen. De griffier, Maarten Janus Eindvoorstel Naar aanleiding van de commissievergadering van 16 mei 2024 zijn enkele aanpassingen gemaakt in de kaart die bij de toeristisch-recreatieve beleidslijn hoort. Het gaat om de volgende wijzigingen op pagina 12 van de toeristisch-recreatieve beleidslijn en pagina 26 van het druk- en draagkrachtonderzoek: - Het gebied Annanina’s Rust bij Diessen is aangeduid als natuurgebied en valt nu binnen het gebied ‘Natuur op één’. - De Reusel is Natura2000 gebied, deze is aangeduid als natuurgebied en valt nu binnen het gebied ‘Natuur op één’. - Bovenaan de kaart is de volgende tekst toegevoegd: ‘NB Deze kaart is enkel te gebruiken in samenhang met de door de gemeenteraad vastgestelde toeristisch-recreatieve beleidslijn (30 mei 2024). Daarnaast integreren we de kaart met bijbehorend beleid in de nog vast te stellen Omgevingsvisie’. Deze tekst hebben we toegevoegd zodat de kaart niet los van de toeristisch-recreatieve beleidslijn gebruikt kan worden.

De wijzigingen zijn verwerkt in de versie van de hierboven vermelde stukken die als bijlagen bij dit voorstel ten behoeve van de raadsvergadering van 30 mei 2024 zijn opgenomen. Het college handhaaft het voorstel genoemd onder de paragraaf “Voorstel”.

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester, Frank Jansen

Evert Weys

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) 1. Toeristisch-recreatieve beleidslijn en afwegingskader gemeente Hilvarenbeek 2. Onderzoek naar toeristische draagkracht (druk- en draagkrachtanalyse) 3. Toeristische marketingstrategie gemeente Hilvarenbeek

5