22 Vaststellen samenlevingsakkoord (4 bijlage geanonimiseerde reacties inwoners ondernemers en organisaties)

We hopen dat het Rijk ons voldoende compenseert voor onze taken zodat een meer dan trendmatige verhoging van de ozb niet aan de orde is.

7. Ook zijn we niet blij met de uitspraak: “Geen verdere schaalvergroting in de landbouw”. Wij stellen het volgende voor: “Indien een agrarisch bedrijf voldoet aan de maatstaven van de landelijke en provinciale wetgeving en duurzaam ingepast kan worden in de omgeving is uitbreiding mogelijk.”

8. Wat is de helpende hand voor agrarische ondernemers? 9. Ondernemend Hilvarenbeek vraagt ook om een beleid dat geen strengere regels stelt dan provincie en rijk doen. 10. We zijn voor een green deal mits financieel verantwoord.

11. Tenslotte: hoe denkt Hoi de bestuurskracht van het gemeentebestuur verder te vergroten en wat is de financiële onderbouwing van dit akkoord?

15

[ORGANISATIE]

Met veel genoegen hebben wij kennisgenomen van de inhoud van het conceptSamenlevingsakkoord. In de bijlage vinden jullie onze inbreng. Die is tot stand gekomen door reacties op te halen bij de Stuurgroep van Tussenheid, waarna (dorps)coöperaties om extra input is gevraagd. De aangeleverde inbreng moet gezien worden als een verzameling van reacties van personen

7. Op 10 juni heeft het kabinet de plannen bekendgemaakt om de stikstofuitstoot te beperken. In vrijwel het hele land wordt de stikstofuitstoot verder aan banden gelegd. Wat dit betekent voor de agrarische sector in onze gemeente is nog niet duidelijk. De provincie moet de plannen verder uitwerken. Wij verwachten niet dat uitbreidingen passen in de plannen. 8. Wij zoeken samen met de ondernemers naar andere verdienmodellen als een agrarisch bedrijf gaat stoppen. 9. Gezien de laatste plannen verwachten we dat de regels eerder strenger dan soepeler worden. 10. Wij vragen de Green Deal bedrijventerreinen samen met Ondernemend Hilvarenbeek uit te werken. Vanwege de stijging van de energieprijzen verwachten we dat investeren in duurzaamheid loont. 11. Vergroten van de bestuurskracht van de gemeente is een aandachtspunt voor zowel het college als de raad. We vragen het college het Samenlevingsakkoord te vertalen naar een collegeprogramma en daarbij de ambities te prioriteren. Het collegeprogramma wordt uitgewerkt in de meerjarenbegroting die in het najaar in de raad wordt behandeld.

en organisaties die verbonden worden door Tussenheid, en moet dus nadrukkelijk niet beschouwd worden als input van (bijvoorbeeld) een “collectief” van individuele coöperaties of individuen. Verder hecht ik eraan te melden dat Tussenheid, behoudens haar visie op onderkoepeling en verduurzaming, geen politieke kleur of voorkeur heeft. In de bijgevoegde memo vinden jullie: • een algemene reactie over het gehele Samenlevingsakkoord (A) • een reactie per onderdeel/thema uit het Samenlevingsakkoord (B) • een reactie op de 3 vragen van HOI Werkt (C). Wij kijken uit naar een nieuwe bestuurlijke periode in de gemeente Hilvarenbeek en naar de kansen om samen de gemeente nog mooier te maken. 1. Samen is van iedereen! Elkaar sterker maken! A. Algemene reactie op Samenlevingsakkoord 2. Samenlevingsakkoord = akkoord op hoofdlijnen, dat richting geeft aan het beleid van de gemeente, zonder alle concrete ambities al dicht te timmeren. Concept Samenlevingsakkoord 2022-2026 = vrij algemeen en open stuk. Er staan veel algemeenheden/open deuren in. Dat is deels inherent aan het karakter van een samenlevingsakkoord. Burgerparticipatie komt regelmatig terug in dit concept, wat vanuit Tussenheid aangemoedigd wordt. In zijn algemeenheid betekent dat niet dat (organen en/of functionarissen van) de gemeente geen verantwoordelijkheid draagt (dragen), keuzes kan maken, of geen regie kan nemen.

Het is nodig

1. Elkaar sterker maken vinden we een mooie toevoeging. De nemen we op als ondertitel A. Algemene reactie op het Samenlevingsakkoord. 2. Het samenlevingsakkoord is bewust een akkoord op hoofdlijnen. Op deze manier geven we ruimte aan inwoners, (belangen)organisaties, ondernemers en andere politieke partijen om invloed uit te oefenen. Dat neemt niet weg dat we als raad onze verantwoordelijkheid nemen. Na alle belangen te hebben gewogen, nemen we als raad besluiten in het algemeen belang. U vraagt terecht aandacht duidelijkheid over de verschillende rollen die de gemeente en de samenwerkingspartners spelen, zodat helder is wie verantwoordelijkheid draagt of aangesproken kan woorden. Wij vragen de portefeuillehouder

duidelijkheid te creëren over de verschillende rollen die de gemeente (en samenwerkingspartners) speelt (spelen) zodat helder is wie verantwoordelijkheid draagt of aangesproken kan worden. B. Reactie op onderdelen van het Samenlevingsakkoord Vijf uitgangspunten 3. Bij uitgangspunt 1. We zoeken de samenwerking op Te overwegen valt om bewoners niet alleen bij besluiten te betrekken, maar ook juist voorafgaand aan het nemen van besluiten (dus bij ontwikkelingen, ideeën en/of .initiatieven). 4. Bij uitgangspunt 3. Zelf vormgeven aan leef- en werkomgeving. We adviseren om voorzichtig te zijn met het gebruik van het woord “zij” (wij “tegen” zij). Het vormgeven/richting geven van leef- en werkomgeving is geen taak die uitsluitend bij inwoners en ondernemers zelf ligt. 5. Bij uitgangspunt 4. Nieuwe ontwikkelingen zijn kleinschalig. Het leven voor kleinere gemeenten is niet eenvoudig. Dit behoeft ondernemende en soms risicodragende initiatieven. Wij vragen aandacht voor het feit dat sommige thema’s misschien juist wel groots aangepakt moeten worden. Thema’s uit het Samenlevingsakkoord Fijn leven en wonen 6. Goed dat het belang van groen duidelijk terugkomt in dit thema. Echte “natuur” hebben we in Nederland nergens, ook niet in Hilvarenbeek. Alles is aangelegd/wordt beheerd. Groen/biodiversiteit is correcter, maar we kunnen ons voorstellen dat het woord “natuur” meer aansprekend is.

Democratische vernieuwing dit verder uit te werken en hierbij de samenleving te betrekken.

B. Reactie op onderdelen van het Samenlevingsakkoord Vijf uitgangspunten 3. We willen inwoners eerder bij de besluiten betrekken. Dat betekent inderdaad dat we ze voorafgaand aan het nemen van besluiten willen betrekken. Dit komt ook terug in de zin: initiatieven uit de samenleving stimuleren we. 4. We zijn het ermee eens dat het vormgeven/richting geven van leef- en werkomgeving geen taak is die uitsluitend bij inwoners en ondernemers zelf ligt. Als overheid en gemeentebestuur nemen we onze verantwoordelijkheid hierin. 5. Kleinschaligheid is een van de kernwaarden in onze toekomstvisie. Bij kleinschaligheid denken we vooral aan ruimtelijke ontwikkelingen die passen bij de omgeving en het dorpse karakter. We kunnen ons voorstellen dat andere thema’s juist wel grootschalig aangepakt worden. Thema’s uit het Samenlevingsakkoord Fijn leven en wonen 6. Voor de leesbarheid van de tekst kiezen we soms voor het woord ‘natuur’ in plaats van groen/biodiversiteit

7. Meer bewoners (onder meer door de geplande +500 woningen) = meer verplaatsingen. Verkeersoverlast (drukte, lawaai, gevaar) is op veel plekken al een probleem. Hoe wordt er gedacht over het meer inzetten op en aanmoedigen van OV/fietsgebruik (past ook in klimaatambitie en gezond leven ambitie uit dit concept akkoord) en het ontmoedigen van autogebruik? 8. Een outdoor sportpark met fitnesstoestellen in openbare ruimte als ontmoetingsplek: hoe voorkomen dat dit soort veldjes er na verloop van tijd verlaten bijliggen? 9. Dorpsontwikkelingsplannen maken met een vergezicht van 10 jaar.

10. Initiatieven en of beleid voor nieuwe woonlocaties.

11. Aanpassing van de Woonvisie op basis van de actuele veranderde omstandigheden (incl. 30% sociaal). 12. Initiatieven nemen om de ruimtelijk processen te verbeteren gericht op een snellere toets van initiatieven naar kansrijk of kansarm. Kansrijke initiatieven sneller door besluitvormingsproces leiden.

7. Terecht dat u aandacht vraagt voor verkeersoverlast. Bij gezond leven en klimaatambitie hoort dat we openbaar vervoer, fietsen en lopen aanmoedigen en inwoners stimuleren de auto vaker te laten staan. We nemen dit op in het Samenlevingsakkoord.

8. Het outdoor sportpark is een initiatief van jongeren. Bij de uitwerking van de plannen vragen we het college samen met de initiatiefnemers antwoord te geven op de vraag hoe kan worden voorkomen dat dit soort veldjes er na verloop van tijd verlaten bij liggen. 9. Dorpsontwikkelingsplannen met een vergezicht van 10 jaar kunnen een onderdeel zijn van de brede omgevingsvisie. We nodigen de coöperaties uit hieraan een bijdrage te leveren. 10. Als aanvulling op het Samenlevingsakkoord vragen we het college te onderzoeken welke locaties binnen en buiten de bebouwde kom geschikt zijn voor uitbreiding van woningbouw. We gaan zorgvuldig om met ruimte, zoeken de balans tussen natuur en bebouwing, en bouwen natuurinclusief. 11. Een actualisatie van de Woonvisie is in voorbereiding. We verwachten in oktober – november van dit jaar een addendum op de Woonvisie. 12. Sinds driekwart jaar werkt de ambtelijke organisatie met intaketafels. Initiatiefnemers krijgen snel duidelijk of een initiatief kansrijk of kansarm is. Ook horen ze welke aanpassingen nodig zijn om een initiatief kansrijk te maken. Dat wordt positief gewaardeerd.

13. Een actieve grondpolitiek voeren (zelf kopen/verkopen) om tot realisering van plannen te komen. Omkijken naar elkaar 14. Optimaal gebruik maken van bestaande financieringsinstrumenten tbv gemeente, lokale organisaties en burgers door het opbouwen van competenties die optimaal gebruik maken van (latent) aanwezige financierings- en/of subsidiëringsmogelijkheden. 15. Dorpshuis Hilvarenbeek ism Quiet en uitdaging realiseren.

In actie voor Klimaat 16. Een plan maken: Hilvarenbeek 2070 op terreinen People (maatschappelijk), Profit (economie) en Planet (ruimtelijk). 17. Bruggen slaan met natuur- en agrarische organisaties. 18. Samenwerking Kempengemeenten en -organisaties (Nl-B) opzoeken. Goirle kent sterke “uitlijning” met Tilburg (geen aandacht voor plattelandsontwikkeling) en Oisterwijk is Meierij (‘sHertogenbosch) -gericht (andere natuur, cultuur, belangen). Een bedrijvige gemeente 19. Placebranding met nadruk op toekomstige ambities.

13. Grondposities bieden de mogelijkheid om sneller tot planvorming te komen. Maar ook brengt actieve grondpolitiek risico’s met zich mee. Omkijken naar elkaar 14. We nemen dit op als aandachtspunt voor het college: Maak optimaal gebruik van bestaande financieringsinstrumenten voor gemeente, lokale organisaties en burgers door het opbouwen van competenties die optimaal gebruik maken van (latent) aanwezige financierings- en/of subsidiëringsmogelijkheden. 15. Quiet zien wij als een belangrijke partner bij het bestrijden en verlichten van armoede. Daarom willen we samen met Quiet op zoek naar een permanente ruimte. Dit staat in het Samenlevingsakkoord. In actie voor Klimaat 16. Bij de uitwerking van de brede omgevingsvisie kunnen People (maatschappelijk), Profit (economie) en Planet (ruimtelijk) onderdeel zijn. 17. Hier ligt een gezamenlijk belang waar we ons voor willen inzetten. 18. Dit nemen we op in het Samenlevingsakkoord: Ook zoeken we de samenwerking met de Kempengemeenten.

Een bedrijvige gemeente 19. Het college heeft een onderzoek uitgezet naar bezoekmotieven, leefstijlen en wensen van bezoekers en aanpassing de marketingstrategie.

20. Plattelandsonderneming: Term staat 6 jaar in bestemmingsplan: gaan gebruiken en invullen. 21. Arbeidsmigranten: oppakken met bedrijven; die veroorzaken en hebben belang

22. Arbeidsparticipatie: ism lokale sociale ondernemingen eigentijdse lokale sociale werkcoöperatie oprichten. Een veilige gemeente 23. Samenwerking met veiligheidsregio onderkoepelend doorzetten. Modern bestuur, invloedrijke inwoners 24. Algemeen: groeiende uitdagingen rondom daad- en organisatiekracht kleinere gemeenten.

25. Faciliteren ipv regisseren. Cultuuromslag ambtelijk apparaat bewerkstelligen. In samenwerking onderkoepelende organisatie Tussenheid gezamenlijke ontwikkelsleepboot vormgeven. Op beleidsterreinen cruciaal voor grotere opgaven (lucht-bodem- energie-water, circulaire economie en inclusie-armoede-jeugd) beter benutten van lokale capaciteit en niet enkel laten afhangen van gemeentelijke capaciteit. 26. Meerwaarde samenwerking Goirle-Oisterwijk zichtbaar en controleerbaar maken. Wordt er kritisch gekeken naar welke

20. We zijn het ermee eens dat we de mogelijkheden van plattelandsondernemingen beter moeten benutten. Zie ook reactie 9, punt 16. 21. We zijn het ermee eens dat bedrijven die arbeidsmigranten inzetten verantwoordelijk zijn voor een menswaardige huisvesting en arbeidsomstandigheden. 22. Dit nemen we over in het Samenlevingsakkoord. We onderzoeken in samenwerking met lokale sociale ondernemingen de mogelijkheid van een lokale sociale werkcoöperatie. Een veilige gemeente 23. We vragen het college de samenwerking met de veiligheidsregio onderkoepelend door te zetten. Modern bestuur, invloedrijke inwoners 24. De organisatie- en bestuurskracht van een kleine gemeente is dé uitdaging voor de komende jaren. Wij geloven dat we die uitdaging aankunnen door de samenwerking op te zoeken. In de regio, met onze inwoners, ondernemers, coöperaties en (belangen)organisaties. 25. We geven dit als aandachtspunt mee aan het college. In samenwerking met de onderkoepelende organisatie Tussenheid een gezamenlijke ontwikkelsleepboot vormgeven. Dit is op beleidsterreinen cruciaal voor grotere opgaven (lucht-bodem- energie-water, circulaire economie en inclusie armoede-jeugd). We vragen de lokale capaciteit beter te benutten en ambities net enkel te laten afhangen van gemeentelijke capaciteit. 26.

Bij de begrotingsbehandeling heeft met name de VVD ook aandacht gevraagd voor de meerwaarde van de samenwerking. We nemen deze vragen over de

samenwerkingsverbanden en of er daadwerkelijk (aantoonbaar) efficiënter en kostenbesparend gewerkt kan worden? Hoe verhouden deze samenwerkingsverbanden zich tot democratische grondbeginselen/wordt er, door hieraan deel te nemen, niet juist invloed bij de eigen inwoners weggehaald?

samenwerkingsverbanden mee als aandachtspunt voor het college. Wij vragen het college de volgende vragen te beantwoorden: Door welke samenwerkingsverbanden kan daadwerkelijk (aantoonbaar) efficiënter en kostenbesparend gewerkt worden? Hoe verhouden deze samenwerkingsverbanden zich tot democratische grondbeginselen. Wordt er, door hieraan deel te nemen, niet juist invloed bij de eigen inwoners weggehaald? Wij zien regionale samenwerkingsverbanden als noodzakelijk om onze ambities waar te maken. Tegelijkertijd vragen deze samenwerkingverbanden van de gemeenteraad een kritisch-constructieve beoordeling en controle op democratische legitimatie. 27. Samenwerkingsverband Midden-Brabant wordt niet 27. Samenwerkingsverband Midden-Brabant voegen we genoemd. toe aan het Samenlevingsakkoord. 28. De verbindingen met de omliggende regio’s te 28. In het samenlevingsakkoord nemen we op: Daarnaast verbeteren, de Belgische Kempen, Nederlandse verbeteren we de verbindingen met de omliggende Kempen, Eindhoven en omgeving welke mede als regio’s als de Belgische Kempen, Nederlandse economische motor voor ons gebied functioneert. Kempen, Eindhoven en omgeving, die mede als Hilvarenbeek is Kempische grensgemeente zonder economische motor voor ons gebied functioneren.

samenwerking Kempengemeenten België en Hilvarenbeek is een Kempische grensgemeente zonder Nederland terwijl daar de natuur-landbouwopgaven samenwerking met Kempengemeenten in België en liggen. Nederland, terwijl juist daar de natuur- en landbouwopgaven liggen. 29. Aansluiten bij de ambitie van Brabant om ook onze 29. We staan achter de ambitie van Brabant om onze gemeente een fijne en leuke plek te laten zijn om te gemeente een fijne en leuke plek te laten zijn om te wonen, werken en te bezoeken. wonen, werken en te bezoeken. Duurzaam financieel evenwicht Duurzaam financieel evenwicht 30. Ontwikkelen lokaal klimaatfonds. 30. Het college heeft een intentieverklaring ondertekend om aan te sluiten bij het Regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf en Regionaal Klimaatfonds REKS. Met

31. Realisatie financierings-ontwikkelingsafdeling voor gemeente, organisaties en burgers. 32. Proactieve ontwikkeling publieke funding, publiekprivate samenwerkingen 33. Budgetten toewijzen aan de in de gemeente actieve dorpscoöperaties (in relatie tot de benoemde burgerbegroting).

C. Reactie op de drie vragen van HOI Werkt 1. Wat vindt u positief aan het Samenlevingsakkoord? 34. Burgerparticipatie heeft een prominente plek in het Samenlevingsakkoord 2. Wat mist u nog in het Samenlevingsakkoord en wat zou u graag anders zien? 35. Onderscheidende kenmerken van gemeente Hilvarenbeek. Wat maakt dat het Samenlevingsakkoord een typisch Hilvarenbeeks akkoord is? Dat is het benutten van de kracht van de samenleving! Elkaar sterker maken! 36. Optimaal benutten van (de kracht van) wat er al is! Tussenheid, naast coöperaties, als toevoegende partij opnemen. 37. Iedereen telt mee, iedereen doet mee! Hoe voorkomen we dat het altijd de ‘’usual suspects’’ zijn die invloed uitoefenen? Hoe bereiken we die

het tekenen van de verklaring hebben we de intentie uitgesproken in te willen stappen als aandeelhouder in het Regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf en het Regionaal Klimaatfonds. Het Regionaal Klimaatfonds is voor medefinanciering van klimaatadaptatieprojecten in de regio. Uiterlijk 1 november valt het besluit of Hilvarenbeek meedoet aan dit ontwikkelfonds. 31. Zie hiervoor onze reactie bij punt 14 en 25. 32. Zie hiervoor onze reactie bij punt 14 en 25. 33. Wij vragen de portefeuillehouder Democratische vernieuwing met de coöperaties in gesprek te gaan en de burgerbegroting en het eventueel toewijzen van budgetten aan de dorpscoöperaties in samenwerking verder uit te werken in de democratiseringsagenda. C. Reactie op de drie vragen van HOI Werkt 1. Wat vindt u positief aan het Samenlevingsakkoord? 34. We zijn blij met deze waardering. Wij geloven in de kracht van de samenleving. 2. Wat mist u nog in het Samenlevingsakkoord en wat zou u graag anders zien? 35. Wij geloven in de kracht van de samenleving en dat we door samen te werken elkaar sterker maken. Daarom nemen ‘Elkaar sterker maken’ op als ondertitel van het akkoord. 36. We voegen Tussenheid toe als samenwerkende partij.

37. We zoeken naar nieuwe manieren om de democratische vernieuwing vorm te geven. Een van die vormen om anderen dan de usual suspects te

grote groep mensen die wel een mening heeft, maar die zich niet prominent laat horen.

benaderen is het burgerberaad. We vragen de portefeuillehouder Democratische vernieuwing dit verder uit te werken in de democratiseringsagenda. 38. Wat in het akkoord staat is enorm ambitieus, 38. Het Samenlevingsakkoord is ambitieus. Niet alles kan. althans dat lijkt zo. Wat wil deze raad de komende 4 En niet alles kan tegelijk. We vragen het college jr bereiken op al die punten? Wat is realistisch, daarom het Samenlevingsakkoord te vertalen naar een zeker gezien de financiële situatie/ontwikkelingen? collegeprogramma en daarin prioriteiten te stellen. o Waar liggen de prioriteiten, welke afwegingen We zijn het erover eens dat dit participatief moet liggen daaraan ten grondslag? Daarop antwoord gebeuren. Daarom hebben we de samenleving geven, participatief! gevraagd prioriteiten te stellen. o Het is nodig om nieuwe financieringsvormen te Ook vragen we het college een financiële onderzoeken en te experimenteren met nieuwe doorrekening te maken van het programma als er werkwijzen. meer duidelijkheid is over de Rijksbijdrage. Zie onze o De huidige arbeidsmarkt staat volledig op z’n kop. reactie bij punt 14 en 25 over nieuwe werkwijzen en Realisatiekracht van de gemeentelijke organisatie is financieringsvormen. hierdoor kwetsbaar. Ook hierdoor zijn nieuwe We zijn er net als u van overtuigd dat participatie niet samenwerkingsvormen noodzakelijk.

Dus alleen wenselijk is, maar ook noodzakelijk om onze participatie is niet alleen wenselijk, ook ambities waar te maken. noodzakelijk, om alle doelen te verwezenlijken. 39. Onderscheid naar de verschillende rollen en 39. U vraagt terecht aandacht duidelijkheid over de verantwoordelijkheden die de gemeente heeft en verschillende rollen die de gemeente en de hoe dat ontwikkeld wordt. samenwerkingspartners spelen, zodat helder is wie verantwoordelijkheid draagt of aangesproken kan woorden. Wij vragen de portefeuillehouder Democratische vernieuwing dit verder uit te werken en hierbij de samenleving te betrekken. 40. De consequentie voor College en Raad, van de wens 40. We willen hierover graag in gesprek met college en de om inwoners/organisaties meer te betrekken bij andere partijen in de raad. besluitvorming. Loslaten (of ‘het anders vasthouden’) zou concreter naar voren mogen komen. Wat gaat de raad, het college en de organisatie anders doen?

16

[ORGANISATIES]

3. Wat zijn de drie belangrijkste onderwerpen die het college het eerst moet aanpakken? ● Concretiseren en prioriteren van het samenlevingsakkoord (gebaseerd op inbreng van inwoners/ondernemers). ● Nadere uitwerking van de wijze waarop ‘het beste uit elkaar’ wordt gehaald (positieve benadering van de mogelijke inbreng van alle samenwerkingspartners: inwoners, ondernemers, gemeentelijke organisatie en wat dat van hen en hun rol en verantwoordelijkheden vraagt). ● Ga een aantal prioriteiten anders aanpakken/experimenteren en daarvan leren. 1. Woonzorgvisie Wat we missen is een breed gedragen woonzorgvisie. Waar ook alle mogelijke partijen in de gemeente bij betrokken zijn. We zouden graag zien dat er een woonzorgvisie wordt opgesteld met daarin een overzicht van de huidige situatie, een analyse daarvan afgezet tegen toekomstige ontwikkelingen en een overzicht van te nemen concrete maatregelen. Hierbij rekening houdend met het Manifest Brabants netwerk wonen zorg en welzijn. 2. Loket of seniorenwerker Ons advies is om een loket of seniorenwerker te realiseren, waarbij senioren niet alleen terecht kunnen met al hun vragen, maar ook gaat dienen als aanjager voor zaken die voor senioren belangrijk geacht worden: opzetten van netwerken van senioren, bevorderen gebruik van ontmoetingsruimten voor en door senioren, tijdig signaleren van knelpunten. Met een zo

1. Woonzorgvisie Aan het Samenlevingsakkoord voegen we toe: Daarom stellen we een breed gedragen Woonzorgvisie op. Met een overzicht van de huidige situatie, een analyse daarvan afgezet tegen toekomstige ontwikkelingen en ene overzicht van te nemen concrete maatregelen. We laten ons daarbij inspireren door het Manifest Brabants netwerk wonen zorg en welzijn. 2. Loket of seniorenwerker We vragen het college te onderzoeken hoe we senioren met hulpvragen laagdrempelige en snel kunnen informeren en hoe we zaken die voor senioren belangrijk zijn snel kunnen oppakken. Ook horen we graag van het college of er capaciteit is voor een loket of seniorenwerker.

laag mogelijke drempel waar ze met hun vragen terecht kunnen. 3. Visie We missen in het gehele plan de concrete uitwerking en acties op de visie van het samenlevingsakkoord. Het is wenselijk de punten nader uit te werken, wat moet, wat kan en wat is realiseerbaar.

4. Woningbouwplannen We maken ons zorgen over de spanning in de balans tussen groen en dorpsbouw versus voldoende en betaalbare woningen te realiseren.

17

[ORGANISATIE]

5. Positieve gezondheid Wij hebben tijdens onze vergadering tevens gesproken over het project Positieve gezondheid (www.iph.nl/positieve-gezondheid/). Wij omarmen dit project en zouden graag samen met de raad hier verder invulling aan willen geven. Korte omschrijving van Positieve gezondheid: Positieve Gezondheid is een bredere kijk op gezondheid, uitgewerkt in zes dimensies. Met die bredere benadering draag je bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. En om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. 1. Wij vragen aandacht voor een toekomstbestendig sportpark D’n Hondsbosch in Esbeek. Wij willen graag in gesprek hoe we dit sportpark ook op de

3. Visie Het samenlevingsakkoord is bewust een akkoord op hoofdlijnen. Op deze manier geven we ruimte aan inwoners, (belangen)organisaties, ondernemers en andere politieke partijen om invloed uit te oefenen. We vragen het college het Samenlevingsakkoord te vertalen naar een collegeprogramma met een financiële onderbouwing. Ook vragen we het college de onderwerpen te prioriteren, rekening houdend met de prioritering die uit de samenleving naar voren komt. 4. Woningbouwplannen We onderkennen de urgentie en de behoefte aan meer woningen. Tegelijkertijd hebben we ook een klimaatopgave en willen we natuur behouden. Daar zullen we de balans in moeten vinden. Natuurinclusief bouwen kan hieraan bijdragen. 5. Positieve gezondheid In het Samenlevingsakkoord nemen we op: Positieve gezondheid werken we verder uit. Positieve Gezondheid is een bredere kijk op gezondheid. Met die bredere benadering draag je bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. En om zo veel mogelijk eigen regie te voeren.

1. Wij gaan daarover graag in gesprek. Dit is ook een aandachtspunt voor het college bij het nog op te stellen accommodatiebeleid.

18

[ORGANISATIE]

lange termijn laagdrempelig en betaalbaar kunnen houden. 1. Allereerst willen wij een compliment maken voor uw conceptakkoord, een knap staaltje werk! KBO HEB is graag bereid om in overleg op onderdelen een steentje bij te dragen aan de realisatie Fijn leven en Wonen 2. Hoe wordt de haalbaarheid van het (blijven) aanbieden van sport in elke kleine kern getoetst?

3. HOI Werkt onderkent het belang van de bereikbaarheid van de kleine kernen en ondersteunt een initiatief zoals het 6KV; welke stappen wil Hoi Werkt gaan zetten? 4. Hoe wil HOI Werkt betaalbare woningen voor starters en senioren neerzetten en tegelijkertijd Dorps Bouwen en meer groen. Hoe denkt men dit te kunnen realiseren, ook gezien nog andere factoren, zoals de huidige dure grondprijzen, hoge materiaalprijzen, duurzaamheidsmaatregelen 5. Afgelopen januari is er o.a. voor de Commissie Samenleving door KBO-Brabant een presentatie gehouden over het vergroten van Bewustwording van senioren in de fase van ouder en afhankelijker worden en het belang om zich daar actiever op voor te bereiden. Gezien de demografische gegevens,

1. Dank u voor het compliment. Wij maken graag gebruik van uw aanbod om met elkaar in overleg te gaan en een steentje bij te dragen aan de realisatie van de doelen. 2. Sportvoorzieningen zijn belangrijk om gezond op te groeien en gezond oud(er) te worden. En ze dragen bij aan de leefbaarheid en de gemeenschapszin. Investeren in deze voorzieningen betaalt zich later terug. Het op te stellen accommodatiebeleid moet duidelijkheid geven over de kosten, de betaalbaarheid en verantwoordelijkheden. We vragen de (sport)verenigingen mee te denken over het accommodatiebeleid. 3. De naam zeskernenvervoer is veranderd in Flexbus Hilvarenbeek. Dit is een initiatief uit de samenleving dat wij toejuichen. De provincie heeft het plan goedgekeurd. Momenteel worden chauffeurs geworven. 4. We onderkennen de urgentie en de behoefte aan meer woningen. Tegelijkertijd hebben we ook een klimaatopgave, en willen we natuur en het dorpse karakter van onze kernen behouden. Daar zullen we de balans in moeten vinden, samen met de inwoners. Natuurinclusief bouwen kan hieraan bijdragen. 5. Uw presentatie over het vergroten van bewustwording van senioren in de fase van ouder en afhankelijker worden en het belang zich daar actiever op voor te bereiden hebben we zeer gewaardeerd. We vragen het college de voorbereiding op het ouder worden actief uit te dragen en met u in gesprek te

hoe denkt HOI Werkt hieraan inhoud en gestalte te kunnen geven? 6. Is men voornemens om te participeren in particuliere initiatieven om te bouwen in nieuwe woonvormen voor starters en senioren. 7. Durft HOI Werkt prioriteit te geven aan bouwen en niet aan meer groen?

6.

7.

8. Wil HOI Werkt een integraal uitvoeringsprogramma wonen, zorg en welzijn, op basis woonzorgvisie, met actieve inbreng senioren bij gemeenten, tot stand brengen? Zowel wonen en ruimtelijke ordening, als sociaal domein, als financiën!

8.

9. Er liggen plannen klaar voor de bouw van zo’n 500 woningen Kan van deze harde plannen een duidelijke tijdlijn gemaakt worden waar, wanneer en voor welke doelgroep ze gebouwd worden? •

9.

gaan hoe hieraan inhoud en vorm aan kan worden gegeven. We stimuleren initiatieven die leiden tot nieuwe woonvormen voor starters en senioren. Dat geldt ook voor particuliere initiatieven. We onderkennen de urgentie en de behoefte aan meer woningen. Tegelijkertijd hebben we ook een klimaatopgave. Daar zullen we de balans in moeten vinden, samen met de inwoners. Natuurinclusief bouwen kan hieraan bijdragen. Wij zien de noodzaak van een integraal uitvoeringsprogramma wonen, zorg en welzijn. Actieve inbreng van senioren daarbij waarderen we. Aan het Samenlevingsakkoord voegen we toe: Daarom stellen we een breed gedragen Woonzorgvisie op. Met een overzicht van de huidige situatie, een analyse daarvan afgezet tegen toekomstige ontwikkelingen en een overzicht van te nemen concrete maatregelen. We laten ons daarbij inspireren door het Manifest Brabants netwerk wonen zorg en welzijn. We nemen graag het advies over om de aantallen woningen door het college concreet uit te laten werken in aantallen per kern zodat de fasering vanaf 2023 en latere jaren helder wordt. In de prestatieafspraken met Leystromen staat het volgende: Om de nieuwbouwambitie te kunnen realiseren stelt het college in 2022 samen met Leystromen een meerjarenprogramma op voor de nieuwbouw van sociale huurwoningen, inclusief (potentiële) ontwikkellocaties welke bouwrijp worden opgeleverd.

Wij brengen deze afspraak onder de aandacht van het college.

10. Wij onderschrijven het belang dat HOI Werkt hecht aan gezonde voeding en beweging; Hoe gaat HOI Werkt zich hiervoor inzetten? KBO HEB biedt aan om hieraan een bijdrage te leveren in de vorm van het geven van voorlichting. Omkijken naar elkaar 11. Bij de investering in dorps- en buurtondersteuners missen wij onze onafhankelijke cliëntondersteuners; als koplopersgemeente is er de laatste jaren veel bereikt op het gebied van een goede samenwerking en het delen van informatie met elkaar. Hoe denkt Hoi Werkt onze cliëntondersteuners bij het proces te betrekken? 12. Hoe worden beide KBO’s betrokken bij het Positief Ouderenbeleid? In actie voor het klimaat 13. Met betrekking tot het stimuleren van inwoners om energie te besparen: Advies voor het maken van goede prestatieafspraken met woningbouwcorporaties voor o.a. het gefaseerd nul op de meter realiseren van huurwoningen en de bouw van energieneutrale woningen. Een veilige gemeente 14. Met betrekking tot de Hoge Zij: Wanneer deze autovrij gemaakt wordt, hoe denkt Hoi Werkt dan vervolgens de veiligheid van fietsers en passanten te kunnen realiseren? Wat is het standpunt van Hoi Werkt betreffende uitbreiding van terrassen naar het weggedeelte van de Hoge Zij? Hoe denkt Hoi Werkt over de stalling van fietsen op het gras van de Vrijthof? 15. Het Centrumplan ligt er al 4 jaren; op welke termijn gaat dit gerealiseerd worden?

10. In het Samenlevingsakkoord nemen we op: Positieve gezondheid werken we verder uit. Aandacht voor gezonde voeding en beweging kan daar een onderdeel van zijn. Voorlichting hierover is belangrijk. Fijn om te lezen dat uw organisatie daar actief aan wil bijdragen. Omkijken naar elkaar 11. Wij voegen de onafhankelijke cliëntondersteuners toe. Wij zien de onafhankelijke cliëntondersteuners graag als gesprekspartner bij het tot stand brengen en verbeteren van beleid.

12. Wij zien beide KBO’s graag als gesprekspartner bij het tot stand brengen en verbeteren van beleid. In actie voor het klimaat 13. Ook wij vinden de prestatieafspraken met Leystromen op het gebied van duurzaamheid te weinig concreet en te weinig ambitieus. We vragen hier aandacht voor bij het college.

14. Wij verwachten dat met de afsluiting van de Hoge Zij de verkeerssituatie van fietsers en voetgangers veiliger wordt. We hebben nog geen standpunt ingenomen over uitbreiding van terrassen naar het weggedeelte van de Hoge Zij. We zouden het liefst zien dat fietsen worden gestald in de fietsenstalling naast de kerk, zodat het gras niet wordt beschadigd. 15. Wij verwijzen u hiervoor naar het uitvoeringsprogramma

Uitvoeringsprogramma_Centrumvisie.pdf (hilvarenbeek.nl). Modern bestuur, invloedrijke inwoners 16. Hoe denkt Hoi Werkt het Modern Bestuur door het werk en streven van de gemeente zichtbaar te maken?

Duurzaam, financieel overwicht 17. Meerjarenbegroting: Wij zijn van mening dat alle begrotingsjaren sluitend zouden moeten zijn.

18. Een wellicht voorbarige conclusie die wij unaniem hebben getrokken, is dat er veel behoefte bestaat aan concretisering van de plannen; wij gaan ervanuit, dat uw Samenlevingsakkoord een aanzet vormt tot het voeren van beleid en dat verdere uitwerking van doelen, middelen en een tijdpad later tot stand zullen komen. 19

[ORGANISATIE]

1. Om op te nemen in het Samenlevingsakkoord: Als een agrarische onderneming voldoet aan de maatstaven van de landelijke en provinciale wetgeving en duurzaam ingepast kan worden in de

Modern bestuur, invloedrijke inwoners 16. Wij vragen het college actief te communiceren waar het college, raad en ambtelijke organisatie mee bezig zijn en welke resultaten we bereiken. Belangrijk vinden we dat college, raad en ambtelijke organisatie makkelijk en laagdrempelig benaderbaar zijn. Duurzaam, financieel overwicht 17. Ons streven is te komen tot een meerjarig sluitende begroting. Voorwaarde is dan wel dat het Rijk de gemeentes voldoende compenseert voor alle taken waarvoor gemeentes verantwoordelijk zijn. De afgelopen jaren was dat niet het geval. Ook op dit moment hebben wij nog geen duidelijkheid over de bijdrage uit het Gemeentefonds. Het lijkt erop dat we door maatregelen uit het regeerakkoord vanaf 2026 minder geld ontvangen van het Rijk dan de jaren ervoor. Dit maakt het lastiger om structurele langetermijnuitgaven te begroten. 18. We hebben bewust gekozen voor een samenlevingsakkoord op hoofdlijnen zonder alle concrete uitwerkingen al dicht te timmeren. Zo blijft er ruimte voor ideeën, wensen en bedenken van inwoners, maatschappelijke organisaties én andere partijen. Goede voorstellen omarmen we. Want het is onze overtuiging dat we vooral mét elkaar komen tot de beste resultaten. 1. Op 10 juni heeft het kabinet de plannen bekendgemaakt om de stikstofuitstoot te beperken. In vrijwel het hele land wordt de stikstofuitstoot verder aan banden gelegd.

Wat dit betekent voor de

omgeving is uitbreiding mogelijk, om deze ondernemers de mogelijkheid te bieden energieneutraal en maatschappelijk verantwoord te blijven ondernemen en zo verder te kunnen investeren in een duurzaam verantwoorde onderneming krijgen deze ondernemingen de ruimte om door te ontwikkelen binnen Hilvarenbeek. De landelijke wet- en regelgeving die van toepassing is op de agrarische ondernemingen in onze gemeente is dermate goed ingericht dat de gemeente Hilvarenbeek verdere beperkingen op de agrarische sector niet ondersteunt of oplegt. Het buitengebied in onze gemeente omvat tal van functies en mogelijkheden voor ondernemers en recreëren, en wordt door de bewoners van het buitengebied als prima ervaren. Als gemeente Hilvarenbeek gaan we alleen gericht meewerken aan versterkingen van het buitengebied als nieuwe economische pijlers passen in de omgeving zonder dat andere gebruikers daar nadeel van ondervinden. 2. Het opstellen van een visie op landbouw stellen we op prijs, we hebben al eerder aangeboden daar een actieve rol te willen spelen en wachten op jullie uitnodiging in deze. 3. Recreatie en minicampings is in de ogen van de ondernemers nu actief in het buitengebied een activiteit dat geen nieuw verdienmodel in het buitengebied kan worden en hoeft nergens gepromoot te worden in het Samenlevingsakkoord. De reden daarvoor is dat de bezettingsgraad op de

agrarische sector in onze gemeente is nog niet duidelijk. De provincie moet de plannen verder uitwerken. Wij verwachten niet dat uitbreidingen passen in de plannen.

2. Wij waarderen het dat uw organisatie actief wil bijdragen aan een visie op landbouw en zien u hierbij als belangrijke gesprekspartner. In de visie zullen we ook het kabinetsbeleid en de provinciale uitwerking daarvan moeten meenemen. 3. Wij zijn het met u eens dat wij recreatie en minicampings niet hoeven te promoten. Recreatie en minicampings kunnen bijdragen aan de verbreding aan een bedrijf en zorgen voor extra inkomsten. Wel vinden we dat er meer duidelijkheid moet komen over het gewenste aantal en de maximale omvang van de

Nr

Indiener

20

[NAAM]

nu aanwezige minicampings in onze gemeente lang een 100% is. 4. Volgens onze visie is het buitengebied nog niet zo slecht ingericht zoals het nu is en verdienen een aantal zaken meer accent, daar zou de focus op kunnen liggen, door het samenlevingsakkoord loopt een lijn van activiteiten die het volgende suggereert: “eigenlijk willen we alles toelaten in het buitengebied bij stoppende agrarische ondernemers.” Dat gaat in onze ogen veel te ver, een stap op de rem van allerlei activiteiten in het buitengebied in het samenlevingsakkoord zou op zijn plaats zijn om een warboel van functies te voorkomen in ons mooie buitengebied. Neem de volgende denkwijze in ogenschouw: “genieten van ons buitengebied is voor eenieder anders, de een houdt van natuur, die kan in de vele bossen thans aanwezig recreëren, de ander van open gebieden waarbij deze mensen net zoveel genieten van een mooi veld suikerbieten of aardappelen en buiten lopende melkkoeien en paarden als een mooie bomenrij of houtwal. Verder zijn agrarische erven prima landschappelijk in te passen, wat de groene gemeente bevordert en waar anderen weer van genieten.” REACTIES VIA WWW.HILVARENBEEK.NL/SAMENLEVINGSAKKORD 1. Positief: Fijn dat de burgers gevraagd wordt naar hun mening en naar hun ideeën. 2. Ik mis Concrete financiële verantwoording van alle ideeën. Ranking van alle ideeën ...

niet alles kan tegelijk, wat komt eerst en heeft prio, en wat komt later.

nieuwe initiatieven. En dat plannen op elkaar afgestemd worden. 4. Wij zijn het met u eens dat we een mooi en afwisselend buitengebied hebben en dat mensen dit op verschillende manieren beleven. We willen deze kwaliteit van het buitengebied graag behouden. We vinden het belangrijk steeds goed te onderzoeken of een initiatief past in de omgeving en bij onze gemeente. Daarom willen we met uw organisatie, andere belangenorganisaties, ondernemers en inwoners samenwerken aan een brede omgevingsvisie. Zodat voor de toekomst duidelijker wordt wat wel en niet mogelijk is in het buitengebied.

Reactie HOI Werkt 1. Fijn dat u dit positief waardeert. 2. Het Samenlevingsakkoord is ambitieus. Niet alles kan. En niet alles kan tegelijk. We vragen het college daarom het Samenlevingsakkoord te vertalen naar een collegeprogramma en daarin prioriteiten te stellen.

We zijn het erover eens dat dit participatief moet gebeuren. Daarom hebben we de samenleving gevraagd prioriteiten te stellen.

21

22

[NAAM]

[NAAM]

3. Prioriteiten: • Financieel gezonde gemeente worden, nu en in de toekomst. • Vestigingsklimaat ondernemers en bedrijven verbeteren. • Transparantie brengen in dossiers (als bijv Laco, Hispohal en verplaatsing Reijrink). 1. Positief: Overleg met bewoners i.p.v. overleg over bewoners. 2. Ik mis: Op het eerste oog niks. 3. Prioriteiten • Betaalbare woningen zowel koop als huur • Zonder iets af te doen aan het cultuurgoed, niet bang zijn om te veranderen. 1. Alle burgers, verenigingen en alle partijen kunnen hun ei leggen. 2. In actie voor het klimaat. De raad voor de leefomgeving en Infrastructuur heeft recent een rapport uitgebracht, natuurinclusief Nederland. met daarin Nederlandse natuurbeleid schiet tekort. Nederland presteert slecht met het gevoerde natuurbeleid en het Nederlandse natuurbeleid schiet tekort. We zien daarvoor vier oorzaken: • We hanteren in Nederland een te smal natuurbegrip. • Het natuurbeleid is te weinig gekoppeld aan ander beleid. • Natuur heeft een te zwakke positie bij economische en politieke afwegingen. • Overheden werken te weinig samen.

.

1. Fijn dat u dit positief waardeert. 2. Fijn dat u het Samenlevingsakkoord compleet vindt.

1. Fijn dat u dit positief waardeert. 2. In het Samenlevingsakkoord is veel aandacht voor natuur, groen en biodiversiteit. Fijn dat u het akkoord als kans ziet om een echt groene gemeente te zijn. In februari 2022 heeft de gemeenteraad het college gevraagd beleid te maken voor het herstel van biodiversiteit op basis van een met de gemeenteraad te bespreken streefbeeld voor 2030 en zich daarbij te laten inspireren door het streefbeeld 2030 van de biodiversiteitsteams van de gemeenten Goirle, Hilvarenbeek en Oisterwijk. Het maaien van bermen kan daarin worden meegenomen. Wij vragen het college aandacht voor de uitvoering de motie in samenwerking met de biodiversiteitsteams.

3.

23

[NAAM]

1. 2.

3.

24

[ORGANISATIE], [NAAM]

1.

Dit rapport geeft Hilvarenbeek kansen om een echte groene gemeente te zijn. We nemen maatregelen voor het klimaat en dringen de zomer temperatuur terug in de kernen. Daartoe heroverwegen we maaien en plantsoenbeheer en geven voorrang aan stoepplantjes e.d. Met respect omgaan met onze leefomgeving betekent extra toezicht op degene die geen respect tonen, zoals crossers in stiltegebieden e.d. Prioriteiten • sterke ambtelijke bezetting en houden aan afspraken • voortgang in bouwen • actie klimaat, geen woorden maar daden De gehele lijn is positief en komt voor zover ik kan zien overeen met het programma van HOI Wat ik mis is de capaciteit van ambtenaren om e.e.a. uit te voeren. Dit zeker m.b.t. de zwakkeren in onze samenleving. Er zijn veel speerpunten waaraan moet worden gewerkt en waarvoor oog en oor moet zijn maar hoe staat het, nogmaals, met de uitvoerende kant. In hoeverre kan worden verwacht dat er voldoende capaciteit is voor de gestelde ambities? Prioriteiten • capaciteit t.b.v. de uitvoering van beleid • letten op de minderbedeelden • verduurzaming van onze omgeving m.b.t. vergroening en bebouwing Dat men cultuur wil inzetten om maatschappelijke doelen te bereiken.

In het Samenlevingsakkoord staat op bladzijde 15 dat we wildcrossen beboeten. Het blijft lastig om in het grote buitengebied alles overtredingen te voorkomen.

1. Fijn dat u dit positief waardeert. 2. Het Samenlevingsakkoord is ambitieus. Niet alles kan. En niet alles kan tegelijk. We vragen het college daarom het Samenlevingsakkoord te vertalen naar een collegeprogramma en daarin prioriteiten te stellen. We vinden dat dit participatief moet gebeuren. Daarom hebben we de samenleving gevraagd prioriteiten te stellen.

1. Fijn dat u dit positief waardeert.

2. Namens de diverse evenementen in Hilvarenbeek willen wij graag onze bijdrage leveren om het thema evenementen in Hilvarenbeek nog beter vorm te geven. We hebben daar wel jullie enthousiasme voor nodig. Dat gevoel missen we soms een beetje. Het is fijn om te lezen dat cultuur van grote betekenis wordt gezien. Daarom willen we kijken dat we dit ook concreet kunnen maken en daarmee de positieve output van de verschillende evenementen nog beter kunnen verzilveren de komende 4 jaar. 3. Ik reageer vanuit de evenementen dus laat ik het nu ook daar bij houden. 25

[ORGANISATIE], [NAAM]

2. In Hilvarenbeek hebben we veel mooie lokale evenementen. Wij stimuleren en waarderen deze initiatieven. Wij zien ze als belangrijke cultuurdragers Ook maken evenementen onze gemeente aantrekkelijk voor zowel inwoners als toeristen. We vragen het college met de evenementenorganisaties in gesprek te gaan, zodat de positieve output nog beter verzilverd kan worden.

1. Dat inwoners inspraak hebben om er een nog beter 1. Fijn dat u dit positief waardeert. samenlevingsakkoord van te maken. 2. We missen de sportparagraaf. Er wordt gewerkt aan 2. We nemen de volgende sportparagraaf over in het een buitensportaccommodatie beleid. Dan is het Samenlevingsakkoord. goed om daar een substantiële paragraaf over op te Daarom stimuleren we binnen- en buitensport nemen. Het is van belang voor de gezondheid en de Sporten is van belang voor de gezondheid en de sociale contacten. Het levert een wezenlijke sociale contacten. En levert een wezenlijke bijdrage bijdrage aan de leefbaarheid van onze kernen. De aan de leefbaarheid van onze kernen. De sportraad en sportraad en de besturen van de diverse de besturen van de diverse sportverenigingen zijn sportverenigingen zijn belangrijke belangrijke gesprekspartners. De sportvoorzieningen gesprekspartners. Er wordt wel gesproken over in de kleine kernen en aan de noordkant van sport voor de kleine kernen, maar de Hilvarenbeek zijn essentieel voor Hilvarenbeek. Het is sportvoorzieningen aan de noordkant van belangrijk dat inwoners over goede en laagdrempelige Hilvarenbeek zijn ook essentieel voor Hilvarenbeek. sportfaciliteiten kunnen beschikken waar iedereen En de hockeyclub is er voor de hele gemeente. Het zich welkom voelt en thuis voelt.

En waar iedereen is van belang dat inwoners over goede en mee kan en mag doen en erbij hoort. laagdrempelige sportfaciliteiten kunnen beschikken waar iedereen zich welkom voelt en thuis voelt en

26

27

[NAAM]

[NAAM]

waar iedereen mee kan en mag doen en er bij hoort. Het voorbeeld van de gezamenlijke investering van gemeente en hockeyclub mag wat ons betreft genoemd worden. 3. Prioriteiten: • De faciliteiten en investeringen die de kernen leefbaarder maken. • En vanuit het perspectief van sport en gezondheid het buitensportaccommodatie beleid. 1. Goed overzichtelijk, kernpunten worden benoemd, nadere uitwerking moet natuurlijk nog volgen. 2. Naar mijn mening worden de belangrijkste punten wel aangetipt. Nadere uitwerking moet natuurlijk nog volgen maar daar zal de participatie van de burgers en natuurlijk niet te vergeten de selectie van de juiste wethouders aan bij moeten dragen.

3. Prioriteiten: • omkijken naar elkaar • in actie voor het klimaat • modern bestuur, invloedrijke (participatie) inwoners 1. De nadruk op participatie van inwoners zelf. De invloed die inwoners hebben in dit akkoord, ook als het om minderheden gaat. En de nadruk op betaalbaarheid, duurzaamheid en toekomst. 2. De financiële draagkracht van de gemeente om alle noodzakelijke/wenselijke plannen te verwezenlijken. is essentieel. Hieraan is aandacht besteed in het akkoord maar

1. Fijn dat u dit positief waardeert. 2. We hebben bewust gekozen voor een samenlevingsakkoord op hoofdlijnen zonder alle concrete uitwerkingen al dicht te timmeren. Zo blijft er ruimte voor ideeën, wensen en bedenken van inwoners, maatschappelijke organisaties én andere partijen. Goede voorstellen omarmen we. Want het is onze overtuiging dat we vooral mét elkaar komen tot de beste resultaten.

1. Fijn dat u dit positief waardeert.

2. Het Samenlevingsakkoord is ambitieus. Niet alles kan. En niet alles kan tegelijk. We vragen het college daarom het Samenlevingsakkoord te vertalen naar een collegeprogramma en daarin prioriteiten te stellen.

28

[NAAM]

hoe in de praktijk de aanpassingen zullen worden gemaakt/vragen gesteld naar voorrangszaken is me nog niet geheel duidelijk. 3. Prioriteiten: • Betaalbare woningen • Milieu/ schone leefomgeving • Sociaal beleid (jeugd-ouderen) 1. Het betrekken van de inwoners bij besluiten. Kleinschaligheid en duurzaamheid. 2. Concrete aanpak van b.v tijdelijke woningen flexwoningen of tiny houses.

We vinden dat dit participatief moet gebeuren. Daarom hebben we de samenleving gevraagd prioriteiten te stellen.

1. Fijn dat u dit positief waardeert. 2. We zien tijdelijke woningen en/of tiny houses als snelle oplossing voor het woningtekort. Concrete uitwerking hiervan is mogelijk als we locaties in beeld hebben.

3. Prioriteiten: • Veiligheid en leefomgeving • Woonbehoeften • Nieuwe ontwikkelingen in kleinschaligheid 29

[ORGANISATIE], [NAAM]

1. Een ambitieus akkoord met veel goede uitgangspunten en doelstellingen. 2. Terecht gaat het akkoord uit van de mogelijkheden die mensen hebben, zeker in samenwerking met anderen. Maar er moet ook oog zijn voor mensen die zich niet zelf kunnen redden en waarvoor er ook geen ontwikkelingsperspectieven zijn. pag. 8: integratie van nieuwkomers vergt ook dat er gewerkt wordt aan het versterken van het draagvlak onder de inwoners voor de komst van nieuwkomers. Daar moet actief aan gewerkt worden. Bv. betrek vluchtelingen bij de de herdenking op 4 mei van hen die slachtoffer geworden zijn van oorlog en onvrijheid. pag. 9 : Cultuur is niet alleen dans en muziek.

1. Fijn dat u dit positief waardeert. 2. We zijn het met u eens dat we er als overheid ook moeten zijn voor mensen die zich niet zelf kunnen redden en geen perspectief hebben.

Draagvlak voor nieuwkomers is belangrijk. Daar moeten we met elkaar aan werken. Mogelijk kan een gezamenlijk 4 meiviering hieraan bijdragen. We brengen dit onder de aandacht van het college.

30

[ORGANISATIE], [NAAM]

Cultuur is ook: normen en waarden. Ook gezien mijn vorige twee punten is een belangrijke waarde die gesteund moet worden: solidariteit met hen die dat nodig hebben. pag. 16: De gemeente moet niet alleen reageren op initiatieven in de samenleving maar ook proactief denken en doen. Natuurlijk in samenwerking met burgers maar niet afwachtend. Dat is ook een deel van de cultuur. Ik mis de vermelding van de al lang bestaande participatieraad, waarin vrijwilligers meedenken en de gemeente adviseren over beleid in het sociale domein. Niet alleen Quiet en stichting Leergeld zijn in het sociale domein actief. 3. Prioriteiten • Woningbouw voor jongeren en senioren • armoedebeleid, mede gezien de huidige omstandigheden zoals inflatie en energieprijzen • positief jeugdbeleid • energietransitie 1. het idee van samenwerken / overleggen met alle inwoners van de hele gemeente 2. de groeiende groep senioren komt er slecht vanaf, dat terwijl gezond ouder worden wel een visiepunt is. er wordt dan gedacht aan wonen en zelfstandig blijven, o.i. is het fysieke aspect even belangrijk als het mentaal geestelijke en het sociale aspect. Dat mag beter belicht worden. De "andere manieren " van subsidiëren binnen het sociale domein zouden we graag uitgelegd zien, wat betekent dat concreet?

Cultuur betekent ook normen en waarden. Mogelijk kan cultuur zelfs een manier zijn om normen en waarden onder de aandacht te brengen.

Daar zijn we het mee eens. We verwachten van de gemeente een proactieve houding als het gaat om de uitdagingen waar we voor staan.

Dit is een terechte opmerking. We voegen de Participatieraad toe als organisatie waarbij vrijwilligers meedenken en adviseren over beleid in het sociale domein. 3. De prioriteiten verwerken in het overzicht.

1. Fijn dat u dit positief waardeert. 2. We zijn het met u eens. We vragen het college bij de uitwerking van het positief ouderenbeleid aandacht te besteden aan: fysieke en mentale gezondheid en het sociale aspect. Het andere subsidiebeleid moet nog verder worden uitgewerkt. In het kort komt het erop neer dat we de impact van de subsidie in beeld willen hebben. Met andere woorden, voordat we subsidie verstrekken, kijken we wat de activiteiten opleveren waarvoor

31

[NAAM]

32

[NAAM]

subsidie wordt aangevraagd. Het gaat daarbij om de 3. Prioriteiten professionele partners in het sociale domein. • vanuit onze visie (alle senioren in beweging) ruimte (voorzieningen) en mogelijkheden realiseren voor senioren om actief deel te kunnen nemen aan speciaal voor hen georganiseerde activiteiten die bijdragen aan de gezondheid (fysiek, mentaal en sociaal) in de eigen kern. • bij het stimuleren van gezond bewegen ook de vergrijzing benoemen, niet alleen roken, alcohol en drugs bedreigen de volksgezondheid. Ook niet of weinig bewegen zijn boosdoeners. • vervoer op maat regelen voor senioren zodat de (sport)locaties in alle kernen bereikbaar zijn. 1. veel, maar vooral het autoluw maken van het 1. Fijn dat u dit positief waardeert. centrum en meer fietspaden en stoep 2. Handhaving, Boa - grote centrale parkeerplaats net 2. Op bladzijde 14 en 15 staan in het Samenleving buiten centrum bijvoorbeeld einde Ypelaerstraat akkoord passages over handhaving. bij voormalig KPJ gebouw, een hele kleine afstand In het centrumplan is opgenomen dat we in de tot het centrum toekomst centrale parkeerplaatsen realiseren, zodat 3. Prioriteiten het centrum autoluw kan worden. • wonen/doorstromen meer kleine goedkope senioren woningen • handhaving • meer plaats voor voetgangers en fietsers in het centrum 1. Het beoogde akkoord straalt heel veel positiviteit 1.

Fijn dat u dit positief waardeert. uit maar de concretisering zal niet eenvoudig zijn. Positief: • Betrekken (alle) bewoners • Duurzaamheid • Kleinschaligheid

2. Toevoegen: • Afhankelijkheid van kwetsbare burgers verminderen. Faciliteer de burgers met een achterstand, armoede of eenzaamheid om zelf hun gezamenlijke oplossingen te zoeken. Maak ze niet te veel afhankelijk van de goodwill van de “overhebbers”, mondige en ondernemende burgers of hulpverleners. Faciliteer o.a. ontmoeting van deze groep zodat ze elkaar kunnen helpen. Het is mij niet duidelijk welk ontmoetingscentrum er in Hilvarenbeek is (blz.6) en of dit ook bruikbaar is voor deze groep. Ook het beschreven verband tussen 6 kernenvervoer en eenzaamheid is (mij) niet duidelijk

2. Deze opmerking past in ons beleid. Inwoners en ondernemers geven zelf vorm aan hun leef- en werkomgeving. Zij zijn zelf aan zet als het gaat om hun welzijn en helpen anderen waar dat nodig is. Als het zelfstandig niet lukt is de gemeente er om ervoor te zorgen dat het wél lukt om te blijven meedoen.

• Bewonersbetrokkenheid is belangrijk en fantastisch als dit een structurele plek krijgt maar daarbij wel oog houden voor de inbreng van bewoners in de volle breedte. Mondige burgers zijn er genoeg maar hoe krijg je de minder mondige burger aan boord. Hier mee beginnen! Eerst de moeilijke klus en daarna pas het laaghangend fruit oogsten! • Er zal gehandhaafd moeten worden. Zoals aangegeven in het akkoord op criminaliteit maar ook op milieu, naleving van vergunningseisen en verloedering van het buitengebied. Zonder mankracht en daadkracht is dit kansloos. Als je rondkijkt in het buitengebied is hier veel werk te verzetten.

De uitdaging is inderdaad de minder mondige inwoners te betrekken. In de democratiseringsagenda moet concreet worden hoe we dat doen. We denken aan nieuwe vormen zoals een burgerberaad, waarvoor inwoners op een andere manier worden geselecteerd.

Quiet biedt ruimte voor deze groep elkaar te ontmoeten. De ruimte is niet permanent. Daarom helpen we Quiet een permanente ruimte te vinden. Als mensen niet mobiel zijn omdat ze geen auto of rijbewijs hebben, belemmert ze dat om anderen te ontmoeten. Flexibel openbaar vervoer kan dan een uitkomst zijn.

Mee eens dat handhaving belangrijk is, vooral in het buitengebied. Wij zien windmolens liever niet in de bebouwde omgeving en rondom de Beekse Bergen. Alternatieve locaties zijn windmolens langs de A58 en Kattenberg. Op 10 juni heeft het kabinet de plannen bekendgemaakt om de stikstofuitstoot te beperken. In vrijwel het hele land wordt de stikstofuitstoot verder aan banden gelegd. Wat dit betekent voor de

Wat moet anders. • De maatregelen die nodig zijn om de effecten van klimaatverandering tegen te gaan zijn gigantisch. De beperkingen die er beschreven worden voor windmolens (alleen langs de A58) doen geen recht aan de urgentie die nodig is en zijn een vreemd signaal naar de inwoners van Tilburg. • Goed signaal om duurzame en gezonde landbouw te stimuleren maar om hiervoor echt ruimte te creëren zal er ook ingegrepen moeten worden op de bestaande landbouw. • Meer aandacht voor eenzaamheid.

33

[ORGANISATIE], [NAAM]

3. Prioriteiten • De basisvoorzieningen voor de kwetsbare burger verhogen. • Prioriteit daarbij op bestrijding eenzaamheid, armoede en betere jeugdzorg. • De OZB verhogen! 1. Fijn te lezen dat jullie de komende periode het beleid samen met mensen vormgeven, de kennis van inwoners ophalen en ook in de uitwerking de mensen betrekken (en niet alleen informeren). Goed dat jullie ook aansluiten bij de Sustainable Developement Goals (SDG's), de duurzame ontwikkelingsdoelen voor een betere toekomst. Het samenlevingsakkoord biedt ook vele aanknopingspunten voor diverse doelgroepen en partijen om op aan te haken en mede mét de gemeente beleid te maken. 2. We zijn blij met het gemaakte samenlevingsakkoord, maar missen daarin '(de rol van en voor) onze organisatie om maatschappelijke

agrarische sector in onze gemeente is nog niet duidelijk. De provincie moet de plannen verder uitwerken. We nemen dit over in het Samenlevingsakkoord. Eenzaamheid willen we tegengaan. Dorps- en buurtondersteuners hebben hierbij een signalerende rol. Ook denken we aan laagdrempelige ontmoetingsplaatsen als de Wijkcirkel.

1. Fijn dat u dit positief waardeert.

2. Dit nemen we op in het Samenlevingsakkoord. We zien een belangrijke rol voor de bibliotheek om maatschappelijke uitdagingen aan te gaan.

uitdagingen aan te gaan. Denk daarbij aan de Bijvoorbeeld om laaggeletterdheid te verminderen. problematiek rond 'leesvaardigheid' (In Nederland Ook heeft de bibliotheek een functie als is bij een kwart van de leerlingen de leesvaardigheid ontmoetingsplek, verbinder en de plek waarbij onvoldoende om goed mee te kunnen doen in de inwoners worden geholpen met digitale vragen. samenleving), onze rol als ontmoetingsplek, Hierdoor bevorderen dat inwoners zichzelf kunnen verbinder en de plek waarbij we inwoners helpen redden. met digitale vragen (redzaamheid). We begrijpen dat dit (deels) ook een uitwerkingsvraagstuk is en Aan het college vragen we bij de uitwerking van beleid willen hierbij graag aangeven op welke thema's we aandacht voor de volgende punten: kunnen aanhaken/ een rol kunnen spelen/ 4. ) BIJ: 'Fijn leven en wonen', .. hebben we oog voor de constructief willen meedenken: voorzieningen in onze (kleine) kernen: 1) BIJ: 'Fijn leven en wonen', .. hebben we oog voor “Hilvarenbeek, Diessen, Biest-Houtakker en Esbeek de voorzieningen in onze (kleine) kernen: hebben een ontmoetingscentrum. We zetten ons “Hilvarenbeek, Diessen, Biest-Houtakker en Esbeek ervoor in dat ook het Hart van Haghorst een hebben een ontmoetingscentrum. We zetten ons ontmoetingscentrum krijgt.

En we gaan in gesprek om ervoor in dat ook het Hart van Haghorst een Hercules klaar te maken voor de toekomst.” ontmoetingscentrum krijgt. En we gaan in gesprek AANVULLING: Denk aan de moderne bieb (en o.a. haar om Hercules klaar te maken voor de toekomst.” ontmoetingsfunctie, studie en werkplekfunctie) AANVULLING: Denk aan de moderne bieb (en o.a. binnen een nieuw ontmoetingscentrum in de kleine haar ontmoetingsfunctie, studie en kernen! werkplekfunctie) binnen een nieuw 2) BIJ 'Omkijken naar elkaar (een samenleving waar ontmoetingscentrum in de kleine kernen! iedereen ertoe doet en iedereen mag meedoen)' ... investeren we in onze dorps- en 2) BIJ 'Omkijken naar elkaar (een samenleving waar buurtondersteuners, mantelzorgers en vrijwilligers iedereen ertoe doet en iedereen mag meedoen)' AANVULLING: Dorps en buurtondersteuners kunnen ... investeren we in onze dorps- en lokale maatschappelijke problemen delen en de bieb buurtondersteuners, mantelzorgers en vrijwilligers kan hierop inspelen met spreekuren en programmaAANVULLING: Dorps en buurtondersteuners aanbod. Ook de bibliotheek heeft hierin een kunnen lokale maatschappelijke problemen delen belangrijke (landelijke) rol door het organiseren van en de bieb kan hierop inspelen met spreekuren en spreekuren. Denk aan de recente spreekuren waarbij programma-aanbod.

Ook de bibliotheek heeft we inwoners helpen bij het aanvragen van de hierin een belangrijke (landelijke) rol door het energietoeslag (ism Hilverstroom). Verder kunnen we organiseren van spreekuren. Denk aan de recente ook informatieavonden organiseren waarbij we

spreekuren waarbij we inwoners helpen bij het aanvragen van de energietoeslag (ism Hilverstroom). Verder kunnen we ook informatieavonden organiseren waarbij we inwoners informeren en met elkaar in gesprek gaan. Als bieb zijn we een laagdrempelige ontmoetingsplek. Ook het feit dat we geen overheidsorganisatie zijn helpt in het bereiken van een bepaalde doelgroep. Maak hier gebruik van als gemeente. 3) BIJ 'Omkijken naar elkaar (een samenleving waar iedereen ertoe doet en iedereen mag meedoen) ... gaan we aan de slag met positief ouderenbeleid ... voorkomen we inzet van dure specialistische hulp als er alternatieven zijn ...We kunnen hier nog stappen maken door de verbinding tussen mensen te versterken AANVULLING: De bibliotheek sluit hier op aan door mensen óf zelfredzaam óf samenredzaamheid (samen met de bieb los ik mijn problemen op) te maken op gebied van digitaal contact met de overheid (ons Informatiepunt Digitale Overheid) maar ook met alle andere digitale vragen. Zo zien we een (verdere) digitalisering in de zorg op ons afkomen. Als bibliotheek met een vestiging in Hilvarenbeek kunnen we mensen hierbij helpen, dicht bij huis. Denk aan ons programma Digitvitaler. onze bibliotheek is met haar ontmoetingsplek, leestafel, programmering en studieplek een plek die zorgt voor ontmoeting en verbinding.