21 Beleid Dorps Bouwen (6 bijlage Hand Out presentatie cie)

Evaluatie beleid “Dorps Bouwen”

Voorstellen: •

Miranda van Dijk: Medewerkster Ruimtelijke Ordening en Vergunningen

•

Cristian van Kuijk: Ordito BV, senior adviseur ruimtelijke ontwikkeling en stedenbouw

Aanleiding • •

•

Evaluatie beleid Dorps Bouwen 2013. Verschillende interpretatie van het beleid en toepassing ervan. Analyse door extern bureau.

Aanleiding • Presentatie Thema-avond Wonen, 22-12-2022

Doel van de avond 1. Informeren: presenteren resultaten beleidsanalyse en interviews 2. Ophalen informatie en standpunten raadsfracties

Inhoud - Informeren 1. Wat is beleid “Dorps bouwen”? 2. Hoe is “Dorps bouwen” vastgelegd in ander beleid? 3. Hoe wordt “Dorps bouwen” in de praktijk toegepast? - werkwijze gemeente - interviews 4. Hoe “Dorps” is Hilvarenbeek nu? - Ophalen informatie/standpunten raadsfracties 5. Stellingen ‘Dorps Bouwen’ voor de toekomst

1. Wat is beleid “Dorps bouwen” Bij discussie over “Dorps bouwen” wordt bedoeld Beleidsregels “Dorps Bouwen” uit 2013:

1. Wat is beleid “Dorps bouwen” In Beleidsregels “Dorps Bouwen” uit 2013 staat niet: • Concrete bouwhoogten (bv. 2 bouwlagen met kap) • Onderscheid in deelgebieden

1. Wat is beleid “Dorps bouwen” In Beleidsregels “Dorps Bouwen” uit 2013 staat wel: • • • •

Bestaande waarden en structuren behouden en versterken. Rekening houden met maat en schaal van nieuwe bouwplannen. Bij bouwplannen rekening houden met de passendheid in de omgeving. Ruimtelijke kwaliteit zo vroeg mogelijk in de planontwikkeling te bespreken.

1. Wat is beleid “Dorps bouwen” In Beleidsregels “Dorps Bouwen” uit 2013 staat wel: • Er moet rekening gehouden worden met de ontstaanswijze. • Iedere plek heeft zijn eigen karakteristiek. • Bij bouwplannen is de maat en schaal van belang. (In bestemmingsplannen is geregeld welke massa is toegestaan. Daarnaast moet de maat en schaal kloppen met de omgeving.) • In dorpen vindt weinig herhaling plaats. • Van oudsher is er in de dorpen weinig openbaar groen aanwezig. • De woningen zijn in beginsel grondgebonden • In het dorp vindt functiemenging plaats

1.

Wat is beleid “Dorps Bouwen

Samenvatting Beleidsregels Dorps Bouwen 2013: ➔ Alleen algemene uitgangspunten ➔ Niet: Geen hoogten of aantal bouwlagen genoemd ➔ Niet: Onderscheid in deelgebieden gemeente ➔ Niet: Geen harde juridisch bindende eisen ➔ Wel: beleidsregels hanteren bij planvorming - Beleidsregels uitgewerkt in Nota Ruimtelijke kwaliteit (2016)

1.

Wat is beleid “Dorps Bouwen”

Nota Ruimtelijke kwaliteit (2016): De NRK is in 2015 tot stand gekomen op basis van een uitgebreid participatieproces, waaronder inspraakavonden en workshops met gemeenteraad. Tweeledig doel van NRK: • Meer controle: behoud dorps karakter waar nodig • Minder controle: geen betutteling waar dit niet nodig is. Daarom 3 niveaus in NRK: 1. Kritisch: historische dorpskernen en linten, landgoederen, kleinschalig agrarisch gebied 2. Soepel/licht: woonwijken, overig landelijk gebied 3. Geen/welstandvrij: sport- en recreatiegebieden, overige bedrijventerreinen, natuurgebieden, infra

1.

Wat is “Dorps Bouwen

Nota Ruimtelijke kwaliteit (2016): = Juridisch toetsingskader voor Welstandscommissie bij bouwaanvragen Welstandscommissie adviseert alleen over architectuur van bouwplannen op basis Nota Ruimtelijke Kwaliteit. Bouwhoogten en bouwmassa worden wettelijk geregeld in Bestemmingsplannen -> Geen taak of bevoegdheid van de welstandscommissie

Het huidige werkproces gaat volgens welstandscommissie heel vaak goed. De meeste bouwplannen halen zonder grote problemen de eindstreep.

1.

Wat is beleid “Dorps Bouwen”

Nota Ruimtelijke kwaliteit (2016):

1.

Wat is beleid “Dorps Bouwen”

Nota Ruimtelijke kwaliteit (2016):

1.

Wat is beleid “Dorps Bouwen”

Nota Ruimtelijke kwaliteit (2016):

1.

Wat is beleid “Dorps Bouwen”

Nota Ruimtelijke kwaliteit (2016):

1.

Wat is beleid “Dorps Bouwen

Nota Ruimtelijke kwaliteit (2016):

2. Ander beleid met relatie “Dorps Bouwen” • • • • • • •

Structuurvisie (2010) -> Omgevingsvisie (2023/2024) Structuurvisie Buitengebied Hilvarenbeek (2014) Bestemmingsplannen Kernen en Buitengebied Cultuurhistorie en erfgoed: Centrumvisie Hilvarenbeek (2021) en uitvoeringsprogramma Woonvisie Hilvarenbeek 2020-2030 met addendum/Regionale Woondeal Overig beleid: • Parkeren, • Duurzaamheid, • Groen/bomen • Water • Etc.

2. Beleid met relatie “Dorps Bouwen” • Structuurvisie 2010 (juridisch sturend)

2. Beleid met relatie “Dorps Bouwen” • Structuurvisie 2010

Bijvoorbeeld: Centrumschil Hilvarenbeek

2. Beleid met relatie “Dorps Bouwen” • Structuurvisie 2010 -> Omgevingsvisie (juridisch sturend)

2. Beleid met relatie “Dorps Bouwen” • Structuurvisie 2010 -> Omgevingsvisie Foto van de leefomgeving – september 2023 • Besproken in commissie Ruimte-Samenleving 21 september 2023

2. Beleid met relatie “Dorps Bouwen” Proces opstellen Omgevingsvisie Aan de slag met kernvisie en ambities Voor de zomer werkten we aan de foto van de leefomgeving samen met de samenleving. Nu we de foto van de leefomgeving afgerond hebben, starten we met een volgende fase. We gaan dan aan de slag met de kernvisie en ambities. De bedoeling is dat de gemeenteraad hierover in het eerste kwartaal van 2024 een besluit neemt. Voor het zover is, gaan we hierover in gesprek met onze samenwerkingspartners en met u. Daarvoor organiseren we in de komende maanden bijeenkomsten. Als de kernvisie en ambities zijn vastgesteld, werken we verder aan de strategie en het uitvoeringsprogramma en uiteindelijk aan een vast te stellen omgevingsvisie

2. Beleid met relatie “Dorps Bouwen” Structuurvisie Buitengebied Hilvarenbeek (2014)

2. Beleid met relatie “Dorps Bouwen” Bestemmingsplannen Kernen en Buitengebied -> wettelijk kader voor bouwmogelijkheden “juridisch leidend”

2. Beleid met relatie “Dorps Bouwen” Cultuurhistorie en Erfgoed • Cultuurhistoriekaart (2013) • Paraplu bestemmingsplan Cultuurhistorie (2021) • Rijksbeschermd dorpsgezicht • Aanvullende regelingen cultuurhistorie (dubbelbestemmingen Cultuurhistorie, molenbiotoop, monumenten e.d.)

2. Beleid met relatie “Dorps Bouwen” Centrumvisie Hilvarenbeek (2021) en uitvoeringsprogramma • Visie over centrum kern Hilvarenbeek • Gaat niet specifiek over Dorps Bouwen • Wel zijn ontwikkelingen mogelijk, waarbij altijd gekeken moet worden naar de historische structuur en dorpse karakter en hoe het plan daarbinnen past

2. Beleid met relatie “Dorps Bouwen” • Woonvisie Hilvarenbeek 2020-2030 met addendum juni 2023 • Regionale Woondeal SRBT

Woningverdeling Regionale Woondeal - 30% sociale huur - 40% betaalbaar (huur en koop) - 30% overig

3.

Hoe wordt “Dorps bouwen” in de praktijk toegepast?

werkwijze gemeente Hilvarenbeek: o bouwplan passend in bestemmingsplan: ▪ Vooroverleg over bouwplan (ambtelijk/welstand) -> toetsing aan Dorps Bouwen ▪ Aanvraag omgevingsvergunning ▪ Toetsing door welstandscommissie aan Nota Ruimtelijke kwaliteit -> toetsing aan Dorps Bouwen ▪ Verlenen omgevingsvergunning via B&W

3.

Hoe wordt “Dorps bouwen” in de praktijk toegepast?

werkwijze gemeente Hilvarenbeek: o bouwplan niet passend in bestemmingsplan/Omgevingsplan: ▪ Intaketafel (ambtelijk) -> toetsing aan Dorps Bouwen ▪ Voorbereiden bestemmingsplan/Omgevingsplan: Toetsing aan alle aspecten ruimtelijke ordening/Fysieke leefomgeving: Integrale afweging -> toetsing aan Dorps Bouwen ▪ Ontwerp bestemmingsplan/Omgevingsplan ter visie via B&W ▪ Vaststelling bestemmingsplan/Omgevingsplan door gemeenteraad ▪ Tussentijds informeren gemeenteraad door B&W

3.

Hoe wordt “Dorps bouwen” in de praktijk toegepast?

werkwijze gemeente Hilvarenbeek: o bouwplan niet passend in bestemmingsplan: ▪ Bij grotere ontwikkelingen: ▪ Opstellen Gebiedsvisie (bv Molenstraat), besluit Gemeenteraad ▪ Opstellen Beeldkwaliteitsplan (als onderdeel Nota Ruimtelijke Kwaliteit), besluit Gemeenteraad

3.

Hoe wordt “Dorps bouwen” in de praktijk toegepast?

Interviews: o Wethouder Piet Machielsen – RO o CDA: fractievoorzitter Jan van de Wouw o VVD: raadslid Will Vennix o Hoi werkt: fractievoorzitter Ko Hamelink o Welstandscommissie o Heemkundekringen Hilvarenbeek en Diessen o Woningstichting Leystromen o Ambtenaren: ▪ Stedenbouw/Omgevingsvisie ▪ Wonen

Interviews: “Bij ruimtelijke ontwikkelingen speelt de voortdurende discussie: Dorps vs Stedelijk Identiteit vs moderne ontwikkeling” “VVD wil de discussie rondom Dorps Bouwen juist breder trekken dan alleen de bouwhoogte. Plannen moet vooral passen in de omgeving. ” “CDA geeft aan dat de discussie nu vooral om de hoogte draait. Terwijl het vooral over de dorps maat en schaal zou moeten gaan. Bijvoorbeeld aan de dorpsrand zou een lagere goot (1 laag met kap) gewenst kunnen zijn. ” “De vraagstelling aan Welstandscommissie moet duidelijker, zodat discussie op juiste moment en juiste plaats gevoerd wordt. Geen discussies over de hoogte van een plan in de welstandscommissie voeren!” “Heemkunde kringen zijn onafhankelijk en geven vooral informatie, men bedrijft geen politiek”

Interviews:

“Tweeledig doel van Nota Ruimtelijke Kwaliteit: - Meer controle: behoud dorps karakter waar nodig - Minder controle: geen betutteling waar dit niet nodig is.”

“Inhoudelijk geen voorkeur welstandscommissie voor 2 lagen met een kap. Het gaat juist om de context van een plan. Afhankelijk van de context kan een hoger, maar ook lager bouwplan beter passend zijn.” “Het gaat om de Ruimtelijke kwaliteit -> die kan per locatie verschillen. Behoud die bandbreedte en mogelijkheid tot maatwerk” “het gaat vooral om de uitstraling en geleding van bouwplannen, minder om de hoogte/omvang“ “Beschermd Dorpsgezicht van Hilvarenbeek lijkt uitgangspunt in de discussie rondom Dorps Bouwen, maar het dorp en de gemeente is meer dan alleen het centrum. Differentiatie per deelgebied is belangrijk” “Enkele aanwezigen geven aan dat ‘Dorps bouwen’ niet vastgelegd kan worden in regels. Elk plan en elke locatie heeft zijn eigen verhaal”

Interviews: “Maak de keuze of de kern Hilvarenbeek nog wel een ‘dorp’ is, of een ‘kleine stad met kerkdorpen’” “De jongerenafdeling van de VVD Hilvarenbeek heeft in haar ‘Jongerenplan’ het begrip ‘Dorpse hoogbouw’ opgenomen, om op die wijze te voorzien in betaalbare woningbouw voor starters. ” “Randvoorwaarden Dorps Bouwen leiden vaak tot meerkosten, waardoor projecten niet of met moeite financieel rond te maken zijn” “Dit voorjaar Woondeal -> aanpassingen in regionale woningbouwopgave: Uitgangspunten: Extra woningen, meer sociaal en betaalbaar” “Toekomstige woningbehoefte meer naar kleinere woningen voor 1-2 persoons huishoudens. Dus juist geen standaard eengezinswoningen“

3.

Hoe wordt “Dorps bouwen” in de praktijk toegepast?

Resultaten interviews: o “Dorps bouwen” als denkrichting bij iedereen bekend, maar Beleidsstuk uit 2013 wordt niet letterlijk toegepast en moeilijk vindbaar o Behoud Historische en Dorpse waarden Hilvarenbeek voor alle geïnterviewden belangrijk o Belangrijk: ruimtelijke verschillen tussen en binnen de kernen o Bij bouwplannen daarom juist aandacht voor locatie en omgeving o Maatwerk per locatie o Aandacht voor het ambitieuze en betaalbare woningbouwprogramma o Andere (betaalbare) woningtypen en nieuwe ontwikkelingen in bv duurzaamheid moeten plaats kunnen krijgen met behoud van de aanwezige waarden per locatie

4.

Hoe Dorps is Hilvarenbeek nu?

“Beschermd Dorpsgezicht van Hilvarenbeek lijkt uitgangspunt in de discussie rondom Dorps Bouwen, maar het dorp en de gemeente is meer dan alleen het centrum. Differentiatie per deelgebied is belangrijk”

Hilvarenbeek is Beschermd dorpsgezicht Vrijthof e.o.

Hilvarenbeek is Historische dorpslinten als Gelderstraat

4.

Hoe Dorps is Hilvarenbeek nu?

“Beschermd Dorpsgezicht van Hilvarenbeek lijkt uitgangspunt in de discussie rondom Dorps Bouwen, maar het dorp en de gemeente is meer dan alleen het centrum. Differentiatie per deelgebied is belangrijk”

Hilvarenbeek is ook: voorzieningen zoals Elckerlyc .

Hilvarenbeek = Historischezoals dorpslinten als Gelderstraat Hilvarenbeek is ook: winkelcentrum Hilverhof .

4.

Hoe Dorps is Hilvarenbeek nu?

“Beschermd Dorpsgezicht van Hilvarenbeek lijkt uitgangspunt in de discussie rondom Dorps Bouwen, maar het dorp en de gemeente is meer dan alleen het centrum. Differentiatie per deelgebied is belangrijk”

Hilvarenbeek is ook: sportvoorzieningen zoals de Roodloop .

Hilvarenbeek =isHistorische ook: woonzorg dorpslinten zoals Clossenborgh als Gelderstraat .

4.

Hoe Dorps is Hilvarenbeek nu?

“Beschermd Dorpsgezicht van Hilvarenbeek lijkt uitgangspunt in de discussie rondom Dorps Bouwen, maar het dorp en de gemeente is meer dan alleen het centrum. Differentiatie per deelgebied is belangrijk”

Hilvarenbeek is landelijk en dorps wonen .

Hilvarenbeek is landelijk en dorps wonen .

4.

Hoe Dorps is Hilvarenbeek nu?

“Beschermd Dorpsgezicht van Hilvarenbeek lijkt uitgangspunt in de discussie rondom Dorps Bouwen, maar het dorp en de gemeente is meer dan alleen het centrum. Differentiatie per deelgebied is belangrijk”

Hilvarenbeek is ook anders grondgebonden wonen

Hilvarenbeek is ook anders grondgebonden wonen

4.

Hoe Dorps is Hilvarenbeek nu?

“Beschermd Dorpsgezicht van Hilvarenbeek lijkt uitgangspunt in de discussie rondom Dorps Bouwen, maar het dorp en de gemeente is meer dan alleen het centrum. Differentiatie per deelgebied is belangrijk”

Hilvarenbeek is ook gestapeld wonen

Hilvarenbeek is ook gestapeld wonen

4.

Hoe Dorps is Hilvarenbeek nu?

“Bij ruimtelijke ontwikkelingen speelt de voortdurende discussie: Dorps vs Stedelijk Identiteit vs moderne ontwikkeling”

Uitbreidingswijken Hilvarenbeek: dorps vs stedelijk?

Uitbreidingswijken Hilvarenbeek: dorps vs stedelijk? Poortwachter

4.

Hoe Dorps is Hilvarenbeek nu?

“Leystromen: Maak de keuze of de kern Hilvarenbeek nog wel een ‘dorp’ is, of een ‘kleine stad met kerkdorpen’”

Is Hilvarenbeek nog een dorp?

Of is Hilvarenbeek een kleine stad met kerkdorpen?

4.

Hoe Dorps is Hilvarenbeek nu?

“Leystromen: Maak de keuze of de kern Hilvarenbeek nog wel een ‘dorp’ is, of een ‘kleine stad met kerkdorpen’”

4.

Hoe Dorps is Hilvarenbeek nu?

“Hilvarenbeek enige gemeente in werkgebied Leystromen met specifiek beleid Dorps Bouwen en ‘2 lagen met kap’. In o.a. Oisterwijk en Gilze en Rijen een diverser beeld qua hoogten. ”

Centrum Hilvarenbeek: 8.700 inwoners

Centrum Chaam: 4.325 inwoners

4.

Hoe Dorps is Hilvarenbeek nu?

“Hilvarenbeek enige gemeente in werkgebied Leystromen met specifiek beleid Dorps Bouwen en ‘2 lagen met kap’. In o.a. Oisterwijk en Gilze en Rijen een diverser beeld qua hoogten. ”

Centrum Gilze: 8.799 inwoners

Woonzorg Moergestel: 6.105 inwoners

4.

Hoe Dorps is Hilvarenbeek nu?

“Hilvarenbeek enige gemeente in werkgebied Leystromen met specifiek beleid Dorps Bouwen en ‘2 lagen met kap’. In o.a. Oisterwijk en Gilze en Rijen een diverser beeld qua hoogten. ”

Appartementen Reusel: 8.715 inwoners

Appartementen Baarle-Nassau: 5.785 inwoners

4.

Hoe Dorps is Hilvarenbeek nu?

“Dit voorjaar Woondeal -> aanpassingen in regionale woningbouwopgave: Uitgangspunten: Extra woningen, meer sociaal en betaalbaar”

Impressie gezondheidscentrum + sociale appartementen JF Kennedylaan/ vroegere Hispohal

5. Stellingen ‘Dorps Bouwen’ voor de toekomst

Stelling 1: “De beleidsregel Dorps Bouwen uit 2013 voegt anno 2023 niets meer toe en kan worden ingetrokken” Waar

Niet waar

5. Stellingen ‘Dorps Bouwen’ voor de toekomst

Stelling 2: “De hele gemeente Hilvarenbeek is niet in één bouwhoogte te vangen” Waar Niet waar

5. Stellingen ‘Dorps Bouwen’ voor de toekomst

Stelling 3: “Dorps bouwen draait vooral om de uitstraling en geleding van bouwplannen, niet om de hoogte of omvang” Waar Niet waar

5. Stellingen ‘Dorps Bouwen’ voor de toekomst

Stelling 4: “Dorps bouwen mag geen beperking zijn voor de regionale woondeal: extra woningen, meer sociaal en betaalbaar” Waar Niet waar

5. Stellingen ‘Dorps Bouwen’ voor de toekomst Stelling 5: “Dorps bouwen volgt het tweeledig doel van Nota Ruimtelijke Kwaliteit: 1. Meer controle: behoud dorps karakter waar nodig 2. Minder controle: geen betutteling waar dit niet nodig is” Waar

Niet waar