22 Woonzorgvisie Hilvarenbeek (1 raadsvoorstel)

Zaaknummer: 1016752

gemeente Hilvarenbeek

Voorstel aan de raad In de vergadering van Behandeld in college op Behandeld in commissie(s) Agendapunt Beleidsveld Onderwerp

: 30 mei 2024 : 2 april 2024 : Plenaire commissie Ruimte-Samenleving van 8 en 16 mei 2024 : 22 : Wonen en zorg : Raadsvoorstel Vaststelling Woonzorgvisie Hilvarenbeek

Voorstel 1. De Woonzorgvisie 2024-2030 ‘samen zorgen, samen leven’ gemeente Hilvarenbeek vast te stellen. 2. De Woonzorgvisie Regio Hart van Brabant vast te stellen. Inleiding De opgaven op de beleidsterreinen wonen, zorg en welzijn zijn groot en urgent, zowel landelijk, regionaal als lokaal. De zorgkosten stijgen gestaag, de woningmarkt zit vast, er is een forse groei van vluchtelingen en arbeidsmigranten, er komt een grote vergrijzingsgolf aan, en het aantal mensen met een kwetsbaarheid en/of een chronische aandoening neemt toe. Ook wordt een steeds groter beroep gedaan op het sociale netwerk van mensen. Dit zijn opgaven die enerzijds directe actie vereisen maar anderzijds ook een bestendige aanpak voor de lange(re) termijn vragen. In juli 2022 heeft u een motie aangenomen waarin het college wordt verzocht om te komen met een stappenplan voor een lokale woonzorgvisie (MV-01 juli 2022). In deze motie heeft u de urgentie benadrukt en aangegeven vlot met de woonzorgvisie aan de slag te willen. Vervolgens hebben we in september 2022 een stappenplan aan uw raad gepresenteerd, waarna we in januari 2023 een startnotitie presenteerden. Volgens deze startnotitie hebben we het afgelopen jaar gewerkt aan de Woonzorgvisie voor de gemeente Hilvarenbeek (zie bijlage 1). Gelijktijdig is in de Regio Hart van Brabant gewerkt aan de regionale Woonzorgvisie.

Hier is geconstateerd dat de opgaven die op ons af komen dusdanig groot zijn en worden dat ze het lokaal niveau overstijgen. Komen tot een regionale visie en samenwerking is daarom essentieel. Op 13 december 2023 is door het PoHo Sociaal en Wonen ingestemd met de conceptversie van deze regionale Woonzorgvisie (zie bijlage 2). Beoogd effect Het doel van zowel de lokale als de regionale Woonzorgvisie is om de maatschappelijke uitdagingen waar we voor staan het hoofd te bieden. Regionaal ligt de focus op voldoende betaalbare woningen en voorzieningen voor ouderen, mensen met een lichamelijke en psychische kwetsbaarheid en overige aandachtsgroepen, met een evenwichtige verdeling over de gemeenten in de regio met de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding. Lokaal zetten we aanvullend in op 1

Raad van 30 mei 2024, nr. 22

het kunnen (blijven) wonen in woningen die aansluiten bij de behoeften van onze inwoners, het elkaar tot steun zijn en het ontvangen van zorg en ondersteuning, zo dichtbij mogelijk. Argumenten 1.1 De lokale Woonzorgvisie zet de koers voor het lokaal woon-, zorg-, en welzijnsbeleid voor de komende jaren Uit de Woonzorganalyse uitgevoerd in februari 2022 is gebleken dat onze gemeente de komende jaren sterk vergrijst, sterker dan de regio als geheel. Dit leidt tot een sterke toename in het aantal ouderen met een intensieve zorgbehoefte. Echter, staat de zorg onder druk door het gebrek aan zorgpersoneel. Inwoners van onze gemeente moeten daarom steeds meer voor zichzelf en elka ar gaan zorgen. Daarnaast staat de woningmarkt onder druk, wat betekent dat het voor onze inwoners lastig is om een woning te vinden die past bij hun behoeften. In de lokale Woonzorgvisie hebben we aandacht voor de maatschappelijke uitdagingen die we specifiek in de gemeente Hilvarenbeek zien op het gebied van wonen, welzijn en zorg. De Woonzorgvisie laat ambities zien die we – samen met onze ketenpartners en inwoners – kunnen verwezenlijken.

1.2 De lokale Woonzorgvisie bouwt voort op bestaand gemeentelijk beleid en sluit aan op uitwerking van nieuw beleid De lokale Woonzorgvisie bouwt voort op bestaand gemeentelijk beleid zoals de Woonvisie 2020 2023, het addendum op de Woonvisie en het Koersdocument sociaal domein 2017. De lokale Woonzorgvisie zal het hoofdstuk ‘Wonen met zorg’ uit de Woonzorgvisie 2020-2023 vervangen. Daarnaast is onze Woonzorgvisie een doorvertaling van landelijke en regionale beleidskaders zoals het IZA en het GALA. 1.3 De lokale Woonzorgvisie speelt in op de unieke betrokkenheid van inwoners in Hilvarenbeek In de huidige situatie zien we sterke betrokkenheid in de gemeenschap. Zo heeft Hilvarenbeek actieve dorpscoöperaties en spelen de Senioren Netwerken een belangrijke rol in de gemeenschap, bijvoorbeeld in de pilot Voorzorgcirkels. Daarnaast werken we met dorps- en buurtondersteuners. We hebben in de Woonzorgvisie beschreven dat we geloven in de kracht van samen leven, samen zorgen en samen werken. Daarom vinden we goede samenwerking met zowel inwoners als professionele partijen erg belangrijk. We staan open voor initiatieven en denken mee. Ook hebben we ambities voor samenredzaamheid en eigen kracht benoemd. We zien bijvoorbeeld dat het belang van mantelzorg in de toekomst verder toeneemt en willen mantelzorgers daarom ondersteunen.

1.4 De lokale Woonzorgvisie is door middel van een uitgebreid participatieproces tot stand gekomen Tijdens het proces om te komen tot een lokale Woonzorgvisie hebben we verschillende belanghebbenden en andere geïnteresseerden betrokken. We organiseerden bijeenkomsten voor belangrijke stakeholders, voor initiatiefnemers en we gingen in gesprek met professionele zorgpartijen en de woningcorporatie Leystromen. De belangstelling voor deze bijeenkomsten was groot, wat het belang voor een lokale woonzorgvisie onderschrijft. Tijdens deze bijeenkomsten hebben we niet alleen input opgehaald, maar hebben we ook op hoofdlijnen de haalbaarheid van de uitvoering van de Woonzorgvisie getoetst. Daarnaast hebben we gebruikgemaakt van input die opgehaald werd tijdens bijeenkomsten de Senioren Netwerken en de Omgevingsvisie. Ook hebben we de Participatieraad gevraagd om te adviseren. Dit advies en een reactie daarop vindt u in bijlagen 3 en 4. 1.5 De lokale Woonzorgvisie sluit aan op de regionale Woonzorgvisie De uitdagingen waar de gemeente Hilvarenbeek voor staat, spelen ook in de rest van Nederland. Dat maakt dat er ook op landelijk en regionaal niveau ontwikkelingen spelen die belangrijk zijn voor onze gemeente. In de regio Hart van Brabant is daarom een regionale Woonzorgvisie opgesteld. Dit proces heeft parallel gelopen aan het lokale proces.

De lokale en de regionale Woonzorgvisies vullen elkaar aan. In regionaal verband maken we bijvoorbeeld afspraken over de 2

Raad van 30 mei 2024, nr. 22

toewijzing van woningen aan mensen die behoren tot een aandachtsgroep. De lokale Woonzorgvisie werkt een deel van de regionale uitgangspunten verder uit op lokaal niveau en vult deze aan met zaken die specifiek in onze gemeente belangrijk zijn. 2.1 Onze (maatschappelijke) opgaven op het gebied van wonen en zorg vragen deels om regionale samenwerking Een aantal van onze lokale (maatschappelijke) opgaven op het gebied van wonen en zorg zijn groot en we kunnen en willen dit als gemeente Hilvarenbeek niet alleen doen. Denk hierbij aan de huisvesting van aandachtsgroepen, het aanbod van voorzieningen en ondersteuning en de krapte op de arbeids- en huizenmarkt. Het is belangrijk om hierover uniforme afspraken te maken met alle gemeenten in de regio. In de regio Hart van Brabant is afgesproken om een regionale Woonzorgvisie op te leveren die afspraken bevat over de regionale kaders en richtingen. Echter, de voorstellen in de regionale Woonzorgvisie zijn niet ‘in beton gegoten zijn’ maar er is ruimte voor tussentijdse bijstellingen wanneer hier aanleiding voor is. Dat houdt in dat continue wordt gekeken hoe de ambitie zich verhoudt tot de realiteit.

2.2 De zorg-, welzijns- en belangenorganisaties onderschrijven de regionale Woonzorgvisie en committeren zich aan de verdere uitwerking Voor de totstandkoming van de regionale Woonzorgvisie is nauw samengewerkt met de woningcorporaties, zorgpartijen, welzijnsorganisaties, cliëntenraden, belangenbehartigers en ervaringsdeskundigen, om de schouders onder de maatschappelijke opgaven te zetten. Deze partijen onderschrijven de visie en committeren zich aan de verdere uitwerking. 2.3 De punten die het Regionaal Overleg Sociale Adviesraden (Rosa) heeft aangestipt in hun advies op de regionale Woonzorgvisie, worden meegenomen in het vervolgtraject De sociale adviesraden hebben het recht om advies te geven over kaderstellende notities en visies die aan gemeenteraden worden voorgelegd. In algemene zin kan worden geconcludeerd dat Rosa terecht punten aanstipt, maar dat deze voor een groot deel in het vervolgtraject worden opgepakt. Het Rosa advies en de regionale reactie op dit advies vindt u in bijlagen 5 en 6. Kanttekeningen 1.1. Zowel de lokale als de regionale Woonzorgvisie bieden geen antwoord op alle vraagstukken Zowel de lokale als de regionale Woonzorgvisie bieden geen antwoord op alle vraagstukken die spelen op de scheidslijn van wonen, zorg en welzijn.

De focus van de regionale Woonzorgvisie ligt op de vijf geformuleerde opgaven (fair share, woonvormen, ouderen met een toenemende zorgbehoefte, sociale basis en regionale samenwerking). Andere aanpakken, zoals de actieplannen Aanpak Dakloosheid en het Integraal Zorgakkoord (IZA) maken, waar relevant, onderdeel uit van de visie. De focus van de lokale Woonzorgvisie ligt op drie geformuleerde opgaven (passend wonen met zorg in de gemeente Hilvarenbeek, samenredzaamheid en eigen kracht en toekomstbestendige en efficiënte zorg). Daarnaast focus de lokale Woonzorgvisie op de doelgroepen met een zorg en/of ondersteuningsvraag zoals ouderen, mensen met een beperking of psychische kwetsbaarheid, mantelzorgers- en ontvangers, uitstromers uit instellingen en (dreigende) dakloze mensen. Voor andere aandachtsgroepen – zoals bijvoorbeeld statushouders en arbeidsmigranten – loopt een apart beleidstraject. 1.2 Het realiseren van de ambities in de lokale en regionale Woonzorgvisies zijn deels afhankelijk van factoren buiten de invloedsfeer van gemeenten De lokale en regionale ambities zijn ambitieus. Het realiseren van de ambities uit beide visiedocumenten is afhankelijk van tal van factoren die deels buiten de invloedsfeer van gemeenten en andere partijen liggen.

Het is bijvoorbeeld afhankelijk van de beschikbaarheid van het hebben van voldoende passende en betaalbare woningen en het hebben van voldoende 3

Raad van 30 mei 2024, nr. 22

gekwalificeerd personeel. Inzet op eigen kracht en samenredzaamheid van eigen inwoners is daarom van groot belang. Hier hebben we nadrukkelijk aandacht voor in de lokale Woonzorgvisie. Samenwerking De lokale Woonzorgvisie is opgesteld in samenspraak met verschillende belanghebbenden en geïnteresseerden. Denk hierbij aan zorgpartijen zoals Thebe, SIEM, Contour de Twern, MEE, Farent en Amarant. Maar ook woningcorporatie Leystromen hebben we betrokken. Daarnaast spraken we met lokale partijen zoals Seniorennetwerk Hilvarenbeek Diessen, verschillende dorpscoöperaties, Platform 60+ en de Participatieraad. Ook spraken we met initiatiefnemers die op het gebied van wonen en zorg initiatieven van de grond proberen te krijgen. Ook de regionale Woonzorgvisie is tot stand gekomen dankzij een samenwerking van de elf gemeenten binnen de regio Hart van Brabant met diverse partijen die onder argument 3.2 genoemd staan. Financiën Financiën lokale Woonzorgvisie Zoals in de lokale Woonzorgvisie staat omschreven willen we als gemeente een stevigere rol pakken om te zorgen dat we onze ambities – samen met onze ketenpartners en inwoners – kunnen verwezenlijken. Om de uitvoering van de visie goed te kunnen borgen is een programmaverantwoordelijke voor 0,6 Fte noodzakelijk.

In de Voorjaarsnota van 2024 vragen we uw raad om hier – verdeeld over 2024 en 2025 – een bedrag van € 100.000 voor beschikbaar te stellen. Nadat de lokale Woonzorgvisie is vastgesteld werken we de uitvoeringsmaatregelen zoals deze in de visie staan genoemd verder uit. Dat doen we in een uitvoeringsprogramma waarin we de voorgestelde maatregelen verder concretiseren en maken we – indien nodig – ook een financiële vertaling. Mochten er extra financiële middelen vanuit de gemeente nodig zijn, dan komen wij hier bij u op terug. Financiën regionale woonzorgvisie In de regionale Woonzorgvisie staan de inhoudelijke regionale ambities benoemd voor het brede terrein van wonen, welzijn en zorg. Voor een groot deel moeten deze ambities worden gefinancierd vanuit bestaande gemeentelijke budgetten, middelen die vanuit de andere partijen worden ingezet en additionele doelfinancieringen die vanuit het rijk beschikbaar komen, zoals bij IZA en de aanpak dakloosheid. De volgende afspraken zijn in de regionale Woonzorgvisie opgenomen: • Bij iedere uitwerking wordt een aparte financiële paragraaf toegevoegd, inclusief begroting en dekking • Daar waar mogelijk worden additionele mogelijkheden voor het aanvragen van subsidie benut, b.v.

vanuit het rijk, provincie of fondsen Communicatie Nadat de Woonzorgvisie door uw raad is vastgesteld informeren we belanghebbenden en andere geïnteresseerden hierover via onze nieuwsbrief. Daarnaast informeren we de regio Hart van Brabant over het besluit over de regionale Woonzorgvisie. Uitvoering Nadat de gemeenteraad een besluit heeft genomen en de Woonzorgvisies (lokaal en regionaal) heeft vastgesteld, gaan we voor de beide stukken door met de verdere uitwerking. Voor de regionale Woonzorgvisie geldt dat we in regionaal verband gaan werken aan convenanten, prestatieafspraken en een uitvoeringsprogramma voor 2025. Daaraan wordt in het derde en vierde kwartaal van 2024 gewerkt. Lokaal wachten we niet op het regionale traject en gaan we na 4

Raad van 30 mei 2024, nr. 22

vaststelling van de visie direct door. In de lokale Woonzorgvisie hebben we al een aanzet voor uitvoeringsmaatregelen gedaan. Deze werken we verder uit in een uitvoeringsprogramma. Eén van de uitvoeringsmaatregelen pakken we alvast op; het opstellen van afwegingscriteria voor nieuwe initiatieven. Het uitvoeringsprogramma en de afwegingscriteria leggen we vervolgens voor aan het college ter vaststelling. Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, Secretaris, burgemeester, Frank Jansen

Evert Weys

Advies raadscommissie Dit voorstel is behandeld in de plenaire raadscommissie Ruimte-Samenleving op 16 mei 2024. De commissie is van oordeel dat het voorstel rijp voor besluitvorming is en adviseert het presidium om het als bespreekstuk op de voorlopige agenda van de raad van 30 mei 2024 te plaatsen. De griffier, Maarten Janus Eindvoorstel Naar aanleiding van de commissievergadering van 16 mei 2024 zijn enkele tekstuele verduidelijkingen en aanpassingen gemaakt in de lokale Woonzorgvisie. Het gaat om de volgende wijzigingen: • Pagina 15: o Tekstuele verduidelijking: daar waar ’24-uurszorg’ stond is aangepast naar ‘…waar 24 uur per dag zorg aanwezig is’ in de eerste alinea onder figuur 3.1. o Toelichting op het begrip ’24-uurszorg’ in voetnoot 4. o Tekstuele aanpassing woordje ‘woonvormen’ is veranderd naar ‘zorg’ in de zin ‘In 2040 is de vraag naar dergelijke zorg naar verwachting bijna verdubbeld, naar 675’ in het laatste tekstblok op deze pagina. • Pagina 16: o Tekstuele aanpassing in het groene kader onder paragraaf 3.2. Onder het kopje ‘Passende woonvormen met (en zonder) zorg’ staat nu: ‘We zetten ons in voor meer levensloopgeschikte woningen en voor geclusterde woonvormen verspreid over de gemeente, om langer zelfstandig wonen in de eigen omgeving mogelijk te maken. We staan open voor initiatieven van zorgaanbieders die woonvormen willen bieden met 24-uurszorg.

Dat geldt ook voor initiatieven in het buitengebied, indien deze passen bij de behoefte van de beoogde doelgroep en zorgverleners het bieden van zorg op de beoogde locatie haalbaar achten. In onze afwegingscriteria geven we hier verder invulling aan (dit is een van de uitvoeringsmaatregelen die we nemen, zie bijlage 2 voor een volledig overzicht van de uitvoeringsmaatregelen en pagina 19 voor de uit te werken kaders voor de afwegingscriteria)’. o De zin in het groene kader onder paragraaf 3.2 ‘Woonvormen met zwaardere zorg, zoals 24-uurszorg, worden geclusterd in grotere kernen’ is verwijderd. • Pagina 20: o Tekstuele verduidelijking onder het kopje ‘locaties’ in het groene kader, laatste punt. Hier is het onderstreepte gedeelte toegevoegd, ter verduidelijking: ‘Woonvormen voor mensen met een zwaardere zorgvraag die een beroep doen op zorg vanuit een Volledig Pakket Thuis (Wlz) clusteren we zoveel mogelijk rondom zorgvoorzieningen waar 24-uurszorg wordt geboden’. 5

Raad van 30 mei 2024, nr. 22

•

Pagina 21: o Tekstuele verduidelijking in het groene kader onder paragraaf 4.2 onder het kopje ‘Zorgvragers dichterbij elkaar laten wonen’. Achter de zin ‘Op die manier kan zorg efficiënter geleverd worden’ is toegevoegd ‘een voorwaarde om ook in de toekomst zorg te kunnen garanderen’. In de zin die daarop volgt is het woordje ‘wel’ vervangen door ‘we’. Het is nu: ‘We bieden ruimte voor initiatieven in het buitengebied indien deze passen bij de behoefte van de beoogde doelgroep en zorgverleners het bieden van zorg op de beoogde locatie haalbaar achten’.

De wijzigingen zijn verwerkt in de versie van Woonzorgvisie 2024-2030 ‘samen zorgen, samen leven’ gemeente Hilvarenbeek die als bijlage bij dit voorstel ten behoeve van de raadsvergadering van 30 mei 2024 is opgenomen. Het college handhaaft de voorstellen genoemd onder de paragraaf “Voorstel”.

Burgemeester en Wethouders van Hilvarenbeek, secretaris, burgemeester, Frank Jansen

Evert Weys

Bijlagen (digitaal in raadsinformatiesysteem) 1. Woonzorgvisie 2024-2030 ‘samen zorgen, samen leven’ gemeente Hilvarenbeek 2. Woonzorgvisie Regio Hart van Brabant 3. Advies Participatieraad Hilvarenbeek 4. Reactie advies Participatieraad Hilvarenbeek 5. Advies Rosa, aanbiedingsbrief en toetsingskader 6. Reactie op advies Rosa

6