21 Dorps Bouwen - vooraf ontvangen vragen met beantwoording

23-11-2023

Beantwoording technische vragen Commissie Ruimte – Dorps Bouwen

HOI Werkt: • Beleid dorps bouwen staat soms haaks op de planologische mogelijkheden in bestemmingsplannen, die dan altijd voorrang hebben. Hoe gaan we hier dan mee om? De mogelijkheden die de bestemmingsplannen bieden, blijven actueel. De herziening van de komplannen worden dit jaar nog als ontwerp in procedure gebracht en daarmee worden de kernen geactualiseerd. Er worden geen bestaande rechten ingetrokken of beperkt, aangezien dit ook juridische gevolgen heeft, zoals planschade. Dorps Bouwen werkt door in de Nota Ruimtelijke kwaliteit, dus geldt ook bij de toetsing van de architectonische uitwerking van bouwplannen. Als bouwplannen een wat grotere bouwmassa hebben, moet door middel van de architectonische uitwerking gezorgd worden dat dit in de omgeving past. In een gebied met Dorpse Waarden geldt daarvoor een kritische toetsing. Indien het gaat om de aanpassing of sloop van panden waar een bepaalde historische waarde in het geding komt, valt te overwegen om het instrument aanwijzing tot gemeentelijk monument in te zetten. Zodat meer sturing mogelijk is aan de voorkant.

VVD: 1. “x. ‘Een dorp biedt ruimte voor passende woningen voor alle inwoners. Een plan moet passen binnen het actuele woningbouwbeleid. De woningverdeling en woningtypologieën moeten voldoen aan het actuele woningbouwbeleid.’” Wordt met het actuele woningbouwbeleid en woningtypologieën de woonvisie bedoeld? Kan dat iets nader worden toegelicht? Vanuit het aangepaste beleid Dorps Bouwen 2023 is het de insteek dat bij toetsing van plannen wordt aangesloten op het op dat moment actuele woningbouwbeleid. Op dit moment (december 2023) is dat inderdaad de Woonvisie en het addendum daarop uit juni 2023. Bij toekomstige wijzigingen van het woningbouwbeleid zal het gewijzigde woningbouwbeleid het toetsingskader zijn vanuit Dorps Bouwen. 2. “Daarnaast moet de maat en schaal kloppen met de omgeving. Bij nieuwe ontwikkelingen sluit de bouwmassa aan bij de omgeving.” en “De afwijking in bouwmassa moet leiden tot een versterking van de ruimtelijke structuur en mag geen aantasting van de omliggende dorpse waarden betekenen". Wie bepaalt dit? Welstandscommissie, ambtenaren? Wat zijn de rollen? Deze toetsing zal plaats vinden via de nieuwe werkwijze onder de Omgevingswet. Hierbij neemt de commissie Omgevingskwaliteit de rol van de Welstandscommissie en monumentencommissie over. Ambtenaren zien er bij planvorming in de beginfase van een plan op toe dat het beleid wordt toegepast.

Dit wordt kenbaar gemaakt als een initiatiefnemer zijn plan presenteert bij de intaketafel of indien deze een aanvraag/vooroverleg indient.

3. “De afwijking in bouwmassa moet leiden tot een versterking van de ruimtelijke structuur en mag geen aantasting van de omliggende dorpse waarden betekenen". In hoeverre maak je het met deze eis moeilijk voor jezelf? Waarom is voor deze bewoording gekozen? De bewoording is zodanig gekozen dat een afwijkende bouwmassa ten opzichte van de omgeving mogelijk kan zijn, maar dat dit tot een versterking in de ruimtelijke structuur en kwaliteit van de omgeving moet leiden. Daarnaast mag er geen aantasting van de omliggende dorpse waarden plaatsvinden. Per concreet geval zal dit nader uitgewerkt moeten worden, waarbij de omgeving leidend is. Een voorbeeld: Een hogere bouwmassa is mogelijk voorstelbaar op bijvoorbeeld een hoeksituatie of in een belangrijke zichtlijn. Om de kwaliteit van de omgeving te verbeteren zou bij een hogere bouwmassa wel extra groen toegevoegd moeten worden, of een grotere afstand ten opzichte van de weg of van belendende percelen, of gekozen moeten worden voor ondergronds parkeren. Ook andere oplossingen voor de versterking van de ruimtelijke structuur zijn denkbaar. Een bouwplan mag echter niet leiden tot aantasting van de omliggende dorpse waarden. Als er direct naast een locatie beschermde of karakteristieke panden van bijvoorbeeld 1 bouwlaag met kap staan, dan is een hogere bouwmassa minder voorstelbaar. Of alleen als er een goede overgang wordt gemaakt.

Het maken van goed passende bouwplannen in de gebieden met dorpse waarden zal maatwerk zijn, waarbij de randvoorwaarden uit de beleidsregels Dorps Bouwen 2023 betrokken moeten worden. De uitkomst van dit proces zal voor elk bouwplan en locatie anders kunnen zijn. Dit past juist bij de karakteristiek van een dorp, waar elke plek uniek is.

4. Architecten en ontwikkelaars zijn nog steeds niet gehoord. Waarom is dit in de tussentijd nog niet gedaan? We hebben gekozen voor een onafhankelijke toetsing van het huidige beleid. Hiervoor hebben we stakeholders geïnterviewd, zoals Woningstichting Leystromen, de welstandscommissie, fractievoorzitters, de heemkunde kring, ambtenaren en de wethouder. Deze partijen dienen een maatschappelijk belang, in plaats van een financieel belang. Op 11 december vindt er een presentatie plaats over o.a. Dorps Bouwen tijdens het platform Beeks Wonen. Dit platform bestaat uit een breed gezelschap van mensen en organisaties die op de een of andere manier met het onderwerp wonen te maken hebben, waaronder architecten en ontwikkelaars.

5. Hoe gaat de gemeente om met initiatiefnemers die al bijna aan het eind van het vergunningstraject zijn als de nieuwe regels dorps bouwen van kracht zijn? Moeten zij dit aanpassen of gaat het om nieuwe bestemmings-/omgevingsplannen? Ons inziens bieden de aangepaste beleidsregels Dorps Bouwen 2023 enerzijds meer objectiviteit en duidelijkheid en anderzijds meer ruimte voor maatwerk. Projecten waarvoor een omgevingsvergunning is verstrekt of waarvoor een bestemmingsplan/omgevingsplan is vastgesteld behoeven niet te worden aangepast. Projecten die nog in de voorbereidingsfase zitten, zullen getoetst worden aan het beleid Dorps Bouwen 2023. Indien dit leidt tot afwijkingen ten opzichte van eerdere afspraken of toezeggingen vanuit de gemeente, zal hiervoor bestuurlijk maatwerk per project plaats vinden. Dit kan inhouden dat een plan moet worden aangepast.